رفتن به محتوای اصلی

علماگروه و سازمان

نام‌های دیگر: علما و دانشمندان، علمای شیعه

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

عالمان دینی و نقش و مسئولیت آنان در جامعه و تاریخ.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:گفتگو با علی امینی (نخست وزیر) در مورد مشکلات و نابسامانی‌های جامعه «1»— ۱۳۴۰/۱۰/۰۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۰ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۰۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

در هیچ کشور و انقلابی جز انقلاب بعثت و رسالت و زندگی ائمه هدی‌- علیهم السلام- و انقلاب اسلامی ایران سراغ نداریم که رهبران انقلاب آن قدر آماج حملات و کینه‌ها گردند. و این به خاطر صداقت و امانتداری است که در وجود علمای متعهد اسلام متبلور است. مسئولیت‌پذیری در کشوری که با محاصره‌ها و مشکلات اقتصادی و سیاسی و نظامی مواجه است کار مشکلی است. البته روحانیون متعهد کشور ما باید خودشان را برای فداکاریهای بیشتر آماده کنند؛ و در مواقع لزوم و ضرورت از آبرو و اعتبار خود برای حفظ آبروی اسلام و خدمت به محرومان و پابرهنگان استفاده کنند. و جای بسی سپاس و امتنان است که ملت رشید و دلاور ایران قدر خادمان واقعی خود را می‌شناسد، و فلسفه عشق و ارادت خود را به این نهاد مقدس در یک کلمه خلاصه می‌کند. علما و روحانیون متعهد اسلام هرگز به آرمان و اصالت و عقیده و هدف اسلامی ملت خیانت نکرده و نمی‌کنند. البته تذکر این نکته لازم است که در تمام نوشته‌ها و صحبتها هر وقت نام «روحانیت» را به میان آورده‌ام و از آنان قدردانی نموده‌ام، مقصودم علمای پاک و متعهد و مبارز است؛ که در هر قشری ناپاک و غیر متعهد وجود دارد. و روحانیون وابسته‌ ضررشان از هر فرد ناپاک دیگر بیشتر است. و همیشه این دسته از روحانیون مورد لعن و نفرین خدا و رسول و مردم بوده‌اند؛ و ضربات اصلی را به این انقلاب، روحانیون وابسته و مقدس مآب و دین فروش زده‌اند و می‌زنند. و روحانیون متعهد ما همواره از این بی‌فرهنگها متنفر و گریزان بوده‌اند. من به صراحت می‌گویم ملیگراها اگر بودند، به راحتی در مشکلات و سختیها و تنگناها دست ذلت و سازش به طرف دشمنان دراز می‌کردند؛ و برای اینکه خود را از فشارهای روزمره سیاسی برهانند، همه کاسه‌های صبر و مقاومت را یکجا می‌شکستند و به همه میثاقها و تعهدات ملی و میهنی ادعایی خود پشت پا می‌زدند. کسی تصور نکند که ما راه سازش با جهانخواران را نمی‌دانیم. ولی هیهات که خادمان اسلام به ملت خود خیانت کنند! البته ما مطمئنیم که در همین شرایط نیز آنها که با روحانیت اصیل کینه دیرینه دارند و عقده‌ها و حسادتهای خود را نمی‌توانند پنهان سازند آنان را به باد ناسزا گیرند. ولی در هر حال آن چیزی که در سرنوشت روحانیت واقعی نیست سازش و تسلیم شدن در برابر کفر و شرک است. که اگر بند بند استخوانهایمان را جدا سازند، اگر سرمان را بالای دار برند، اگر زنده زنده در شعله‌های آتشمان بسوزانند، اگر زن و فرزندان و هستی‌مان را در جلوی دیدگانمان به اسارت و غارت برند هرگز امان نامه کفر و شرک را امضا نمی‌کنیم.

