رفتن به محتوای اصلی

علماگروه و سازمان

نام‌های دیگر: علما و دانشمندان، علمای شیعه

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

عالمان دینی و نقش و مسئولیت آنان در جامعه و تاریخ.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:گفتگو با علی امینی (نخست وزیر) در مورد مشکلات و نابسامانی‌های جامعه «1»— ۱۳۴۰/۱۰/۰۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۰ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۰۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۴۶همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

در هیچ کشور و انقلابی جز انقلاب بعثت و رسالت و زندگی ائمه هدی‌- علیهم السلام- و انقلاب اسلامی ایران سراغ نداریم که رهبران انقلاب آن قدر آماج حملات و کینه‌ها گردند. و این به خاطر صداقت و امانتداری است که در وجود علمای متعهد اسلام متبلور است. مسئولیت‌پذیری در کشوری که با محاصره‌ها و مشکلات اقتصادی و سیاسی و نظامی مواجه است کار مشکلی است. البته روحانیون متعهد کشور ما باید خودشان را برای فداکاریهای بیشتر آماده کنند؛ و در مواقع لزوم و ضرورت از آبرو و اعتبار خود برای حفظ آبروی اسلام و خدمت به محرومان و پابرهنگان استفاده کنند. و جای بسی سپاس و امتنان است که ملت رشید و دلاور ایران قدر خادمان واقعی خود را می‌شناسد، و فلسفه عشق و ارادت خود را به این نهاد مقدس در یک کلمه خلاصه می‌کند. علما و روحانیون متعهد اسلام هرگز به آرمان و اصالت و عقیده و هدف اسلامی ملت خیانت نکرده و نمی‌کنند. البته تذکر این نکته لازم است که در تمام نوشته‌ها و صحبتها هر وقت نام «روحانیت» را به میان آورده‌ام و از آنان قدردانی نموده‌ام، مقصودم علمای پاک و متعهد و مبارز است؛ که در هر قشری ناپاک و غیر متعهد وجود دارد. و روحانیون وابسته‌ ضررشان از هر فرد ناپاک دیگر بیشتر است. و همیشه این دسته از روحانیون مورد لعن و نفرین خدا و رسول و مردم بوده‌اند؛ و ضربات اصلی را به این انقلاب، روحانیون وابسته و مقدس مآب و دین فروش زده‌اند و می‌زنند. و روحانیون متعهد ما همواره از این بی‌فرهنگها متنفر و گریزان بوده‌اند. من به صراحت می‌گویم ملیگراها اگر بودند، به راحتی در مشکلات و سختیها و تنگناها دست ذلت و سازش به طرف دشمنان دراز می‌کردند؛ و برای اینکه خود را از فشارهای روزمره سیاسی برهانند، همه کاسه‌های صبر و مقاومت را یکجا می‌شکستند و به همه میثاقها و تعهدات ملی و میهنی ادعایی خود پشت پا می‌زدند. کسی تصور نکند که ما راه سازش با جهانخواران را نمی‌دانیم. ولی هیهات که خادمان اسلام به ملت خود خیانت کنند! البته ما مطمئنیم که در همین شرایط نیز آنها که با روحانیت اصیل کینه دیرینه دارند و عقده‌ها و حسادتهای خود را نمی‌توانند پنهان سازند آنان را به باد ناسزا گیرند. ولی در هر حال آن چیزی که در سرنوشت روحانیت واقعی نیست سازش و تسلیم شدن در برابر کفر و شرک است. که اگر بند بند استخوانهایمان را جدا سازند، اگر سرمان را بالای دار برند، اگر زنده زنده در شعله‌های آتشمان بسوزانند، اگر زن و فرزندان و هستی‌مان را در جلوی دیدگانمان به اسارت و غارت برند هرگز امان نامه کفر و شرک را امضا نمی‌کنیم.

تأثیر عالم صالح یا منحرف در هدایت یا انحراف جامعه

اینکه در روایات ما هست که اهل جهنم متاذی[1] می‌شوند از بوی عالِمی که به علمش عمل نکند،[2] این برای چیست که عالِم وضعش این طور است؟ این برای این است که فرق است ما بین عالِم و غیر عالِم- از جهاتی فرق است. عالِم اگر خدای نخواسته منحرف شد، یک امت را ممکن است منحرف بکند. من خودم دیده‌ام این مطلب را که در بعضی از شهرستانهایی که در ایام تابستان ما می‌رفتیم، بعضی از شهرستانها را من‌ می‌دیدم که اینها بسیار مودب به آداب، جامعه آنجا مودب به آداب شرع هستند- مثل محلات که آن وقتها این جور بود- انسان وقتی ملاحظه می‌کرد می‌دید که عالِم خوبی آنجا بوده. چند تا ملّای متدین خوب اگر در یک جامعه‌ای، در یک شهری، چند نفر ملّای متوجه به دیانت، عاقل و عامل به علم خودش باشد، لازم نیست موعظه کند اصلًا، خود وجود او موعظه است. ما اشخاصی را دیدیم که خودِ وجودشان در انسان تاثیر می‌کرد. ملّاهایی یکوقتی در قم بود [ند] که خودِ وجودشان، اصلًا انسان وقتی نگاه می‌کرد به او- همان نگاه- موعظه بود. از آن طرف، ما الآن می‌بینیم که، تهران را من یک قدری اطلاع دارم؛ محلات مختلف تهران فرق دارد، یک …

