رفتن به محتوای اصلی

قرآن

نام‌های دیگر: قرآن کریم

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

کتاب آسمانی اسلام، جایگاه و معارف آن و وظیفهٔ مسلمانان در برابر آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به‌مناسبت چهارمین سالروز تشکیل بسیج مستضعفان— ۱۳۶۲/۰۹/۰۴

سیر زمانی

از ۱۳۶۲ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۲۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

اولاً سوره عبارت است از فصل و بخشی از قرآن که در گرد یک یا چند مطلب محوری دور می‌زند هر کدام از سوره‌های قرآن را که ملاحظه کنید یک مطلب اساسی با چند مطلب اصلی را در آن مشاهده خواهید کرد. و بقیه مطالب در حول و حوش آن مطلب اصلی دور می‌زند این فصل را می‌گویند سوره البته این جور فصل‌بندی با فصل‌بندی‌های معمول کتاب‌های بشری متفاوت است این جور نیست که مطالب قرآن تقسیم شده باشد. مثلاً مطالب مربوط به خدا یا به انسان یا به روز قیامت یا به زندگی فردی بشر یا به مجموعه نظام اجتماعی انسان هر کدام در یک فصلی بیان شده باشد فصول قرآنی که همین سوره‌ها باشند گرچه هر کدام ناظر و متوجه به یک مطلب اصلی هستند اما در آن مجموعه مطالب متنوعی از همه معارفی که در قرآن پراکنده است وجود دارد با خواندن یک سوره انسان با بخش عظیمی از معارف قرآن آشنا می‌شود و با تدبر در یک سوره به اعماق زیادی از معارف الهی دست پیدا می‌کند به‌هرحال این فصل‌گذاری را در اصطلاح قرآن «سوره» نام گذاشته‌اند.
یکی اینکه بگوئیم: چون کتاب با عظمت است ولو پیش روی شماست اشاره‌ی به دور میکند، مثل اینکه شما با یک نفر که صحبت میکنید وقتی میخواهید او را احترام کنید، میگوئید: آنجناب چنین فرمودید در حالی که این جانبی است که در مقابل شما نشسته اما میگوئید آنجناب مثلاً. یا بگوئیم ذالک یعنی آن چیزی که در ذهن شما بود و همه منتظرش بودید ذالک الکتاب این است که جلوی شما، که ما ترجمه کردیم آنک کتاب، یعنی کتابی که در انتظارش بود اینست. بنابراین: اشکالی ندارد که ما به حقیقتی گاهی با اشاره‌ی دور و گاهی با اشاره نزدیک اشاره کنیم و معنایش این نیست که اینها دو چیزند.
قرآن، مایه‌ى عزّت مسلمانان است. قرآن هم فقط به معناى تلاوت کردن و اعتقاد داشتن نیست؛ قرآن، مجموعه‌ى نظام یک زندگى اجتماعى است؛ قرآن، دستورالعمل یک حیات سعادتمندانه و زندگى توأم با عزّت است و این چیزى است که امروز براى متفکّران مسلمان، مبهم و مشکل نیست؛ آحاد ملّتهاى اسلامى هم بحمدالله‌ آشنا هستند. ملّتهاى مسلمان، دولتهاى مسلمان، روشنفکران مسلمان، سیاستمداران مسلمان، جوانان کشورهاى اسلامى باید تا آنجا که میتوانند، زمینه‌ى ذهنى مردم خودشان را و زمینه‌ى عملى زندگى آنها را مستعد کنند، فراهم کنند که ملّتها برگردند به زندگى قرآنى و بتوانند در جادّه‌ى عزّت و عظمت حرکت کنند. آن پایبندی به گذشته‌اى که مایه‌ى سرافکندگى و جمود است، پایبندى به سنّت‌هاى جاهلى است؛ پایبندی به قرآن، مایه‌ى روشنفکرى است، مایه‌ى آزادفکرى است، مایه‌ى به ‌کار افتادن علم و عقل است، مایه‌ى به کار افتادن ابتکار و تلاش است.