شاهدها (۵۲ پاراگراف)

سنگین‌تر بودن تکلیف اهل علم در این زمان از همهٔ زمان‌ها

تکلیف اهل علم در این زمان از همه زمانهایی که بر اهل علم گذشته بیشتر است. از صدر اسلام تا حالا برای اهل علم این طور صحنه پیش نیامده. آن روزی که حضرت امیر سلام الله علیه- در جنگ خندق بود که پیغمبر اکرم می‌فرمایند که اسلام تمامش با کفر تمام مقابله کرده، آن روز برای حضرت امیر صحنه‌ای پیش آمده بود و مسئولیتی پیش آمده بود که چنانچه خدای نخواسته- به فرض محال- سستی می‌شد، تا ابد بخشودنی نبود، لکن …

خطر لغزش علما برای چهرهٔ اسلام

… سِیر هست محاسبه است که انسان آن وقتی که خلوت است بین خودش و خدا، خودش را به‌ حساب بکشد. محاسبه کند خودش را که من در این راهی که دارم می‌روم چه کردم امروز، من چه کردم؟ محاسبه کنید خودتان را. هم محاسبه کنیم همه خودمان را و همه ملت، همه مسلمانها و در راس علما. آن قدر مسئولیت که به عهده آقایان اهل علم است، به عهده دیگران نیست آن قدر. آنها اگر چنانچه خدای نخواسته یک راهی بروند که راه خدا نباشد، چهره اسلام به دست آنها جور دیگر می‌شود. کاری بکنید که به عهده ما یک همچو مسئولیتی که هست، بتوانیم به آخر برسانیم. از خدا بخواهید که ماها از لغزش دور باشیم. خودتان بخواهید برای خودتان، و برای همه ملت. ملت بخواهد برای خودش، و برای علما دعا کنند که این طبقه لغزش پیدا نکنند که به لغزش آنها اسلام در خطر …

نقش هدایت مردم و نقشهٔ منزوی کردن آنان از ملت

… دنیا، آنکه می‌تواند اسلام را در دنیا ابراز کند و ترویج کند، از دست مردم گرفته بشود. اسلام کم کم گرفته بشود. اساسْ اسلام است. اساس این طرف هم اسلام، اساس دشمنی هم با اسلام است. هر دویشان این طوری است. اینکه شما گفتید که علما نقش داشتند، آیا بعداً نقش دارند؟ علما نقششان این است که هدایت کنند و مردم را راه ببرند و کوشش شده بود به اینکه علما را منعزل کنند از ملت. یعنی دین را از سیاست جدا کنند. دین را بگذارند کنار، سیاست را بگذارند کنار. اسلام‌ دین سیاست است اصلش. اسلام را شما مطالعه دارید در آن. اسلام یک دینی است که احکام عبادی‌اش هم سیاسی است. این جمعه، این خطبه‌های جمعه، آن عید، آن خطبه‌های عید، این جماعت، اجتماع، این مکه، این مشعر، این منی‌، این …

دعوت از مراجع و علمای شهرها به نصیحت آشوبگران

در هر صورت من امیدوارم که سر عقل بیایند همه و از این مفسده‌ها دست بردارند. و همه علمای بلاد، اینها را نصیحت کنند. مراجع اینجا، مراجع جاهای دیگر، علمای بلاد اینها را نصیحت کنند که دست از این کارهای خلاف بردارند، بر ضد حکومت اسلامی قیام نکنند. خیال نکنند که نمی‌شود آنها را دفع کرد. ما نمی‌خواهیم، ما نمی‌خواهیم که برادرکشی در ایران بشود. چنانکه در کردستان هم نخواستیم و نمی‌خواهیم و دلمان می‌خواهد که با آرامش و با صحت درست بشود.

