رفتن به محتوای اصلی

قرآن

نام‌های دیگر: قرآن کریم

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

کتاب آسمانی اسلام، جایگاه و معارف آن و وظیفهٔ مسلمانان در برابر آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به‌مناسبت چهارمین سالروز تشکیل بسیج مستضعفان— ۱۳۶۲/۰۹/۰۴

سیر زمانی

از ۱۳۶۲ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۲۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

اولاً سوره عبارت است از فصل و بخشی از قرآن که در گرد یک یا چند مطلب محوری دور می‌زند هر کدام از سوره‌های قرآن را که ملاحظه کنید یک مطلب اساسی با چند مطلب اصلی را در آن مشاهده خواهید کرد. و بقیه مطالب در حول و حوش آن مطلب اصلی دور می‌زند این فصل را می‌گویند سوره البته این جور فصل‌بندی با فصل‌بندی‌های معمول کتاب‌های بشری متفاوت است این جور نیست که مطالب قرآن تقسیم شده باشد. مثلاً مطالب مربوط به خدا یا به انسان یا به روز قیامت یا به زندگی فردی بشر یا به مجموعه نظام اجتماعی انسان هر کدام در یک فصلی بیان شده باشد فصول قرآنی که همین سوره‌ها باشند گرچه هر کدام ناظر و متوجه به یک مطلب اصلی هستند اما در آن مجموعه مطالب متنوعی از همه معارفی که در قرآن پراکنده است وجود دارد با خواندن یک سوره انسان با بخش عظیمی از معارف قرآن آشنا می‌شود و با تدبر در یک سوره به اعماق زیادی از معارف الهی دست پیدا می‌کند به‌هرحال این فصل‌گذاری را در اصطلاح قرآن «سوره» نام گذاشته‌اند.
یکی اینکه بگوئیم: چون کتاب با عظمت است ولو پیش روی شماست اشاره‌ی به دور میکند، مثل اینکه شما با یک نفر که صحبت میکنید وقتی میخواهید او را احترام کنید، میگوئید: آنجناب چنین فرمودید در حالی که این جانبی است که در مقابل شما نشسته اما میگوئید آنجناب مثلاً. یا بگوئیم ذالک یعنی آن چیزی که در ذهن شما بود و همه منتظرش بودید ذالک الکتاب این است که جلوی شما، که ما ترجمه کردیم آنک کتاب، یعنی کتابی که در انتظارش بود اینست. بنابراین: اشکالی ندارد که ما به حقیقتی گاهی با اشاره‌ی دور و گاهی با اشاره نزدیک اشاره کنیم و معنایش این نیست که اینها دو چیزند.
قرآن، مایه‌ى عزّت مسلمانان است. قرآن هم فقط به معناى تلاوت کردن و اعتقاد داشتن نیست؛ قرآن، مجموعه‌ى نظام یک زندگى اجتماعى است؛ قرآن، دستورالعمل یک حیات سعادتمندانه و زندگى توأم با عزّت است و این چیزى است که امروز براى متفکّران مسلمان، مبهم و مشکل نیست؛ آحاد ملّتهاى اسلامى هم بحمدالله‌ آشنا هستند. ملّتهاى مسلمان، دولتهاى مسلمان، روشنفکران مسلمان، سیاستمداران مسلمان، جوانان کشورهاى اسلامى باید تا آنجا که میتوانند، زمینه‌ى ذهنى مردم خودشان را و زمینه‌ى عملى زندگى آنها را مستعد کنند، فراهم کنند که ملّتها برگردند به زندگى قرآنى و بتوانند در جادّه‌ى عزّت و عظمت حرکت کنند. آن پایبندی به گذشته‌اى که مایه‌ى سرافکندگى و جمود است، پایبندى به سنّت‌هاى جاهلى است؛ پایبندی به قرآن، مایه‌ى روشنفکرى است، مایه‌ى آزادفکرى است، مایه‌ى به ‌کار افتادن علم و عقل است، مایه‌ى به کار افتادن ابتکار و تلاش است.

