رفتن به محتوای اصلی

علماگروه و سازمان

نام‌های دیگر: علما و دانشمندان، علمای شیعه

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

عالمان دینی و نقش و مسئولیت آنان در جامعه و تاریخ.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:گفتگو با علی امینی (نخست وزیر) در مورد مشکلات و نابسامانی‌های جامعه «1»— ۱۳۴۰/۱۰/۰۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۰ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۰۱۳۶۷

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

در هیچ کشور و انقلابی جز انقلاب بعثت و رسالت و زندگی ائمه هدی‌- علیهم السلام- و انقلاب اسلامی ایران سراغ نداریم که رهبران انقلاب آن قدر آماج حملات و کینه‌ها گردند. و این به خاطر صداقت و امانتداری است که در وجود علمای متعهد اسلام متبلور است. مسئولیت‌پذیری در کشوری که با محاصره‌ها و مشکلات اقتصادی و سیاسی و نظامی مواجه است کار مشکلی است. البته روحانیون متعهد کشور ما باید خودشان را برای فداکاریهای بیشتر آماده کنند؛ و در مواقع لزوم و ضرورت از آبرو و اعتبار خود برای حفظ آبروی اسلام و خدمت به محرومان و پابرهنگان استفاده کنند. و جای بسی سپاس و امتنان است که ملت رشید و دلاور ایران قدر خادمان واقعی خود را می‌شناسد، و فلسفه عشق و ارادت خود را به این نهاد مقدس در یک کلمه خلاصه می‌کند. علما و روحانیون متعهد اسلام هرگز به آرمان و اصالت و عقیده و هدف اسلامی ملت خیانت نکرده و نمی‌کنند. البته تذکر این نکته لازم است که در تمام نوشته‌ها و صحبتها هر وقت نام «روحانیت» را به میان آورده‌ام و از آنان قدردانی نموده‌ام، مقصودم علمای پاک و متعهد و مبارز است؛ که در هر قشری ناپاک و غیر متعهد وجود دارد. و روحانیون وابسته‌ ضررشان از هر فرد ناپاک دیگر بیشتر است. و همیشه این دسته از روحانیون مورد لعن و نفرین خدا و رسول و مردم بوده‌اند؛ و ضربات اصلی را به این انقلاب، روحانیون وابسته و مقدس مآب و دین فروش زده‌اند و می‌زنند. و روحانیون متعهد ما همواره از این بی‌فرهنگها متنفر و گریزان بوده‌اند. من به صراحت می‌گویم ملیگراها اگر بودند، به راحتی در مشکلات و سختیها و تنگناها دست ذلت و سازش به طرف دشمنان دراز می‌کردند؛ و برای اینکه خود را از فشارهای روزمره سیاسی برهانند، همه کاسه‌های صبر و مقاومت را یکجا می‌شکستند و به همه میثاقها و تعهدات ملی و میهنی ادعایی خود پشت پا می‌زدند. کسی تصور نکند که ما راه سازش با جهانخواران را نمی‌دانیم. ولی هیهات که خادمان اسلام به ملت خود خیانت کنند! البته ما مطمئنیم که در همین شرایط نیز آنها که با روحانیت اصیل کینه دیرینه دارند و عقده‌ها و حسادتهای خود را نمی‌توانند پنهان سازند آنان را به باد ناسزا گیرند. ولی در هر حال آن چیزی که در سرنوشت روحانیت واقعی نیست سازش و تسلیم شدن در برابر کفر و شرک است. که اگر بند بند استخوانهایمان را جدا سازند، اگر سرمان را بالای دار برند، اگر زنده زنده در شعله‌های آتشمان بسوزانند، اگر زن و فرزندان و هستی‌مان را در جلوی دیدگانمان به اسارت و غارت برند هرگز امان نامه کفر و شرک را امضا نمی‌کنیم.