پیشگامی علما در قیام‌های ضد حکومت رضاخان

بیاییم سراغ این علمای به اصطلاح اینها «درباری». شما یادتان است- همسن من تقریباً هستید. می‌شناسم شما را از آن وقت- از وقتی که رضا خان آمد تا امروز چند مرتبه قیام شد؟ کی قیام کرد؟ از این طبقات دیگر، مردم، از روشنفکرش بگیر و از نمی‌دانم نویسنده‌اش بگیر و اینها، در این قیامهای بر ضد [حکومت‌] کی بود که قیام کرد؟ قیام آذربایجان را کی کرد؟ علمای آذربایجان. مرحوم آمیرزا صادق آقا؛[9] مرحوم انگجی،[10] دیگران هم تَبَع. قیام اصفهان را کی کرد؟ مرحوم حاج آقا نور[11]) 751 (. دیدید که آمده‌اند علمای اسلام به اینجا و علمای بلاد هم جمع کردند، قیام بر ضد رضا خان. قیام خراسان را کی کرد؟ علمای خراسان. مرحوم یونس[12] و مرحوم …

رد اتهام درباری بودن علما با یادآوری قیام‌های آنان

… که ایشان در گوشه یک جایی یک منزلی داشتند، این طور به خیابان بود، تنها آنجا نشسته بود؛ مامورها هم مواظبش، کسی نمی‌توانست با ایشان تماس بگیرد، ایشان را هم می‌بردند در عدلیه آنجا محاکمه می‌کردند و این طور در مجلس کی بود که می‌ایستاد در مقابل اینها؟ مدرّس بود. این علمای «درباری» که اینها می‌گویند عکس بودند. این پانزده- شانزده سال قیام، مال کی بود؟ مال همین آقایان بود. همین آخوندهای بلاد و اطراف، همینها بودند که اینها بر ضد آنها تبلیغ می‌کنند و الآن هم نمی‌خواهند که این رژیمی که اسلامی است باز اسم آخوند در آن باشد؛ الآن هم نمی‌خواهند! از اینها همچو می‌ترسند که مبادا این منافع نامشروعی که اینها می‌بردند و در خارج و در داخل …

دعوت علمای کردستان به بیدارکردن جوانان و پشتیبانی از اسلام و تحویل خیانتکاران

ای علمای کردستان! جوانهای خودتان را بیدار کنید. ای علمای کردستان! از اسلام پشتیبانی کنید. ای علمای کردستان! این خیانتکاران را برانید، و دستور دهید اینها را بگیرند و تحویل دادگاه اسلامی بدهند، نگذارید اینها از مرزها فرار کنند. ارتش مرزها را نگه دارد، تمام مرزها را مکلَّف است که با قدرت نگاه دارد. قوای انتظامی، وحدت کلمه پیدا کنند؛ هماهنگ باشند. پاسداران ما با قوای …

لزوم اعلام صریح مخالفت مواد قانون اساسی با اسلام از سوی علمای مجلس

5- علمای اسلام حاضر در مجلس اگر ماده‌ای از پیشنویس قانون اساسی و یا پیشنهادهای وارده را مخالف با اسلام دیدند، لازم است با صراحت اعلام دارند و از جنجال روزنامه‌ها و نویسندگان غربزده نهراسند، که اینان خود را شکست خورده می‌بینند و از مناقشات و خرده‌گیریها دست بردار نیستند.

لزوم بهره‌گیری علما از امکانات و نفوذ خود در سازندگی و رفع توطئه‌ها

امید است وجود آن جناب در کمال صحت و عافیت بوده و همواره موفق باشید. لازم به تذکر نیست که در این موقع حساس که انقلاب شکوهمند ملت شریف ایران احتیاج به سازندگی و رفع توطئه‌ها دارد، آقایان محترم علمای اعلام- دامت برکاتهم- باید از امکانات و نفوذ خود در هر منطقه، کمال استفاده را در پیشبرد این هدف بنمایند. بدین جهت لازم است جنابعالی نیز، با احتیاجی که در آن منطقه[1] احساس می‌شود، به اصلاح کارها و رسیدگی بیشتر به امور مذهبی و اجتماعی و ارشاد و آگاهی مردم اقدام نموده و اهالی محترم نیز با رشد انقلابی خود از همکاریهای لازمه با آن جناب ان شاء الله تعالی دریغ نخواهند …