شاهدها (۲۹ پاراگراف)

اشارهٔ دور به قرآن به‌سبب عظمت آن یا به معنای کتاب مورد انتظار

یکی اینکه بگوئیم: چون کتاب با عظمت است ولو پیش روی شماست اشاره‌ی به دور میکند، مثل اینکه شما با یک نفر که صحبت میکنید وقتی میخواهید او را احترام کنید، میگوئید: آنجناب چنین فرمودید در حالی که این جانبی است که در مقابل شما نشسته اما میگوئید آنجناب مثلاً. یا بگوئیم ذالک یعنی آن چیزی که در ذهن شما بود و همه منتظرش بودید ذالک الکتاب این است که جلوی شما، که ما ترجمه کردیم آنک کتاب، یعنی کتابی که در انتظارش بود اینست. بنابراین: اشکالی ندارد که ما به حقیقتی گاهی با اشاره‌ی دور و گاهی با اشاره نزدیک اشاره کنیم و معنایش این نیست که اینها دو چیزند.

نقل صریح افکار الحادی و دشنام مخالفان با اتکا به حقانیت خود

قرآن کریم با این عظمت، افکار الحادى‌‌ها و مادّى‌‌ها را در خودش نقل میکند. دشنام آنها را به پیغمبر نقل میکند: قالُوا ساحِرٌ اَو مَجنون.[11] ما حالا جرئت نمیکنیم یکى از افراد مردم بگوید به فلانى ــ که رئیس این تشکیلات است ــ فلان کس چنین اهانتى کرده! [امّا] قرآن با این صراحت این را نقل میکند؛ منتها به خودش معتقد و متّکى است قرآن؛ لارَیبَ فیه؛[12] در او هیچ ریبى نیست، شکّى نیست.

مهجوریت قرآن و عمل نشدن به آن در جوامع اسلامی

سالهای متمادی حق قرآن تضییع شده است و الان که شما به جوامع اسلامی نگاه میکنید، میبینید که عین و اثری از قرآن نیست! نه این‌که خواننده‌ی قرآن یا عالم و متعلم قرآن نیست - اینها هست - عمل به قرآن نیست. قرآن آمده است تا بر زندگی بشر حکومت کند؛ اما قرآن در جوامع اسلامی در زاویه است؛ و معیارهایی که هست، معیارهای ضد اسلامی و ضد قرآنی است؛ و هرچه که قرآن در امور سیاسی و حکومتی گفته، صریحاً برخلاف آن دارد عمل میشود! قرآن درباره‌ی کفار، درباره‌ی مسلمین، درباره‌ی ارتباطات اسلام و کفر، در باب حکومت، در باب شرط ایمان، در باب جهاد، این حقایق را …

تلاش عمدی برای حذف قرآن از زندگی به معنای قطع رابطهٔ ملت‌ها با اسلام

برادران عزیز، خواهران عزیز! سالهاى متمادى در این کشور تلاش شد تا بین ملّت و بین قرآن فاصله بیندازند؛ عمداً تلاش کردند براى ایجاد فاصله. سعى کردند تا قرآن را از زندگى ما بکلّى حذف کنند. حذف قرآن از زندگى یعنى چه؟ یعنى قطع رابطه‌ى ملّتهاى مسلمان با اسلام. چون قرآن مشعل اسلام است، مشعل هدایت است. آن کسى که با قرآن مأنوس است، قلبش و عملش فرق دارد با آن کسى که با قرآن بى‌ارتباط است. آن ملّتى که با قرآن ارتباط دارد، متفاوت است با آن ملّتى که با قرآن بى‌ارتباط است. امروز دشمنان اسلام بیّنات قرآن را دارند زیر پا …

