رفتن به محتوای اصلی

علماگروه و سازمان

نام‌های دیگر: علما و دانشمندان، علمای شیعه

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

عالمان دینی و نقش و مسئولیت آنان در جامعه و تاریخ.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:گفتگو با علی امینی (نخست وزیر) در مورد مشکلات و نابسامانی‌های جامعه «1»— ۱۳۴۰/۱۰/۰۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۰ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۰۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۴۲همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

در هیچ کشور و انقلابی جز انقلاب بعثت و رسالت و زندگی ائمه هدی‌- علیهم السلام- و انقلاب اسلامی ایران سراغ نداریم که رهبران انقلاب آن قدر آماج حملات و کینه‌ها گردند. و این به خاطر صداقت و امانتداری است که در وجود علمای متعهد اسلام متبلور است. مسئولیت‌پذیری در کشوری که با محاصره‌ها و مشکلات اقتصادی و سیاسی و نظامی مواجه است کار مشکلی است. البته روحانیون متعهد کشور ما باید خودشان را برای فداکاریهای بیشتر آماده کنند؛ و در مواقع لزوم و ضرورت از آبرو و اعتبار خود برای حفظ آبروی اسلام و خدمت به محرومان و پابرهنگان استفاده کنند. و جای بسی سپاس و امتنان است که ملت رشید و دلاور ایران قدر خادمان واقعی خود را می‌شناسد، و فلسفه عشق و ارادت خود را به این نهاد مقدس در یک کلمه خلاصه می‌کند. علما و روحانیون متعهد اسلام هرگز به آرمان و اصالت و عقیده و هدف اسلامی ملت خیانت نکرده و نمی‌کنند. البته تذکر این نکته لازم است که در تمام نوشته‌ها و صحبتها هر وقت نام «روحانیت» را به میان آورده‌ام و از آنان قدردانی نموده‌ام، مقصودم علمای پاک و متعهد و مبارز است؛ که در هر قشری ناپاک و غیر متعهد وجود دارد. و روحانیون وابسته‌ ضررشان از هر فرد ناپاک دیگر بیشتر است. و همیشه این دسته از روحانیون مورد لعن و نفرین خدا و رسول و مردم بوده‌اند؛ و ضربات اصلی را به این انقلاب، روحانیون وابسته و مقدس مآب و دین فروش زده‌اند و می‌زنند. و روحانیون متعهد ما همواره از این بی‌فرهنگها متنفر و گریزان بوده‌اند. من به صراحت می‌گویم ملیگراها اگر بودند، به راحتی در مشکلات و سختیها و تنگناها دست ذلت و سازش به طرف دشمنان دراز می‌کردند؛ و برای اینکه خود را از فشارهای روزمره سیاسی برهانند، همه کاسه‌های صبر و مقاومت را یکجا می‌شکستند و به همه میثاقها و تعهدات ملی و میهنی ادعایی خود پشت پا می‌زدند. کسی تصور نکند که ما راه سازش با جهانخواران را نمی‌دانیم. ولی هیهات که خادمان اسلام به ملت خود خیانت کنند! البته ما مطمئنیم که در همین شرایط نیز آنها که با روحانیت اصیل کینه دیرینه دارند و عقده‌ها و حسادتهای خود را نمی‌توانند پنهان سازند آنان را به باد ناسزا گیرند. ولی در هر حال آن چیزی که در سرنوشت روحانیت واقعی نیست سازش و تسلیم شدن در برابر کفر و شرک است. که اگر بند بند استخوانهایمان را جدا سازند، اگر سرمان را بالای دار برند، اگر زنده زنده در شعله‌های آتشمان بسوزانند، اگر زن و فرزندان و هستی‌مان را در جلوی دیدگانمان به اسارت و غارت برند هرگز امان نامه کفر و شرک را امضا نمی‌کنیم.

