رفتن به محتوای اصلی

قرآن

نام‌های دیگر: قرآن کریم

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

کتاب آسمانی اسلام، جایگاه و معارف آن و وظیفهٔ مسلمانان در برابر آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به‌مناسبت چهارمین سالروز تشکیل بسیج مستضعفان— ۱۳۶۲/۰۹/۰۴

سیر زمانی

از ۱۳۶۲ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۲۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

اولاً سوره عبارت است از فصل و بخشی از قرآن که در گرد یک یا چند مطلب محوری دور می‌زند هر کدام از سوره‌های قرآن را که ملاحظه کنید یک مطلب اساسی با چند مطلب اصلی را در آن مشاهده خواهید کرد. و بقیه مطالب در حول و حوش آن مطلب اصلی دور می‌زند این فصل را می‌گویند سوره البته این جور فصل‌بندی با فصل‌بندی‌های معمول کتاب‌های بشری متفاوت است این جور نیست که مطالب قرآن تقسیم شده باشد. مثلاً مطالب مربوط به خدا یا به انسان یا به روز قیامت یا به زندگی فردی بشر یا به مجموعه نظام اجتماعی انسان هر کدام در یک فصلی بیان شده باشد فصول قرآنی که همین سوره‌ها باشند گرچه هر کدام ناظر و متوجه به یک مطلب اصلی هستند اما در آن مجموعه مطالب متنوعی از همه معارفی که در قرآن پراکنده است وجود دارد با خواندن یک سوره انسان با بخش عظیمی از معارف قرآن آشنا می‌شود و با تدبر در یک سوره به اعماق زیادی از معارف الهی دست پیدا می‌کند به‌هرحال این فصل‌گذاری را در اصطلاح قرآن «سوره» نام گذاشته‌اند.
یکی اینکه بگوئیم: چون کتاب با عظمت است ولو پیش روی شماست اشاره‌ی به دور میکند، مثل اینکه شما با یک نفر که صحبت میکنید وقتی میخواهید او را احترام کنید، میگوئید: آنجناب چنین فرمودید در حالی که این جانبی است که در مقابل شما نشسته اما میگوئید آنجناب مثلاً. یا بگوئیم ذالک یعنی آن چیزی که در ذهن شما بود و همه منتظرش بودید ذالک الکتاب این است که جلوی شما، که ما ترجمه کردیم آنک کتاب، یعنی کتابی که در انتظارش بود اینست. بنابراین: اشکالی ندارد که ما به حقیقتی گاهی با اشاره‌ی دور و گاهی با اشاره نزدیک اشاره کنیم و معنایش این نیست که اینها دو چیزند.
قرآن، مایه‌ى عزّت مسلمانان است. قرآن هم فقط به معناى تلاوت کردن و اعتقاد داشتن نیست؛ قرآن، مجموعه‌ى نظام یک زندگى اجتماعى است؛ قرآن، دستورالعمل یک حیات سعادتمندانه و زندگى توأم با عزّت است و این چیزى است که امروز براى متفکّران مسلمان، مبهم و مشکل نیست؛ آحاد ملّتهاى اسلامى هم بحمدالله‌ آشنا هستند. ملّتهاى مسلمان، دولتهاى مسلمان، روشنفکران مسلمان، سیاستمداران مسلمان، جوانان کشورهاى اسلامى باید تا آنجا که میتوانند، زمینه‌ى ذهنى مردم خودشان را و زمینه‌ى عملى زندگى آنها را مستعد کنند، فراهم کنند که ملّتها برگردند به زندگى قرآنى و بتوانند در جادّه‌ى عزّت و عظمت حرکت کنند. آن پایبندی به گذشته‌اى که مایه‌ى سرافکندگى و جمود است، پایبندى به سنّت‌هاى جاهلى است؛ پایبندی به قرآن، مایه‌ى روشنفکرى است، مایه‌ى آزادفکرى است، مایه‌ى به ‌کار افتادن علم و عقل است، مایه‌ى به کار افتادن ابتکار و تلاش است.