زیان بیشتر اهل علم بی‌تربیت: دین‌سازی و خیانت به کشور

و گاهی ضرر از این قشر به اسلام و به کشور از قشرهای دیگر بیشتر می‌خورد. اکثر این دینهایی که باطل بوده و درست شده است به وسیله اهل علم درست شده است. غیر اهل علم دین‌سازی نکرده. اهل علم دین‌سازی کرده و بسیار از این خیانتهایی که به کشور ما شده است، از همین درس خوانده‌هاست. این درس خوانده‌ها هستند که کمک کردند.

پیشگامی علما در قیام‌های تنباکو، مشروطه و قیام‌های صد سال اخیر

می‌آییم سراغ روحانیون که ببینیم که آیا اینها درباری‌اند؟ اینها را انگلیسها درست کردند که مردم را خواب کنند و آنها بچاپند؟ این قیامهایی که در این صد سال شده است از کی بوده؟ چند قیام در این صد سال؟ کی راس اینها بوده؟ قیام تنباکو مرحوم میرزا بود. قیام مشروطه از نجف آقایان نجف، از ایران علمای ایران ایجاد کردند. این چند قیامی که ما شاهدش بودیم همه از علما بود. علمای اصفهان قیام کردند. راسشان مرحوم حاج آقا نور الله- رحمه الله- بود. علمای تبریز قیام کردند. علمای مشهد قیام کردند. یک وقت مرحوم آقای قمی[11] خودش تنها پا شد راه افتاد آمد- که من تهران بودم- ایشان [به‌] حضرت عبد العظیم آمدند و ما هم رفتیم خدمتشان. ایشان …

شرافت شغل و سنگینی مسئولیت علما به‌عنوان شغل انبیا

آقایان علمای اعلام مسئولیتشان زیاد است؛ چنانکه شغلشان از همه شغلها شریفتر است. شغلْ شغل انبیاست، و مسئولیتْ مسئولیت انبیا. و همه و همه مسئول هستیم. همه‌ هستیم که باید با رعایت صحیح رفتار کنیم: کُلُّکُم رَاعٍ. همه باید مراعات حدود را بکنیم. مراعات اموری را که باید بکنیم بکنیم. همه باید بنده خدا باشیم. بنده خدا در احکام: هر چه فرموده است عمل بکنیم؛ نه هر چه خواستیم .... امروز آبروی …

حق اسلام‌شناسان و علما در اظهارنظر دربارهٔ قانون اساسی اسلام

… رسید که برای اسلام مفید است و موافق با جمهوری اسلامی است و در این قانون ناقص است، در آن جهت تذکر بدهید و بنویسید و در روزنامه‌هایی که هست منتشر کنید. آقایان ننشینید که دیگران قلمها را بردارند و بررسی از قانون بکنند؛ و به خیال خودشان آنها را ... اصلاح بکنند. این حق، حق شماست. قانون اسلام را اسلام‌شناس باید نظر بدهد. قانون اساسی جمهوری اسلام یعنی قانون اساسی اسلام. حق این مطلب با شماست؛ با علمای اعلام است؛ با مراجع عظام است؛ با همه روشنفکران اسلامی است. ننشینید تا اینکه روشنفکران خارجی، روشنفکرانی که به اسلام عقیده ندارند، اظهار نظر بکنند و این حرفهایی که می‌نویسند بنویسند. شماها قلم را بردارید. در همه مساجد، در همه مدارس، در همه کوچه و …