شاهدها (۳۱۱ پاراگراف)

دوری طولانی کشور از قرآن به دست سلاطین ظالم و لزوم جبران این عقب‌ماندگی

خدا را شاکر و سپاسگزاریم که بحمداللَّه در این دوره هم، این گردهمایی به بهترین وجه انجام شد. جای خوشوقتی است که هر سال، یک قدم جلوتر میرویم. البته من به شما برادران و خواهران عزیز عرض کنم که ما سالها از قرآن دور ماندیم. سلاطین ظالم و حکّام بیگانه از قرآن، سالهای متمادی این کشورِ قرآن را از قرآن دور نگه داشتند. حقّاً ما عقب‌افتادگی داریم. لذا سالی یک قدم، کافی نیست.

کتاب نور و معرفت و رهایی انسان از ظلمات جهل و خطا

… که دل و جان شما نورانی میشود. به برکت قرآن بسیاری از ظلمات و ابهامها از قلب و روح انسان زدوده میشود. آیا این بهتر نیست؟ «یخرجهم من الظّلمات الی النّور». به‌وسیله قرآن است که خدای متعال میفرماید: «اللَّه ولىّ الّذین امنوا یخرجهم من الظّلمات الی النّور»[1] . به برکت قرآن است که انسان از ظلمات اوهام، اشتباهات، خطاها و غلطها، به نور هدایت راه پیدا میکند. قرآن، کتاب معرفت است. ما در زمینه زندگی، در زمینه آینده، در زمینه تکلیف کنونی، در زمینه هدف از بودن و در بسیاری از زمینه‌های دیگر، خیلی از مسائل را نمیدانیم. بشر مشحون به جهالتهاست و قرآن برای انسان معرفت میآورد.

یکی بودن حکمت قرآنی با حکمت ملی و بومی ایران

این حکمت قرآنى همان حکمت ملّى ما است؛ همان حکمت بومى و ایرانى ما است. این مفاهیم میتواند بیاید در این نقشها و تابلوها و وسیله‌اى بشود براى گسترش عالى‌ترین و زیباترین و سازنده‌ترین و مفیدترین و پُربهره‌ترین مفاهیم. البتّه من نمیخواهم بگویم یک هنرمند خودش را محبوس کند؛ گاهى احساسش دوست میدارد که یک چیزى را مثلاً بکشد که هیچ …

استفاده از قرآن در همهٔ سطوح آموزشی حوزه به‌عنوان برترین مشعل هدایت

2- در کلیه سطوح آموزشی، قرآن به عنوان برترین مشعل هدایت مورد استفاده قرار گیرد.

سرشاری تعبیرات قرآن از نکته‌های معرفتی و درس‌های زندگی

البته در حاشیه‌ی این سه مطلب نکته‌ها و اشارات بسیاری هست، و این از خصوصیات قرآن است، که وقتی یک مطلبی را بیان میکند، چگونگی بیان و تعبیراتی که به کاربرده میشود، دهها نکته ریز و درشت از معارف الهی و درسهای زندگی و چیزهایی که باید بدانیم بما میآموزد و بعضی از این نکات را ما میفهمیم بسیاری را هم نمیفهمیم، البته نه اینکه بشر نفهمد، یعنی ممکن است من که مطالعه میکنم نفهمم، لکن شما که مطالعه کنید بفهمید، و دیگری مثلاً وقتی تأمّل کند بفهمد.

نقل صریح افکار الحادی و دشنام مخالفان با اتکا به حقانیت خود

قرآن کریم با این عظمت، افکار الحادى‌‌ها و مادّى‌‌ها را در خودش نقل میکند. دشنام آنها را به پیغمبر نقل میکند: قالُوا ساحِرٌ اَو مَجنون.[11] ما حالا جرئت نمیکنیم یکى از افراد مردم بگوید به فلانى ــ که رئیس این تشکیلات است ــ فلان کس چنین اهانتى کرده! [امّا] قرآن با این صراحت این را نقل میکند؛ منتها به خودش معتقد و متّکى است قرآن؛ لارَیبَ فیه؛[12] در او هیچ ریبى نیست، شکّى نیست.