شاهدها (۳۱۱ پاراگراف)

دریای بی‌پایان و امکان پیشرفت همیشگی در سطح و عمق آن

… هستم ــ و اینها عمرشان را با قرآن گذرانده‌اند، هر چه ممکن است استفاده کنید. اینها کسانى هستند که در این رشته‌ى قرائت و تلاوت قرآن کار کرده‌اند، خوب هم کار کرده‌اند، حائز مراتب خوب هم شده‌اند. آنچه این برادرها دارند، این اساتید قرآن دارند، از آنها فرابگیرید. البتّه قرآن یک دریاى عمیقى است، یک بحر واسعى است، نهایتى ندارد. هر چه پیش بروید ــ چه در سطح قرآن، چه در اعماق قرآن ــ همچنان امکان سِیر و پیشرفت حرکت وجود دارد. ان‌شاءالله‌ که خداوند به همه‌ى شماها توفیق بدهد.

قرآن همه‌چیز ملت و مایهٔ پیشرفت کشور

… توپ و تفنگ، جوانانی را در جبهه‌ها داشتیم که به مجردی که بر زمین مینشستند و اندک فراغتی پیدا میکردند، قرآنشان را باز میکردند و مشغول تلاوت میشدند؛ یا مثلاً اگر در اتوبوس و یا کامیون نشسته بودند و داشتند میرفتند، قرآنشان را درمیآوردند و بنا میکردند به خواندن. این است که ما میگوییم قرآن همه چیز ما بوده است. الان هم به برکت قرآن، کشور رو به پیشرفت است.

عظمت و عزت کشور در سایهٔ قرآن، اسلام، نماز و ذکر خدا

یک سفارش دیگرى که من میخواهم بکنم، این است که همه‌ى خانواده‌ها و همه‌ى مردم، مخصوصاً جوانها، به نماز و مسجد و عبادت و جلسات قرآن اهمّیّت بدهند. هرچه امروز این کشور از عظمت و عزّت و قدرت به دست آورده است، در سایه‌ى قرآن و اسلام است، در سایه‌ى نماز و عبادت و ذکر خدا است. هم درس، هم کار، هم تدیّن، که تدیّن پشتوانه‌ى همه‌ى اینها است. با نماز و مسجد و عبادت و جلسات دینى و جلسات قرآن باید اُنس پیدا کنید.

تأکید بر تکیه بر قرآن در تبلیغ دین

… هست، هم نیروى هوایى هست، هم ارتش هست، هم سپاه هست و ارتباط دارند با شماها، با مردم؛ آقایانى که در این بخشها مشغول کار هستند، منظّم، مرتّب، عمیق، سنجیده، حساب‌شده، متناسب با موقعیّت و مطابق مقتضاى حال، آنچه را از دین باید و شاید، ان‌شاءالله‌ استخراج کنند. و روى قرآن تکیه کنید ــ که قرآن بسیار مهم است ــ و در عمل مردم بر روى نماز و حضور آنها در نمازهاى جماعت [تکیه کنید].

شمول قرآن بر سه منطقهٔ عقل، اخلاق و عمل

… بکنیم و چه کاری را نکنیم؟ که این منطقه‌ی سوم، بلاشک ارتباط مستحکمی با آن دو منطقه‌ی قبلی دارد، یعنی عقلیات و ذهنیات در چگونگی عملکرد تأثیر میگذارند همچنانکه روحیات و خصلت‌ها هم در چگونگی عملکرد تأثیر میگذارند و این سه منطقه مجموعه‌ی وحی الهی را شامل میشود. یعنی برنامه‌ی آسمانی ادیان و دین پیغمبر خاتم (ص) شامل هر سه اینهاست که باید به این سه ایمان آورد و آنچه نازل شده قرآن است که شامل این سه منطقه است.

تصویر جزئیات قیامت در قرآن که عقل راهی به آن ندارد

… سزایش را ببینید، این ظلمها، این جورها از آن طرف آن مجاهدتها و آن تلاشها و آن زحمت‌ها اگر خدایی هست باید پاداشی داشته باشد پس اعتقاد به قیامت، از اعتقاد به خداوند قابل انفکاک نیست و اصل مسأله‌ی قیامت و مسأله‌ی آخرت این است که برهان عقلی و برهان نقلی هم دارد. اما برای جزئیات و تفاصیلش ما از عقل دلیلی نداریم، و لذا بایستی نقل به ما بفهماند چه جزئیاتی در آخرت وجود خواهد داشت و قیامت چگونه است؟ این‌ها را قرآن برای ما تصویر میکند که حساب انسان چگونه انجام میگیرد؟ و اگر قرآن نگوید، عقل ما راهی برای شناخت اینها ندارد، که بهشت چه جور جائی است؟ جهنم چگونه جائی است؟ انسانها در قیامت چه وضعیتی دارند؟ انسانها در قیامت چه میکنند؟ آنها را عقل نمیتواند بفهمد اما صحنه‌های زنده‌ی آنها را قرآن بیان کرده یکی از نویسندگان معروف مصری (سید قطب) در همین زمینه‌ها دو کتاب نوشته که یکی مشاهد القیامه است، یعنی …