پیشنهاد انتخاب علمای آگاه و لزوم حضور آنان در مجلس

… ایران، در آن مجلس بودند. البته آن وقت با سرنیزه بود؛ لکن علمای درجه اول بودند. در این زمان هم که بناست این قانون اساسی بررسی بشود و دست ظالم کوتاه شده است و مطلب به دست خود شما افتاده است، ملت علما را تعیین کنند. اختیار هست؛ الزامی نیست؛ لکن پیشنهاد است. علمایی که اطلاع دارند از قانون اسلام، اطلاع دارند از مسائل روز، آنها را تعیین کنند. و علما هم ابا نکنند از رفتن در مجلس. برای اینکه مجلس مجلسی است که سرنوشت اسلام در آن تعیین می‌شود. وقتی سرنوشت اسلام در یک مجلسی باید تعیین بشود، حق علما است که بروند و این سرنوشت را به دست مبارک خودشان تعیین کنند.

وظیفهٔ بیشتر علما در صف جلو و هدایت جامعه

باید ما بدانیم که همه مکلف هستیم. علمای اسلام مکلفند در صف جلو. وظیفه آنها زیادتر از دیگران است. وظیفه آنها هدایت جامعه است. الآن ما احتیاج داریم به اینکه جامعه را هدایت کنیم؛ از این تفرقه‌ای که می‌خواهند بین جامعه بیندازند جلوگیری کنیم. و این به عهده علما در درجه اول است که مردم را آگاه کنند از شرّ این شیاطین که می‌خواهند بین قشرها تفرقه بیندازند، و از توطئه‌های باقیمانده رژیم …

وابستگی سعادت یا انحراف ملت به استقامت یا انحراف دانشمندان

از دانشگاهها و مدارس ... سعادت ملتها شروع می‌شود. دانشگاهها و مدارسند که تمام مقدرات مملکتی را آنها هستند که اداره می‌کنند. سعادت یک ملت به دست دانشمندان آن ملت است. دانشمندان ملت اگر انحراف نداشته باشند، استقامت داشته باشند، بر طریق مستقیم باشند ملت هم به طریق مستقیم کشیده می‌شود و ملت هم سعادتمند می‌شود و اگر خدای نخواسته انحرافاتی در دانشگاهها در دانشکده‌ها، در مدارس قدیمه، در مدارس جدیده انحرافاتی پیدا بشود، از آنجاست که انحراف ملت پیدا می‌شود.

سرایت فساد یا صلاح عالِم به همهٔ کشور به سبب توجه مردم به او

ملتها چشمشان به دانشمندها دوخته است، اگر چنانچه عالِم فاسد بشود عالَم فاسد می‌شود، «اذا فسد العالِم فسد العالَم» برای اینکه عالَم چشمش را به عالِم دوخته است توجه توده مردم به متفکرین کشور است، به علمای کشور است. اگر خدای نخواسته آنها فاسد بشوند همه کشور به فساد کشیده می‌شود، و اگر آنها صالح باشند همه کشور به صلاح و سداد کشیده می‌شود. بنا بر این هم شما قشر دانشجو که می‌خواهید دانشمند بشوید ان شاء الله- و خواهید شد ان شاء الله- هم شما بزرگ هستید و بزرگوار و هم شما مسئول هستید و ملتفت باشید که این مسئولیت را، این باری که به دوش شما آمده است، خواهی نخواهی به دوش شما و به دوش همه این مسئولیت …

کشاندن مردم به صلاح یا فساد به دست علما به سبب توجه مردم به آنان

علما در هر جا باشند از باب اینکه مردم به آنها توجه دارند اگر صالح باشند خواه ناخواه مردم را به صلاح می‌کشند، و اگر فاسد باشند خواه ناخواه مردم را به فساد می‌کشند. و شما جزء قشر علمای ملت هستید و شما هم، همان عهده داری را دارید. در یک اداره که وارد بشوید رئیس اداره را همه مرد و همه اداره توجه به او دارند، اگر رئیس این اداره یک مرد صالحی باشد و یک مرد امینی باشد خواه ناخواه به واسطه توجهی که سایر اقشار به او دارند در آنان هم تاثیر می‌کند و اگر بخواهند یک انحرافی هم پیدا بکنند مخفیانه …

