رفتن به محتوای اصلی

قرآن

نام‌های دیگر: قرآن کریم

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

کتاب آسمانی اسلام، جایگاه و معارف آن و وظیفهٔ مسلمانان در برابر آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به‌مناسبت چهارمین سالروز تشکیل بسیج مستضعفان— ۱۳۶۲/۰۹/۰۴

سیر زمانی

از ۱۳۶۲ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۲۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

اولاً سوره عبارت است از فصل و بخشی از قرآن که در گرد یک یا چند مطلب محوری دور می‌زند هر کدام از سوره‌های قرآن را که ملاحظه کنید یک مطلب اساسی با چند مطلب اصلی را در آن مشاهده خواهید کرد. و بقیه مطالب در حول و حوش آن مطلب اصلی دور می‌زند این فصل را می‌گویند سوره البته این جور فصل‌بندی با فصل‌بندی‌های معمول کتاب‌های بشری متفاوت است این جور نیست که مطالب قرآن تقسیم شده باشد. مثلاً مطالب مربوط به خدا یا به انسان یا به روز قیامت یا به زندگی فردی بشر یا به مجموعه نظام اجتماعی انسان هر کدام در یک فصلی بیان شده باشد فصول قرآنی که همین سوره‌ها باشند گرچه هر کدام ناظر و متوجه به یک مطلب اصلی هستند اما در آن مجموعه مطالب متنوعی از همه معارفی که در قرآن پراکنده است وجود دارد با خواندن یک سوره انسان با بخش عظیمی از معارف قرآن آشنا می‌شود و با تدبر در یک سوره به اعماق زیادی از معارف الهی دست پیدا می‌کند به‌هرحال این فصل‌گذاری را در اصطلاح قرآن «سوره» نام گذاشته‌اند.
یکی اینکه بگوئیم: چون کتاب با عظمت است ولو پیش روی شماست اشاره‌ی به دور میکند، مثل اینکه شما با یک نفر که صحبت میکنید وقتی میخواهید او را احترام کنید، میگوئید: آنجناب چنین فرمودید در حالی که این جانبی است که در مقابل شما نشسته اما میگوئید آنجناب مثلاً. یا بگوئیم ذالک یعنی آن چیزی که در ذهن شما بود و همه منتظرش بودید ذالک الکتاب این است که جلوی شما، که ما ترجمه کردیم آنک کتاب، یعنی کتابی که در انتظارش بود اینست. بنابراین: اشکالی ندارد که ما به حقیقتی گاهی با اشاره‌ی دور و گاهی با اشاره نزدیک اشاره کنیم و معنایش این نیست که اینها دو چیزند.
قرآن، مایه‌ى عزّت مسلمانان است. قرآن هم فقط به معناى تلاوت کردن و اعتقاد داشتن نیست؛ قرآن، مجموعه‌ى نظام یک زندگى اجتماعى است؛ قرآن، دستورالعمل یک حیات سعادتمندانه و زندگى توأم با عزّت است و این چیزى است که امروز براى متفکّران مسلمان، مبهم و مشکل نیست؛ آحاد ملّتهاى اسلامى هم بحمدالله‌ آشنا هستند. ملّتهاى مسلمان، دولتهاى مسلمان، روشنفکران مسلمان، سیاستمداران مسلمان، جوانان کشورهاى اسلامى باید تا آنجا که میتوانند، زمینه‌ى ذهنى مردم خودشان را و زمینه‌ى عملى زندگى آنها را مستعد کنند، فراهم کنند که ملّتها برگردند به زندگى قرآنى و بتوانند در جادّه‌ى عزّت و عظمت حرکت کنند. آن پایبندی به گذشته‌اى که مایه‌ى سرافکندگى و جمود است، پایبندى به سنّت‌هاى جاهلى است؛ پایبندی به قرآن، مایه‌ى روشنفکرى است، مایه‌ى آزادفکرى است، مایه‌ى به ‌کار افتادن علم و عقل است، مایه‌ى به کار افتادن ابتکار و تلاش است.