شاهدها (۲۷۲ پاراگراف)

نمونه بودن علمای قم در علم و تقوا در دنیا

… شده است و می‌شود و از قم شهامت به همه جا صادر می‌شود. قم شهری است که در آن ایمان و علم و تقوا پرورش یافته. از آن وقتی که قم بوده، قم از زمان ائمّه اطهار مورد توجه اسلام بوده است. از قم تقوا، شجاعت، شهامت و همه فضایل به همه جا صادر می‌شود و صادر خواهد شد. علمایی که در قم من ادراک کرده‌ام کسانی بودند که در دنیا نمونه بودند، در علم و در تقوا. من امیدوارم که ادامه پیدا کند این علم و تقوا در شهر شما تا زمان ظهور امام زمان- سلام الله علیه. من هر جا باشم، قمی هستم و به قم افتخار می‌کنم. دل من پیش قم است و قمی. و دل من پیش همه اهل تقوا و همه کسانی [است‌] که به اسلام خدمت می‌کنند. من گرچه از قم مع …

وظیفهٔ علمای کردستان و سایر بلاد در آگاه کردن مردم به راز پیروزی

من امیدوارم که آقایان علمای اعلام آن بلاد، از سنندج تا تمام کردستان، و سایر برادرهای ما، علمای اعلام سایر بلاد، مردم را متوجه کنند به این معنا که ما پیروزیمان با وحدت کلمه و اتکای به اسلام بود، الله اکبر ما را پیروز کرد، حالا هم سلاح ما همان الله اکبر است. و وحدت کلمه ما را پیروز کرد. حالا هم سلاح ما همان وحدت کلمه است.

نقش عالم خودساخته در اصلاح مردم و لزوم تزکیه پیش از تعلیم

… یک جامعه باشد، ممکن است یکوقتی جامعه را این ور و آن ور کند. من در جوانی در بعضی وقتها که در بعضی از این شهرها می‌رفتم می‌دیدم بعضی از این شهرها خیلی مردمش مودّب به دیانت هستند. دنبال این شدم که چطور شده است که اینجا این طوری است و آن شهر دیگر این طور نیست؛ می‌دیدم که اینجا آن عالِمی که در اینجا هست یک عالِمی است که خودش را تزکیه کرده. یک عالِمی است که خودش اصلاح شده است. مردم را او اصلاح کرده. باید عالِم وقتی که در یک جامعه‌ای می‌رود، در یک محلی می‌رود، در یک دهی می‌رود، در یک شهری می‌رود، دنبال این باشد که تزکیه کند آنها را، قبل از اینکه تعلیم کند آنها را. باید معلمینی که در دانشگاه می‌آیند و می‌خواهند تربیت کنند و تعلیم بدهند به دانشجوها، همراه آنها یک عالمی باشد که تزکیه کند این جوانها را. از آن افرادی که کوشش دارند که این جوانهای ما را به انحراف بکشند، باید تزکیه بشود این دانشگاه ما از این طور افراد. باید …

قیام علمای تبریز، خراسان، اصفهان و قم در برابر رضاخان و شکست آن

… و عمامه‌هاشان را بردارند. علمای تهران را تعقیب می‌کردند. و بعضی از اشخاص موجه از علما را در کلانتری می‌بردند و همان جا لباسشان را می‌بریدند که بلند نباشد، لباس روحانی نباشد، همان جا قیچی می‌کردند. آن چه دستی بود که روحانیون را در آن روز سرنگون کرد و کوبید؟ و در عین حال که آن همه کوبیدند روحانیون را، مع ذلک گروهی که فقط قیام کرد در مقابل رضا خان، همان روحانیون بودند. یک دفعه از تبریز علمای تبریز، یک دفعه از خراسان علمای خراسان، یک دفعه از اصفهان که این از همه دامنه‌اش زیادتر بود. علمای اصفهان آمدند به قم و علمای بلاد هم به اینها متصل شدند، و مع الاسف همه قیامها را شکستند. قم هم که قیامش اساسی‌تر بود، بسیاری از اینها را آمدند بازی دادند، اغفال کردند. و از قراری که می‌گفتند در راس آنها که مرحوم «حاج آقا نور الله اصفهانی» بود، از قراری که گفتند، او را هم مسموم کردند و همان قم فوت شد.[1] این چه دستی بود که روحانیون را این طور …