محرومیت بی‌توجهان اسیر شهوات از هدایت قرآن

… را از دست دادند گمراه خواهند شد، و لذا در این راه تقوا لازم است اگر کسی این تقوا را داشت، آن‌وقت قرآن او را می‌تواند هدایت کند، لکن اگر کسی این تقوا را نداشت و همچنان چشم بسته، بزن‌ و برو و بیتوجه و مستانه حرکت کند، آیا قرآن میتواند او را هدایت کند؟ ابداً، هیچ سخن حقی این چنین آدمی را نمیتواند هدایت کند! کسی که گوش دل به هیچ چیز نمیدهد و هیچ حقیقتی را باور ندارد، و سرمست و دربست در اختیار شهوات خودش، یا شهوات دیگران دارد حرکت میکند. قرآن او را هدایت نخواهد کرد. بله قرآن یک ندایی هست، اما این ندا هیچ‌وقت به گوش آنها حساس نمی‌آید. در قرآن یک تعبیری هست که میفرماید: «اولئک ینادون من مکان بعید»[1] و این اشاره به همین آدم‌هاست میگوید: آنها ندا داده میشوند از راهی دور. شما گاهی یک آهنگی را از راه دور میشنوید، مثلاً یک نفر خوش‌خوانی یک نغمه بسیار زیبایی را با زیروبم‌های بسیار رقیق و لطیفی …

انزوای قرآن و علوم قرآنی در حوزه

قرآن منزوى است از حوزه‌ى ما؛ مثلاً علم قرآن، مسائل مربوط به قرآن و همین چیزهایى که تحت عنوان علوم قرآن، شما مى‌بینید الان رایج شده و گذشتگان کتابهاى زیادى نوشته‌اند ــ لکن حالاها خوشبختانه بعضى توجّهاتى به آن میکنند ــ یا تفسیر. خود تفسیر یک علم مستقلّى است؛ یا حدیث، آشنایى با حدیث، علم حدیث، شناخت حدیث ــ که غور در این علم منتهى بشود به دسته‌بندى‌هاى خوب، فهرست‌بندى‌هاى خوب، استفاده‌هاى خوب که متأسّفانه از همه‌ى آنها ما الان محروم هستیم ــ یا رجال. در رجالْ کار و تحقیق بشود. اگرچه …

تأکید قرآن بر علم و تدبر و درس گرفتن از گذشته

ببینید قرآن چه‌قدر به علم و نظر کردن و تدبر کردن و از گذشته درس گرفتن تکیه میکند؛ ببینید چه‌قدر شکر نعمت را بزرگ میشمارد. شکر نعمت یعنی چه؟ معنای شکر نعمت این است که شما آن نعمتی را که خدا داده، اول بشناسید؛ بعد آن را در جای شایسته‌ی خود - که خدا برحسب حکمت خود معین کرده - مصرف کنید.

تجسم عینی آیات قرآن در ملت ایران و امام خمینی

… هستند براى ارتباط با قرآن. مردم ما با مردم کشورهاى دیگر اسلامى فرق دارند. مردم ما در راه قرآن صادقانه مجاهدت کردند؛ شوخى نیست؛ این‌‌قدر که ما جوان دادیم، این‌قدر که مردم ما رنج و زحمت متحمّل شدند، در راه قرآن بوده. ما از آنها نیستیم که ادّعا بکنیم قرآن را؛ نه، خداى متعال دانه‌دانه‌ى آیات قرآن را در جامعه‌ى ما و در ملّت ما و در میان مردم ما و در آن امام عظیم‌الشّأن ما براى ما مجسّم کرد. ما این آیات مبارکات قرآن را دیدیم، ما این آیات را با همه‌ى وجود لمس کردیم. مردم ما به قرآن عشق می‌ورزند. کجا شما در کشورهاى اسلامى مى‌بینید که یکى از این آقایان قرّاء بروند آنجا تلاوت کنند، این‌قدر جوان عاشقانه پاى تلاوتشان بنشینند؟ این عشق مردم ما است. خب، حالا آن که میخواهد این عشق قرآنى را درست به سمت اُنس حقیقى با قرآن تلاوت …