شاهدها (۳۱۱ پاراگراف)

حامل بودن همهٔ بخش‌های قرآن برای معارف مهم و اساسی

… یکی سُوَر مسبّحات را که خب خیلی مضامین عالی و مهمّی دارد، اهل معنا و اهل سلوک هم توصیه میکنند به تلاوت مسبّحات -«سبّح لله» و «یسبّح لله» که در قرآن هست- اینها را مرتّباً بخواند؛ یا سُوَر حوامیم که حامیم‌ها [در آنها هست]، آنها هم خیلی مطالب [مهمّی دارد. البتّه] همه جای قرآن مهم است؛ هیچ نقطه‌ای از قرآن نیست که حامل مطالب اساسی و معارف مهم نباشد؛ امّا طبایع افراد مختلف است، یک چیزهایی را بیشتر دوست میدارد؛ همان چیزی را که بیشتر خوشتان می‌آید، هر روز بخوانید، تکرار کنید، تکرار کنید.

توصیه به آشنایی با قرآن برای ارتقای سطح معرفت

… ندهید؛ سقف معرفت شما اینها نیست. البته من امروز از این حرفهائی که زدند، حقیقتاً لذت بردم؛ حرفهای خوب، حرفهای پخته، تعبیراتِ جاافتاده، جمله‌بندیهای درست؛ این خوشحال‌کننده است. من میخواهم بگویم هرچه میتوانید، اولاً در این بخش کار کنید. سطح معرفت را بالا ببرید. با قرآن، با نوشتجات مرحوم شهید مطهری، با نوشتجات فضلای بزرگی که خوشبختانه امروز در حوزه‌های علمیه حضور دارند، آشنا شوید. امروز فضلای جوانی در حوزه‌های علمیه هستند که میتوانند در این قسمت به مجموعه‌ی جوانهای دانشگاهی یاری بدهند؛ کمااینکه کارهای خوبی هم دارد انجام میگیرد. سطح معرفت دینی بالا برود؛ این یکی از کارهاست که حتماً لازم است. به نظر من آن کاری که مهم است انجام بگیرد، …

امید به آشنایی بیشتر ملت به‌ویژه جوانان با قرآن

خیلی متشکریم از برادران عزیزی که امروز با الحان خوش، تلاوت آیات کریمه‌ی قرآن را در این فضا منعکس و طنین‌انداز کردند و دلهای ما را منور کردند به نور تلاوت آیات کریمه‌ی کتاب الهی. امیدواریم که خداوند متعال ملت ما را، بخصوص جوانهای ما را هرچه بیشتر با قرآن آشنا کند.

سوگند به خورشید برای جلب توجه به عظمت پدیده‌های آشکار

من چند مورد از این تغییراتی را که اتفاق افتاد، عرض میکنم. البته اینها را همه میدانید، همه میدانیم، جلوی چشم ماست؛ لیکن همان طوری که خدای متعال در قرآن، ما را متوجه خورشید میکند - «والشّمس و ضحیها»؛[2] خورشید جلوی چشم ماست، اما سوگند یاد میکند تا ما توجه پیدا کنیم که این پدیده، این حادثه، این موجود اینقدر دارای عظمت است - ما هم باید به این پدیده‌های عظیمِ اطراف خود توجه کنیم؛ لذا گفتن اینها از این جهت لازم است که خودمان توجه پیدا کنیم.

تأکید مکرر آیات بر پرهیز از اسراف اقتصادی

… جامعه از تولید موجود کشور استفاده کند؛ آنچه که زیادی هست، صرف اعتلای کشور شود. امروز در کشور ما اینجوری نیست. مصرف ما به نسبت، از تولیدمان بیشتر است؛ این، کشور را به عقب میرساند؛ این، ضررهای مهم اقتصادی بر ما وارد میکند؛ جامعه دچار مشکلات اقتصادی میشود. در آیات شریفه‌ی قرآن بارها راجع به پرهیز از اسراف در امور اقتصادی تأکید شده؛ این به خاطر همین است. اسراف، هم لطمه‌ی اقتصادی میزند، هم لطمه‌ی فرهنگی میزند. وقتی جامعه‌ای دچار بیماری اسراف شد، از لحاظ فرهنگی هم بر روی او تأثیرهای منفی میگذارد. بنابراین مسئله‌ی صرفه‌جوئی و اجتناب از اسراف، فقط یک مسئله‌ی اقتصادی نیست؛ هم اقتصادی است، هم …