مهجوریت قرآن و عمل نشدن به آن در جوامع اسلامی

سالهای متمادی حق قرآن تضییع شده است و الان که شما به جوامع اسلامی نگاه میکنید، میبینید که عین و اثری از قرآن نیست! نه این‌که خواننده‌ی قرآن یا عالم و متعلم قرآن نیست - اینها هست - عمل به قرآن نیست. قرآن آمده است تا بر زندگی بشر حکومت کند؛ اما قرآن در جوامع اسلامی در زاویه است؛ و معیارهایی که هست، معیارهای ضد اسلامی و ضد قرآنی است؛ و هرچه که قرآن در امور سیاسی و حکومتی گفته، صریحاً برخلاف آن دارد عمل میشود! قرآن درباره‌ی کفار، درباره‌ی مسلمین، درباره‌ی ارتباطات اسلام و کفر، در باب حکومت، در باب شرط ایمان، در باب جهاد، این حقایق را …

تلاش عمدی برای حذف قرآن از زندگی به معنای قطع رابطهٔ ملت‌ها با اسلام

برادران عزیز، خواهران عزیز! سالهاى متمادى در این کشور تلاش شد تا بین ملّت و بین قرآن فاصله بیندازند؛ عمداً تلاش کردند براى ایجاد فاصله. سعى کردند تا قرآن را از زندگى ما بکلّى حذف کنند. حذف قرآن از زندگى یعنى چه؟ یعنى قطع رابطه‌ى ملّتهاى مسلمان با اسلام. چون قرآن مشعل اسلام است، مشعل هدایت است. آن کسى که با قرآن مأنوس است، قلبش و عملش فرق دارد با آن کسى که با قرآن بى‌ارتباط است. آن ملّتى که با قرآن ارتباط دارد، متفاوت است با آن ملّتى که با قرآن بى‌ارتباط است. امروز دشمنان اسلام بیّنات قرآن را دارند زیر پا …

فراموشی، بدفهمی و تحریف قرآن از سوی مسلمانان در طول قرن‌ها

قرنها گذشت، مسلمانها قرآن را فراموش کردند. خطوط روشن قرآن در زندگى‌ها محو شد؛ یا بد فهمیدند، یا عمداً تحریف کردند، یا فهمیدند امّا جرئت و شجاعت اقدام نداشتند، یا اقدام هم کردند و محصولى هم به‌ دست آمد امّا براى دفاع از آن و نگهدارى آن محصول فداکارى نکردند. اگر در صدر اسلام هم کلام پیغمبر را نمیفهمیدند یا جرئت نمیکردند به آن اقدام کنند و میترسیدند ــ همچنان که به بعضى از این‌گونه افراد در قرآن اشاره هست: «یَقولونَ اِنَّ بُیوتَنا عَورَةٌ وَ ما هِیَ بِعَورَةٍ اِن یُریدونَ اِلّا فِرارًا»[4] ــ یا در مقابل آنچه به …

گزینش بخش‌های کارساز تاریخ برای اهداف قرآن و صرف‌نظر از جزئیات غیرکارساز

اگر تاریخ یک چیز اصلی نبود، قرآن با این عظمت - که اصلاً برنامه‌ی انسان‌سازی و برنامه‌ی بشریت است - تاریخ را وارد خودش نمیکرد؛ اما شما میبینید که در قرآن تاریخ هست؛ البته بخشهایی که برای بیان اهداف قرآن کارساز است. بالاخره آدم عاقل، آن چیزی که برایش کارساز است، از یک مجموعه انتخاب میکند. قرآن آنچه را که برای خودش کارساز است، انتخاب کرده است؛ حتّی در جاهایی از جزییات صرف نظر کرده؛ چون جزییات برایش کارساز نبوده است. مثلاً در قضیه‌ی زن فرعون، این مهم است که این «زن» است؛ آن هم «زن فرعون»؛ لذا از زن فرعون اسم می‌برد؛ بخصوص تکیه میکند که این کار را زن فرعون کرد، این حرف را زن فرعون زد؛ یعنی از شخصیت …

