یکی از چیزهای عادی آنها در نهج البلاغه هست، در روایات دیگر هم از سایر ائمه هست، این یک مقام عادی است نه یک مقام بالایی است که حضرت امیر میفرماید، دیگران هم همین طور که عبادت سه جور است: یکی عبادت کسانی است که مثل عبید[1] میترسند و عبادت میکنند. یکی عبادت کسانی است که برای طمع و برای بهشت و این طور چیزها عبادت میکنند. این دو تا عبادت یکیاش مال اجَرا[2] هست یکی هم مال عبید، اما عبادت سوم که هست که عبادتش را میکنیم، برای محبتی است که به خدا داریم.[3] شما حساب کنید که اگر برای ما وعده قطعی برسد که جهنمی نیستید شما و همه بهشتی هستید، همه در بهشت جاویدانند و جهنم هم درهایش برای شما بسته است، آن وقت عبادت خدا را هم میکردید باز؟ یا بگویند برای محبت من عبادت کنید، شما در خودتان میدیدید این را که محبت خدا شما را وادار کند به عبادت؛ نه خوف، نه رجا، نه جهات نفسانی.
امید به بهرهگیری مسلمانان از عبادات در سیر معنوی، سیاست و عمل
امیدواریم که مسلمانها به خود بیایند و از همین عباداتی که خدای تبارک و تعالی برای آنها مقرّر فرموده است، از همینها، هم سیر معنوی بکنند و هم برداشتهای سیاسی و هم عمل.
جنبهٔ عبادی همهٔ کارها از کارخانه و کشاورزی تا تعلیم
… این بوده است که مردم توی خانه بنشینند و ذکر بگویند و با خدا خلوت کنند. او بوده است، لکن انحصار نبوده است. مساله، مسئله دعوت به اجتماع، دعوت به سیاست، دعوت به مملکت داری، و در عین حال که همه اینها عبادات است، عبادات جدای از سیاست و مصالح اجتماعی نبوده است. در اسلام تمام کارهایی که دعوت به آن شده است جنبه عبادی دارد. حتی در کارخانهها کار کردن، در کشاورزی کشاورزی کردن و در مدارس تعلیم و تربیت کردن، همهشان مصالح اسلامی است و جنبه عبادی دارد ... [عمل] نکردند این طور، از صدر اسلام؛ مصالح اسلام را همان طوری که قرآن شریف فرموده است، پیاده کنند [نکردند]، چون میدیدند که با قدرتهای خودشان مخالف است. از آن اول آنچه را از قرآن که میدیدند با مصالح خودشان مخالف است، چون نمیتوانستند از قرآن بردارند، تعبیر …
غایت کمال انسانها ادراک عجز از عبادت خدا
انسان چیزی نیست حتی انبیا. غایت کمال انسانها بر این بوده است که بفهمند عاجزند، ادراک کنند که عاجزند که عبادت خدا بکنند. آن که در راس سلسله انبیا و اولیا بوده است اقرار میکند که ما نشناختیم تو را- و صحیح هم هست- و عبادت هم نکردیم[2]- آن هم صحیح است- برای اینکه، عبادت فرع معرفت است. این معرفت به حد انسانی است، آن قدری که حد انسانیت است اینها معرفت دارند و بزرگترینشان هم پیغمبر …
جواز ایستادن در برابر خدا و تحمید او فقط بهسبب امر الهی
اما معرفت الله زاید بر این مقدار است که حد انسانی باشد؛ او خودش فقط میتواند بفهمد، بشناسد خود را و خود تحمید کند خود را. و اگر اجازه نبود که انسان وارد بشود در عبادات، همه عبادات، انسان خجالت میکشید که بایستد در مقابل خدا و بخواهد در مقابل خدا او را تمجید کند. انسان کوچکتر از این است که بایستد در مقابل خدا و خدا را تحمید کند، تمجید کند؛ این ادعاست. تحمید و تمجید، ادعای این است که من شناختم، و انسان عاجز است از اینکه بشناسد، لکن چاره نیست چون خود گفته است، خود او امر فرموده است، و چون او امر فرموده است، همه باید اطاعت کنند، و لو آنکه قاصر هستند از اینکه تحمید کنند خدا را، تنزیه کنند خدا را. هرجا تکبیر آمده، دنبالش تنزیه هم در نماز این طور است، سبحان الله میگوید بعد الله اکبر. اول تنزیه میکند خدا را، بعد تحمید میکند، بعد تکبیر میکند، که حمد خدا در بین یک تنزیه و یک تکبیر واقع میشود. میخواهید رکوع بروید تکبیر میکنید، تکبیر میگویید. از رکوع …
پاسداری و کار اطلاعاتی در خدمت اسلام عبادت است
… نهضت را پیش ببریم و از اختلافات و این چیزهایی که اخیراً میبینید که به جان هم افتادهاند، روزنامهها چه میکنند، از این چیزها باید بری باشیم. باید همهتان با هم مجتمع و برادر و تحت لوای توحید همه با هم ان شاء الله نهضت را پیش ببرید و پیروزی هم نصیب شماست. و اگر این طور باشد شما در همین حرکت پاسداریتان و حرکت اطلاعاتی که دارید، عبادت دارید میکنید. همان طوری که در نماز وقتی میایستید باید همه جهات نماز را حفظ کنید تا نماز درست باشد، باید در این طور مسائل عادی هم که شما الآن پاسدار اسلام هستید، از همه جهات پاسداری کنید، تا اینکه همه چیزتان در خدمت اسلام باشد. وقتی این طور شد شما یک لشکری میشوید لشکر اسلامی، و همه کارهایتان عبادت است، نه همان نمازتان عبادت، همه کارهایتان عبادت میشود.