امر مکرر قرآن به تقوا

… سخنِ تازه‌ای نیست. اوّلاً بسیاری از سخنان تکراری و هزار بار مکرّر شده وجود دارد که پُرمغزتر و دل‌بستنیتر و جذّابتر از سخنان هرگز تا کنون گفته نشده است. این‌طور نیست که هر سخنِ به تکرار گفته‌شده‌ای، ناگفتنی و هر سخنِ تاکنون نگفته‌ای، گفتنی و لازم‌الذکر باشد. در قرآن دهها بار امر به تقوا شده؛ میتوانست یک بار فقط بگوید «اتقوا اللَّه»؛ اما یک بار نگفته است.

کاربرد واژه‌های استکبار و استضعاف در قرآن

مقابله ملت ما با استکبار، ریشه دینی هم دارد. کلمه استکبار و مستکبر و در مقابلش استضعاف و مستضعف، در قرآن هست. وقتی ملت ما با این روحیه در مقابل امریکا و دستگاه فاسدِ وابسته به امریکا ایستاد، یک پشتوانه عظیم از اعتقادات و ایمان دینی پشت سرش بود و همین هم توانست او را موفّق کند و پیش ببرد. استکبار وارد هر کشوری میشود، سعی میکند آن کشور را تهی کند؛ یعنی تا هر جا بتواند، …

نقل جزئیات داستان یوسف در قرآن به‌عنوان متن واقعیت

خوب؛ این امتحان بزرگی است؛ امتحانی است که در هزاران انسان، یک نفر از آن سربلند بیرون نمی‌آید - حتّی در مراحل پایینترش - این‌جا یوسف، مظهر پاکی و پیراستگی و پرهیزکاری شد؛ لیکن از این بالاترش بعد است. بعد که در مصر، پچ‌پچ میافتد که زن عزیز، عاشق پیشخدمت خود شده است، زن برای این‌که تهمت را از خود برطرف نماید، زنان مصر را دعوت میکند - اینها قصّه‌سرایی نیست، قرآن است؛ متن واقعیت. قرآنی که درباره‌ی قضایای گوناگون، از نقاط غیرلازم عبور میکند، این‌جا داستان را با جزئیاتش نقل کرده است - و در مقابل هر کدام، کاردی میگذارد که میوه را با آن پوست بکَنند. برای هرکدام هم تکیه گاهی قرار میدهد که بِلَمند - متکّأً - بعد میگوید: «اخرج علیهن»[4] ! جوان را در مقابل چشم آن زنان وارد مجلس میکند و میخواهد تهمت را از خودش برطرف کند. چه تهمتی را؟ تهمتِ عشق به آن جوان را؟ نه؛ تهمت هرزگی را. میخواهد بگوید من زن هرزه‌ای …

درس گرفتن از قرآن در ماه رمضان

… قدری خودمان را به خدا نزدیک کنیم. از گناهان دوری کردن، به قُربات و اعمال عبادی هرچه نزدیکتر شدن، اخلاق و رفتار و صفات و خصال انسانی را هرچه در خود زنده‌تر و فعّالتر کردن، اموری است که در این ماه میتواند حقیقتاً برای هر کسی و برای هر مجموعه‌ای مایه برکت باشد. از قرآن درس بگیریم. از دعاها درس و حکمت بیاموزیم. قدری در هدف از خلقت خود، در آفرینش خود، در نعمتهای بزرگ خدای خود و در وظایف عظیمی که بر دوش ماست، تأمّل و تدبّر کنیم. در مرگ و حساب الهی و ارزش عبادات و اعمال - آن‌گاه که همراه با اخلاص باشد - تأمّل کنیم. آن وقت ماه رمضان، …