فراموشی، بدفهمی و تحریف قرآن از سوی مسلمانان در طول قرن‌ها

قرنها گذشت، مسلمانها قرآن را فراموش کردند. خطوط روشن قرآن در زندگى‌ها محو شد؛ یا بد فهمیدند، یا عمداً تحریف کردند، یا فهمیدند امّا جرئت و شجاعت اقدام نداشتند، یا اقدام هم کردند و محصولى هم به‌ دست آمد امّا براى دفاع از آن و نگهدارى آن محصول فداکارى نکردند. اگر در صدر اسلام هم کلام پیغمبر را نمیفهمیدند یا جرئت نمیکردند به آن اقدام کنند و میترسیدند ــ همچنان که به بعضى از این‌گونه افراد در قرآن اشاره هست: «یَقولونَ اِنَّ بُیوتَنا عَورَةٌ وَ ما هِیَ بِعَورَةٍ اِن یُریدونَ اِلّا فِرارًا»[4] ــ یا در مقابل آنچه به …

گزینش بخش‌های کارساز تاریخ برای اهداف قرآن و صرف‌نظر از جزئیات غیرکارساز

اگر تاریخ یک چیز اصلی نبود، قرآن با این عظمت - که اصلاً برنامه‌ی انسان‌سازی و برنامه‌ی بشریت است - تاریخ را وارد خودش نمیکرد؛ اما شما میبینید که در قرآن تاریخ هست؛ البته بخشهایی که برای بیان اهداف قرآن کارساز است. بالاخره آدم عاقل، آن چیزی که برایش کارساز است، از یک مجموعه انتخاب میکند. قرآن آنچه را که برای خودش کارساز است، انتخاب کرده است؛ حتّی در جاهایی از جزییات صرف نظر کرده؛ چون جزییات برایش کارساز نبوده است. مثلاً در قضیه‌ی زن فرعون، این مهم است که این «زن» است؛ آن هم «زن فرعون»؛ لذا از زن فرعون اسم می‌برد؛ بخصوص تکیه میکند که این کار را زن فرعون کرد، این حرف را زن فرعون زد؛ یعنی از شخصیت …

لزوم حاکمیت قرآن بر زندگی و معنا یافتن بصیرت و اقدام در سایهٔ آن

آنچه را من عنوانِ مطالب کوتاه امروز خود قرار داده‌ام، این آیه‌ى شریفه‌ى قرآن است که در فضاى زندگى ما قرآن باید حکومت کند و برکات قرآنى باید موج بزند؛ در سایه‌ى قرآن است که معرفت و بصیرت ما و شجاعت و اقدام ما معنا پیدا میکند و به سمت هدفهاى درست متوجّه میشود. قرآن به مؤمنین میگوید که اى مؤمنین! خدا و پیامبر خدا را پاسخ بگویید؛ به نداى آنها جواب بدهید، وقتى شما را به حیات، به زندگى واقعى دعوت میکنند: اِستَجیبوا لِله وَلِلرَّسولِ اِذا دَعاکُم لِما یُحییکُم.[6] این چه حیاتى است که خدا و پیغمبر، ما را به آن دعوت …

نبود تعبیر «هذا الکتاب» در اشاره به قرآن

جواب: ما اصلاً در قرآن هیچ جا هذا‌لکتاب نداریم. اما تعبیراتی مثل: «هذا القرآن»[1] ، یا «تلک آیات الکتاب»[2] ، این است آیات کتاب، یا «هذا کتابنا»[3] ، یا «هذا کتاب»[4] داریم. اما هذا الکتاب یعنی کتاب برای قرآن که اشاره به قرآن کرده باشد نداریم. فقط یک جا در قرآن هست ما «لهذا الکتاب لایغادر صغیرة و لا کبیرة الا احصاها»[5] که مربوط به قرآن نیست، بلکه اشاره به نامه‌ی اعمال روز قیامت است که کافر تعجب میکند که چگونه همه چیز اعمال من در این ثبت است! بنابراین کلمه‌ی هذا الکتاب در قرآن نیست که اشاره به قرآن باشد. لکن حالا بفرض باشد این اشکالی ندارد که یک جا از آن حقیقت، با اسم اشاره‌ی دور یاد کنند و یک جا با اسم اشاره و ضمیر نزدیک یعنی چیزی غلط نیست، و همانطور که عرض کردیم در «ذلک الکتاب»[6] چند جور میشود معنا کرد:

زبان هنری قرآن و کهنه نشدن آن در حرکت دادن جامعهٔ مسلمان

… خود پیغمبر یک هنرمند فوق معمولى است؛ قرآن یک اثر هنرىِ فوق بشرى و الهى است. ببینید، یعنى تمام اسلام از اوّل با هنر شروع شده؛ یعنى اگر چنانچه قرآن این زبان هنرى را نداشت، شاید یک گوشه‌ از کار میلنگید. خداى متعال هیچ چیزى را بى‌مصلحت و بى‌حکمت که نمى‌آورد. حکمتى بود در اینکه این‌جور این هنر قوى و کارآمد، مفاهیم الهى را به انسانها ارائه کند تا خیزش او تا هزار سال بعد ــ الان مثلاً ۱۴۰۰ سال گذشته از نزول قرآن ــ [به وسیله‌ی قرآن باشد.] الان شما براى حرکت دادن یک جامعه‌ى مسلمان بهترین ابزارتان آیات قرآن است. خیلى چیز عجیبى است! کهنه نشده، کهنه نمیشود. خب، با توجّه به اینها، هر جا هستید، براى صیقل زدن به این سلاح و کامل کردن آن و در دست گرفتن آن تلاش کنید.

لزوم علم قرآن به‌عنوان یک رشته در حوزه‌ها

مطلب چهارم این است که در عین‌ حالى ‌که فقاهت اساس امر است، از علوم دیگر اسلامى در حوزه‌ها نباید غفلت بشود. مثلاً قرآن، علم قرآن، شناسایى قرآن، فهم قرآن، اُنس با قرآن باید به عنوان یک علم، یک رشته در حوزه‌ها وجود داشته باشد؛ طلّاب ما باید قرآن را حفظ کنند یا لااقل بخشى از قرآن را، یا حدّاقل به آن مأنوس باشند. چقدر مفاهیم اسلامى است که در قرآن هست و ما اگر در فقه بخواهیم بحث کنیم به فکر آنها نمى‌افتیم. و این انزواى قرآن در حوزه‌هاى علمیّه و عدم اُنس ما با قرآن خیلى مشکلات براى ما …

امکان رسیدن به اجتهاد بدون یک بار مراجعه به قرآن

بنده یک ‌وقتى در سالهاى گذشته ــ قبل از انقلاب در مشهد ــ در درس تفسیر به طلبه‌ها میگفتم که ما متأسّفانه ــ حالا نگاه میکنم میبینم حالا هم همان‌جور است ــ از اوّل «بدان ایّدک ‌الله‌»[9] تا وقتى ورقه‌ى اجتهادمان را میگیریم، میتوانیم به قرآن حتّى یک‌ بار مراجعه نکنیم؛ یعنى وضع درسى ما این‌جورى است که اگر یک طلبه‌اى از اوّل یک بار حتّى به قرآن مراجعه نکند، میتواند همین رشته‌ى ما را از اوّل بگیرد تا آخر سِیر کند و بشود مجتهد، در حالى که قرآن را حتّى یک بار هم مراجعه نکند! چرا؟ چون درس ما اصلاً از قرآن عبور نمیکند. ما در فقه گاهى یک آیات قرآنى را مثلاً فرض کنید ذکر میکنیم و روى آن هم خیلى کار و تحقیق نمیشود به‌ قدرى ‌که در روایات ما بحث میشود و کار میشود.