قیام و شکست علمای خراسان در برابر رژیم رضاشاه

... از خراسان قیام کردند علمای خراسان؛ قیام کردند منتها قدرتی نداشتند و شکست خوردند. گرفتند همه علمای خراسان را. با قضیه «مسجد گوهرشاد» و آن بساط، همه را گرفتند آوردند تهران حبس کردند. مرحوم آقازاده[1]، که راس علمای آن وقت بود می‌آوردند با مامور توی خیابان؛ سر برهنه می‌آوردند و می‌بردند به دادگاه که آنجا محاکمه‌اش کنند! از اصفهان علمای اصفهان قیام کردند به ضد رضا شاه.

سفارش به بازگشت علمای ساری و ادامهٔ ارشاد مردم

مقتضی است آقایان محترم به شهر ساری مراجعت نموده و همان گونه که تا به حال به وظیفه ارشاد اهالی اشتغال داشته‌اید باز هم انجام وظیفه نمایید. و تحت سرپرستی حجت الاسلام آقای حاج شیخ مصطفی صدوقی و با همکاری مردم محترم و متدین محل بر امور جاریه و کمیته انقلاب اسلامی آنجا نظارت داشته باشید و سعی کنید ترتیبی فراهم شود تا به حول و قوه الهی جمیع مشکلات حل گردد و انتظار می‌رود که تمام اهالی خصوص جوانان …

نقد وادار کردن جوانان به فحاشی به علما و مراجع

… که بعد از اینکه منعکس شد که ایران نمی‌تواند خودش را اداره کند، یک قلدری را می‌آورند کودتا می‌کند. پدر همه‌تان را درمی‌آورد. نمی‌فهمند اینها. چرا باید این طور؟ چرا بعض جوانهای ما این قدر خوابند؟ چرا ضعیف الادراکند اینها؟ چرا عمق مسائل را ادراک نمی‌کنند؟ یک نفر آدم با اسم اسلام و با اسم قرآن و با اسم چه، بدون اینکه اطلاعی از اسلام داشته باشد، بدون اینکه اطلاعی از قرآن داشته باشد، می‌رود مردم را وادار می‌کند به اعتصابات و فحاشی به علما، فحاشی به مراجع، فحاشی به همه. آخر نمی‌دانند اینها که این اسباب این است که در خارج گفته بشود مملکتی ثبات ندارد، باید ثبات به مملکت داد. نمی‌دانند دشمنها احاطه کردند الآن به این مملکت، و چون آن منافعی که می‌خواهند از مملکت ببرند نمی‌برند، احاطه کردند که نگذارند این مملکت آرامش پیدا کند. …

اثر فساد یا صلاح عالم بر قشرهای ملت

… آدمکشی بدتر است. جرمی است که از همه معاصی بدتر. برای اینکه جرم صادر می‌شود از کسی که آبروی یک روحانیت را از بین می‌برد. مردم را؛ آنهایی که غافل هستند از اسلام، گاهی وقتها برمی‌گرداند. این طور نیست که وارد شده است که- چنانچه عالم فاسد بشود عالم فاسد می‌شود. برای اینکه عالم- به حسب ظاهر- نماینده امام است. و اگر خدای نخواسته یک فسادی در او پیدا بشود، فاسد بشود، قشرهای ملت را فاسد می‌کند. گاهی عالم را فاسد می‌کند. و از آن طرف اگر صالح باشد، صالح می‌کند قشرهای ملت را. صالح می‌کند عالم را.