توجه دادن به تقوا نکته‌ای اساسی در قرآن

البته در قرآن یک نکته بسیار اساسی هست - بد نیست من این را به شما جوانان عزیز بگویم - و آن توجّه دادن به تقواست. وقتی که افراد میخواهند پیش خودشان تصویری از تقوا درست کنند، به ذهنشان نماز و روزه و عبادت و ذکر و دعا می‌آید. ممکن است همه اینها در تقوا باشد، اما هیچکدام از آنها معنای تقوا نیست. تقوا، یعنی مراقب خود بودن. تقوا، یعنی یک انسان بداند که چه کار میکند و هر حرکت …

زنده بودن همهٔ آیات قرآن و خطاب آن به امروز ما

… را میپذیرد، این دشوارى را هم باید قبول کند و قبول کرده‌اند بحمدالله؛ دارند حرکت میکنند، با همه‌ى سختی‌ها تلاش میکنند. اتّحاد ملّت و همدلى ملّت و دولت و وحدت صفوف ملّت یکى از شرط‌هاى اساسى کار است؛ این را باید حفظ کنید. نگذارید دشمنان بین شما تفرقه بیندازند؛ وَاعتَصِموا بِحَبلِ الله جَمیعًا وَلا تَفَرَّقوا.[9] امروز بعد از ۱۴۰۰ سال همه‌ى آیات قرآن زنده است، همه‌ى آیات قرآن با نداى بلند خطاب به ما است. شاید یکى از زنده‌ترین و برجسته‌ترین کلمات الهى همین آیه‌ی شریفه است: وَاعتَصِموا بِحَبلِ الله جَمیعًا؛ همه با‌ هم به ریسمان الهى چنگ بزنید؛ وحدت در سایهی پیروى از احکام‌الله، وحدت در زیر سایه‌ى قرآن، وحدت در راه هدفهاى الهى، وحدت در راه ایجاد جامعه‌ى نمونه‌ى اسلامى که ما در راهِ آن به راه افتاده‌ایم امّا هنوز با سرمنزل فاصله‌ی زیادی داریم و باید برویم تا برسیم …

مبارزهٔ پیامبران با مستکبران از بخش‌های پرجاذبهٔ قرآن

بحث من بر سر این نکته‌ی قضیه است: همه‌ی پیغمبران که مبعوث شدند، در مقابلشان مستکبرینی داشتند. قرآن را ملاحظه کنید؛ یکی از بخشهای بسیار جالب و پرجاذبه‌ی قرآن، بخش مبارزه‌ی پیغمبران با مستکبرین است. زمان آنان بدون استثنا، با پیروزی پیغمبران تمام میشود - بدون استثنا، نگاه کنید - البته ممکن است آن پیغمبر، در وسط راه شهید شود، یا از دنیا برود؛ ولی جبهه‌ی پیغمبر، بر جبهه‌ی دشمنان پیغمبر، بدون استثنا پیروز شده است. هر چه تاریخ را نگاه میکنید، این گونه است. …

مترتب شدن فواید دنیوی و اخروی بر استغفار در آیات قرآن

… از سوی پروردگار، کمک در کارها، فتوح در میدانهای گوناگون - به وسیله گناهانی که ما انجام میدهیم، راهش بسته میشود. گناه، میان ما و رحمت و تفضّلات الهی، حجاب میشود. استغفار، این حجاب را برمیدارد و راه رحمت و تفضّل خدا به سوی ما باز میشود. این، فایده استغفار است. لذا شما چند جا در آیات قرآن ملاحظه میکنید که برای استغفار، فواید دنیوی و گاهی فواید اخروی، مترتّب دانسته شده است. مثلاً: «استغفروا ربّکم ثم توبوا الیه ... یرسل السّماء علیکم مدرارا»[3] و از این قبیل. همه اینها، این‌طور قابل فهم و قابل توجیه است که راه این تفضّلات الهی، به برکت استغفار، به سوی دل و جسم انسان و جامعه انسانی باز میشود. لذا استغفار مهم است.