لزوم توجه مسلمانان به مفاهیم و معارف قرآن در کنار تلاوت

… نسبت دارد، قلباً علاقه داریم و عشق داریم و از جمله‌ى بهترین آنها، قرّاء قرآن [هستند]. و شماها را هم ما از دور مى‌شناسیم، صداهایتان را شنفته‌ایم و تلاوتهایتان را سالها گوش کرده‌ایم. خوشحالیم ‌ که الحمدلله مردم مسلمان میتوانند از تلاوت قرآنِ خوب استفاده کنند. آرزوى ما این است که ان‌شاءالله‌ مردم مسلمان، در هر جا که هستند، در کنار استفاده‌ى از متن قرآن و کلام معجزنشان قرآن، به مفاهیم قرآنى و معارف قرآنى هم توجّه بکنند.

اصل بودن قرآن در جامعه و فهم مستقیم آن توسط مردم

من میگویم در جامعه، قرآن اصل است. باید این‌جورى باشد که امّت حزب‌الله‌ یواش‌یواش با قرآن آشنا بشوند، آن جورى که مستقیم قرآن را از شماها بفهمند؛ بتوانند بنشینند، گوش کنند و بفهمند. بعد شما را ما دعوت کنیم به یک مجلسى، منبر هم بگذاریم، بروید بالاى منبر، آیات قرآن را بخوانید؛ مردم اشک بریزند، گریه کنند. این را ما میخواهیم. خب حالا فرض کردیم شما میخواهید این کار را بکنید؛ باید شما بتوانید این جلسه را با صوت خودتان جذب کنید. این آدابى دارد، …

شایستگی کلام خدا برای صدای خوش، برتر از هر شعر و سخن ادیبانه

… که ما دنبال این تلاوت قرآن که هستیم، به‌ خاطر این است که اعتقاد جازم بنده بر این است، اعتقاد قاطعم این است که اگر بخواهیم قرآن در جامعه، در ذهنیّت جامعه و فضاى جامعه جا بیفتد، باید تلاوتگر قرآن زیاد داشته باشیم. این آهنگهاى قرآنى، دلها را متوجّه قرآن میکند. صداهاى خوش را باید در این چیزها استخدام کرد. هیچ مضمونى از مضمون کلام خدا شایسته‌تر نیست براى اینکه در یک صداى خوشى جا بگیرد و صداى خوش بشود حامل این کلام و بیان؛ این از هر شعرى، از هر سخن ادیبانه‌اى بالاتر است.

افزایش هدایت و کاهش کوری در هم‌نشینی با قرآن

امیرالمؤمنین فرمود: وَ ما جالَسَ اَحَدٌ هٰذَا القُرآنَ اِلّا قامَ بِزِیادَةٍ اَو نُقصانٍ: زِیادَةٍ فى هُدىً اَو نُقصانٍ فى عَمًى؛[5] وقتى از کنار قرآن بلند میشوید، چیزى بر شما افزوده شده است و آن، هدایت است، و چیزى از شما کم شده است و آن، کورى و جهالت است. این [قرآن] را میخواستند از ما بگیرند. و کار به جایى رسید که نسل پرورش‌یافته‌ى دوران ستم‌شاهىِ اخیر یعنى این بیست سالِ قبل از پیروزى انقلاب که در آن روز در مدارس بوده، در مدارس با قرآن آشنا نشده؛ حالا اگر شانسش گرفت و یک جایى دوره‌ى قرآنى، استاد قرآنى، پدر …

دریای بی‌پایان و امکان پیشرفت همیشگی در سطح و عمق آن

… هستم ــ و اینها عمرشان را با قرآن گذرانده‌اند، هر چه ممکن است استفاده کنید. اینها کسانى هستند که در این رشته‌ى قرائت و تلاوت قرآن کار کرده‌اند، خوب هم کار کرده‌اند، حائز مراتب خوب هم شده‌اند. آنچه این برادرها دارند، این اساتید قرآن دارند، از آنها فرابگیرید. البتّه قرآن یک دریاى عمیقى است، یک بحر واسعى است، نهایتى ندارد. هر چه پیش بروید ــ چه در سطح قرآن، چه در اعماق قرآن ــ همچنان امکان سِیر و پیشرفت حرکت وجود دارد. ان‌شاءالله‌ که خداوند به همه‌ى شماها توفیق بدهد.