نقد وادار کردن جوانان به فحاشی به علما و مراجع

… که بعد از اینکه منعکس شد که ایران نمی‌تواند خودش را اداره کند، یک قلدری را می‌آورند کودتا می‌کند. پدر همه‌تان را درمی‌آورد. نمی‌فهمند اینها. چرا باید این طور؟ چرا بعض جوانهای ما این قدر خوابند؟ چرا ضعیف الادراکند اینها؟ چرا عمق مسائل را ادراک نمی‌کنند؟ یک نفر آدم با اسم اسلام و با اسم قرآن و با اسم چه، بدون اینکه اطلاعی از اسلام داشته باشد، بدون اینکه اطلاعی از قرآن داشته باشد، می‌رود مردم را وادار می‌کند به اعتصابات و فحاشی به علما، فحاشی به مراجع، فحاشی به همه. آخر نمی‌دانند اینها که این اسباب این است که در خارج گفته بشود مملکتی ثبات ندارد، باید ثبات به مملکت داد. نمی‌دانند دشمنها احاطه کردند الآن به این مملکت، و چون آن منافعی که می‌خواهند از مملکت ببرند نمی‌برند، احاطه کردند که نگذارند این مملکت آرامش پیدا کند. …

اثر فساد یا صلاح عالم بر قشرهای ملت

… آدمکشی بدتر است. جرمی است که از همه معاصی بدتر. برای اینکه جرم صادر می‌شود از کسی که آبروی یک روحانیت را از بین می‌برد. مردم را؛ آنهایی که غافل هستند از اسلام، گاهی وقتها برمی‌گرداند. این طور نیست که وارد شده است که- چنانچه عالم فاسد بشود عالم فاسد می‌شود. برای اینکه عالم- به حسب ظاهر- نماینده امام است. و اگر خدای نخواسته یک فسادی در او پیدا بشود، فاسد بشود، قشرهای ملت را فاسد می‌کند. گاهی عالم را فاسد می‌کند. و از آن طرف اگر صالح باشد، صالح می‌کند قشرهای ملت را. صالح می‌کند عالم را.

وظیفهٔ علمای آذربایجان در هدایت روستاییان تا در دام مفسدان نیفتند

… اشخاص از خدا بی‌خبر، یک مشت اشخاصی که از خانه‌هایشان چیزهای ننگ‌آور بیرون آمده است- دیگرانشان [هم‌] همین طور هستند- اینها آمدند در مقابل همه مسلمین به کمک کارتر و امثال کارتر فعالیت می‌کنند. اهالی آذربایجان متوجه باشند. اهالی روستاهای آذربایجان متوجه باشند. علمای آذربایجان توجه کنند. هدایت کنند اینهایی که در روستاها هستند، بفرستند اینها را هدایت کنند که به دام این اشخاصی که مفسد هستند نیفتند. آنها اشخاصی هستند که مسلمان هستند. آنها را بازی می‌دهند. خیال می‌کنند که با یک کلمه‌ای که گفتند و بازی دادند کارها درست می‌شود. باید اهالی محترم تبریز مجهز باشند برای جلوگیری از این مفسده‌ها. و باید خودشان جلوگیری کنند. البته نباید به غیر آرامش باشد. باید با …

مخالفت علمای شیعه با حکومت‌های ظالم و حبس و تبعید آنان در طول تاریخ

… وقت، با حکومتهای جابری که در اسلام بوده‌اند مثل زمان اموی و عباسی و بعد از او با حکومتهای دیگر مذهب شیعه و پیروان شیعه بودند که با اینها مخالف بودند. و مخالفتشان روی اصل ظلمی بوده است که آنها حکومت را ظلماً به دست گرفتند و با مردم رفتار جائرانه می‌کردند. و علمای شیعه و بزرگان شیعه با آنها مخالفت می‌کردند. و لهذا در طول تاریخ گرفتاری علمای شیعه و بزرگان شیعه به دست امثال امویها و امثال عباسیها و بعد از آن هم دولتهایی که به وجود آمده است، گرفتاریهای اینها زیاد بوده است. و می‌شود گفت که دائماً اشخاصی از اینها در حبس بودند. در تبعید بودند. و یک مسئله‌ای است اینکه شیعه است که در تمام امور مملکتی دخالت می‌خواهد بکند. و یک طریقه‌ای است، یک مذهبی است که اسلامی‌ است، و در همه ابعاد شئون کشور باید دخالت بکند، و می‌خواهد دخالت بکند، و می‌خواهد که دست ظالمها را از ممالک اسلامی بلکه از سر مستضعفین کوتاه …

