رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

امام حسین (ع) و یاران و خاندان او که در واقعهٔ عاشورا به شهادت رسیدند.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار جمعى از علما و روحانیّون سراسر کشور در آستانه‌ی ماه محرّم— ۱۳۶۸/۰۵/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۲
۱۳۶۸۱۴۰۲

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۲۱ پاراگراف)

جایگاه در عرش انسانیت به‌سبب پاسخ به‌هنگام به ندای امام حسین (ع)

… است، حاضر باشد. بعضیها کاری را که باید انجام دهند، به وقت انجام نمی‌دهند؛ هر وقت دیگر که انجام دهند، آن نتیجه را نخواهد داد. فرق بین شهدای کربلا و توّابین همین است. شهدای کربلا هم شهید شدند، توّابین هم شهید شدند. فاصله‌ی زمانی بین آنها هم خیلی زیاد نبود؛ اما شهدای کربلا در عرش انسانیت قرار دارند، شهدای توّابین نه؛ مقامشان با آنها خیلی فرق دارد. چرا؟ چون شهدای کربلا به ندای حسین بن علی علیه‌السّلام در وقتِ خود پاسخ دادند؛ ولی توّابین به ندای آن حضرت، بعد از گذشتن وقت پاسخ دادند. فرقش این است.

عظمت در نترسیدن از دشمن و تنهایی برای ادای تکلیف جهاد

… شهید شود، مردم با او چگونه با شور برخورد خواهند کرد، و آن انسانی که در چنان غربتی، در چنان ظلمتی، تنها، بدون یاور، بدون هیچ‌گونه امید کمکی از طرف مردم، با وسعت تبلیغات دشمن، می‌ایستد و مبارزه میکند و تن به قضای الهی میسپارد و آماده کشته شدن در راه خدا میشود. عظمت شهدای کربلا به این است! یعنی برای احساس تکلیف، که همان جهاد در راه خدا و دین بود، از عظمت دشمن نترسیدند؛ از تنهایی خود، احساس وحشت نکردند؛ کم بودن عدّه خود را مجوزّی برای گریختن از مقابل دشمن قرار ندادند. این است که یک آدم را، یک رهبر را، یک ملت را عظمت میبخشد: نترسیدن از عظمت پوشالی دشمن.

تفاوت غربت و تنهایی شهدای کربلا با شهدای امروز

… و آن جوانى که یا در جنگ تحمیلى به شهادت رسیده یا در برخورد با انواع و اقسام دشمنان و منافقین و کفّار به شهادت رسیده، براى مردم ما هیچ شبهه‌اى نیست که این شهید، شهیدِ راه همین نظام است و براى نگه داشتن و محکم کردن ستونهاى همین نظام و انقلاب به شهادت رسیده؛ درحالی‌که وضع شهداى امروز با شهداى کربلا بسیار متفاوت است؛ شهدائى که با غربت و در تنهایى کامل قیام کردند؛ شهدائى که هیچ کس آنها را به پیمودن این راه تشویق نکرد، همه آنها را منع کردند، بزرگانِ وجوه[9] اسلامْ آنها را باز داشتند، درعین‌حال آنها آن‌چنان ایمانشان و عشقشان لبریز بود که رفتند و غریبانه و مظلومانه و تنها به شهادت رسیدند. وضعشان فرق میکند با شهیدى که تمام دستگاه‌هاى تبلیغى و مشوّقهاى جامعه به او میگوید برو و او میرود و به شهادت میرسد، البتّه این شهید، شهید والامقامى است، امّا آن چیز دیگرى است.