وظیفهٔ علمای آذربایجان در هدایت روستاییان تا در دام مفسدان نیفتند

… اشخاص از خدا بی‌خبر، یک مشت اشخاصی که از خانه‌هایشان چیزهای ننگ‌آور بیرون آمده است- دیگرانشان [هم‌] همین طور هستند- اینها آمدند در مقابل همه مسلمین به کمک کارتر و امثال کارتر فعالیت می‌کنند. اهالی آذربایجان متوجه باشند. اهالی روستاهای آذربایجان متوجه باشند. علمای آذربایجان توجه کنند. هدایت کنند اینهایی که در روستاها هستند، بفرستند اینها را هدایت کنند که به دام این اشخاصی که مفسد هستند نیفتند. آنها اشخاصی هستند که مسلمان هستند. آنها را بازی می‌دهند. خیال می‌کنند که با یک کلمه‌ای که گفتند و بازی دادند کارها درست می‌شود. باید اهالی محترم تبریز مجهز باشند برای جلوگیری از این مفسده‌ها. و باید خودشان جلوگیری کنند. البته نباید به غیر آرامش باشد. باید با …

مخالفت علمای شیعه با حکومت‌های ظالم و حبس و تبعید آنان در طول تاریخ

… وقت، با حکومتهای جابری که در اسلام بوده‌اند مثل زمان اموی و عباسی و بعد از او با حکومتهای دیگر مذهب شیعه و پیروان شیعه بودند که با اینها مخالف بودند. و مخالفتشان روی اصل ظلمی بوده است که آنها حکومت را ظلماً به دست گرفتند و با مردم رفتار جائرانه می‌کردند. و علمای شیعه و بزرگان شیعه با آنها مخالفت می‌کردند. و لهذا در طول تاریخ گرفتاری علمای شیعه و بزرگان شیعه به دست امثال امویها و امثال عباسیها و بعد از آن هم دولتهایی که به وجود آمده است، گرفتاریهای اینها زیاد بوده است. و می‌شود گفت که دائماً اشخاصی از اینها در حبس بودند. در تبعید بودند. و یک مسئله‌ای است اینکه شیعه است که در تمام امور مملکتی دخالت می‌خواهد بکند. و یک طریقه‌ای است، یک مذهبی است که اسلامی‌ است، و در همه ابعاد شئون کشور باید دخالت بکند، و می‌خواهد دخالت بکند، و می‌خواهد که دست ظالمها را از ممالک اسلامی بلکه از سر مستضعفین کوتاه …

جلب توجه علما و روشنفکران به موقعیت حساس کشور

6- اخیراً باز نظر شریف علمای اعلام و مشایخ عظام و روشنفکران و سایر برادران‌ عزیز در سراسر ایران را به موضع حساس امروز ایران و جبهه‌گیریهای دشمنان میهن و اسلام در مقابل ملت عزیز و تشبثات همه جانبه آنان برای سرکوبی نهضت اسلامی و ملت معظم و برای اعاده سلطه همه جانبه بر کشور اسلامی ما جلب می‌کنم. آیا در این موقع تقاضای متواضعانه این خدمتگزار، که روزهای آخر عمرش را می‌گذراند، بجا نیست؟!

انتخاب دوبارهٔ علما و متدینان به دست مردم حتی با صد بار انحلال مجلس

… آزاد نبودند در رای و رای درست ندادند؟! فرض این است که از اول شما این مطلب را نگفتید آن وقتی که مردم رای دادند، و همه مردم هم دیدند که رای آزاد، مردم دادند. اینها خیال می‌کنند که اگر مجلس منحل بشود، مجلس دیگر نمی‌خواهیم؛ یا دوباره باید از سر انتخابات بشود. اگر صد مرتبه انتخاب بشود، مردم علمایشان را انتخاب می‌کنند، صد مرتبه. اگر صد مرتبه انحلال پیدا کند مجلس، و دوباره مردم [حاضر] باشند، مردم اشخاصی که متدین‌اند و اشخاصی که شناخته شده‌اند و اشخاصی که- عرض می‌کنم که- غربزده نیستند و اشخاصی که توجه به اسلام دارند، اینها [را] تعیین می‌کنند. شما باورتان بیاید که این طور نیست که شما خیال می‌کنید که اگر چنانچه منحل بشود- اولًا انحلال نمی‌شود همچو، کسی حق انحلال ندارد، خود ملت حق دارند و ثانیاً- اگر منحل بشود، یک وقت بگویید که خوب، ما قانون دیگر نمی‌خواهیم، بس است! شما حق همچو چیزی ندارید. یک وقت …