جلب توجه علما و روشنفکران به موقعیت حساس کشور

6- اخیراً باز نظر شریف علمای اعلام و مشایخ عظام و روشنفکران و سایر برادران‌ عزیز در سراسر ایران را به موضع حساس امروز ایران و جبهه‌گیریهای دشمنان میهن و اسلام در مقابل ملت عزیز و تشبثات همه جانبه آنان برای سرکوبی نهضت اسلامی و ملت معظم و برای اعاده سلطه همه جانبه بر کشور اسلامی ما جلب می‌کنم. آیا در این موقع تقاضای متواضعانه این خدمتگزار، که روزهای آخر عمرش را می‌گذراند، بجا نیست؟!

انتخاب دوبارهٔ علما و متدینان به دست مردم حتی با صد بار انحلال مجلس

… آزاد نبودند در رای و رای درست ندادند؟! فرض این است که از اول شما این مطلب را نگفتید آن وقتی که مردم رای دادند، و همه مردم هم دیدند که رای آزاد، مردم دادند. اینها خیال می‌کنند که اگر مجلس منحل بشود، مجلس دیگر نمی‌خواهیم؛ یا دوباره باید از سر انتخابات بشود. اگر صد مرتبه انتخاب بشود، مردم علمایشان را انتخاب می‌کنند، صد مرتبه. اگر صد مرتبه انحلال پیدا کند مجلس، و دوباره مردم [حاضر] باشند، مردم اشخاصی که متدین‌اند و اشخاصی که شناخته شده‌اند و اشخاصی که- عرض می‌کنم که- غربزده نیستند و اشخاصی که توجه به اسلام دارند، اینها [را] تعیین می‌کنند. شما باورتان بیاید که این طور نیست که شما خیال می‌کنید که اگر چنانچه منحل بشود- اولًا انحلال نمی‌شود همچو، کسی حق انحلال ندارد، خود ملت حق دارند و ثانیاً- اگر منحل بشود، یک وقت بگویید که خوب، ما قانون دیگر نمی‌خواهیم، بس است! شما حق همچو چیزی ندارید. یک وقت …

رنج و تبعید علمای آذربایجان از جمله آقای انگجی و میرزا صادق آقا

... و ما می‌دانیم که آذربایجان همیشه در این مسائل پیشقدم بوده است، از قبل از مشروطیت و در خود مشروطیت و بعدها. و علمای آذربایجان در این مسائل رنج دیده‌اند و ما شاهد تبعید مرحوم آقای انگجی و مرحوم آقا میرزا صادق آقا بودیم؛ و همین جا هم خدمتشان رسیده‌ایم، بعد از این هم که از تبعید برگشتند و مرحوم آقا میرزا صادق آقا اینجا ماندند تا آخر عمر؛ ما هم خدمتشان می‌رسیدیم. این مساله هم مسلم است که آذربایجان با آن غیرتی که دارند و معروف به این معنا هستند آنها و با دیانت سختی که دارند، آنها همیشه در مقابل چیزهایی که کشور ما را تهدید می‌کرده است یا خدای نخواسته دیانت ما را، اینها همیشه کوشا بوده‌اند و حالا …

سفارش به علمای قزوین برای انجام کارها از طریق هیئتی منتخب

… از بلیات محفوظ، و به انجام وظایف الهی موفق و منصور باشید. آنچه که لازم به تذکر است و خود آقایان محترم نیز توجه دارند، این مطلب است که باید در این موقعیت حساس سعی شود از هر گونه اختلاف و تفرقه پرهیز گردد، و وحدت کلمه و اتحاد، به هر نحو که مقدور است، حفظ شود. و برای انجام کارها هیاتی را انتخاب فرموده، و کارها از طریق هیات مذکور انجام پذیرد. لازم است جناب حجت الاسلام آقای باریک بین، یکی از اعضای آن هیات باشد. از خدای تعالی ادامه توفیقات همگان را در راه ترویج شریعت مقدسه خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