عبادت بودن کار برای خدا و شاید برتری آن بر بسیاری از مستحبات
… در کشاورزی، در ارزاقمان خودکفا باشیم. برای ما ننگ است که در ارزاقمان دستمان را پیش امریکا دراز بکنیم. ما باید جدیت کنیم. خداوند به ما، هم زمین داده، هم آب داده است و هم برکات آسمانی هست. باید کار کنیم تا خودکفا باشیم. بلکه ان شاء الله صادرات هم داشته باشیم. شما برادرها الآن عبادتتان این است که کار بکنید. این عبادت است. همان طوری که فرض کنید آمدن به زیارت حضرت معصومه- سلام الله علیها- عبادتی است، کار کردن هم یک عبادتی است و شاید از بسیاری از مستحبات بالاتر باشد.
جنبهٔ سیاسی و اجتماعی عبادات جمعی و لزوم بهرهگیری از آنها
این مواقفی[2] که در اسلام هست مثل عید فطر، عید اضحی، قربان، و حج- مواقف حج- نماز جمعه، جماعات که در شب و روز انجام میگیرد، این مواقف جنبههای عبادی دارد، و جنبههای سیاسی و اجتماعی هم دارد؛ یعنی جنبه عبادیاش در جنبه سیاسیاش- اینها- مُدْغَمند، مُنْضَم به همند. دیانت اسلام یک دیانت عبادیِ تنها نیست و فقط وظیفه بین عبد و خدایِ تبارک و تعالی، وظیفه روحانی تنها نیست؛ و همین طور یک مذهب و دیانت سیاسی تنها نیست؛ عبادی است و سیاسی. سیاستش در عباداتْ مُدْغَم است و عبادتش در سیاسات مدغم است. یعنی همان جنبه عبادی یک جنبه …
نماز، روزه و حج نسخههای انبیا برای کمال و سعادت انسان در عالم دیگر
… الآن میشود، و لو این مبارزاتْ مبارزات الهی است و برای رساندن این مردم است به حقوقشان و این البته با امر الهی است، لکن تمام این معانی که حاصل بشود، اینها چیزهایی است که مربوط به همین عالم طبیعت است؛ و ما یک مراتب بالاتری داریم که باید شماها به آن توجه کنید. این عباداتی که انبیا آوردهاند و شما را به آن دعوت کردند؛ مثل نماز، مثل روزه، مثل حج، این طور چیزها، اینها یک اموری هستند که، نسخههایی هستند از طبیبهای واقعی که آمدند شما را برسانند به یک مرتبههای کمالی که همان طوری که از طبیعت استفاده میکنید؛ مادامی که در طبیعت هستید، وقتی که نفوس شما از این طبیعت بیرون رفت و نَفْس عاقله شما در یک عالَم دیگر رفت؛ آنجا هم با یک تربیت صحیح رفته باشد و یک زندگانی کاملًا سعادتمند شما داشته باشید.
دعا و ذکر و قرآن و نماز، ابزار زندگی ابدی آن جهان
… حدود هیچ مانعی نداشت یا حکومت وقتی این کار را کرد تمام است مطلب، اما بعد از اینکه به برهان و به ضرورت همه ادیان: ما عدای این عالم هست، ما عدای اینجا یک زندگی ابدی هست، آنجا هم یک ابزاری دارد، زندگی آنجا هم یک ابزاری دارد، یک چیزهایی دارد برای زندگی آنجا. این را انبیا آوردهاند. دعا و ذکر و قرآن و نماز و همه اینها ابزار آنجاست. این احکام عبادی- اینها ابزاری است برای زندگی آن طرف؛ معارف الهیه یک شیئی است برای زندگی آن طرف، برای نورانیت آن طرف.
جرئت ستایش خدا تنها بهسبب امر الهی
از سید ابن طاوس- رضوان الله علیه- نقل شده است که ایشان روز بلوغشان که اجازه یافتند به محضر خدای تبارک و تعالی عبادت کنند، جشن گرفتند. و ما اگر نبود امر خدای تبارک و تعالی نمیدانم که چطور به خودمان جرئت میدادیم که مدح کنیم خدا را، ستایش کنیم.
پیشنهاد عبادتی بزرگ، شاید در رأس عبادتها، به ملت در ماه رمضان
در این ماه مبارک رمضان، ماه خداوند تعالی و ماه عبادت و توجه به مبدا اعلی، سلامت و سعادت همه مسلمین خصوصاً شما ملت عظیم را خواستارم. و میخواهم یک عبادت بزرگ- که شاید در راس عبادتها باشد- به شما ملت عزیز پیشنهاد کنم.
نگفتن عبادات شخصی برخلاف لزوم گفتن خدمات مسئولان
… میگویند، اما مردم دیگر باورشان نمیآید. این سکوت شما از کارهایی که انجام میدهید، البته بعضیش را میگویند اما همهاش را نمیگویند. شما هر کدام که در هر وزارتخانهای هستید، وزیر هر وزارتخانهای هستید، مقیَّد باشید به اینکه کارهایتان را بگویید به مردم. آن چیزی که نباید گفت، آن عبادات شخصی آدم است که نباید بگوید. اما کارها و خدمتهایی را که شما کردید، اگر نگویید فساد دارد؛ یعنی موجب تضعیف میشود. لکن اگر به ملت بگویید، بیاید هر کسی بگوید مسائل خودش را که ما این کارها را کردیم، در تلویزیون، در رادیو اعلام کند و بعد هم اعلام کند که هر کس مخالف با این کارهایی است یعنی ما کارهایی را که کردیم، میگوید ما صحیح نمیگوییم، بیاید بگوید. …