سپر کردن دست به دست کودک یازده‌سالهٔ پرورش‌یافتهٔ امام و شهادت او

… اینکه یتیم بوده، امام حسین از فرزندان خودش هم بیشتر به او محبت می‌کرده. خب پیداست که یک‌چنین محبتی، چگونه این بچه را سراسیمه کرد، وقتی فهمید که عمویش در وسط میدان روی زمین افتاده. با شتاب آمد و رسید بالای سر ابی‌عبدالله. آن‌طوری‌که نقل کردند و نوشتند؛ هنگامی‌که این بچه رسید، یکی از سربازان خبیث و قسی‌القلب ابن‌زیاد، شمشیر را بلند کرده بود که بر بدن مجروح ابی‌عبدالله فرود بیاورد، این بچه در همین حال رسید و دید عمویش افتاده روی زمین و یک ظالمی هم شمشیر بلند کرده که فرود بیاورد، این بچه آن‌قدر ناراحت شد، آن‌قدر سراسیمه شد که این دست‌های کوچک خودش را بی‌اختیار جلوی شمشیر گرفت. اما این کار موجب نشد که آن حیوان درنده شمشیر را فرود نیاورد، شمشیر را فرود آورد، دست این بچه قطع شد. فریاد این بچه بلند شد، بنا کرد استغاثه‌کردن. اما این گرگ خون‌خوار به همین هم اکتفا نکرد، پشت سر این بچه رفت، بچۀ یازده‌ساله را روی زمین انداخت و او را به شهادت رساند؛ اینجا بود که امام حسین خیلی منقلب شد.

بی‌نظیری شهدای کربلا و نسبت شهیدان امروز با آنان

حسین و یاران او سیدالشهدای تاریخ اسلامند؛ یعنی امروز هم شهیدان ما یک‌ذره‌ای از وجود باعظمت شهدای کربلا هستند، شهدای کربلا نظیر دیگر ندارند...لذاست که می‌بینید افتخار، محورش حسین است، اما از این کانون، شعاع‌های درخشندۀ بسیار زیادی سرچشمه می‌گیرد، لذا «وَ عَلیَ الاَرواحِ الَّتی حَلَّت بِفِنائِکَ» سلام ما و درود ما بر آن روان‌های پاکی که در آستانۀ تو نثار شدند و فرود آمدند، «عَلَیکَ مِنِّی سَلامُ ٱللَّهِ» بر تو باد ای حسین عزیز، سلام ما و درود ما، «اَبَداً ما بَقیتُ» تا هر وقتی‌که من بمانم، در سراسر عمر من «وَ بَقِیَ اللَّیلُ وَ النَّهارُ» تا وقتی‌که شب و روز بماند. «اَلسَّلامُ عَلَی الحُسَینِ وَ عَلَی عَلِیِّ بنِ الحُسَینِ».

ایستادگی هفتادودو تن با علم به کشته شدن و بی‌نصیبی از یاد و ستایش

… است، و درحالی‌که همه‌چیز به آنها می‌گوید سرجایتان بنشینید و نروید جلو، هم زن و فرزند، هم محیط اجتماعی، هم دستگاه حاکم، هم آسایش‌ها و راحتی‌ها، همه‌چیز به آنها می‌گوید حرکت نکنید، هیچ‌کس هم به نامشان و به یادشان سرود افتخار نمی‌خواند، اینها تنها حرکت می‌کنند. درحقیقت تنهای تنها، هفتادودو نفر درمقابل میلیون‌ها انسانی که در همان جامعه، گرداگرد آنها را گرفتند و ده‌هاهزار گرگ خون‌خواری که در همان صحنۀ نبرد، آنها را احاطه کردند. می‌آیند در میان یک‌چنین دریایی از فشار و تهدید و رنج و درد می‌ایستند، می‌دانند که پیروزی نیست ـ پیروزی ظاهری ـ می‌دانند که نجاتی نیست از این دریای خون، می‌دانند که کشته‌شدن حتمی است، و می‌دانند که بعد از کشته‌شدن، در میان میلیون‌ها مردم آن روز کشور اسلامی، کسی به نام آنها سرود آزادی نخواهد خواند، و به یاد آنها گل‌افشانی نخواهد کرد. خانواده‌های آنها تسلّ داده نخواهند شد، به بازماندگان آنها هیچ‌گونه مهر و لطف و محبتی نخواهد شد. (67/6/6)

بی‌همتایی شهدای کربلا در همهٔ زمان‌ها

آنجا که بزرگان می‌ترسند، آنجا که دشمن چهرۀ بسیار خشنی را از خود نشان می‌دهد، آنجا که همه احساس می‌کنند اگر وارد میدان شوند، میدان غریبانه‌ای آنها را در خود خواهد گرفت؛ آنجاست که جوهرها و باطن افراد شناخته می‌شود. (71/4/10) لذاست که هیچ‌کس با شهدای کربلا قابل مقایسه نیست؛ نه امروز، نه دیروز، نه از اول اسلام و نه تا آن زمانی که خدای متعال بداند و بخواهد. ممتازند آن شهدا. (72/10/26) بین هزاران پیرمرد مبارزِ جانبازِ فداکار، یک حبیب‌بن‌مظاهر دیگر پیدا نمی‌کنید، و در میان جوانان یک علی‌اکبر دیگر مشاهده نمی‌کنید. (67/6/6)