کاربرد مکرر واژهٔ استکبار و مشتقات آن در قرآن

البته استکبار، معنای وسیعی دارد. در قرآن هم، شاخه‌ها و مشتقّات استکبار، مکرّر به کار رفته است. خود کلمه استکبار هم، در قرآن به کار رفته است.[1] به نظر میرسد که استکبار، غیر از تکبّر است. شاید این طور بشود گفت که تکبّر، بیشتر به یک صفت قلبی و روحی اشاره میکند؛ یعنی انسان خود را برتر از دیگران بداند و بگیرد. استکبار، بیشتر به جنبه‌ی عملىِ تکبّر توجّه دارد. یعنی کسی که کبر میورزد و خود را بالاتر از دیگران میداند، در رفتار خود با دیگران هم، طوری …

کتاب آسمانی امت، بیانگر همهٔ حقایق و نیازها

… ملتهای برادر و همدل که از نژادهای سیاه و سفید و زرد تشکیل شده و به دهها زبان سخن میگویند، همه خود را اجزاء برابر امت بزرگ اسلامی میدانند و به آن افتخار میکنند و همه روزه به یک مرکز رو کرده با یک زبان خدا را نیایش کرده، از یک کتاب آسمانی درس و الهام میگیرند. و آن کتاب آسمانی متضمن تبیین همه‌‌ی حقایق و مشتمل بر دستور همه‌‌ی نیازها و تکالیف آنهاست: «و نزلنا علیک الکتاب تبیاناً لکل شیء و هدی و رحمة و بشری للمسلمین»[3] منطقه‌‌ی جغرافیایی این مجموعه‌‌ی بشری، یکی از غنیترین - اگر نگوییم غنیترین - سرزمینهای جهان از لحاظ منابع طبیعی است، و بطور ویژه منابع نفت آن پشتیبان تمامی چرخ و پر تمدن ماشینی امروز جهان است، یعنی اگر این مجموعه برای چند ماه نفت خود را به روی مشتریان ببندد، بیشترین بخش جهان و از جمله کشورهایی که دولتهای آنان از قرنها و هم اکنون، سرنوشت ملتهای مسلمان را بازیچه‌‌ی آزمندی و زورگویی خود کرده‌‌اند، در تاریکی و سرما و واماندگی غرق خواهند شد.

گنجینهٔ عظیم تجربهٔ موسوی

من یک وقت میخواستم بحثی قرآنی در این خصوص عرض کنم که فعلاً مجالش نیست. بحث قرآنی مربوط به ماجرای حضرت موسی علیه‌السّلام است که از آن ماجراهای عبرت‌آمیز و عجیب تاریخ است. درباره این ماجرا هرچه بگویم تمام نمیشود. واقعاً قرآن گنجینه عظیمی از تجربه موسوی برای ماست. در این ماجرای عجیب، یکی از نقاط برجسته، خراب و فاسد شدنِ کسانی از همراهان موسی علیه‌السّلام است که از همراهىِ او برگشتند. من اینها را عرض میکنم تا کسانی که اهل تأمّل در آیات قرآنند، دنبالش بروند.

قرآن از مائده‌های ضیافت الهی در ماه رمضان

روزه یکی از مائده‌های الهی است. چنان که قرآن هم، در این ضیافت عظیم، یکی دیگر از مائده‌های الهی محسوب میشود. از این مائده‌ها، هر چه بیشتر استفاده کنید، بنیه معنویتان قویتر خواهد شد و خواهید توانست بارهاىِ سنگینِ حرکت به سمت کمال و تعالی را راحت‌تر بکشید. آن‌گاه خوشبختی به شما نزدیکتر خواهد شد.

غیبت قرآن و نماز و نماز جمعه از جامعه در دوران گذشته

روزی در جامعه ما قرآن حضور نداشت. نماز و اقامه صلاة، به معنای واقعی وجود نداشت. نماز جمعه نداشتیم. اجتماعات الهی و معنوی، آن چنان که شایسته یک ملت مؤمن است نداشتیم و ستمگران بر ما حکومت میکردند. کسانی در رأس جامعه و به عنوان رئیس ما در این کشور زندگی میکردند که اهل فسق و فجور بودند؛ اهل گناه بودند؛ اهل دوری از خانه خدا بودند؛ هدایت را نمیشناختند؛ راه خدا …