قرآن بیان برای مردم و هدایت و موعظه برای پرهیزکاران

در آیه دیگر می‌فرماید «هذا بَیانٌ لِلنَّاس» این قرآن تبیین کننده است برای مردم «وَ هُدىً وَ مَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِین» این هدایت و پند و اندرز است برای پرهیزکاران.

رفع ابهامات و بحران‌های روحی ناشی از جهل با آشنایی عمیق با قرآن

… این آیات و روایات درباب قرآن نتیجه این می‌شود که ما باید فهم قرآن و انس با قرآن را گسترش دهیم در جامعه ما باید یکایک مردم با قرآن آشنا شوند، امروز به نام دین گاهی چیزهائی برذهن برخی از مردم حاکم است که اگر با قرآن آشنا باشند می‌فهمند که اینها از دین نیست. بسیاری از مشکلات و سؤال‌ها و ابهامات و عقده‌ها که درذهن‌ها هست با آشنائی عمیق با قرآن برطرف می‌شود و بسیاری از مشکلات و ناراحتی‌ها و بحران‌های روحی که ناشی از جهل به معارف اسلامی است با برکت آشنائی با قرآن مرتفع می‌شود.

قرآنی شدن فضای جامعه، از پاداش‌های الهی مجاهدت ملت

خداى متعال این ملّت ما را که یک حرکت کردند و یک مجاهدت کردند، هزاران پاداش داد؛ یکى از نِعَم همین است که الحمدلله‌‌ جَو، جوّ قرآنى است. سابق ــ آن قدیمها ــ من یادم مى‌‌آید این رادیوهاى مصر را با زحمت باز میکردیم، گوش میکردیم و بعضى از این تلاوتها را پیدا میکردیم. ما یک رفیقى[8] داشتیم ــ خدا رحمتش کند، فوت شده ــ که رفته بود چند ماه مصر مانده بود و نوارهاى شیخ عبدالفتّاح و شیخ مصطفىٰ اسماعیل …

زنده بودن به عشق و برکت قرآن

… هم سرد بود، این مجتباى[4] ما هم که کوچک بود همراهم بود؛ در آن سرما، در غرفه‌ى بیرون نشستم ــ داخل جلسه نمیخواستم بروم ــ تا صدایى را که پخش میشد بشنوم. [آن روز] شاید صد نفر آدم بودند؛ [امّا] حالا شما وقتى یک جایى وارد میشوید، واقعاً همه‌ى شهر تکان میخورد. ما به عشق قرآن و به برکت قرآن زنده هستیم. امیدواریم که خداوند ما را در دنیا و آخرت از قرآن جدا نکند. خب ان‌شاءالله‌ به امید لقائات آینده. فى امان الله‌.

هنری بودن قرآن، شرط ماندگاری آن پس از بعثت

ببینید، در مسئله‌ى روان‌شناسى و روان‌شناختى و [اینکه] بنشینند یک عدّه با هم حرف بزنند، ارزشى ندارد؛ من این‌طور خلاصه به شما عرض میکنم؛ کار هنرى لازم است. انسان است و هنر. هیچ چیزى در دنیا [بدون هنر، اثرگذار نیست]؛ اگر قرآن کریم هنرى نبود، با همه‌ى مضامین عالى‌اش پنجاه سالِ اوّلِ بعد از بعثت هم نمیماند. این را شما باور کنید؛ این چیزى است که من از روى اطّلاع دارم به شما عرض میکنم. هنر لازم است؛ هنر هم همین است؛ یعنى این یک قضیّه‌اى است که شما بخواهید بروید چهار نفر روانشناس بنشانید، اینها تا دو سال هم بحث کنند، به اینکه من حالا یک کلمه به شما گفتم، نخواهند …