تعیین منتخبان با وحدت کلمه و دعوت مردم به انتخاب آنان

… قانون اساسی جمهوری اسلامی انتخاب می‌شوند، باید آشنا به مسائل اسلام و خبره در آن باشند و نیز معتقد به اسلام و متعهد و امین و ملی‌ و مورد اعتماد و بی‌گرایش به چپ و راست و پرهیزکار باشند. ملت عزیز، سرنوشت خود را به کسی دهید که در مسیر شماست که مسیر اسلام است. در هر شهرستان و حوزه انتخاباتی علمای اعلام و معتمدین محل منتخبین خود را با وحدت کلمه تعیین، و ملت را دعوت به انتخابات آنان کنند و من امیدوارم که ملت شریف از ارشاد علمای اعلام خود بهره‌مند شده و اسلام و مصالح کشور اسلامی را با این عمل انسانی- اسلامی حفظ نمایند. این جانب راجع به قانون اساسی و خبرگان مطالبی دارم که ان شاء الله بعد از این بیان می‌کنم.

لزوم تشریک مساعی علمای همهٔ بلاد برای رسیدن به هدف اسلامی

3- لازم است علمای اعلام جمیع بلاد از مرکز تا آخرین استانها و شهرستانها برای رسیدن به هدف اسلامی تشریک مساعی نمایند؛ در وحدت کلمه برای انتخاب مجلس خبرگان؛ و همه مجتمعاً در کاندیدا مشترک باشند؛ و هر یک یا هر محل کاندیدای جداگانه نداشته باشند که در این تفرّق، خوف شکست و مخاطره عقب راندن اسلام و احکام مترقی آن است.

لزوم همکاری و تفاهم با علمای هر منطقه

… با توجه به اوضاع منطقه مشکین شهر و مناطق دیگر آذربایجان شرقی و غربی و مشکلات و گرفتاریهای اهالی محل، مقتضی است جنابعالی مسافرتی به آن منطقه بنمایید و از نزدیک اوضاع مردم و گرفتاریهای آنان را بررسی نموده و در رفع مشکلات به هر نحو مصلحت می‌دانید اقدام نمایید؛ و در هر منطقه از همکاری و تفاهم با علمای اعلام محل- دامت برکاتهم- دریغ نفرمایید.

حبس و تبعید علمای طراز اول خراسان، آذربایجان و اصفهان در دوران رضاخان

… که روی تاریخ سیاه شد. طلاب مدرسه فیضیه قبل از آفتاب باید از حجره‌های خودشان به باغات شهر پناه ببرند که وقتی در مدرسه بودند مامورین می‌آمدند و آنها را می‌بردند و خلع لباس می‌کردند، یا به نظام وظیفه، به نظام اجباری، می‌بردند! و آخر شب برمی‌گشتند به مدرسه. علمای اسلام در زمان آن پدر آن چنان تحت فشار بودند. علمای درجه اول را از خراسان به حبس کشیدند دسته جمعی و از آذربایجان به تبعید بردند، علمای طبقه اول را. و از اصفهان که مجتمع شدند در این قم و از اطراف، علمای بلاد آمدند، آنها را هم با فشار درهم شکستند. مدارس ما را خواستند از آثار اسلام خالی کنند.