توجه دادن انسان به پدیده‌های عادی مانند آفرینش شتر

… کار عادّى‌تر چیزى در دنیا هست؟ [امّا] یک نفر متوجّه شد که عجب، این یک پدیده‌اى است، خب چرا سیب پایین مى‌آید، چرا از درخت که مى‌افتد بالا نمیرود؛ آن ‌وقت نیروى جاذبه کشف شد و یک باب جدیدى در دانش بشرى باز شد. همه‌ى این چیزهاى عادّى زندگى ما از این ‌قبیل است. قرآن را ملاحظه کنید: اَفَلا یَنظُرونَ اِلَی الاِبِلِ کَیفَ خُلِقَت؛[4] دیگر از شتر براى عرب شترسوار، چیزى عادّى‌تر؟ انسان را متوجّه میکند به آن اِبِل.

حاکمیت بخشیدن به قرآن راه نجات مسلمانان

… کرد امّا بالاخره موفّق شد. امروز خود ملّت ایران بر سرنوشت خودش حاکم است؛ خودش تصمیم میگیرد، خودش اقدام میکند، وابسته و دنباله‌رو قدرتهاى مستکبر نیست، بر سرنوشت او، بیگانگان تسلّط ندارند، آن‌چنان‌ که در بسیارى از کشورهاى اسلامى، متأسّفانه این تسلّط وجود دارد. اگر مسلمین به اسلام برگردند و قرآن را حاکمیّت ببخشند، از این وضعیّت نجات پیدا خواهند کرد.

بهره‌مندی هر خوانندهٔ قرآن از نکات آموزشی و معرفتی آن

هر کس وقتی قرآن مطالعه کند نکته‌ای از این نکات را بدست میآورد و این از خصوصیت قرآن است، یعنی چگونگی سخن گفتن قرآن، مملو از نکات گوناگون آموزشی و معرفتی و درس است و از جمله‌ی این نکات یکی این است که میفرماید: «اعبدوا ربکم» نمیگوید: اعبدوالله و میگوید: پروردگارتان، یعنی، آن کسی که تدبیر کننده‌ی وجود شما و گردانندگی نظام هستی در اختیار اوست، او را باید عبادت کنید! عبادت یک چنین موجودی، امر منطقی است. معلوم است انسان وقتی بخواهد از کسی اطاعت بکند باید آن قدرت والای برتری را عبادت کند که سرنوشت همه‌ی بشر و امور بشر و زندگی بشر به وسیله‌ی او اداره میشود. این یک نکته است، و از این قبیل نکات در این آیه شریفه زیاد است، یا …

درخواست توفیق برای عمل به وظایف نسبت به قرآن و مفاهیم آن

ما خوشحالیم که یک بار دیگر آقای شحات انور و آقای عبدالعال را در ایران ملاقات کردیم. ما از خدای متعال میخواهیم که توفیق بدهد تا شاید بتوانیم گوشه‌یی از وظایفمان را نسبت به قرآن و مفاهیم عالیه‌ی آن عمل کنیم.

قرآن، معلم بصیرت‌بخش بشریت

این تاریخ در مقابل ما است؛ این قرآن معلّم بصیرت‌بخش بشریّت است. بنى‌اسرائیل را که چند جاى قرآن خداوند به اینها فرمود: وَ اَنّی فَضَّلتُکُم عَلَی العلَمین[5] ــ من شما را بر همه‌ى عالمین فضیلت بخشیدم ــ همین بنى‌اسرائیل کارى کردند که خداى متعال فرمود: وَضُرِبَت عَلَیهِمُ الذِّلَّةُ وَالمَسکَنَةُ وَ باءو بِغَضَبٍ مِنَ‌ الله …

سپاس خدا بر نعمت قرآن

خدا را سپاس بر ماه رمضانى دیگر و جلسه‌اى دیگر در خدمت قرّاء کتاب خدا. الحمدلله‌ که نعمت قرآن را بر ما ارزانى داشت. جوانها باید قدر بدانند این روزهاى خوش قرآنى را. اگر میدانستید که عاشقان قرآن در دوران اختناق با زمزمه‌هاى گرم قرآنى چه ‌جور و با چه زحمتى خودشان را سرگرم میکردند، امروز که میتوانید بخوانید و بشنوید و بشنوانید صوت خوش قرآن را، خیلى برایتان شیرین‌تر و گرامى‌تر …