عشق مردم ایران به قرآن و فضای معنوی کشور

شما[1] به ایران مسافرت کردید و بحمدا‌لله‌ با فضاى اسلامى کشور ما و مردم ما تا حدودى آشنا شدید و عشق مردم به قرآن را در اینجا مشاهده کردید. و ‌الحمدلله‌ در اینجا فضاى معنوى خوبى هست. ما هم خوشحالیم که شماها را از نزدیک دیدیم و صدایتان را شنیدیم. و ‌الحمدلله‌ از جهت اُنس با قرآن و تلاوت قرآن، توفیقات خدا شامل حال شما هست. و امیدواریم ‌ان‌شاءالله‌ باز هم سفرهاى دیگرى را به تهران بیایید. اینجا ‌الحمدلله‌ استعداد جوانها براى قرآن خیلى خوب است …

زیاد نبودن هر اندازه تلاش دربارهٔ قرآن

از این اقدام خوشحالم و آن را به فال نیک میگیرم. درباره‌ی قرآن هرچه تلاش کنید، زیادى نیست. سعى کنید از اساتید استفاده شود؛ همکارى میان قرّاء با سابقه‌ی مشهد بیشتر از پیش شود؛ به آموزش و تفهیم قرآن و تحفیظ آن نسبت به نوجوانان اهتمام ورزیده شود. خداوند به شما و همکارانتان توفیق عنایت فرماید.

مایهٔ هنری عجیب و موج زدن توحید و نفی شرک در آن

… خیلى دقیق و روشن و درست باشد؛ دچار اشتباه در جهت‌گیرى نباید شد. مثلاً ملاحظه کنید پیغمبر اسلام از همه‌ی ابزارها استفاده کرده براى حمل همین فکرى که شما دنبالش هستید؛ حتّى از ابزار هنر، آن هم در راقی‌ترین[7] و فاخرترین حلّه[8] و پوشش خودش، یعنى قرآن. خب قرآن خیلى واقعاً مایه‌ی هنرىِ عجیبى دارد که براى ماها اصلاً قابل تصویر نیست. از اوّل قرآن تا آخر قرآن را که شما ملاحظه بفرمایید ‌-و همین‌طور بیانات رسول اکرم- خواهید دید توحید در همه‌ی این کلمات موج میزند؛ دشمنى با شرک و بت و شیطان ‌-که مظهر شر و بدى و پلیدى است- از اوّل تا آخر قرآن وجود دارد و موج میزند؛ تصمیم بر تلاش و کار و خسته نشدن در همه‌ی قرآن موج میزند؛ محبّت به مردم و تکریم انسان و انسانیّت همین‌طور؛ یعنى آن اصول اسلامى و چیزهایى که پایه‌هاى انقلاب است، در تمامِ اوّل تا آخر قرآن و اوّل تا آخر ادبیّات اسلام ‌-ادبیّات صدر اسلام و ادبیّات درست اسلامى …

عادت به دریافت حقایق اسلامی از زبان قرآن و حدیث و تأثیر بیشتر آن

این راجع به مسئله‌ی انفاق؛ اما من مقید شدم امروز یک مقداری صرف وقت بکنم و آیات را از کلام الله مجید استخراج بکنم. البته این بخش کوچک آیاتی است که در باب انفاق است؛ منتهی در هر کدامی یک نکته‌ای را مورد توجه قرار دادم و اینجا ذکر کردم. چند آیه‌ای را عرض میکنم و البته مقصود من این است که ما حقایق اسلامی را عادت کنیم که از زبان قرآن و متون اسلامی و حدیث بیابیم و متنی فکر کنیم. ما به یاد داشته باشیم توصیه‌های قرآن را، هم مؤثرتر است، نورانیتش بیشتر است، دلها از آن بیشتر متأثر میشود و هم اینکه به واقع و حقیقتِ تفکر اسلامی نزدیکتر است. یک بخش از آیات آنی است که در انفاق باید بهترینها را انفاق کرد که چند آیه در قرآن هست. این یک تمرین است، یک آزمایش است که یک آیه این است که: «یا ایّها الّذین امنوا انفقوا من طیّبات ما کسبتم و ممّا اخرجنا لکم من الارض و لا تیمّموا الخبیث منه تنفقون»؛[6] یعنی ای …