سرکوب قیام‌های علمای اصفهان، آذربایجان و خراسان در دورهٔ رضاخان

… با این طایفه و این هم به اسم اینکه می‌خواهیم اصلاح بکنیم؛ همین «اصلاحاتی» که پسر می‌خواست بکند! با اسم اصلاحات، با اسم اینکه همه ایران یک رنگ باشند، ملت ما کذا باشد، با این حرفهای ناروا، این قدرت را هم می‌خواستند بشکنند و شکستند در آن وقت، و سخت هم شکستند. و چند قیامی که در ایران از جانب روحانیون شد، که یکی از آنها از اصفهان بود که با یک دایره وسیعی که تقریباً از همه شهرهای ایران اتصال پیدا شد و در قم مجتمع شدند و مرحوم حاج آقا نور الله[2] راسشان بود و مخالفت با رضا خان کردند، این را هم با قدرت و حیله شکستند. چنانچه قیام آذربایجان و علمای آذربایجان و قیام خراسان و علمای خراسان، اینها همه را با قدرت شکستند. و آن وقت هم به ما بعضیها گفتند که مرحوم حاج آقا نور الله را- که در قم فوت شد- ایشان را مسموم کردند.- ما مطلع نیستیم، اما این طور می‌گفتند بعضی از اشخاصی که از اصفهان، از علمای اصفهان، آمده بودند اینجا- و علمای تبریز را دو نفر شخص که در راس بود از آنجا گرفتند …

انجام کارها با نظر علمای اعلام و بهره‌گیری از نظرات آنان

مقتضی است جنابعالی برای رسیدگی به امور زندانها و دادگاههای انقلاب اسلامی مسافرتی به تبریز و ارومیه بنمایید، و ضمن انجام این ماموریت، وضع کمیته‌ها را نیز بررسی نموده و در اصلاح آنها اگر احتیاجی بود بکوشید. و در هر حال با نظر علمای اعلام- دامت برکاتهم- کارها را انجام دهید و از نظرات آنان بهره گیرید، و در حفظ اتحاد کلمه- به هر نحو می‌توانید- بکوشید. ضمناً برای تسهیل کار بررسی زندانیها، جنابعالی بدین وسیله به سِمت قاضی شرع منصوب می‌شوید و مستقیماً در کار محاکمات و رایهای صادره مشارکت و اقدام نمایید؛ و احتیاط را در تمام مراحل مراعات کنید. از خدای تعالی موفقیت آن جناب را خواستارم. و السلام علیکم و رحمه …

دین‌سازی و دعوت باطل بیشتر از سوی اهل علم

… و علم قدم برمی‌دارید و متلبس به لباس اسلام و لباس انبیا شده‌اید و متلبس به لباس روحانیت شده‌اید، گمان نکنید که درس خواندن بدون اینکه قرائت به اسم رب باشد برایتان فایده دارد. گاهی ضرر دارد. گاهی علم غرور می‌آورد. گاهی علم انسان را پرت می‌کند از «صراط مستقیم». اینهایی که دین‌ساز بودند اکثراً اهل علم بودند. اینهایی که دعوت بر خلاف واقع کردند اکثراً از اهل علم هستند. چون علم قرائت به اسم رب نبوده است. انحراف داشته است از اول. این راه انحرافی هر چه پیش رفت، بیشتر انحراف حاصل می‌شود؛ دورتر می‌شود از انسانیت. چه بسا یک نفر آدم فیلسوفِ اعظم است، به حسب نظر مردم، فقیه اکرم است به حسب نظر مردم، همه چیز می‌داند، انبار معلومات است، لکن چون قرائت به اسم رب نبوده است، از صراط مستقیم دورتر …

وظیفهٔ علمای محل در معرفی وکلای دلسوز اسلام

… معرفی کنند. آنهایی که آدم شناسند معرفی کنند که این سابقه‌اش چه بوده؛ دیروز در آن رژیم چه می‌کرده. حالا آمده البته تسبیح هم دستش ممکن است بگیرد و خیلی هم فریاد اسلام بزند، من ببینم دیروز چه جور بوده؛ چه جنایتهایی را کرده، یا اجازه داده. باید اینها را بشناسند. و علمای بلادشان به آنها معرفی کنند. اشخاصی که برای اسلام دلشان می‌تپد آنها را تعیین کنند.