نترسیدن از عظمت دشمن و تنهایی و کمی عده در ادای تکلیف جهاد در راه خدا

شهدای کربلا این است عظمتشان! یعنی برای احساس تکلیف، که همان جهاد در راه خدا و در راه دین بود، از عظمت دشمن نترسیدند؛ از تنهایی خود، احساس وحشت نکردند؛ کم‌بودن عدۀ خود را مجوّزی قرار ندادند برای گریختن از مقابل دشمن. این است که یک آدم را، یک رهبر را، یک ملت را عظمت می‌بخشد: نترسیدن از عظمت پوشالی دشمن.

دفاع از حریم حق در سخت‌ترین شرایط و تفاوت شهادتشان با شهادت در جنگ‌های دیگر

… تا سطوح بالاترین فیلسوف‌ها. ما با این معارف نباید شوخی کنیم. ارزش اباالفضل العباس به جهاد و فداکاری و اخلاص و معرفت او به امام زمانش است؛ به صبر و استقامت اوست؛ به آب نخوردن اوست در عین تشنگی و بر لب آب، بدون این‌که شرعاً و عرفاً هیچ مانعی وجود داشته باشد. ارزش شهدای کربلا به این است که از حریم حق در سخت‌ترین شرایطی که ممکن است انسان تصورش را بکند، دفاع کردند. انسان حاضر است در یک جنگ بزرگ و مغلوبه برود و احیاناً در حرارت جنگ کُشته هم بشود - که البته مقام خیلی والایی است، همه هم حاضر نیستند، شهدا و مجاهدان فی‌سبیل‌الله معدودند؛ در زمان ما هم بحمدالله شهدای برجسته‌یی داشته‌ایم - اما شهید شدنِ این‌طوری در آن میدان جنگ، با شهید شدن در صحنه‌ی کربلا، با آن غربت، با آن فشار، با آن تشنگی، با آن تهدید به اذیت و آزار کسان انسان، خیلی تفاوت دارد. انسان خیلی اوقات میگوید من حاضرم در این میدان جانم را بدهم؛ اما چه‌کار کنم، بچه‌ام دارد از گرسنگی یا از بیدارویی میمیرد؛ این میشود یک بهانه برای انسان. انسان گاهی ملاحظه‌ی ناموس خودش را بیشتر از جانش میکند؛ ملاحظه‌ی بچه‌ی شیرخوارش را بیشتر از جانش میکند. …

بی‌همتایی و برتری شهدای کربلا بر همهٔ شهدا

… یکى از خصوصیّات این حادثه غریبانه بودن این حادثه است. و لذاست که من مکرّر عرض کرده‌ام که شهداى زمان ما، با شهداى بدر، با شهداى حُنین، با شهداى اُحد، با شهداى صفّین، با شهداى جَمل قابل مقایسه هستند و از بسیارى از آنها بالاترند امّا با شهداى کربلا نه. هیچ‌کس با شهداى کربلا قابل مقایسه نیست؛ نه امروز، نه دیروز، نه از اوّلِ اسلام و نه تا آن زمانى که خداى متعال بداند و بخواهد. آن شهدا ممتازند؛ دیگر نظیرى براى علىّ‌اکبر و حبیب‌بن‌مظاهر نمیشود پیدا کرد. عزیزان من! حادثه‌ى حسین‌بن‌على این است. این پایه‌ى استوار و محکم است که هزار و سیصد و اندى است اسلام را با آن‌همه دشمنى نگه داشته در دنیا. خیال میکنید اگر آن شهادت، آن خون‌ رنگین، آن حادثه‌ى به آن …

وجود نام یک زن شجاع مسلمان در شمار شهدای کربلا

… دیگر نتوانست خودش را نگه دارد، آمد بالای سر شوهر محبوبش نشست و بنا کرد خاک‌ها و خون‌ها را از چهرۀ عبدالله‌بن‌عمیر پاک‌کردن و ستردن. در همین هنگام شمر آمد بالای سر این زن و با یک ضربۀ عمود، آن‌چنان بر این زن کوبید که او هم در کنار شوهرش افتاد و به شهادت رسید. بنابراین در شهدای کربلا نام یک زن شجاع و مسلمان را هم در عداد شهدا مشاهده می‌کنیم. (66/6/6)

