جنبهٔ سیاسی و اجتماعی عبادات جمعی و لزوم بهرهگیری از آنها
این مواقفی[2] که در اسلام هست مثل عید فطر، عید اضحی، قربان، و حج- مواقف حج- نماز جمعه، جماعات که در شب و روز انجام میگیرد، این مواقف جنبههای عبادی دارد، و جنبههای سیاسی و اجتماعی هم دارد؛ یعنی جنبه عبادیاش در جنبه سیاسیاش- اینها- مُدْغَمند، مُنْضَم به همند. دیانت اسلام یک دیانت عبادیِ تنها نیست و فقط وظیفه بین عبد و خدایِ تبارک و تعالی، وظیفه روحانی تنها نیست؛ و همین طور یک مذهب و دیانت سیاسی تنها نیست؛ عبادی است و سیاسی. سیاستش در عباداتْ مُدْغَم است و عبادتش در سیاسات مدغم است. یعنی همان جنبه عبادی یک جنبه …
نماز، روزه و حج نسخههای انبیا برای کمال و سعادت انسان در عالم دیگر
… الآن میشود، و لو این مبارزاتْ مبارزات الهی است و برای رساندن این مردم است به حقوقشان و این البته با امر الهی است، لکن تمام این معانی که حاصل بشود، اینها چیزهایی است که مربوط به همین عالم طبیعت است؛ و ما یک مراتب بالاتری داریم که باید شماها به آن توجه کنید. این عباداتی که انبیا آوردهاند و شما را به آن دعوت کردند؛ مثل نماز، مثل روزه، مثل حج، این طور چیزها، اینها یک اموری هستند که، نسخههایی هستند از طبیبهای واقعی که آمدند شما را برسانند به یک مرتبههای کمالی که همان طوری که از طبیعت استفاده میکنید؛ مادامی که در طبیعت هستید، وقتی که نفوس شما از این طبیعت بیرون رفت و نَفْس عاقله شما در یک عالَم دیگر رفت؛ آنجا هم با یک تربیت صحیح رفته باشد و یک زندگانی کاملًا سعادتمند شما داشته باشید.