برابر رهنمود قانون اساسی، این مجمع در تعیین سیاستهای کلی نظام و نیز حل معضلات عمدهی کشور و رسیدگی به امور مهمی که رهبری به آن ارجاع میکند، نقش مشاورِ کارآمد و مورد اعتماد رهبر را ایفاء میکند، همچنان که در تشخیص مصلحت در موارد تعارض میان مصوبه مجلس و نظر شورای نگهبان، عملاً یکی از معضلات نظام را برطرف میسازد. و لذا با توجه به مجموع وظایف مقرر در قانون اساسی، این مجمع در جایگاه هیأت مستشارىِ عالىِ رهبری در نظام جمهوری اسلامی قرار میگیرد.مجمع تشخیص مصلحت نظامگروه و سازمان
نامهای دیگر: مجمع تشخیص مصلحت
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
نهاد مذکور در اصل ۱۱۲ قانون اساسی، ترکیب اعضا و وظایف آن.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:حکم انتصاب رئیس و اعضاى مجمع تشخیص مصلحت نظام— ۱۳۶۸/۰۷/۱۲
سیر زمانی
از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۲۱۳۶۸۱۴۰۲
فقط سال ۱۳۸۰همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
دومین مطلب، تکیه به مردم است - همانطور که عرض کردم - هیچ کس در نظام اسلامی نباید مردم، رأی مردم و خواست مردم را انکار کند. حالا بعضی، رأی مردم را پایه مشروعیت میدانند؛ لااقل پایه اِعمال مشروعیت است. بدون آراءِ مردم، بدون حضور مردم و بدون تحقّق خواست مردم، خیمه نظام اسلامی، سرِ پا نمیشود و نمیماند. البته مردم، مسلمانند و این اراده و خواست مردم، در چارچوپ قوانین و احکام اسلامی است. امام، مجمع تشخیص مصلحت را درست کرد؛ یعنی آراءِ مردم که مظهرش مجلس شورای اسلامی است، و حدود اسلامی که مظهرش شورای نگهبان است، اگر بین آنها اختلافی پیدا شد، مجمع تشخیص مصلحت تصمیم میگیرد. آنجایی که مصلحت کشور اقتضا کند، آن را براین مقدّم میدارد. مجمع تشخیص مصلحت را هم امام درست کرد. آنچه که در مورد آزادی گفته میشود، همه در شکم این حرکت عظیم و این سرخطّ مهمی است که امام برای این کشور بهوجود آورد. حالا عدّهای تازه از راه رسیده، میخواهند آزادی، آزادی فکر و آزادی رأی را به امام و دستگاه امام و نظام اسلامی، تازه یاد بدهند و تلقین کنند! این خطّی بود که امام، حرکت نظام اسلامی را بر این خط قرار داد. بحمداللَّه مسؤولان کشور - چه امروز، چه در دوره قبل و دولت قبل - که همه شاگردان امام بودند و دست پروردگان امام هستند، این چیزها را از بن دندان دانستند و باور کردند؛ نمیخواهد دیگری بیاید و به اینها یاد بدهد.با هدایت و عنایت الهی دورهی جدید مجمع تشخیص مصلحت نظام آغاز میشود. این مجمع از مهمترین نهادهای قانونی در جمهوری اسلامی و متعهد به دو مسئولیت اساسی است: اوّل تشخیص مصلحت در هنگام مواجههی مجلس با شورای نگهبان، که مستلزم نگاه ژرف و مصلحتشناس و احاطه به حقائق کشور است، و دوم نقش ویژه و مؤثر در تعیین سیاستهای کلی نظام که متضمن راهبردیترین تصمیمها در ادارهی امور کشور است. ارائهی راهحل برای معضلات و نیز نظارت بر حسن اجرای سیاستهای کلی که به آن مجمع محترم احاله شده است، بر اهمیت این نهاد قانونی افزوده است.شاهدها (۷ پاراگراف)
تأیید مصوبهٔ مجمع با ترجیح قید نظریهٔ تفسیری و ابلاغ آن برای اجرا