لزوم حاکمیت قرآن بر زندگی و معنا یافتن بصیرت و اقدام در سایهٔ آن

آنچه را من عنوانِ مطالب کوتاه امروز خود قرار داده‌ام، این آیه‌ى شریفه‌ى قرآن است که در فضاى زندگى ما قرآن باید حکومت کند و برکات قرآنى باید موج بزند؛ در سایه‌ى قرآن است که معرفت و بصیرت ما و شجاعت و اقدام ما معنا پیدا میکند و به سمت هدفهاى درست متوجّه میشود. قرآن به مؤمنین میگوید که اى مؤمنین! خدا و پیامبر خدا را پاسخ بگویید؛ به نداى آنها جواب بدهید، وقتى شما را به حیات، به زندگى واقعى دعوت میکنند: اِستَجیبوا لِله وَلِلرَّسولِ اِذا دَعاکُم لِما یُحییکُم.[6] این چه حیاتى است که خدا و پیغمبر، ما را به آن دعوت …

نبود تعبیر «هذا الکتاب» در اشاره به قرآن

جواب: ما اصلاً در قرآن هیچ جا هذا‌لکتاب نداریم. اما تعبیراتی مثل: «هذا القرآن»[1] ، یا «تلک آیات الکتاب»[2] ، این است آیات کتاب، یا «هذا کتابنا»[3] ، یا «هذا کتاب»[4] داریم. اما هذا الکتاب یعنی کتاب برای قرآن که اشاره به قرآن کرده باشد نداریم. فقط یک جا در قرآن هست ما «لهذا الکتاب لایغادر صغیرة و لا کبیرة الا احصاها»[5] که مربوط به قرآن نیست، بلکه اشاره به نامه‌ی اعمال روز قیامت است که کافر تعجب میکند که چگونه همه چیز اعمال من در این ثبت است! بنابراین کلمه‌ی هذا الکتاب در قرآن نیست که اشاره به قرآن باشد. لکن حالا بفرض باشد این اشکالی ندارد که یک جا از آن حقیقت، با اسم اشاره‌ی دور یاد کنند و یک جا با اسم اشاره و ضمیر نزدیک یعنی چیزی غلط نیست، و همانطور که عرض کردیم در «ذلک الکتاب»[6] چند جور میشود معنا کرد:

زبان هنری قرآن و کهنه نشدن آن در حرکت دادن جامعهٔ مسلمان

… خود پیغمبر یک هنرمند فوق معمولى است؛ قرآن یک اثر هنرىِ فوق بشرى و الهى است. ببینید، یعنى تمام اسلام از اوّل با هنر شروع شده؛ یعنى اگر چنانچه قرآن این زبان هنرى را نداشت، شاید یک گوشه‌ از کار میلنگید. خداى متعال هیچ چیزى را بى‌مصلحت و بى‌حکمت که نمى‌آورد. حکمتى بود در اینکه این‌جور این هنر قوى و کارآمد، مفاهیم الهى را به انسانها ارائه کند تا خیزش او تا هزار سال بعد ــ الان مثلاً ۱۴۰۰ سال گذشته از نزول قرآن ــ [به وسیله‌ی قرآن باشد.] الان شما براى حرکت دادن یک جامعه‌ى مسلمان بهترین ابزارتان آیات قرآن است. خیلى چیز عجیبى است! کهنه نشده، کهنه نمیشود. خب، با توجّه به اینها، هر جا هستید، براى صیقل زدن به این سلاح و کامل کردن آن و در دست گرفتن آن تلاش کنید.

لزوم علم قرآن به‌عنوان یک رشته در حوزه‌ها

مطلب چهارم این است که در عین‌ حالى ‌که فقاهت اساس امر است، از علوم دیگر اسلامى در حوزه‌ها نباید غفلت بشود. مثلاً قرآن، علم قرآن، شناسایى قرآن، فهم قرآن، اُنس با قرآن باید به عنوان یک علم، یک رشته در حوزه‌ها وجود داشته باشد؛ طلّاب ما باید قرآن را حفظ کنند یا لااقل بخشى از قرآن را، یا حدّاقل به آن مأنوس باشند. چقدر مفاهیم اسلامى است که در قرآن هست و ما اگر در فقه بخواهیم بحث کنیم به فکر آنها نمى‌افتیم. و این انزواى قرآن در حوزه‌هاى علمیّه و عدم اُنس ما با قرآن خیلى مشکلات براى ما …