رسیدگی مسلمانان به همهٔ جوانب قرآن از جمله رسم‌الخط

… نه «مَلِک». این نیمه‌حرکت را البتّه حالاها میگذارند. در بسیارى از کلمات قرآنى همین ‌جور است که «الف» وسط نوشته نمیشود. یک ضابطه‌ى خیلى دقیقى هم این رسم‌الخط ندارد. در کتب مخصوص رسم‌الخط که مسلمین نوشتند، فصولى در کتابها نوشته شده، مخصوص بیان رسم‌الخطّ قرآن. چون میدانید مسلمانها به همه‌ى جوانب قرآن رسیدگى کردند، دلبستگى داشتند؛ از جمله مسئله‌ى رسم‌الخط. مثلاً در الاتقان سیوطى یک فصل مشبعى در باب رسم‌الخطّ قرآن هست. آنجا ذکر کردند که «الف» بعد از کدام حرفها ساقط میشود در نوشتن؛ در تلاوت نه، خوانده میشود. به نظر میرسد که اختلاف ‌نظر در باب اینکه در سوره‌ى حمد «مٰلِکِ یَومِ الدّین» است یا «مَلِکِ یَومِ الدّین»، …

پذیرش بیان صریح قرآن بی‌نیاز از تأویل

… از این قبیل را روشن میکند؛ معلوم میشود بشر میتواند بسیاری از چیزهایی را که بین حیوانات میگذرد، بفهمد. حتّی بعضی ادّعا کرده‌اند میتوان احساسات گیاهان را ــ که معتقدند گیاهان هم احساساتی دارند ــ فهمید؛ ادّعا کرده‌اند که آنها را هم فهمیده‌اند و قابل درک است. على‌اىّ‌حال قرآن است، ناطق است، صریح است، جاى شبهه‌اى ندارد و ما آن را قبول داریم و براى ما این معنا قابل فهم است. بعد از آنکه آن قدرت عظیم سخن مورچه را می‌شنود، فَتَبَسَّمَ ضاحِکًا مِن قَولِها؛[10] از سخن مورچه تبسّم میکند؛ این یک چیز خیلى شیرین و سمبلیک است. مورچه مظهر ضعف و خُردى و حقارت است و سلیمان مظهر قدرت انسانى است، مظهر عظمت است که از این عظمت، بیشتر نمیشود؛ در …