قرآن همه‌چیز ملت و مایهٔ پیشرفت کشور

… توپ و تفنگ، جوانانی را در جبهه‌ها داشتیم که به مجردی که بر زمین مینشستند و اندک فراغتی پیدا میکردند، قرآنشان را باز میکردند و مشغول تلاوت میشدند؛ یا مثلاً اگر در اتوبوس و یا کامیون نشسته بودند و داشتند میرفتند، قرآنشان را درمیآوردند و بنا میکردند به خواندن. این است که ما میگوییم قرآن همه چیز ما بوده است. الان هم به برکت قرآن، کشور رو به پیشرفت است.

عظمت و عزت کشور در سایهٔ قرآن، اسلام، نماز و ذکر خدا

یک سفارش دیگرى که من میخواهم بکنم، این است که همه‌ى خانواده‌ها و همه‌ى مردم، مخصوصاً جوانها، به نماز و مسجد و عبادت و جلسات قرآن اهمّیّت بدهند. هرچه امروز این کشور از عظمت و عزّت و قدرت به دست آورده است، در سایه‌ى قرآن و اسلام است، در سایه‌ى نماز و عبادت و ذکر خدا است. هم درس، هم کار، هم تدیّن، که تدیّن پشتوانه‌ى همه‌ى اینها است. با نماز و مسجد و عبادت و جلسات دینى و جلسات قرآن باید اُنس پیدا کنید.

تأکید بر تکیه بر قرآن در تبلیغ دین

… هست، هم نیروى هوایى هست، هم ارتش هست، هم سپاه هست و ارتباط دارند با شماها، با مردم؛ آقایانى که در این بخشها مشغول کار هستند، منظّم، مرتّب، عمیق، سنجیده، حساب‌شده، متناسب با موقعیّت و مطابق مقتضاى حال، آنچه را از دین باید و شاید، ان‌شاءالله‌ استخراج کنند. و روى قرآن تکیه کنید ــ که قرآن بسیار مهم است ــ و در عمل مردم بر روى نماز و حضور آنها در نمازهاى جماعت [تکیه کنید].

شمول قرآن بر سه منطقهٔ عقل، اخلاق و عمل

… بکنیم و چه کاری را نکنیم؟ که این منطقه‌ی سوم، بلاشک ارتباط مستحکمی با آن دو منطقه‌ی قبلی دارد، یعنی عقلیات و ذهنیات در چگونگی عملکرد تأثیر میگذارند همچنانکه روحیات و خصلت‌ها هم در چگونگی عملکرد تأثیر میگذارند و این سه منطقه مجموعه‌ی وحی الهی را شامل میشود. یعنی برنامه‌ی آسمانی ادیان و دین پیغمبر خاتم (ص) شامل هر سه اینهاست که باید به این سه ایمان آورد و آنچه نازل شده قرآن است که شامل این سه منطقه است.