امکان رسیدن به اجتهاد بدون یک بار مراجعه به قرآن

بنده یک ‌وقتى در سالهاى گذشته ــ قبل از انقلاب در مشهد ــ در درس تفسیر به طلبه‌ها میگفتم که ما متأسّفانه ــ حالا نگاه میکنم میبینم حالا هم همان‌جور است ــ از اوّل «بدان ایّدک ‌الله‌»[9] تا وقتى ورقه‌ى اجتهادمان را میگیریم، میتوانیم به قرآن حتّى یک‌ بار مراجعه نکنیم؛ یعنى وضع درسى ما این‌جورى است که اگر یک طلبه‌اى از اوّل یک بار حتّى به قرآن مراجعه نکند، میتواند همین رشته‌ى ما را از اوّل بگیرد تا آخر سِیر کند و بشود مجتهد، در حالى که قرآن را حتّى یک بار هم مراجعه نکند! چرا؟ چون درس ما اصلاً از قرآن عبور نمیکند. ما در فقه گاهى یک آیات قرآنى را مثلاً فرض کنید ذکر میکنیم و روى آن هم خیلى کار و تحقیق نمیشود به‌ قدرى ‌که در روایات ما بحث میشود و کار میشود.

لزوم توجه مسلمانان به مفاهیم و معارف قرآن در کنار تلاوت

… نسبت دارد، قلباً علاقه داریم و عشق داریم و از جمله‌ى بهترین آنها، قرّاء قرآن [هستند]. و شماها را هم ما از دور مى‌شناسیم، صداهایتان را شنفته‌ایم و تلاوتهایتان را سالها گوش کرده‌ایم. خوشحالیم ‌ که الحمدلله مردم مسلمان میتوانند از تلاوت قرآنِ خوب استفاده کنند. آرزوى ما این است که ان‌شاءالله‌ مردم مسلمان، در هر جا که هستند، در کنار استفاده‌ى از متن قرآن و کلام معجزنشان قرآن، به مفاهیم قرآنى و معارف قرآنى هم توجّه بکنند.

اصل بودن قرآن در جامعه و فهم مستقیم آن توسط مردم

من میگویم در جامعه، قرآن اصل است. باید این‌جورى باشد که امّت حزب‌الله‌ یواش‌یواش با قرآن آشنا بشوند، آن جورى که مستقیم قرآن را از شماها بفهمند؛ بتوانند بنشینند، گوش کنند و بفهمند. بعد شما را ما دعوت کنیم به یک مجلسى، منبر هم بگذاریم، بروید بالاى منبر، آیات قرآن را بخوانید؛ مردم اشک بریزند، گریه کنند. این را ما میخواهیم. خب حالا فرض کردیم شما میخواهید این کار را بکنید؛ باید شما بتوانید این جلسه را با صوت خودتان جذب کنید. این آدابى دارد، …

تأثیر فهم و انس با قرآن در هدایت جامعه و کمال فردی

هدایت قرآن فهم و تبیین قرآن در هدایت عمومی جامعه و همچنین در هدایت فردی و کمال فردی هرشخص دارای تأثیر بسزائی است یعنی در جامعه اسلامی اگر مردم با قرآن آشنا باشند و انس بگیرند و از راهنمائی‌های قرآن استفاده کنند هم در حرکت عمومی جامعه به سوی اهداف اسلامی کمک خواهد شد و هم هر فردی بخودی خود در درون خود به آن کمال که اسلام برای شخص مسلمان معین کرده نزدیکتر خواهد شد.