مربی بشر بودن علمای امت در امتداد راه انبیا

من امیدوارم که شما آقایان، که در این راه قدم برداشتید و در مدرسه دینی و علمی وارد شدید، بعدها از ذخایر این امت و از مبلغین اسلام باشید. راه، راه خوبی است، و خطرناک. راه خوبی است که راه انبیاست. انبیا هم برای تربیت بشر آمده‌اند؛ و علمای امت هم مربیان بشر باید باشند. پس شغل، شغل انبیاست. و راه، راه انبیا و خطرناک است. که اگر ما به وظایف محوله به خودمان عمل نکنیم، غیر از این است که دیگران نکنند. اگر یک بقال، یک کارمند، یک شخصی که سِمِه روحانیت ندارد، یک کار زشتی خدای نخواسته انجام بدهد، این برای خودش عیب است؛ اما اگر شما ان شاء الله روحانی …

درخواست از علمای یزد برای آگاه کردن قشرهای مردم

شما آقایان از قِبَل من سلام به همه علمای یزد- دامت برکاتهم- برسانید؛ و از قول من استدعا کنید که قشرهای مردم را آگاه کنند. الآن وقت بهانه‌گیری نیست، الآن وقت این نیست که ما راجع به جزئیات امور ملاحظه بکنیم؛ جزئیات امور را نظر بکنیم و از اصول غفلت کنیم. امروز روزی است که باید اصول را حفظ کرد. حفظ اصول به این است که این ریشه‌های گندیده را از بن درآوریم؛ و این حرفهایی که بین مردم …

اولویت بانوان بیوت علما در حفاظت از اهداف اسلام

… هستند. پیغمبر اسلام هست و احکام اسلام، اهداف اسلام. خدای تبارک و تعالی در این آیه به ما فرموده‌اند که اهداف اسلام و خود نبی اکرم و هر چه مربوط به نبی اکرم است، شماها باید کفایت کنید. ما ماموریم، ماموریم که حفاظت کنیم از دین خدا، حفاظت کنیم از اهداف الهی. شما مومنات، شما مخدرات، که از بیوت علما و فضلا هستید، اولی‌ هستید از دیگران. شما از بیت نبوت هستید، اولی‌ هستید به اینکه اهداف اسلام را حفاظت کنید. خداوند به ما این مرحمت را فرموده است که شما با خدا حفاظت کنید از اسلام و از دین اسلام؛ حَسبُکَ اللهُ وَ مَنِ اتَّبَعَک مِنَ المُومِنینَ.

شمول دانشگاهیان در عنوان عالم و نقش آنان در صلاح و فساد عالم

… در مسیر صحیح باشد، تمام ملت به مسیر صحیح می‌رود. این طور نیست که یک قشر، مثلًا کاسب باشد، که فقط خودش اگر اصلاح بشود، صالح باشد، خودش هست و غیر نیست. دو قشری که با اصلاح این دو قشر جامعه اصلاح می‌شود. دو قشری که إذَا فَسَدَ العَالِمُ فَسَدَ العَالَمُ[6] است. این «عالِم» من نیستم؛ شما هم هستید؛ همه‌مان هستیم. شما همه جزء علما هستید، که اگر چنانچه خدای نخواسته فاسد باشید، عالَم را به فساد می‌کشید؛ و اگر صالح باشید، عالَم را به صلاح می‌کشید. صلاح و فساد یک جامعه به دست مربیهای- آن هست- آن جامعه هست. و آن مربیها شماهایید و قشر روحانی. آنها به یکجور، و شما به یکجور. اما دو طایفه مربی جامعه هستند.

بزرگی مسئولیت عالم، چه در دانشگاه چه در علوم قدیمه

… اول معلم که باید تربیت کند قشرهای جوان را و بعد خود جوانها که باید مملکت را اداره کنند، بنا بر این هر مملکتی در عالم، هر کشوری در عالِم موجودیتش بسته است به دست دانشجو و معلم. کلید سعادت به دست معلم است و همان قدر که معلم بزرگ است مسئولیتش هم بزرگ است. همان قدری که عالم بزرگ است مسئولیت عالم هم بزرگ است و این فرق نمی‌کند به اینکه عالم در دانشگاهها باشد یا عالم در علوم قدیمه.