قرآن وسیلهٔ ذکر و یادآوری

برای این‌که انسان این تلاش را به طور دایم انجام بدهد و تکالیفی را که برعهده اوست - که شکل‌دهنده همان تلاش است - انجام بدهد، تذکر لازم است؛ و دین یادآورهایی را برای او در نظر گرفته و خود پیامبران اساساً یادآورند. «فذکّر انّما انت مذکّر»[3]. و قرآن یک وسیله ذکر است که در خود کتاب الهی بارها از این خصوصیت و مأموریت قرآن یاد شده است. یکی از وسائل یاد، همین نماز است که در پنج وقت، نماز ما را به یاد می‌اندازد؛ یکی موعظه است که موعظه موعظه‌گران ما را به یاد می‌اندازد؛ یکی دعاست که توجه به دعا ما را به یاد می‌اندازد؛ یکی تلاوت کلام‌الله است که خواندن آیات الهی ما را از غفلت خارج میکند و از …

دعوت بی‌مانند قرآن به تفکر و تعقل و تدبر در تاریخ

محور اول این است که اصل فکر کردن و اندیشیدن در اسلام نه فقط آزاد است، بلکه لازم و واجب هم هست و شاید در بین کتابهای آسمانی و نوشته‌های مذهبی هیچ کتابی را نشود پیدا کرد که به قدر قرآن انسانها را به تفکر و تعقل و مطالعه‌ی در پدیده‌های حیات و امور مادی و معنوی و انسانی و تدبر در تاریخ و امثال اینها دعوت کرده باشد. این در هیچ کتاب دیگری شاید یا حتماً نیست. حتی تفکر در باب اصول مذهبی واجب است و پیدا کردن یک استدلال بر توحید یا نبوت یا بقیه‌ی اصول برای هر کسی لازم است. حتی بالاتر از این، اگر کسی در تفکرات مذهبی خود دچار وسوسه و تردید و شک و شبهه بشود، این هم از نظر اسلام …

دست‌نخورده‌ماندن قرآن، محور استنباط‌ها اما ناکافی برای جلوگیری از تأویل

… درونی انسانهای هوشمند آنها را به استنباط‌هایی که بیشتر متکی به سلیقه‌هاست سوق میدهد، و همین امر به صورت نامرئی ادیان را منحرف میکند. ادیان گذشته که منحرف شده‌اند، یکی از اصیل‌ترین آفات آنها این بوده که متون اولی و اصلیشان به طور کامل و سالم باقی نمانده است. ما البته قرآن را دست نخورده داریم، همین خود امتیاز بسیار بزرگی است و همین موجب شده که محوری برای استنباطهای گوناگون اسلامی، با همه آفاق وسیع اختلاف سلیقه‌ها، وجود داشته باشد. یعنی بالأخره نقطه‌ای هست که آراء و عقاید مختلف به‌ آن نقطه متکی باشند و آن قرآن است، لکن این کافی نیست، کافی نیست برای این که جلوی تأویل و اظهار نظرها و سلیقه‌گراییها و احیانا هوی و هوس‌گراییها را بگیرد. خود امیرالمؤمنین علیه السلام به ابن عباس فرمود: «لا تخاصمهم بالقرآن فانّ القرآن حمّال ذو وجوه».[1] راستی کسانی که «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَهِ»[2] را که درباره امیرالمؤمنین علی نازل شده، تطبیق میکنند با ابن ملجم، و این قدر …

سالم ماندن متن قرآن از تصرف با وجود کج‌فهمی‌ها در فهم آن

… انحراف اسلام هم از اولین قرنهای پیدایش اسلام از سوی قدرتمندان و از سوی کسانی که خلوص و صفای اسلام به زیان آنها بوده است مشاهده شده. ما در طول تاریخ همواره احتیاج داشتیم به سرچشمه‌‌‌‌های خالص و زلال اندیشه‌‌‌‌ی اسلامی و ارکان فکریای که بتوان به آنها متکی شد. خوشبختانه قرآن کریم در اختیار مسلمانها همواره بوده، اگر چه در فهم قرآن هم همان بدبینیها و کج‌‌‌‌بینیها و نفهمیها و یا غرض‌‌‌‌ورزیها دخالتهایی کردند؛ اما بحمدلله متن قرآن سالم و به دور از هرگونه تصرف بدخواهانه یا جاهلانه‌‌‌‌ای در اختیار همه‌‌‌‌ی مسلمانها هست. لکن این موجب نمیشود که سرچشمه‌‌‌‌های زلال معرفت برای مسلمانها امروز به همان ضرورتی که سلامت قرآن برای مسلمانها دارد ضروری نباشد. امروز دیگر آن روزی است که با گسترش فرهنگ بشری و با عمق معرفتی که بر انسانها حاکم است، کسانی بنشینند با گذشت زمان با وجود …

