برجستهترین پاراگرافهای هر رهبر دربارهٔ این نمایه، هر کدام از یک متن.
تهیهشده با هوش مصنوعینماز، دعا و اعمال بندگی خدا، روح و آثار آنها.
امام خمینی
سهگونه عبادت از ترس، طمع و محبت به خدا
یکی از چیزهای عادی آنها در نهج البلاغه هست، در روایات دیگر هم از سایر ائمه هست، این یک مقام عادی است نه یک مقام بالایی است که حضرت امیر میفرماید، دیگران هم همین طور که عبادت سه جور است: یکی عبادت کسانی است که مثل عبید[1] میترسند و عبادت میکنند. یکی عبادت کسانی است که برای طمع و برای بهشت و این طور چیزها عبادت میکنند. این دو تا عبادت یکیاش مال اجَرا[2] هست یکی هم مال عبید، اما عبادت سوم که هست که عبادتش را میکنیم، برای محبتی است که به خدا داریم.[3] شما حساب کنید که اگر برای ما وعده قطعی برسد که جهنمی نیستید شما و همه بهشتی هستید، همه در بهشت جاویدانند و جهنم هم درهایش برای شما بسته است، آن وقت عبادت خدا را هم میکردید باز؟ یا بگویند برای محبت من عبادت کنید، شما در خودتان میدیدید این را که محبت خدا شما را وادار کند به عبادت؛ نه خوف، نه رجا، نه جهات نفسانی.
امید به بهرهگیری مسلمانان از عبادات در سیر معنوی، سیاست و عمل
امیدواریم که مسلمانها به خود بیایند و از همین عباداتی که خدای تبارک و تعالی برای آنها مقرّر فرموده است، از همینها، هم سیر معنوی بکنند و هم برداشتهای سیاسی و هم عمل.
جنبهٔ عبادی همهٔ کارها از کارخانه و کشاورزی تا تعلیم
… این بوده است که مردم توی خانه بنشینند و ذکر بگویند و با خدا خلوت کنند. او بوده است، لکن انحصار نبوده است. مساله، مسئله دعوت به اجتماع، دعوت به سیاست، دعوت به مملکت داری، و در عین حال که همه اینها عبادات است، عبادات جدای از سیاست و مصالح اجتماعی نبوده است. در اسلام تمام کارهایی که دعوت به آن شده است جنبه عبادی دارد. حتی در کارخانهها کار کردن، در کشاورزی کشاورزی کردن و در مدارس تعلیم و تربیت کردن، همهشان مصالح اسلامی است و جنبه عبادی دارد ... [عمل] نکردند این طور، از صدر اسلام؛ مصالح اسلام را همان طوری که قرآن شریف فرموده است، پیاده کنند [نکردند]، چون میدیدند که با قدرتهای خودشان مخالف است. از آن اول آنچه را از قرآن که میدیدند با مصالح خودشان مخالف است، چون نمیتوانستند از قرآن بردارند، تعبیر …
غایت کمال انسانها ادراک عجز از عبادت خدا
انسان چیزی نیست حتی انبیا. غایت کمال انسانها بر این بوده است که بفهمند عاجزند، ادراک کنند که عاجزند که عبادت خدا بکنند. آن که در راس سلسله انبیا و اولیا بوده است اقرار میکند که ما نشناختیم تو را- و صحیح هم هست- و عبادت هم نکردیم[2]- آن هم صحیح است- برای اینکه، عبادت فرع معرفت است. این معرفت به حد انسانی است، آن قدری که حد انسانیت است اینها معرفت دارند و بزرگترینشان هم پیغمبر …
پاسداری و کار اطلاعاتی در خدمت اسلام عبادت است
… نهضت را پیش ببریم و از اختلافات و این چیزهایی که اخیراً میبینید که به جان هم افتادهاند، روزنامهها چه میکنند، از این چیزها باید بری باشیم. باید همهتان با هم مجتمع و برادر و تحت لوای توحید همه با هم ان شاء الله نهضت را پیش ببرید و پیروزی هم نصیب شماست. و اگر این طور باشد شما در همین حرکت پاسداریتان و حرکت اطلاعاتی که دارید، عبادت دارید میکنید. همان طوری که در نماز وقتی میایستید باید همه جهات نماز را حفظ کنید تا نماز درست باشد، باید در این طور مسائل عادی هم که شما الآن پاسدار اسلام هستید، از همه جهات پاسداری کنید، تا اینکه همه چیزتان در خدمت اسلام باشد. وقتی این طور شد شما یک لشکری میشوید لشکر اسلامی، و همه کارهایتان عبادت است، نه همان نمازتان عبادت، همه کارهایتان عبادت میشود.