شاهدها (۱۳ پاراگراف)

انتقاد از بی‌واکنشی علمای مازندران و درخواست اقدام فوری هم‌صدا با قم و نجف

به عرض عالی می‌رساند، ان‌شاءالله مزاج محترم خالی از نقاهت است ضمناً گمان نمی‌کردم تاکنون مطالب مهمه روز به جنابعالی و علمای اعلام مازندران نرسیده باشد لکن از عدم عکس‌العمل چنین معلوم می‌شود که آقایان متوجه نیستند که با چه امری اسلام و مسلمین مواجه شدند و به حسب گمان مقابله اوستا و قرآن است یا مقابله اینان و قرآن کریم است و از رسمیت انداختن اسلام است به تبع ترکیه و تساوی حقوق زن و مرد است در ارث و طلاق و چیزهای دیگر به محض اطلاع در قم و تهران از علمای اعلام و دنباله اینها از شهرستانها شروع به احترام شد سایر طبقات نیز تلگرافات و مکتوبات و طومارها را فرستاده و آمادگی خود را برای دفاع از قرآن و اسلام اعلام نموده‌اند از گیلانات نیز تلگرافات و در آنجا اجتماعاتی بوده ولی از ساری و سایر بلاد مازندران اطلاع ندارم. جنابعالی و سایر علما ناچار احترام خواهید فرمود و با قم و نجف و سایر بلاد هم‌صدا خواهید شد انتظار احترام عاجل دارم. والسلام علیکم و رحمهالله.

پرسش از تکلیف علمای اسلام در برابر این اقدامات

… به لندن و حضور در مجلس و محفل ضد اسلامی تذکره داد و به هر یک پانصد دلار ارز داد و در بلیت هواپیما به هر یک قریب هزار و دویست تومان تخفیف دادند. گفته شد به ثابت پاسال در یک معامله شرکت نفت تخفیفی داده که بیست و پنج میلیون تومان نفع آن بوده برای همین مقصد. این است وضع مملکت و وضع ما. آیا در این امور نباید علمای اسلام فکری کنند؟ آیا تکلیفی برای ما نیست؟ از جنابعالی رجای دعای خیر دارم. والسلام علیکم و رحمهالله.

انتقاد از سکوت علمای تهران در برابر شاه، حکام و بی‌دینان

چرا علمای تهران در مقابل این گرگهای درنده سکوت اختیار کرده‌اند؟ چرا در مقابل این لا مذهبها که می‌خواهند دینمان را از دستمان بگیرند، سکوت کرده‌اید؟ چرا در مقابل شاه مملکت که می‌خواهد روحانیت را از میان بردارد قیام نمی‌کنید؟ چرا در مقابل حکام سکوت می‌کنید؟ شما شنیده‌اید که حضرت علی خانه‌نشین شده بود؛ اما دستور این بوده که 25 سال خانه‌نشین بشود. و بالاخره پس از این مدت، پدر مخالفین را در آورده است. یعنی مردم دیدند حق با حضرت علی است آن وقت در مقابل بی‌دینها قیام کرده‌اند. حال ما چند سال صبر کرده‌ایم. در زمان …

مسئولیت علما در برابر خدا و ملت در صورت لطمه به اسلام بر اثر سکوت

سکوت در این ایام تایید دستگاه جبار و کمک به دشمنان اسلام است. از عواقب این امر بترسید. از سخط خدای تعالی بهراسید. اگر به واسطه سکوت شماها به اسلام لطمه‌ای وارد آید، نزد خدای تعالی و ملت مسلمان مسئول هستید: إذَا ظَهَرَتِ البِدَعُ فَلِلعَالِمِ اَن یُظهِرَ عِلمَهُ، و إلّا فَعَلَیهِ لَعنَهُ اللهِ.[4] از تساوی حقوق اظهار تنفر کنید؛ و از دخالت زنها در اجتماعی که مستلزم مفاسد بیشمار است، ابراز انزجار، و دین خدا را یاری کنید. و بدانید إن تَنصُرُوا اللهَ یَنصُرکُم و یُثَبِّت اَقدَامَکُم.[5] از اخافه و ارعاب سازمانها و دستگاه شهربانی هراسی به خود راه ندهید. آنها نیز مثل شما ملزم و مجبورند؛ و …