تصویر جزئیات قیامت در قرآن که عقل راهی به آن ندارد

… سزایش را ببینید، این ظلمها، این جورها از آن طرف آن مجاهدتها و آن تلاشها و آن زحمت‌ها اگر خدایی هست باید پاداشی داشته باشد پس اعتقاد به قیامت، از اعتقاد به خداوند قابل انفکاک نیست و اصل مسأله‌ی قیامت و مسأله‌ی آخرت این است که برهان عقلی و برهان نقلی هم دارد. اما برای جزئیات و تفاصیلش ما از عقل دلیلی نداریم، و لذا بایستی نقل به ما بفهماند چه جزئیاتی در آخرت وجود خواهد داشت و قیامت چگونه است؟ این‌ها را قرآن برای ما تصویر میکند که حساب انسان چگونه انجام میگیرد؟ و اگر قرآن نگوید، عقل ما راهی برای شناخت اینها ندارد، که بهشت چه جور جائی است؟ جهنم چگونه جائی است؟ انسانها در قیامت چه وضعیتی دارند؟ انسانها در قیامت چه میکنند؟ آنها را عقل نمیتواند بفهمد اما صحنه‌های زنده‌ی آنها را قرآن بیان کرده یکی از نویسندگان معروف مصری (سید قطب) در همین زمینه‌ها دو کتاب نوشته که یکی مشاهد القیامه است، یعنی …

محرومیت بی‌توجهان اسیر شهوات از هدایت قرآن

… را از دست دادند گمراه خواهند شد، و لذا در این راه تقوا لازم است اگر کسی این تقوا را داشت، آن‌وقت قرآن او را می‌تواند هدایت کند، لکن اگر کسی این تقوا را نداشت و همچنان چشم بسته، بزن‌ و برو و بیتوجه و مستانه حرکت کند، آیا قرآن میتواند او را هدایت کند؟ ابداً، هیچ سخن حقی این چنین آدمی را نمیتواند هدایت کند! کسی که گوش دل به هیچ چیز نمیدهد و هیچ حقیقتی را باور ندارد، و سرمست و دربست در اختیار شهوات خودش، یا شهوات دیگران دارد حرکت میکند. قرآن او را هدایت نخواهد کرد. بله قرآن یک ندایی هست، اما این ندا هیچ‌وقت به گوش آنها حساس نمی‌آید. در قرآن یک تعبیری هست که میفرماید: «اولئک ینادون من مکان بعید»[1] و این اشاره به همین آدم‌هاست میگوید: آنها ندا داده میشوند از راهی دور. شما گاهی یک آهنگی را از راه دور میشنوید، مثلاً یک نفر خوش‌خوانی یک نغمه بسیار زیبایی را با زیروبم‌های بسیار رقیق و لطیفی …

انزوای قرآن و علوم قرآنی در حوزه

قرآن منزوى است از حوزه‌ى ما؛ مثلاً علم قرآن، مسائل مربوط به قرآن و همین چیزهایى که تحت عنوان علوم قرآن، شما مى‌بینید الان رایج شده و گذشتگان کتابهاى زیادى نوشته‌اند ــ لکن حالاها خوشبختانه بعضى توجّهاتى به آن میکنند ــ یا تفسیر. خود تفسیر یک علم مستقلّى است؛ یا حدیث، آشنایى با حدیث، علم حدیث، شناخت حدیث ــ که غور در این علم منتهى بشود به دسته‌بندى‌هاى خوب، فهرست‌بندى‌هاى خوب، استفاده‌هاى خوب که متأسّفانه از همه‌ى آنها ما الان محروم هستیم ــ یا رجال. در رجالْ کار و تحقیق بشود. اگرچه …

تأکید قرآن بر علم و تدبر و درس گرفتن از گذشته

ببینید قرآن چه‌قدر به علم و نظر کردن و تدبر کردن و از گذشته درس گرفتن تکیه میکند؛ ببینید چه‌قدر شکر نعمت را بزرگ میشمارد. شکر نعمت یعنی چه؟ معنای شکر نعمت این است که شما آن نعمتی را که خدا داده، اول بشناسید؛ بعد آن را در جای شایسته‌ی خود - که خدا برحسب حکمت خود معین کرده - مصرف کنید.