خالی بودن جای فهرست تفصیلی موضوعات قرآن (تفصیل‌الآیات)

… محققین و علمای بزرگ و عالیقدر زمان ما روی نهج‌‌‌‌البلاغه این کار را کردند، و مجلدات متعددی هم چاپ شده، ارزشمند هم هست. اما در زیر عناوین کلی که آن بزرگوار فکر میکنم در حدود شاید سی تا عنوان را تفکیک کردند، شاید در زیر هر عنوانی ده‌ها عنوان میتوان پیدا کرد. این کار در قرآن هم باز جایش خالی است، همچنان انجام نگرفته است. یک تفصیل‌‌‌‌الآیات برای قرآن - که شامل بیشترین موضوعاتی که ما تا امروز توانستیم به آنها برسیم و در قرآن از آن نشانی هست باشد - بایستی نوشته بشود و یک تفصیل‌‌‌‌المطالبی و تفصیل‌‌‌‌الموضوعاتی برای نهج‌‌‌‌البلاغه؛ این کار فوق‌‌‌‌العاده ضروری است. نهج‌‌‌‌البلاغه واقعاً یک اقیانوس عمیق و تمام‌‌‌‌نشدنی است؛ همه هم توفیق پیدا نمیکنند این کتاب را آنچنان که شایسته‌‌‌‌ی آن هست سیر کنند و در آن غور کنند، در حالی که بسیاری از مطالب و معارف این کتاب برای مردم لازم است، باید این …

توصیه به بسیجیان به خواندن قرآن و عمل به احکام آن

۲- شما سرباز اسلامید و سرباز اسلام باید اسلام‌شناس و عمل‌کننده به دستورها و تعالیم اسلام باشد. از آموزش‌های عقیدتی غافل نباشید. وجود ارزشمند خود را به عطر دلنواز قرآن بیارایید . قرآن بخوانید و به احکام آن عمل کنید.

نقد ایمان به عبادت قرآن و ایمان نیاوردن به سیاست آن

… تشکیل حکومت اسلامی، تشکیل نظام اسلامی، تشکیل قشون اسلامی، نامۀ به سیاست‌مداران بزرگ عالَم، ورود در عرصۀ سیاسی عظیم بشری آن روز؛ چطور می‌شود اسلام را از سیاست جدا کرد؟! چطور می‌شود سیاست را با دست هدایتی غیر از دست هدایت اسلام، معنا و تفسیر کرد و شکل داد؟! «الَّذینَ جَعَلُوا القُرآنَ عِضینَ»[12]، بعضی قرآن را تکه‌پاره می‌کنند، «یُؤمِنُ بِبَعضِ الکِتابِ وَ یَکفُرُ بِبَعض»[13]، به عبادت قرآن ایمان می‌آورند؛ به سیاست قرآن ایمان نمی‌آورند! «لَقَد اَرسَلنا رُسُلَنا بِالبَیِّناتِ وَ اَنزَلنا مَعَهُمُ الکِتابَ وَ المیزانَ لِیَقومَ النّاسُ بِالقِسطِ»[14]. قسط چیست؟ قسط یعنی استقرار عدالت اجتماعی در جامعه. چه کسی می‌تواند این را انجام بدهد؟ تشکیل یک جامعۀ همراه با عدالت و قسط، یک کار سیاسی است؛ کار …

نقد اطمینان به بقای اسلام صرفاً به‌سبب خوانده شدن قرآن

..خیال کردید وقتی‌که پیغمبر و اولی‌الامرِ شایسته و لایق بر جامعۀ شما حکومت نکرد، قرآن‌ها را از میان شما جمع خواهند کرد! که چون قرآن خوانده می‌شد، به بودن اسلام همچنان مطمئن بودید؟..چوب آن اشتباه بزرگ را اینجا می‌خورید که در جامعۀ شما تبعیض هست، اختلاف طبقاتی هست. در این جامعه کسی حق ندارد بیندیشد؛ کسی حق ندارد بفهمد، و اگر فهمید، حق ندارد بگوید. کعب‌الاحبارِ یهودی می‌شود همه‌کارۀ شما؛ دشمن خائن، می‌شود دوست شما. از اشتباهات گذشته پند بگیرید. «اِنَّ مَن صَرَّحَت لَهُ العِبَرُ عَمّا بَینَ یَدَیهِ مِنَ المَثُلاتِ …

