خوابیدن امیرالمؤمنین (ع) در بستر پیامبر با وجود قطعی بودن خطر مرگ
… علیهالصّلاةوالسّلام ایستاد. بعد آن وقتی که سیزده سال رنج داشت به پایان میرسید، درست است که هجرت رسول اکرم هجرت از روی اجبار و ناچاری و زیر فشار قریش و مردم مکه بود، اما آیندهی روشنی داشت. همه میدانستند که این هجرت مقدمهی کامیابیهاست، مقدمهی پیروزیهاست. درست در آنجایی که یک نهضت از دوران محنت دارد وارد دوران راحتی و عزت میخواهد بشود، در همان لحظه که همه معمولاً تلاش میکنند زودتر خودشان را برسانند -اگر بتوانند- از مناصب اجتماعی چیزی را بگیرند، جایگاهی پیدا بکنند، در همین لحظه امیرالمؤمنین آماده شد تا در جای پیغمبر، در بستر پیغمبر، در شبی ظلمانی و تاریک بخوابد تا پیغمبر بتواند از این خانه و از این شهر خارج بشود. توی آن شب، کشته شدن آن کسی که در این بستر میخوابد، تقریباً قطعی و مسلّم بود. اینجور نبود که حالا چون من و شما قضیه را میدانیم، میدانیم که امیرالمؤمنین در آن حادثه به شهادت نرسید، بگوییم که آنجا همه میدانستند. نهخیر. مسأله این است که در یک شب ظلمانی در یک نقطهی معینی یک کسی بنا است کشته بشود، قطعی است. میگویند آقا، این آقا برای اینکه بتواند از اینجا خارج بشود، باید کسی در آن جا به جای او باشد تا جاسوسها که نگاه میکنند، احساس کنند کسی در آنجا هست. کی حاضر است؟ این ایثار امیرالمؤمنین خود یک حادثهی فوقالعاده مهم است، اما زمان این ایثار هم بر اهمیت آن …
خوابیدن امیرالمؤمنین (ع) در بستر پیامبر با قطعی بودن کشتهشدن
… که این هجرت مقدمۀ کامیابیهاست، مقدمۀ پیروزیهاست. درست درآنجاییکه یک نهضت از دوران محنت، میخواهد وارد دوران راحتی و عزت بشود، در همان لحظه که همه معمولاً تلاش میکنند زودتر خودشان را برسانند، اگر بتوانند از مناصبِ اجتماعی چیزی بگیرند، جایگاهی پیدا بکنند؛ در همین لحظه امیرالمؤمنین آماده شد تا در جای پیغمبر، در بستر پیغمبر در شبی ظلمانی و تاریک بخوابد، تا پیغمبر بتواند از این خانه و از این شهر خارج بشود. در آن شب، کشته شدنِ آنکسیکه در این بستر میخوابد تقریباً قطعی و مسلّم بود؛ اینطور نبود که حالا چون من و شما قضیه را میدانیم؛ میدانیم که امیرالمؤمنین در آن حادثه به شهادت نرسید، بگوییم که آنجا هم همه میدانستند؛ نهخیر. مسئله این است که در یک شب ظلمانی، در یک نقطۀ معیّنی یک کسی بناست کشته بشود، قطعی است، میگویند آقا، این آقا برای …
حفظ جان پیامبر و پنهان ماندن نقشهٔ هجرت
… کرد، حالا محل بحث نیست. خب، اگر اینها ـ که جاسوس هم داشتند ـ سرکشی هم میکردند، میدیدند که در خانۀ پیغمبر و در رختخواب پیغمبر کسی نیست و پیغمبر رفته، نقشۀ خودشان را عوض میکردند. بهعلاوه مطّلع میشدند که پیغمبر دارد میرود، میرفتند جلویش را میگرفتند. آنکسیکه باید بهجای پیغمبر در خانۀ پیغمبر باشد و نمایش حضور پیغمبر را ارائه بدهد، دو کار میکرد. یکی اینکه جان پیغمبر را نجات میداد و جان خودش را بهجای جان پیغمبر میگذاشت؛ یکی اینکه از لو رفتن نقشۀ هجرت مانع میشد، [که] این مهمتر بود، و پیغمبر، درحالیکه سر اینها دور این خانه بند هست، میتوانست آسوده، هجرت را عملی کند. و همین کار را هم کرد. پیغمبر مطرح کرد، گفت چه کسی این کار را میکند؟ امیرالمؤمنین گفت من. (66/2/28)