قرآن نور و هدایتگر به راه راست و رساننده به ساحل نجات

در حرکت عمومی جامعه این اثر را می‌گذارد که در جامعه قرآن در انحصار افراد خاصی نباشد بلکه همه افراد جامعه و مجموعه‌های مختلف در جامعه، با قرآن آشنا باشند و از هدایت قرآنی بهره بگیرند و این هدایت قرآنی همان چیزی است که در قرآن بر روی آن زیاد تکیه شده است، قرآن اصرار دارد که نور است «قَدْ جَاءَکُم‌ مِنَ اللَهِ نُورٌ وَ کِتَـابٌ مُّبِینٌ» همانا برای شما آمد از سوی خدا نور، یعنی همین قرآن و کتاب مبین و آشکار «یَهْدِی بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلَامِ» به‌وسیله این کتاب خدای متعال آن کسانی را که از رضایت و خشنودی او تبعیت می‌کنند هدایت می‌کند به راه‌های سلامت و آرامش، یعنی در دنیای ستیزه‌گری بین ماده و معنا در دنیای آسیب‌پذیری انسان از عوامل گوناگون آن عاملی که می‌تواند انسان را به عافیت حقیقی برساند آشنائی و عمل به قرآن است « وَیُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِهِ» این قرآن انسان‌ها را از تاریکی‌ها به سوی نور خارج می‌کند « یَهْدِیهِمْ إِلى‌ صِراطٍ مُسْتَقِیم» و آنها را به راه راست هدایت می‌کند، پس قرآن در این آیه خودش را نور و هدایت کننده به راه راست و رساننده انسان به ساحل نجات تعریف می‌کند. از این وسیله هدایت چقدر یکایک ما بهره می‌بریم؟

یاری قرآن به جامعهٔ روی‌آورنده و ضربه خوردن جامعهٔ رویگردان

… به کار می‌آید پیامبر اکرم(صلّی‌الله‌علیه‌وآله) میفرمودند قرآن است «فإنّه شافع مشفّع و ماحل مصدّق» این یک تعبیر بسیار ادبی است یعنی قرآن آن حقیقتی است که اگر به سود شما شفاعت کرد شفاعت او پذیرفته خواهد شد و اگر از شما شکایت کرد شکایت او هم پذیرفته خواهد شد. یعنی یک جامعه اگر به قرآن اقبال کند و قرآن را بفهمد و برطبق هدایت قرآن عمل کند قرآن به او کمک خواهد کرد و خدا دست او را خواهد گرفت و راه او را خواهد گشود و اگر پشت کند به قرآن ضربه خواهد خورد و این همان چیزی است که شما در جوامع اسلامی در طول قرن‌ها دیدید، چه عاملی موجب می‌شود که امروز در کشورهای اسلامی بسیاری از آحاد مردم حقائق روشن را درک نکنند؛ دوری از قرآن، نمی‌شود گفت ملت‌های اسلامی همه می‌خواهند موضع‌گیری دولت‌هایشان در قبال صهیونیست قاطع باشد در عین حال آن دولت‌ها جرأت می‌کنند که این موضع‌گیری قاطع را نداشته باشند. چنین چیزی امکان ندارد ملت‌ها خواب هستند و اگر ملت‌ها با قرآن انس می‌داشتند وضع …

عشق مردم ایران به قرآن و شکل دادن زندگی و قوانین بر پایهٔ آن

خیلى خوشحالیم که [شما] آقایان را اینجا زیارت میکنیم. شماها در حقیقت به شهر قرآن و به کشور قرآن آمده‌اید. مردم ما واقعاً عاشق قرآنند؛ و نه فقط تلاوت قرآن و ظاهر قرآن بلکه بحمدالله‌ ما مردمى داریم که زندگى‌شان را بر اساس قرآن شکل داده‌اند و قوانین کشورشان و امور زندگى‌شان بر پایه‌ى قرآن است. ما، شما آقایان قرّاء را هم از صمیم دل دوست داریم و صداهاى شماها را می‌شنویم و لذّت میبریم و گوش جان [می‌سپاریم].