مسئولیت بزرگ علما در برابر خدا و پیامد سکوت برای نسل‌های آینده

امروز مسلمین، و خصوصْ علمای اعلام، در مقابل خدای تبارک و تعالی مسئولیت بزرگی دارند. با سکوت ما نسلهای آتیه إلی الابد در معرض ضلالت و کفر هستند و مسئول آن ما هستیم. خطر اسرائیل و عمال ننگین آن، اسلام و ایران را تهدید به زوال می‌کند. من برای چند روز زندگی با عار و ننگ ارزشی قائل نیستم. و از علمای اعلام و سایر طبقات مسلمین انتظار دارم که با تشریک مساعی، قرآن و اسلام را از خطری که در پیش است نجات دهند. و از خداوند متعال …

مسئولیت درجهٔ اول علما در حفظ اسلام و احکام آن در نسل حاضر

مرقوم محترم حضرات آقایان در تسلیت در فاجعه عظیم وارده بر اسلام و مسلمین[2] موجب تشکر گردید. امید است ان شاء الله خداوند متعال به برکت دعای آقایان جبران مصیبتهای وارده را بفرماید حضرات آقایان باید توجه داشته باشند که امروز وظیفه حفظ اسلام و احکام اسلام به عهده نسل حاضر است که در راس آنها علما قرار گرفته‌اند، و مسئولیت در درجه اولی‌ متوجه به آنهاست. لازم است آقایان به وسیله اعلامیه و نشریه پشتیبانی خودشان را از مطالبی که ما داریم اعلام فرمایند تا بلکه بتوانیم دولت را وادار کنیم به قبول مطالب شرعی خود. در هر صورت از مجالس دعا و تذکر استفاده باید کرد. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

فراخوان علما به ساکت ننشستن

… ما! وای بر این علمای ساکت! وای بر این نجف ساکت، این قم ساکت، این تهران ساکت، این مشهد ساکت! این سکوت مرگبار، اسباب این می‌شود که زیر چکمه اسرائیل، به دست همین بهاییها؛ این مملکت ما، این نوامیس ما، پایمال بشود. وای بر ما! وای بر این اسلام! وای بر این مسلمین! ای علما، ساکت ننشینید؛ نگویید عَلی‌ مَسْلَک الشَّیْخ[10]- رضوان الله علیه- و الله، شیخ اگر حالا بود، تکلیفش این بود

دعوت علما و طلاب به اعتراض هم‌صدا در برابر خطر یهود

خوب بگویید آقا حرف را؛ [مگر] چه می‌کنند؟ اگر همه علمای اسلام یک مطلبی را بگویند، حالا که خطر بر اسلام وارد شده و آن خطر یهود است و حزب یهود- که همین حزب بهاییت است- این خطر که حالا نزدیک شده، اگر آقایان، علمای اعلام، خطبا، طلاب، همه با هم هم صدا بگویند که آقا ما نمی‌خواهیم که یهود بر مقدرات مملکت ما حکومت کند، ما نمی‌خواهیم که مملکت ما با مملکت یهود هم پیمان بشود در مقابل پیمان اسلامی؛ آنها- مسلمین- با هم هم پیمان می‌شوند، آقایان با یهود هم پیمان می‌شوند! خوب، چه وضعی است این مملکت؟ اگر نوکر هم هستید چرا این قدر نوکر؟! من سرم درد می‌کند؛ و من برای خواندن یک فاتحه لازم می‌دانم بروم به مدرسه فیضیه؛ و از خدای تبارک و تعالی، می‌خواهم که در این …