خطر واقعی و فداکاری حقیقی امیرالمؤمنین (ع) در بستر پیامبر
… شما بگویید خب، [برای] یک جوانِ شمشیرزن و قهرمان کار مشکلی نبود. اما باید موقعیت را توجه کنید؛ یک خانۀ تنگ و کوچک و تاریک. چراغِ برق نبود که تا اینها آمدند، فوراً کلید را بزند، بفهمند اشتباه کردند. نه! در رختخواب پیغمبر دراز کشیده، ولو خوابش هم نبرده باشد. اینها هم که معیّن نکردند کِی قرار است بیایند، ناگهان میریزند توی این خانه، تا میآمد به خودش بجنبد، تا میآمد معرفی کند خودش را، کار تمام شده بود. یعنی واقعاً یک فداکاری بهمعنای حقیقی کلمه بود. و علیبنابیطالب این فداکاری را کرد، رفت آنجا و ماند. که این آیه هم طبق آن روایاتی که شأن نزولش را امیرالمؤمنین میداند، به مناسبت همین قضیه وارد شد. (66/2/28) آیۀ «وَ مِنَ النّاسِ مَن یَشری نَفسَهُ ابتِغآءَ مَرضاتِ اللهِ»[9] نازل شده است در مورد مجاهدت امیرالمؤمنین و ایثار امیرالمؤمنین. (88/9/15)
درخواست پیامبر از علی (ع) برای به خطر انداختن جان خود
پیغمبر خدا به او گفت اگر میخواهی جان من سالم بماند، باید جانت را به خطر بیندازی. نگفت: «وَ لا تُلقوا بِاَیدیکُم اِلَی التَّهلُکَةِ»[8]، آیۀ قرآن را غلط معنی نکرد. نگفت جان من هم یک جان، مثل جان پیغمبر. نگفت یا رسولالله! امشب اتفاقاً کار دارم، نمیتوانم بیایم در بستر شما بخوابم. نگفت یا رسولالله! من را نگه دارید برای روز مبادا. یا ریا و …
خوابیدن امیرالمؤمنین (ع) در بستر پیامبر (ص) هنگام هجرت
… دَعاهُ فَقَدَّمَهُ ثِقَةً بِهِ» هروقت یک مسئلۀ مهمی برای پیغمبر پیش میآمد، پیغمبر او را صدا میکرد، میانداخت جلو. بهخاطرِ اینکه به او اعتماد داشت، میدانست که او اولاً خوب عمل میکند؛ ثانیاً از کار سخت سرپیچی ندارد؛ ثالثاً آمادۀ مجاهدت در راه خداست. مثلاً فرض کنید لیلةالمبیت، آن شبی که مخفیانه پیغمبر از مکه به مدینه آمد، یک نفر باید آنجا در آن رختخواب میخوابید. پیغمبر علی را انداخت جلو. در جنگها، امیرالمؤمنین را میفرستاد جلو. در کارهای مهم ـ هر مسئلۀ اساسی و مهمی که پیش میآمد ـ علی را میانداخت جلو: «ثِقَةً بِهِ» چون میدانست، اطمینان داشت که عمل میکند، برنمیگردد؛ پایش نمیلرزد و خوب عمل خواهد کرد. اینهم آمادگی قبول مشکلات و خطرها در …
خوابیدن امیرالمؤمنین در بستر پیامبر به فکر جان او