قرآن همه‌چیز ما؛ لزوم اهتمام گسترده‌تر و دوری ملت از آن در نیم قرن پیش از انقلاب

… و من باید صمیمانه تشکّر کنم از برادران عزیزى که این مراسم را، این تشکیلات را، این دعوت را، این مسابقات را و این تشویق عمومى را براى ملّتمان فراهم کردند، و برادران عزیزمان در حج و اوقاف[5] که به این مسئله اهتمام ورزیدند. این اهتمام جاى تقدیر و شکرگزارى است؛ امّا حتّى از این هم بیشتر و وسیع‌تر باید نسبت به امر قرآن اهتمام ورزید. قرآن همه‌چیزِ ما است. ما باید قبول کنیم که ملّت ما در نیم قرنِ پیش از پیروزى انقلاب، روزبه‌روز از قرآن فاصله گرفته و دور شده؛ نیم قرن کم نیست. تا قبل از این نیم قرن، مردم ما ‌-حتّى آنهایى که سواد خواندن و نوشتن نداشتند- غالباً قرآن را میتوانستند از رو بخوانند؛ این مکتب‌خانه‌ها از این جهت یک نعمت بزرگى بود. چقدر کسانى را ما می‌شناختیم ‌-حتماً دیده‌اید؛ از افراد مسنّ نسل قبل- که اینها سواد خواندن و …

دوران کنونی دوران قرآن است

با تشکر از برادران عزیزی که این مجمع را فراهم آورده و گامی در جهت ترویج قرآن پیشتر رفته‌اند، عرض میکنم که این دوران، دوران قرآن است؛ زیرا پس از تجربه‌های ناموفق بشر در قرنهای بیداری و شکوفایی وجهش، یعنی پس از آن که بشر نتوانسته است نظام زندگی انسانی و تسلابخشی متناسب با رشد طوفانی و شگفت‌آور علم برای خود پدید آورد، اکنون راهها بتدریج به طریقه‌ی توحید و راه دین میگراید و انسان که به پختگی …

فرصت تاریخی نمایاندن قدرت هدایتگری قرآن در گرو فهم و تدبر آن

پس، امروز فرصتی تاریخی و استثنایی است؛ برای این‌که قرآن در هدایت فکر و عمل انسانها، قدرت و چیره‌گی خود را نشان دهد. اما این متوقف است بر این‌که ما خود، به چشمه‌ی جوشان معارف و هدایت قرآن دست یابیم، قرآن را بفهمیم، در آن تدبر کنیم، آن را محور بحث و فحص سازیم و در اعماق آن غور کنیم. واقعیت تلخ این است که قرآن هنوز در جامعه‌ی ما، یک امر عمومی نشده است. همه به قرآن عشق میورزند و احترام میکنند؛ اما عده‌ی کمی همواره آن را تلاوت و عده‌ی کمتری در آن تدبر میکنند.

برافراشتن پرچم قرآن راز پیروزی مسلمانان و هراس دشمنان

بسیج تنها تا آن روز پیروز است که در یک دست بسیجی«قرآن» و در دست دیگرش«سلاح» باشد. راز پیروزی مسلمین و وحشت و هراس دشمنان و معاندین از مسلمین در برافراختن پرچم قرآن است. بسیج باید مطیع مسجد، حامی مسجد، عامل به قرآن و حافظ قرآن باشد. موفقیت شما عزیزان را در راه خدمت به اسلام و مسلمین از درگاه خداوند متعال خواهانم.

رد صریح افکار غلط در آیات مکی و مدنی صدر اسلام

یا آن کج‌رفتارهایی که با تکیه بر فکر ادعای اسلام، با امیرالمؤمنین می‌جنگیدند و حرف‌های غلط می‌زدند. خب در زمان صدر اسلام، افکار غلط خیلی مطرح می‌شد؛ آیۀ قرآن نازل می‌شد صریحاً آن افکار را رد می‌کرد؛ چه در دوران مکه، چه در دوران مدینه. شما ببینید سورۀ بقره که یک سورۀ مدنی است، وقتی انسان نگاه می‌کند، می‌بیند عمدتاً شرح چالش‌های پیغمبر است با منافقین، با یهود، درگیری‌های گوناگون، به جزئیات می‌پردازد؛ حتی روش‌هایی که یهود مدینه آن روز برای اذیت‌کردنِ روانی پیغمبر به‌کار می‌بردند، آنها را هم …

