رفتن به محتوای اصلی

مجمع تشخیص مصلحت نظامگروه و سازمان

نام‌های دیگر: مجمع تشخیص مصلحت

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نهاد مذکور در اصل ۱۱۲ قانون اساسی، ترکیب اعضا و وظایف آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:حکم انتصاب رئیس و اعضاى مجمع تشخیص مصلحت نظام— ۱۳۶۸/۰۷/۱۲

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۲
۱۳۶۸۱۴۰۲

فقط سال ۱۳۷۵همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

برابر رهنمود قانون اساسی، این مجمع در تعیین سیاستهای کلی نظام و نیز حل معضلات عمده‌ی کشور و رسیدگی به امور مهمی که رهبری به آن ارجاع میکند، نقش مشاورِ کارآمد و مورد اعتماد رهبر را ایفاء میکند، همچنان که در تشخیص مصلحت در موارد تعارض میان مصوبه مجلس و نظر شورای نگهبان، عملاً یکی از معضلات نظام را برطرف میسازد. و لذا با توجه به مجموع وظایف مقرر در قانون اساسی، این مجمع در جایگاه هیأت مستشارىِ عالىِ رهبری در نظام جمهوری اسلامی قرار میگیرد.
دومین مطلب، تکیه به مردم است - همان‌طور که عرض کردم - هیچ کس در نظام اسلامی نباید مردم، رأی مردم و خواست مردم را انکار کند. حالا بعضی، رأی مردم را پایه مشروعیت میدانند؛ لااقل پایه اِعمال مشروعیت است. بدون آراءِ مردم، بدون حضور مردم و بدون تحقّق خواست مردم، خیمه نظام اسلامی، سرِ پا نمیشود و نمی‌ماند. البته مردم، مسلمانند و این اراده و خواست مردم، در چارچوپ قوانین و احکام اسلامی است. امام، مجمع تشخیص مصلحت را درست کرد؛ یعنی آراءِ مردم که مظهرش مجلس شورای اسلامی است، و حدود اسلامی که مظهرش شورای نگهبان است، اگر بین آنها اختلافی پیدا شد، مجمع تشخیص مصلحت تصمیم میگیرد. آن‌جایی که مصلحت کشور اقتضا کند، آن را براین مقدّم میدارد. مجمع تشخیص مصلحت را هم امام درست کرد. آنچه که در مورد آزادی گفته میشود، همه در شکم این حرکت عظیم و این سرخطّ مهمی است که امام برای این کشور به‌وجود آورد. حالا عدّه‌ای تازه از راه رسیده، میخواهند آزادی، آزادی فکر و آزادی رأی را به امام و دستگاه امام و نظام اسلامی، تازه یاد بدهند و تلقین کنند! این خطّی بود که امام، حرکت نظام اسلامی را بر این خط قرار داد. بحمداللَّه مسؤولان کشور - چه امروز، چه در دوره قبل و دولت قبل - که همه شاگردان امام بودند و دست پروردگان امام هستند، این چیزها را از بن دندان دانستند و باور کردند؛ نمیخواهد دیگری بیاید و به اینها یاد بدهد.
با هدایت و عنایت الهی دوره‌ی جدید مجمع تشخیص مصلحت نظام آغاز می‌شود. این مجمع از مهمترین نهادهای قانونی در جمهوری اسلامی و متعهد به دو مسئولیت اساسی است: اوّل تشخیص مصلحت در هنگام مواجهه‌ی مجلس با شورای نگهبان، که مستلزم نگاه ژرف و مصلحت‌شناس و احاطه به حقائق کشور است، و دوم نقش ویژه و مؤثر در تعیین سیاست‌های کلی نظام که متضمن راهبردی‌‌ترین تصمیم‌ها در اداره‌ی امور کشور است. ارائه‌ی راه‌حل برای معضلات و نیز نظارت بر حسن اجرای سیاست‌های کلی که به آن مجمع محترم احاله شده است، بر اهمیت این نهاد قانونی افزوده است.

نقش مشاور رهبری در سیاست‌های کلی و حل تعارض مجلس و شورای نگهبان

برابر رهنمود قانون اساسی، این مجمع در تعیین سیاستهای کلی نظام و نیز حل معضلات عمده‌ی کشور و رسیدگی به امور مهمی که رهبری به آن ارجاع میکند، نقش مشاورِ کارآمد و مورد اعتماد رهبر را ایفاء میکند، همچنان که در تشخیص مصلحت در موارد تعارض میان مصوبه مجلس و نظر شورای نگهبان، عملاً یکی از معضلات نظام را برطرف میسازد. و لذا با توجه به مجموع وظایف مقرر در قانون اساسی، این مجمع در جایگاه هیأت مستشارىِ عالىِ رهبری در نظام جمهوری اسلامی قرار میگیرد.