مهجوری قرآن و غفلت مسلمین زمینهٔ تحریف دین

… و همگان باید پیشانى اطاعت بر آستان تفرعن[40] آنها ساییده و در برابر زورگویى و غارتگرى و میل و اراده‌ی بی‌مهار آنان تسلیم باشند و اعتراض نکنند؛ چرا که وعّاظ‌السّلاطین و نوادگان بلعم باعورا فریاد بر خواهند آورد که دخالت در سیاست کردید، و اسلام را چه به سیاست؟ این، همان شرکى است که امروز مسلمانان باید با اعلام برائت، دامن خود و اسلام را از آن تطهیر کنند.آنچه جاى تأسّف است، اینکه سالها غفلت مسلمین و مهجور ماندن قرآن سبب شد که دستهاى تحریف بتوانند به نام دین، هر سخن باطلى را در اذهان جاى داده و بدیهی‌ترین اصل دین خدا را منکر شوند و شرک را جامه‌ی توحید پوشانده و مضمون آیات قرآن را بی‌دغدغه انکار کنند و درحالی‌که قرآن اقامه‌ی قسط را هدف از ارسال رسل میداند ‌-لَقَ‌ـد اَرسَلنا رُسُلَنا بِالبَیِّنّْ‌ـتِ وَ اَن‌زَلن‌ـا مَعَهُمُ الکـِتّْبَ وَ ال‌میزانَ لِیَقومَ النّ‌ـاسُ بِالقِسط-[41] و درحالی‌که با خطاب «کونوا قَوّامینَ بِالقِسطِ شُهَداّْءَ لِله»[42] همه‌ی مؤمنین را موظّف به تلاش براى اقامه‌ی قسط میکند، و درحالی‌که آیات کریمه‌ی قرآن اعتماد به ستمگران را ممنوع میسازد و به پیروان خود میفرماید: «وَ لاتَرکَنوا اِلَى الَّذینَ ظَلَموا فَتَمَسَّکُمُ النّار»[43] و گردن نهادن به ظلم طاغوت را منافى با ایمان میشمرد و میگوید: «اَ لَم تَرَ اِلَى الَّذینَ یَزعُمونَ اَنَّهُم ءامَنوا بِمآ اُنزِلَ اِلَیکَ وَ مآ اُنزِلَ مِن قَبلِکَ یُریدونَ اَن یَتَحاکَموا اِلَى الطّاغوتِ وَ قَد اُمِروا اَن یَکفُروا بِه»[44] و کفر به طاغوت را در کنار ایمان به خدا قرار میدهد ‌-فَمَن یَکفُر بِالطّاغوتِ وَ یُؤمِن بِاللهِ فَقَدِ استَمسَکَ بِالعُروَةِ الوُثقیّْ-[45] و درحالی‌که نخستین شعار اسلامْ توحید ‌-یعنى نفى همه‌ی قدرتهاى مادّى و سیاسى و همه‌ی بتهاى بی‌جان و باجان- بود، و درحالی‌که اوّلین اقدام پیامبر (ص) پس از هجرتْ تشکیل حکومت و اداره‌ی سیاسى جامعه بود، و با دلایل و شواهد فراوان دیگرى که بر پیوند دین و سیاست حکم میکند، باز کسانى پیدا میشوند که بگویند دین از سیاست جدا است و کسانى هم پیدا شدند که این سخن ضدّاسلامى را از آنها بپذیرند.

قرآن درس همیشگی زندگی انسان

دوم: معارف حافظی است که خود او تکرار میکند که از نکات قرآنی استفاده کرده است. قرآن درس همیشگی زندگی انسان است و دیوان حافظ مستفاد از قرآن است و خود او اعتراف میکند که نکات قرآنی را آموخته و زبان خودش را به آنها گشوده است. پس محتوای شعر حافظ آن‌جا که از جنبه‌ی شعری محضْ خارج میشود و قدم در وادی بیان معارف و اخلاقیات میگذارد، یک گنجینه و ذخیره است برای ملت ما امروز و نسلهای آینده و همچنین برای ملتهای دیگر؛ چون معارف والای انسانی مرز نمیشناسد. پس بزرگداشت از حافظ، بزرگداشت از …

لزوم در نظر داشتن و عمل به نظر قرآن دربارهٔ مال و انفاق به‌جای بحث بی‌عمل

… را تعقیب میکردم، قدری به حاشیه خواهم رفت و بحث انفاق را که در حاشیه‌ی آن بحث قرار داشت، به عنوان یک مسئله‌ی اصلی مطرح میکنم. البته منظور من بحث تحلیلی و استدلالی و فلسفی نیست، بلکه فقط مایلم متون اسلامی را، آن هم بعضی از متون را در باب انفاق برای شما بخوانم. ما امروز باید نظر قرآن و اسلام را در باب مال و انفاق آن دائماً در مد نظر داشته باشیم و به دنبال آن عمل کنیم. والّا گفتن بیعمل، فلسفه‌بافی در عالم ذهن، استدلال و بحث و فرمول دادن بدون نتیجه، شأن و دأب اسلام نیست. در این آیه‌ای که در اول این خطبه - این خطبه و خطبه‌ی قبل - خواندم، میفرماید: «و انفقوا فی سبیل الله و لا تلقوا بایدیکم الی التّهلکة»؛ یعنی در راه خدا انفاق کنید و به دست خودتان، خودتان را در هلاکت نیندازید. که یک روایتی در بعضی از تفاسیر نقل کردند در ذیل این …