سلامت متن قرآن از تصرف با وجود کج‌فهمی‌ها

… انحراف اسلام هم، از اولین قرن‌های پیدایش اسلام، از سوی قدرتمندان و از سوی کسانی که خلوص و صفای اسلام، به زیان آنها بوده است، مشاهده شده. ما در طول تاریخ، همواره احتیاج داشتیم به سرچشمه‌های خالص و زلالِ اندیشۀ اسلامی، و ارکان فکری‌ای که بتوان به آنها متکی شد. خوشبختانه قرآن کریم همواره در اختیار مسلمان‌ها بوده، اگرچه در فهم قرآن هم همان بدبینی‌ها و کج‌بینی‌ها و نفهمی‌ها یا غرض‌ورزی‌ها دخالت‌هایی کردند؛ اما بحمدالله متن قرآن، سالم و به دور از هرگونه تصرفِ بدخواهانه یا جاهلانه‌ای در اختیار همۀ مسلمان‌هاست. لکن این موجب نمی‌شود که سرچشمه‌های زلال معرفت، امروز برای مسلمان‌ها، به همان ضرورتی که سلامتِ قرآن برای مسلمان‌ها دارد، ضروری نباشد. امروز دیگر آن روزی است که با گسترش فرهنگ بشری و با عمق معرفتی که بر انسان‌ها حاکم است، [باید] کسانی بنشینند، با گذشت زمان، با …

لزوم قرآنی کردن جامعه و مراقبت از پیشی گرفتن دیگران در عمل به قرآن

… اما ما عقب مانده بودیم؛ اما ما امروز جلو هستیم. امروز مستضعفینِ دیگر باید از ما یاد بگیرند که ما عمل به قرآن کردیم و عمل به قرآن خواهیم کرد و اجازه نخواهیم داد که دشمنان بشریّت، بار دیگر این دُوروبرها بگردند. ما این عملِ به حکم الهی را پایش خواهیم ایستاد. اما باز بایستی مواظب باشیم که دیگران در عمل به قرآن، گام‌های دیگری بر می‌دارند. ما امروز باید جامعه‌مان را قرآنی کنیم. (59/5/10) نبادا دیگران مفاهیم قرآن را که به آن اعتقاد ندارند، عمل کنند و جلو بیفتند؛ و شما که اعتقاد دارید، عمل نکنید و عقب بیفتید...نه‌اینکه امیرالمؤمنین نمی‌خواهد کسی به قرآن عمل کند؛ چرا، همۀ دنیا به قرآن عمل کنند، علی خوشحال‌تر است؛ می‌گوید [مبادا] آنهایی …

زنده‌کردن عمل به کتاب خدا در جامعه، نه فقط در عبادت فردی

… «فَلَعَمری مَا الاِمامُ اِلَّا العامِلِ بِالکِتابِ وَ الآخِذُ بِالقِسطِ وَ الدّائِنُ بِالحَقِّ وَ الحابِسُ نَفسَهُ عَلَی ذاتِ اللّٰهِ وَ السَّلامُ» امام و پیشوا و رئیسِ جامعۀ اسلامی نمی‌تواند کسی باشد که اهل فسق و فجور و خیانت و فساد و دوری از خدا و اینهاست. باید کسی باشد که به کتاب خدا عمل کند، یعنی در جامعه عمل کند، نه‌اینکه خودش فقط در اتاقِ خلوت نماز بخواند؛ یعنی عمل به کتاب را در جامعه زنده کند، اخذ به قسط و عدل کند، حق را قانونِ جامعه قرار بدهد. «اَلدّائِنُ بِالحَقِّ» یعنی دین جامعه و آیین جامعه و قانون و مقررات جامعه را حق قرار بدهد، باطل را بگذارد کنار. «وَ الحابِسُ نَفسَهُ عَلیَ ذاتِ اللهِ» ظاهراً معنای این جمله این است که در خط مستقیم الهی، خودش را به هر کیفیتی است حفظ کند و اسیر جاذبه‌های شیطانی …