وظیفهٔ علمای مساجد در به‌کارگیری مسجد برای تبلیغ اسلام و تأیید مستضعفین

… مسجد در اسلام و در صدر اسلام همیشه مرکز جنبش و حرکتهای اسلامی بوده؛ از مسجد تبلیغات اسلامی شروع می‌شده است و از مسجد حرکت قوای اسلامی برای سرکوبی کفار و وارد کردن آنها در [زیر] بیرق اسلام بوده است. همیشه در صدر اسلام مسجد مرکز حرکات و مرکز جنبشها بوده است. شما که از اهالی مسجد و از علمای مساجد هستید، باید پیروی از پیغمبر اسلام و اصحاب آن سرور کنید و مساجد را برای تبلیغ اسلام و حرکت اسلامیه و برای قطع ایادی شرک و کفر و تایید مستضعفین در مقابل مستکبرین قرار بدهید.

معرفی رهبران اسلامی به‌عنوان طرفدار ثروتمندان برای سقوطشان نزد جوانان

… کنند [آنها] ادیان را افیون می‌دانند! و تبلیغات آنها به قدری بوده است که حتی در بین خود مسلمین، جوانهایی که غافل بودند از حقایق، و اسلام را نشناخته بودند، آنها هم گاهی گول خوردند و این گول خوردن، اسباب این شده است که گرایش به یک مسلکهای انحرافی پیدا کردند. اجانب به این اکتفا نکردند و رهبران اسلامی را طرفدار قدرتمندان و ثروتمندان معرفی کردند که در جامعه خود آنها هم؛ یعنی خود رهبران اسلامی هم از نظر جوانها ساقط شوند و آنها را از رهبری خلع کنند، و مع الاسف این تبلیغات تاثیر هم در بین خود جوامع اسلامی کرده است. باز از طرف دیگر، کوشش کردند به اینکه بین مسلمین، دولتهای اسلامی، ملتهای مُسْلم به واسطه اختلاف نژادهایی که هست، اختلاف منطقه‌ای که هست، اختلاف بیندازند، و چون سران مسلمین از این‌ معانی غافل بودند، یا عمداً غفلت کردند؛ این اختلافات بین ملتها با ملتهای دیگر، …

لزوم همت علمای بلاد برای رفع مشکلات پس از پیروزی ابتدایی

به عرض عالی می‌رساند، پس از اهدای سلام و تحیت، از زحمات جنابعالی در این نهضت مقدس تقدیر و تشکر می‌کنم. اکنون که بحمد الله پیروزی ابتدایی حاصل است، مشکلات زیاد است و باید با همت والای علمای اعلام بلاد به رفع آنها کوشید. جنابعالی در آن حدود که تشریف دارید به واسطه نزدیکی به سرحد- که بسیار حساس و لازم است- با تشکیل کمیته‌هایی، مراقبت از امور منطقه بفرمایید، چنانچه تا کنون فرموده‌اید.

ارشاد مردم به حمایت از قوای انتظامی

6- اکنون که قوای انتظامی، از قبیل ارتش و ژاندارمری و شهربانی، به ملت پیوسته‌اند بر عموم ملت لازم است که به هیچ وجه تعرض به آنان نکنند و آنان را چون برادر نگهداری کنند. و بر علمای اعلام است که مردم را ارشاد کنند که از قوای انتظامی، که تحت لوای حکومت اسلامی آمده‌اند، حمایت نمایند. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

تکلیف شرعی علما در بازداشتن مردم از اغتشاش و راهنمایی در لحظات حساس

… کاری نشود. مردم خیال نکنند اینک که پیروز شده‌اند باید شلوغ کاری کنند. باید با نظم و ترتیب و انسانیت و اسلامیت رفتار کنید و به دنیا بفهمانید که شما ملت مُسْلم به حقایق اسلام آگاهید و به دستورات اسلام پایبند هستید. باید از این گونه چپاولگریها جداً احتراز کنید. علمای اسلام مکلف شرعی هستند که مردم را از این گونه اغتشاشات بازدارند و نگذارند مردم به اشخاص و مراکز هجوم آورند. باید علمای اسلام که راهنمای مردم هستند مردم را در این لحظات حساس راهنمایی کنند و نگذارید که اختلافاتی و اغتشاشاتی در مملکت واقع بشود.