… آنوقتیکه همه پیغمبر را رد کردند او ایمان آورد؛ آنوقتیکه همه او را تنها گذاشتند، او محکم دامان پیغمبر را چسبید؛ آنوقتیکه دیگران جرئت اظهار همکاری و همراهی با پیامبر را نداشتند، او صریحاً و با صدای بلند نام پیامبر و آوازۀ اسلام را به همهجا پراکنده کرد؛ و آنوقتیکه دیگران به فکر جان خود بودند، او به فکر جان پیغمبر بود. و او بود که در بستر پیغمبر خوابید؛ و او بود که سه سال در شعب ابیطالب، این بارهای نان و خرمایی را که از این گوشه و آن گوشه بهدست میآمد، بر دوش گرفت و از این پیچوخمهای کوه شعب بالا بُرد، و فریاد و فغان کودکان گرسنه را فرونشاند؛ و او بود که بعد از هجرت پیغمبر، چند روز با همۀ خطر و زحمت در …
خوابیدن امیرالمؤمنین (ع) به جای پیامبر (ص)، جلوهای از تقوا
… را نشان [میداد]؛ این تقوا است. این تقوا است که انسان ببیند حقّی دارد از او زایل میشود امّا به خاطر یک مصلحت بزرگتر سکوت کند. ماها طاقت نمیآوریم سکوت کنیم؛ اگر حقّی از ما زایل بشود، فکر میکنیم که دنیا به هم خورده، ملاحظه نمیکنیم؛ آن بزرگوار ملاحظه میکرد. در یک جاهایی تقوای آن بزرگوار با سینه سپر کردن در مقابلِ حوادثِ شدید ظاهر میشد، مثل لیلةالمبیت؛ تقوا بود؛ رفت جای پیغمبر خوابید، در حالی که به طور طبیعی اطمینان حاصل بود که امشب جانش را از دست خواهد داد. در اُحد تقوا نشان داد، ایستاد؛ در حُنین تقوا نشان داد، ایستاد؛ در خیبر تقوا نشان داد، دشمن را زمینگیر کرد؛ در اغلب غزوات پیغمبر پیشرو بود؛ [اینها هم] تقوا بود. تقوا فقط در محراب عبادت نیست؛ در میدان جنگ هم تقوا است که انسان را نگه میدارد، حفظ میکند، پیش …
خوابیدن امیرالمؤمنین در بستر پیامبر به انتخاب او
… و آله نازلة قطّ الاّ دعاه فقدمه ثقة به»؛ هر وقت مسأله مهمّی برای پیامبر پیش میآمد، پیامبر او را صدا میکرد و جلو میانداخت؛ به خاطر این که به او اعتماد داشت و میدانست که اوّلاً خوب عمل میکند؛ ثانیاً از کار سخت سرپیچی ندارد؛ ثالثاً آماده مجاهدت در راه خداست. مثلاً در «لیلة المبیت» - آن شبی که پیامبر مخفیانه از مکه به مدینه آمد - یک نفر باید آنجا در آن رختخواب میخوابید. پیامبر علی را جلو انداخت. در جنگها، امیرالمؤمنین را جلو میفرستاد. در کارهای مهم - هر مسأله اساسی و مهمّی که پیش میآمد - علی را جلو میانداخت: «ثقة به»؛ چون اطمینان داشت و میدانست که او برنمیگردد؛ نمیلرزد و خوب عمل خواهد کرد. ببینید؛ صحبتِ این نیست که امثال بنده - آدمهای حقیر و ضعیف - …
خوابیدن امیرالمؤمنین (ع) در بستر پیامبر برای نجات جان او
… ابیطالب سه سالِ آزگار، آن جمع مهاجرِ گرسنۀ تهیدست را پذیرایی کنند و به آنها دلگرمی بدهند؛ آنوقتیکه لازم بود زنها و کودکان و سیاهان و عقبافتادههایی را که دعوت اسلام را فهمیده بودند، دلگرم کنند و آنها را در این دایره نگهدارند و دیگران را تشویق کنند؛ و بالاخره آنوقتیکه لازم بود برای نجات جان پیغمبر، در رختخواب پیغمبر بخوابد؛ در تمام این میدانها امیرالمؤمنین پیشقدم بود. پیشقدمی مهم است، خیلیها کار را انجام میدهند، اما بعد از وقت خودش! ارزشی ندارد. خیلیها کار را انجام می دهند، ندا را اجابت میکنند، اما دیر؛ ارزش دارد، اما نه آنچنان ارزشی که انسانها را به شگفتی وادار کند. …