پیدایش به ابتکار امام راحل و جای‌گیری در قانون اساسی از مبارک‌ترین نهادها

مجمع تشخیص مصلحت که در آغاز با ابتکار امام راحل (رضوان‌الله‌علیه) پدید آمد و سپس با روشن‌بینی بازنگرندگان قانون اساسی در متن این سند گرانبهای ملی جای گرفت، یکی از مبارکترین نهادهای قانونی جمهوری اسلامی است. این حسنه‌ی ماندگاری است که هوشمندی و همه‌سونگری رهبر بزرگ ما آن را در هنگامی که نیاز کشور به آن آشکار گشت، پدید آورد و امکان مدیریت عالی کشور را با آن به نصاب لازم رسانید.

لزوم ایفای کامل وظایف قانونی و افزودن اعضای جدید برای مشاورت رهبری

اکنون که بحمدالله با حضور پرحماسه‌ی ملت عظیم‌الشأن در همه‌ی میدانهای سیاسی و اجتماعی و اقتصادی و با همت بلند مسؤولان کشور در قوای سه‌گانه، نظام مقدس جمهوری اسلامی از استقرار و موفقیت و عزتی که شایسته‌ی آن است برخوردار گردیده است، مقتضی است که مجمع بلندپایه‌ی مزبور نیز وظایف قانونی خود را به طور کامل برعهده گرفته و ظرفیتهای لازم را برای ایفای نقش برجسته‌ی خود در مشاورت رهبری کسب کند. بدین منظور لازم میدانم علاوه بر اعضای کنونی آن اشخاص دیگری نیز از مسؤولان و سیاستمداران و علمای برجسته را در آن به عضویت منصوب و وظایف مهم مشاورت در سیاستگذاری کلی نظام و بررسی مسائل مهمی را که به طور معمول بر سر راه حرکت کشور قرار میگیرد، از آنان مطالبه نمایم.

بهره‌گیری از کارشناسی دستگاه‌های دولتی در سیاست‌گذاری کلان کشور

این نهاد برجسته برای این‌که بتواند وظایف مهم خود بخصوص در زمینه‌ی سیاستگذاری کلان کشور را به انجام رساند لازم است که از آخرین فرآورده‌های کارشناسی دستگاههای مسؤول دولتی بهره‌مند گردد و درعین‌حال از ایجاد دستگاههای موازی و کارشناسی پرهیز کند.

خدمات مجمع در تعیین مصلحت در تعارض مصوبات مجلس و شورای نگهبان

در سالهای گذشته، مجمع تشخیص مصلحت در زمینه‌ی تعیین مصلحت در موارد تعارض میان مصوبه‌ی مجلس شورای اسلامی و شورای محترم نگهبان خدمات گرانبهایی تقدیم داشته و در موضوعات معدودی که از سوی این‌جانب برای بررسی به آن ارجاع شده به قدر توان، بحث و فحص کرده است.

لزوم تشکیل دبیرخانهٔ فعال برای آماده‌سازی مواد جلسات

مجمع باید دبیرخانه‌ی فعال و پُرمحتوایی برای آماده‌سازی مواد قابل طرح در جلسات و ترتیب امور، تشکیل دهد و رئیس آن از اعضای مجمع و رابط آن با این‌جانب در موارد ضروری باشد.

تدوین آیین‌نامهٔ جامع جلسات و ارائه برای تأیید رهبری

مجمع محترم موظف است در اولین جلسات خود آئین‌نامه‌ی جامعی که مشتمل بر چگونگی تشکیل جلسات و طرح و تصویب موضوعات و دیگر جزئیات باشد، تدوین و برای تأیید این‌جانب ارائه نماید.

ترکیب جلسات مجمع در بحث مصوبات مورد تعارض و دیگر جلسات

جلسات مجمع در هنگام بحث در مصوبات مورد تعارض مجلس و شورای نگهبان متشکل خواهد بود از همه‌ی اعضای نامبرده و دیگر جلسات، متشکل خواهد بود از اعضای حقیقی به اضافه‌ی ردیف الف و ج و د از بند ۱.

مرکز قانون‌گذاری نبودن مجمع

مقام معظّم رهبری: بله، باید ترتیب اثر داده شود؛ این است. یعنی بایستی اجرا شود. تعبیر ایشان، چنین تعبیری بود. ایشان اسم قانون نیاوردند و به عنوان مرکز قانون گذاری قرار ندادند. کمااین‌که مجمع تشخیص مصلحت هم مرکز قانون گذاری به این معنا نیست. طبعاً مجلس شورای اسلامی مرکز قانون گذاری است؛ لیکن مصوّبات این‌جا باید اجرا شود. حالا باید ترتیبی داده شود که آن چیزی را که مورد نظر شریف ایشان بود - به نظر ما هم همین خوب است که ما بتوانیم کاری بکنیم که آنچه این‌جا تصویب میشود - حتماً اجرا شود. به صورتی …