استدلال امام سجاد (ع) به آیات برای عامهٔ مردم نه برای مؤمنان

یک نوع آن بیاناتی است که خطاب به عامۀ مردم است و از خودِ بیان هم پیداست، که شنونده و خوانندۀ این بیان عدۀ خاصی از نزدیکان و خصیصین[12] و از کادرهای امام سجاد نیستند. در این خطاب که به عامۀ مردم است، دائماً به آیات استناد می‌شود. چرا که عامۀ مردمی که امام سجاد را به‌عنوان یک امام نگاه نمی‌کنند، برای حرف‌هایش دلیل می‌خواهند، استدلال می خواهند. به همین جهت امام یا به آیات استدلال می‌کنند، یا با استعاره از آیات، کمک می‌گیرند. در این روایت شاید پنجاه مورد یا بیشتر، آیۀ قرآن یا به‌صورت مستقیم یا به‌صورت استعاره مشاهده می‌شود. ولی در بیان بعدی چون مخاطب مؤمنینند این‌طور نیست، زیرا آنها امام سجاد را می‌شناسند، و امام سجاد برای آنها که سخن او را قبول دارند، به آیات قرآن استناد نمی‌کنند. لذا از اول تا آخر که نگاه کنید، آیۀ قرآن بسیار کم است.

قرآن قانون و کتاب ایدئولوژی و فراتر از قانون اساسی

مسئله این است که ما مسلمان‌ها، مخصوصاً ما شیعیان که این حدیث را از اول تا امروز، به قبول و پذیرش تلقی کرده‌ایم، از سوی پیغمبر دو هدیۀ گران‌بها داریم. اول چند کلمه تحلیل کنم که این دو هدیه برای چه لازم بود. قرآن قانون ماست. نمی‌گویم قانون اساسی ماست؛ بالاتر از قانون اساسی است. قرآن کتاب ایدئولوژی ماست. مبیّن جهان‌بینی اسلام است. شرح‌دهنده و مفسّر و توجیه‌کنندۀ تاریخ بر اساس منطق دین است. کتاب قانون هم است. کتاب پند و اندرز و موعظه نیز است. یک مجموعه‌ای است که اگر اسمش را گذاشتیم قانون اساسی، آن را محدود کردیم، و اگر گفتیم فقط یک کتاب حاوی ایدئولوژی و اصول …

قرآن کتاب هدایت، حکمت، اخلاق و سیاست و تعیین‌کنندهٔ خط‌مشی جامعه

کتاب هدایت است، مجموعۀ آیات ارزشمند الهی برای انسان است، کتاب حکمت است، کتاب اخلاق است، کتاب زندگی است، کتاب سیاست است، کتاب تکامل انسانی است. (63/1/12) چیزی است که خط‌مشی جامعۀ بشری را تعیین می‌کند. سرنوشت و هدف جامعۀ اسلامی را او ترسیم می‌کند. او به مسلمانان می‌آموزد که تلاش کنید تا به کجا برسید. او به انسان‌ها یاد می‌دهد که این تلاش شما از چه راهی باید باشد. قرآن است که اصول و امّهات قانون بشری را تبیین کرده است. اخلاق فردی و اخلاق اجتماعی را هم قرآن به ما می‌آموزد. تاریخ صحیح دست‌نخوردۀ بی‌غل‌وغش …

جامعیت قرآن در راه تشکیل و حفظ جامعهٔ اسلامی و حقوق و حکومت

قرآن معیّن می‌کند که ای انسان‌هایی که هنوز وارد جامعۀ اسلامی نشدید، اگر بخواهید جامعۀ اسلامی تشکیل بشود از چه راهی باید حرکت کنید. و بعد معیّن می‌کند: ای انسان‌هایی که جامعۀ اسلامی را دارید و با نظام و قوارۀ زندگی، با الهام اسلام زندگی می‌کنید، این را چگونه باید حفظ کنید. حقوق متقابل افراد اجتماع را قرآن می‌آموزد. اینکه چه کسی باید در اجتماع حکومت بکند را، قرآن به ما یاد می‌دهد. اینکه [حاکم] چه حقی بر مردم دارد و مردم متقابلاً چه حقی بر او دارند، این را قرآن می‌گوید. اینکه نظام و سیستمِ کار و کارگری چگونه باید باشد، از قرآن استنتاج می‌شود. اینکه عامل دگرگون‌کنندۀ مراحل تاریخی چه چیزی است، این را هم قرآن به ما یاد می‌دهد. همه در قرآن …