وظیفهٔ علما و خطبا در آگاه کردن سایر طبقات برای جلوگیری به‌موقع

آقایان باید توجه فرمایند که بسیاری از پستهای حساس به دست این فرقه است که حقیقتاً عمال اسرائیل هستند. خطر اسرائیل برای اسلام و ایران بسیار نزدیک است. پیمان با اسرائیل در مقابل دول اسلامی یا بسته شده یا می‌شود. لازم است علمای اعلام و خطبای محترم سایر طبقات را آگاه فرمایند که در موقعش بتوانیم جلوگیری کنیم. امروز روزی نیست که به سیره سلف صالح بتوان رفتار کرد. با سکوت و کناره‌گیری همه چیز را از دست خواهیم داد

ادای دین علما به اسلام و پیامبر در زمان خطر زوال زحمات آن حضرت

اسلام به ما حق دارد، پیغمبر اسلام حق دارد. باید در این زمان که زحمات جانفرسای آن سرور در معرض زوال است، علمای اسلام و وابستگان به دیانت مقدسه، دَینْ خود را ادا نمایند. من مصمم هستم که از پا ننشینم تا دستگاه فاسد را به جای خود بنشانم؛ و یا در پیشگاه مقدس حق تعالی با عذر وفود[2] کنم. شما هم، ای علمای اسلام، مصمم شوید؛ و بدانید پیروزی با شماست: و اللهُ مُتِمُّ نُورِهِ و لَو کَرِهَ الکَافِرُون[3]. خداوندا! عظمت اسلام و مسلمین و …

لزوم آگاه کردن طبقات مسلمان از خطرهای بزرگ متوجه اسلام

لازم است علمای اعلام متذکر شوند که با جزئی غفلت و اهمال، اسلام و مملکت اسلامی از دست خواهد رفت؛ و با وحدت کلمه مسلمین خصوصا علمای اعلام، خطر مرتفع خواهد شد. باید آقایان جدیت کنند در تحصیل وحدت کلمه، و در تذکر به طبقات مسلمین. و از خطرهای بزرگی که متوجه اسلام است آنها را آگاه کنند. این جانب مصمم هستم که با تمام قوا از اعمال خلاف اسلامی دستگاه جبار جلوگیری کنم، و به خواست خدای متعال پیروزی نهایی با ماست؛ و کَلِمهُ اللهِ هِیَ العُلیا.[3]

تکلیف بیشتر علما به‌عنوان کفیل ایتام آل محمد (ص)

… و از هیچ جنایتی خودداری نمی‌کند. برای به هم زدن حوزه علمیه به نفع اسرائیل فعالیت می‌کند. با اسرائیل در مقابل دول اسلامی پیمان بسته یا می‌خواهد ببندد. امروز روزی نیست که مسلمین در مصالح اسلام و خودشان نظر نداشته باشند، و نسبت به خطرهای محتمله بی‌تفاوت باشند. تکلیف بر علمای اعلام- کثّر الله امثالهم- بیشتر متوجه است. آنها کفیل ایتام آل محمد- صلی الله علیه و آله و سلم- می‌باشند. از خداوند تعالی عظمت اسلام و مسلمین را خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

علما در جایگاه وزیران و مشاوران سلاطین پیشین

… نمی‌خواستیم. ما نمی‌خواهیم که مملکت ما در خارج معرفی بشود که همچو عناصر خبیثی سرِ کارند؛ ما نمی‌خواستیم این را. ما می‌خواهیم که مملکت ما از آن نقطه اولی‌اش تا آن آخرش، جوری باشند، طوری سلوک بکنند که مایه افتخار یک مملکتی باشد. بگویند آقا، ما امیر کبیر داریم؛ وزرای سابق، مشاورین سلاطین سابق، علما بودند؛ علی بن یقطین بوده است؛ گاهی ائمه اطهار- علیهم السلام- بوده‌اند.