مصوبه پیشنهادی مجمع محترم تشخیص مصلحت نظام را با ترجیح «قید تا اعلان نظریه تفسیری شورای نگهبان در بند ۲» تأیید میکنم و جهت اجرا آن را به مجلس محترم مجلس شورای اسلامی و شورای محترم نگهبان و قوه قضائیه ابلاغ مینمایم. امیدوارم در اسرع وقت پس از معرفی حقوقدانان از سوی رئیس محترم قوه قضائیه، مجلس محترم شورای اسلامی با تشکیل جلسه و انتخاب دو نفر نماینده باقیمانده از حقوقدانان شورای نگهبان، هر چه زودتر به برگزاری مراسم تحلیف همت گمارد.درخواست جلسهٔ فوقالعاده و نظر مشورتی برای تصمیم نهایی رهبری
با توجه به اینکه مجلس محترم شورای اسلامی و قوهی محترم قضاییه نتوانستهاند در مورد انتخاب دو نفر عضو حقوقدان شورای محترم نگهبان به توافق لازم دست یابند، و این ممکن است موجب تأخیر در مراسم تحلیف رئیس جمهور محترم گردد، و از آنجا که بحمدالله راه حل این مشکل در قانون اساسی پیشبینی شده است، لذا شایسته است که با توجه به اصل ۱۱۰ قانون اساسی، جلسهی فوقالعادهی مجمع تشخیص مصلحت را در نزدیکترین زمان، تشکیل دهید و نظر مشورتی خود را برای تصمیمگیری نهایی به اینجانب گزارش فرمایید. مزید توفیقات رؤسای محترم قوای قضاییه و مقننه و دیگر مسؤولان محترم را از خداوند متعال مسئلت مینمایم.تشکر از دقت آن و اجازهٔ تجدید نظر در مصوبهاش
باسلام و تحیت و تشکر از مجمع محترم تشخیص مصلحت نظام بخاطر اعمال دقت لازم و پایبندی شایسته به رعایت مجاری قانونی، مقتضی است در مصوبهی آن مجمع محترم تجدیدنظر شود.اعطای مجوز تجدید نظر در مصوبهٔ مربوط به تحقیق و تفحص
اینجانب مجوز این تجدید نظر را که قانونا بر عهده رهبری است به آن مجمع محترم خواهم داد.رفع مانع قانونی تحقیق و تفحص با تجدید نظر در مصوبهٔ قبلی
… گوناگون کشور یکی از ابزارهای مناسب برای حفظ سلامت این دستگاههاست. یقینا وجود این اصل در قانون اساسی از جمله نقاط قوت این قانون متین و جامعالاطراف است، به نظر اینجانب برخورداری صدا و سیمای جمهوری اسلامی از برکات این اصل به نفع کشورو به نفع خود آن سازمان است. اگر مجلس محترم در حال حاضر مانع قانونی از اعمال این اصل دارد تجدید نظر مجمع محترم تشخیص مصلحت در مصوبه قبلی خود میتواند این مانع را برطرف کند و جنابعالی با موضعگیری صحیح و روشنگر خود همین معنا را بیان کردید.مرحلهٔ نهایی روند تدوین سیاستهای کلی
البته ممکن است در بخشی از مسائلی که این سیاستها متضمّن آن است، مسؤولانی نظرات دگرگونهای داشته باشند. ایرادی ندارد، اینها میآیند و نظرات خود را مطرح میکنند. اتّخاذ این سیاستها هم یک روند بسیار معقول و منطقی دارد. در دستگاهِ موظّفِ این کار در دولت، طرّاحی میشود و بعد درجه درجه بالا میآید تا به مجمع تشخیص مصلحت میرسد. بنابراین تمام جوانب مراعات میشود. درعینحال ممکن است یک نفر مخالف باشد. ایرادی ندارد؛ لیکن همچنان که یک قانون تا وقتی قانون است، مخالفت با آن جایز نیست؛ سیاست هم که مضمون قانون اساسی است - مرتبه سیاستها از قانون بالاتر است؛ در حدّ قانون اساسی است - تا وقتی …سپاس از سرعت عمل و دقت رئیس و اعضا در حل معضل
در پایان از زحمات رئیس و اعضای محترم مجمع تشخیص مصلحت نظام که با سرعت عمل و دقت خود به حل این معضل اهتمام ورزیده اند سپاسگزاری مینمایم.