عبودیت، انس با خدا و تسلیم بهعنوان روح همهٔ عبادات
اگر در حال عبادت توجّه نبود و روح عبادت ــ که همان اُنس با خدا و تسلیم در مقابل خدا و عبودیّت [است]؛ روح همهی عبادات عبودیّت است ــ مورد توجّه قرار نگرفت، آن وقت خطرهای گوناگونی در سر راه انسان قرار میگیرد؛ یک طرف قضیّه، خطر تحجّر است.
مفهوم رایج عبادت بهمعنای تقدیس و بزرگداشت قلبی
… که البته این آیات را اینجا ترجمه کردیم[2] و در آخر شرح خواهیم داد مختصراً، ﴿وَ لا تَأكُلوا مِمّا لَم يُذكَرِ اسمُ اللهِ عَلَيهِ وَ اِنَّهُ لَفِسقٌ وَ اِنَّ الشَّياطينَ لَيوحونَ اِلىٰ اَولِيآِهئِم لِيُجادِلوكُم وَ اِن اَطَعتُموهُم اِنَّكُم لَمُشرِكوَ﴾[3]. خلاصۀ مطلب در زمینۀ نقطهنظر امروز ما، این است که یکوقت کسی را عبادت میکنند، به این صورت که او را مقدس و دارای نیروهای مافوق عالم طبیعت میدانند؛ مثل اینکه بتهایی را یا قدّیسینی[4] را در طول تاریخ، مردمی عبادت میکردهاند. از عبادت آنچه که ابتدائاً به نظر میرسد، همین است. عبادت خدا را هم که میگوییم واجب است، به نظر ما همین تقدیس و همین حالت بزرگداشتِ روحی و قلبی میآید. مثل اینکه مسیحیها برای مسیح علیهالسلام یا برای مادر پاک و پاکیزهاش مریم صلواتاللهعلیها یک نوع قداستی قائل هستند، درمقابل مجسمۀ پنداری مسیح یا مریم زانو میزنند، گریه میکنند، او را عبادت میکنند، این یک مفهوم رایجِ همگانی از عبادت.
عبادت و خشوع در خلوت و میان خانواده به جای جلسات عمومی رمضان
نکتهی آخری که عرض میکنم، این است که در غیاب جلسات عمومی ماه رمضان -که این جلسات عمومی، جلسات دعا، جلسات سخنرانی، جلسات توسّل، بسیار مغتنم بود و امسال علیالقاعده محرومیم از این جلسات- از عبادت و تضرّع و خشوع در تنهایی غفلت نشود؛ ما میتوانیم در اتاق خودمان، در خلوت خودمان، در میان خانواده و فرزندان خودمان، همین معنا را، همین توجّه را، همین خشوع و خضوع را به وجود بیاوریم و البتّه در برنامههای تلویزیون مواردی هم پخش میشود که از آن هم میشود استفاده کرد و بایستی این کارها را انجام بدهیم.
عبادت و ذکر نه صرفاً عملی فردی، بلکه وسیلهٔ ساختن دنیا و آینده
اگرچه اسلام مردم را به عبادت، خودسازی و ریاضت نفس دعوت میکند؛ اما این را فقط به عنوان عملی فردی که هر یک از مردم تنها برای خود به خدا مرتبط شوند، نمیبیند؛ بلکه این ارتباط، توجّه و ذکر، خشوع و توسّل به خدا را به عنوان وسیلهای که بتوانند در امر دنیا و ساختن آیندهشان هم قدم ثابت و گام مستحکمی بردارند، میبیند. اگر همانطور که بعضی از بزرگان فرمودهاند که برای سعادت امّت اسلامی «کلمه توحید» و «توحید کلمه» دو اصل قطعی است - که همینطور هم هست - عید فطر و نماز و توسّل ما در این روز نیز مظهر توحید کلمه و کلمه توحید است؛ زیرا هم معنویت است و هم توسّل و خشوع؛ هم مستحکم …
توصیه به جوانان به عبادت با توجه، نه لزوماً عبادت زیاد
توصیهی من به جوانها این است که با توجّه عبادت بکنند. من اصرار نمیکنم براى اینکه زیاد عبادت کنند؛ نه، شما خواستید زیاد عبادت کنید، خواستید کم عبادت کنید. البتّه عبادت واجب را همه باید انجام بدهند، آن که قابل اغماض نیست، هر کسى باید عبادت واجبش را انجام بدهد. عبادت واجب چیزى هم نیست؛ فقط هفده رکعت نماز در شبانه روز عبادت واجب ما است که چیز زیادى نمیشود؛ هفده رکعتِ یکدقیقهای، یا حدّاکثر هفده رکعتِ دودقیقهای …