تجسم عینی آیات قرآن در ملت ایران و امام خمینی

… هستند براى ارتباط با قرآن. مردم ما با مردم کشورهاى دیگر اسلامى فرق دارند. مردم ما در راه قرآن صادقانه مجاهدت کردند؛ شوخى نیست؛ این‌‌قدر که ما جوان دادیم، این‌قدر که مردم ما رنج و زحمت متحمّل شدند، در راه قرآن بوده. ما از آنها نیستیم که ادّعا بکنیم قرآن را؛ نه، خداى متعال دانه‌دانه‌ى آیات قرآن را در جامعه‌ى ما و در ملّت ما و در میان مردم ما و در آن امام عظیم‌الشّأن ما براى ما مجسّم کرد. ما این آیات مبارکات قرآن را دیدیم، ما این آیات را با همه‌ى وجود لمس کردیم. مردم ما به قرآن عشق می‌ورزند. کجا شما در کشورهاى اسلامى مى‌بینید که یکى از این آقایان قرّاء بروند آنجا تلاوت کنند، این‌قدر جوان عاشقانه پاى تلاوتشان بنشینند؟ این عشق مردم ما است. خب، حالا آن که میخواهد این عشق قرآنى را درست به سمت اُنس حقیقى با قرآن تلاوت …

درخواست توفیق برای عمل به وظایف نسبت به قرآن و مفاهیم آن

ما خوشحالیم که یک بار دیگر آقای شحات انور و آقای عبدالعال را در ایران ملاقات کردیم. ما از خدای متعال میخواهیم که توفیق بدهد تا شاید بتوانیم گوشه‌یی از وظایفمان را نسبت به قرآن و مفاهیم عالیه‌ی آن عمل کنیم.

قرآن، معلم بصیرت‌بخش بشریت

این تاریخ در مقابل ما است؛ این قرآن معلّم بصیرت‌بخش بشریّت است. بنى‌اسرائیل را که چند جاى قرآن خداوند به اینها فرمود: وَ اَنّی فَضَّلتُکُم عَلَی العلَمین[5] ــ من شما را بر همه‌ى عالمین فضیلت بخشیدم ــ همین بنى‌اسرائیل کارى کردند که خداى متعال فرمود: وَضُرِبَت عَلَیهِمُ الذِّلَّةُ وَالمَسکَنَةُ وَ باءو بِغَضَبٍ مِنَ‌ الله …

سپاس خدا بر نعمت قرآن

خدا را سپاس بر ماه رمضانى دیگر و جلسه‌اى دیگر در خدمت قرّاء کتاب خدا. الحمدلله‌ که نعمت قرآن را بر ما ارزانى داشت. جوانها باید قدر بدانند این روزهاى خوش قرآنى را. اگر میدانستید که عاشقان قرآن در دوران اختناق با زمزمه‌هاى گرم قرآنى چه ‌جور و با چه زحمتى خودشان را سرگرم میکردند، امروز که میتوانید بخوانید و بشنوید و بشنوانید صوت خوش قرآن را، خیلى برایتان شیرین‌تر و گرامى‌تر …

رسیدگی مسلمانان به همهٔ جوانب قرآن از جمله رسم‌الخط

… نه «مَلِک». این نیمه‌حرکت را البتّه حالاها میگذارند. در بسیارى از کلمات قرآنى همین ‌جور است که «الف» وسط نوشته نمیشود. یک ضابطه‌ى خیلى دقیقى هم این رسم‌الخط ندارد. در کتب مخصوص رسم‌الخط که مسلمین نوشتند، فصولى در کتابها نوشته شده، مخصوص بیان رسم‌الخطّ قرآن. چون میدانید مسلمانها به همه‌ى جوانب قرآن رسیدگى کردند، دلبستگى داشتند؛ از جمله مسئله‌ى رسم‌الخط. مثلاً در الاتقان سیوطى یک فصل مشبعى در باب رسم‌الخطّ قرآن هست. آنجا ذکر کردند که «الف» بعد از کدام حرفها ساقط میشود در نوشتن؛ در تلاوت نه، خوانده میشود. به نظر میرسد که اختلاف ‌نظر در باب اینکه در سوره‌ى حمد «مٰلِکِ یَومِ الدّین» است یا «مَلِکِ یَومِ الدّین»، …