کثرت وظایف عالم و ارجاع به روایات کافی و وسائل دربارهٔ آن

وظایف عالِم خیلی زیاد است. همان طوری که آن همه تعریف از برای عالِم شده است در روایات کریمه، در قرآن هم تعریف شده است، وظایفی که در روایات شریفه ما وارد شده است مراجعه بفرمایید، کتاب کافی را مراجعه بفرمایید، کتاب وسائل را، آن ابوابی که مُعَد[5] برای این چیزهاست مراجعه بفرمایید، اصول کافی خصوصاً در این مساله، در این مسائل مراجعه بفرمایید که آن وظایفی که از برای ملّاها هست، آن وظایفی که از برای اهل علم هست، آن آدابی که از برای مفید و مستفید هست.

فاسد شدن جامعه با گناه عالم به اندازهٔ شعاع وجودی او

من باید جدیت کنم؛ شما باید جدیت کنید. مهذب کنید خودتان را. موظفید علاوه بر تهذیب خودتان، رفقایتان را هم مهذب کنید. جرم شما مثل جرم سایرین نیست؛ در روایت است فقط این نیست که یک گناهی من می‌کنم؛ اگر چنانچه عالِم ارتکاب یک‌ معصیتی بکند، این جامعه را فاسد می‌کند: اذا فَسَدَ العالِمُ فَسَدَ العالَم.[13] این یک مطلب واضحی است که هر مقداری که شعاع وجودی این عالِم است، همان مقدار فاسد می‌کند. الآن عالِمهایی پیدا می‌شود- که در فرض کنید- که یک جایی، در تهران، در جاهای دیگر، پیدا می‌شود که همان جا که هستند یک محله را به گند زده‌اند! خوب گند این آخوند در آنجا یک محله را برده؛ در جهنم هم گندش را همه می‌شنوند؛ اذیت می‌کند همه را.

علمای اسلام حافظ استقلال و تمامیت کشورهای اسلامی

… اسف‌انگیزی که مع الاسف طبع شده است، متضمن بعضی‌ اعترافات است که به اساس استقلال کشور لطمه می‌زند که این جانب از تذکرش عار دارم. چرا جلوگیری از طبع و نشر این کتابها نمی‌کنید؟ عمداً با حیثیت این کشور بازی می‌کنید یا نمی‌توانید با این مغزهای معیوب ادراک کنید؟ آیا علمای اسلام که حافظ استقلال و تمامیت کشورهای اسلامی هستند، گناهی جز نصیحت دارند؟ آیا حوزه‌های علمی، غیر از خدمت به اسلام و مسلمین و کشورهای اسلامی گناهی دارند؟ اجانب اینها را سد راه نفوذ خود می‌دانند و به انهدام و اضمحلال آنها کمر بسته و شماها مجری احکام دیگران و محکوم دلار هستید. کوبیدن حوزه‌های علمیه و حمله مسلحانه به مدرسه فیضیه و صحن …

سرایت آثار عالم مفسده‌جو به حوزه و امت

وقتی بنا شد که یک عالِمی مفسده جو باشد و یک حوزه را در معرض خطر قرار بدهد، این گندش یک حوزه را بلکه یک امت را می‌گیرد؛ و همین گند است که الآن شامه ما درست نمی‌تواند ادراک کند؛ وقتی که در جهنم رفتیم- خدای نخواسته- آنجا ادراک می‌کند شامه‌ها. و این گندی که از این عالِم بلند شده است و در دنیا این طور کرده، آنجا مردم را متاذی می‌کند. و در همین روایت است که اشدُّ الناس حسرهً[3] …

هشدار به حکومت دربارهٔ واداشتن علما به سلوکی دیگر با آن

از قهر خدا بترسید؛ از قهر ملت بهراسید؛ با احکام خدای تعالی به نام دین مترقی بازی نکنید؛ با اسم قرآن به احکام مسلمه آن لطمه نزنید؛ با حوزه‌های دینیه به اسم سرباز وظیفه پوچ و بیفایده و با خدمتگزاران به فرهنگ و ملت، این نحو سلوک وحشیانه نکنید. و بالاخره علمای امت را وادار نکنید که با شماها به طور دیگر سلوک کنند.

امید به احساس وظیفهٔ مراجع، علما و خطبا با این تذکرات

اینها شمه‌ای از فجایع شماهاست نسبت به دین و دنیای ملت و گفتنی زیاد است؛ می‌گویم، شاید شماها متنبه شوید و به خود آیید؛ شاید مراجع اسلام و علمای اعلام و خطبای محترم احساس وظیفه کنند؛ شاید طبقه جوان و روشنفکر و اصناف مختلفه ملت، بیدار شده احساس وظیفه کنند؛ شاید جوامع بشری و مدعیان بشر دوستی احساس وظیفه کنند؛ شاید سازمان ملل و غیر آن، بیش از این به نفع کشورهای بزرگ راضی نشوند ملل ضعیف پایمال شوند؛ شاید هیات حاکمه و دستگاه جبار تا دیر نشده …