رنج و تبعید علمای آذربایجان از جمله آقای انگجی و میرزا صادق آقا

... و ما می‌دانیم که آذربایجان همیشه در این مسائل پیشقدم بوده است، از قبل از مشروطیت و در خود مشروطیت و بعدها. و علمای آذربایجان در این مسائل رنج دیده‌اند و ما شاهد تبعید مرحوم آقای انگجی و مرحوم آقا میرزا صادق آقا بودیم؛ و همین جا هم خدمتشان رسیده‌ایم، بعد از این هم که از تبعید برگشتند و مرحوم آقا میرزا صادق آقا اینجا ماندند تا آخر عمر؛ ما هم خدمتشان می‌رسیدیم. این مساله هم مسلم است که آذربایجان با آن غیرتی که دارند و معروف به این معنا هستند آنها و با دیانت سختی که دارند، آنها همیشه در مقابل چیزهایی که کشور ما را تهدید می‌کرده است یا خدای نخواسته دیانت ما را، اینها همیشه کوشا بوده‌اند و حالا …

سفارش به علمای قزوین برای انجام کارها از طریق هیئتی منتخب

… از بلیات محفوظ، و به انجام وظایف الهی موفق و منصور باشید. آنچه که لازم به تذکر است و خود آقایان محترم نیز توجه دارند، این مطلب است که باید در این موقعیت حساس سعی شود از هر گونه اختلاف و تفرقه پرهیز گردد، و وحدت کلمه و اتحاد، به هر نحو که مقدور است، حفظ شود. و برای انجام کارها هیاتی را انتخاب فرموده، و کارها از طریق هیات مذکور انجام پذیرد. لازم است جناب حجت الاسلام آقای باریک بین، یکی از اعضای آن هیات باشد. از خدای تعالی ادامه توفیقات همگان را در راه ترویج شریعت مقدسه خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

تعیین منتخبان با وحدت کلمه و دعوت مردم به انتخاب آنان

… قانون اساسی جمهوری اسلامی انتخاب می‌شوند، باید آشنا به مسائل اسلام و خبره در آن باشند و نیز معتقد به اسلام و متعهد و امین و ملی‌ و مورد اعتماد و بی‌گرایش به چپ و راست و پرهیزکار باشند. ملت عزیز، سرنوشت خود را به کسی دهید که در مسیر شماست که مسیر اسلام است. در هر شهرستان و حوزه انتخاباتی علمای اعلام و معتمدین محل منتخبین خود را با وحدت کلمه تعیین، و ملت را دعوت به انتخابات آنان کنند و من امیدوارم که ملت شریف از ارشاد علمای اعلام خود بهره‌مند شده و اسلام و مصالح کشور اسلامی را با این عمل انسانی- اسلامی حفظ نمایند. این جانب راجع به قانون اساسی و خبرگان مطالبی دارم که ان شاء الله بعد از این بیان می‌کنم.

لزوم تشریک مساعی علمای همهٔ بلاد برای رسیدن به هدف اسلامی

3- لازم است علمای اعلام جمیع بلاد از مرکز تا آخرین استانها و شهرستانها برای رسیدن به هدف اسلامی تشریک مساعی نمایند؛ در وحدت کلمه برای انتخاب مجلس خبرگان؛ و همه مجتمعاً در کاندیدا مشترک باشند؛ و هر یک یا هر محل کاندیدای جداگانه نداشته باشند که در این تفرّق، خوف شکست و مخاطره عقب راندن اسلام و احکام مترقی آن است.