اثر تاریخی شهدای کربلا بسیار بیش از توابین

… وقتی فرزند پیغمبر از دست رفت، وقتی فاجعه اتفاق افتاد، وقتی حرکت تاریخ به‌سمت سراشیب آغاز شد، دیگر چه فایده! لذاست که در تاریخ، عدۀ توابین، چند برابر عدۀ شهدای کربلاست. شهدای کربلا همه در یک روز کشته شدند، توابین هم همه در یک روز کشته شدند، اما شما ببینید؛ اثری که توابین در تاریخ گذاشتند، یک‌هزارم اثری که شهدای کربلا گذاشتند، نیست! برای خاطر اینکه اینها در وقت خود نیامدند، کار را در لحظۀ خود انجام ندادند، دیر تصمیم گرفتند، دیر تشخیص [دادند].

جایگاه انحصاری شهدای کربلا برخاسته از طبیعت حادثه

… علیه‌الصلاة‌والسلام باید ژرف‌نگری کنیم و دقت‌نظر به خرج بدهیم. خب، خیلی‌ها در دنیا قیام کردند، رهبری داشتند، کشته هم شدند؛ در بین اینها، از اولاد پیغمبران، از اولاد ائمه هم کم نبودند، اما سیدالشهدا یک نفر است. حادثۀ کربلا، یک حادثۀ منحصربه‌فرد است. شهدای کربلا، یک جایگاه انحصاری برای خودشان دارند. چرا؟ پاسخ این چرا باید در طبیعت حادثه جستجو بشود؛ و همان است که به ما درس می‌دهد.

دل سپردن جمع کربلا به شهادت با خلاصه شدن همهٔ امیدها در خودشان

… بزرگان دنیای اسلام در آن روز، کسانی بودند که از کشته‌شدن حسین‌بن‌علی غمشان نبود؛ او را برای دنیای خودشان مضر می‌دانستند! عده‌ای هم که غمشان بود، آن‌قدر اهتمامی به این قضیه نمی‌کردند...هیچ امیدی از بیرونِ این میدان مبارزۀ غم‌آلوده و سرشار از محنت، وجود نداشت. هرچه بود در همین میدان کربلا بود و بس! همۀ امیدها خلاصه شده بود در همین جمع؛ آن‌وقت این جمع هم دل داده به شهادت. بعد از کشته‌شدن هم ـ برحسب موازین ظاهری ـ کسی برای آنها یک فاتحه نمی‌گرفت. (72/10/26)

شتافتن ذخایر ایمان به یاری امام و وفاداری بی‌مانند اصحاب و خویشان

… با شهادت امیرالمؤمنین از زمین تا آسمان، با شهادت امام حسن از زمین تا آسمان، با همۀ شهادت‌های دیگر همین‌طور. که فرمودند: «لا یَومَ کَیَومِکَ یا اَباعَبدِاللهِ»[9] هیچ روزی مثل روز عاشورا و روز حادثۀ کربلا وجود نداشته است. اختناق مطلق، غربت مطلق برای مبارزان؛ و بااینکه همۀ مسائل بر سر یک نفر دور می‌زند، تمام ذخیره‌های ایمان حقیقی در آن روز به کمک آن یک نفر می‌شتابند و در فداکاری با او سهیم می‌شوند؛ که خود آن حضرت در شب عاشورا فرمود که من بهترین اصحابی که دیده‌ام شما هستید، و باوفاترین و نیکوعمل‌ترین خویشاوندانی که دیده‌ام، شما خویشاوندان هستید. برادر، خواهر، فرزند، پسرِ برادر، پسرِ خواهر، چرا اینها می‌آیند خودشان را سپر بلای امام حسین قرار می‌دهند، درحالی‌که یقین دارند کشته می‌شوند؟ این همان فداکاری عظیم و بزرگ و بی‌نظیر است. این یک درس است، ما باید فداکاری کنیم. عزیزان! بدون فداکاری و بدون روح ایثار، هیچ هدفی به‌دست نخواهد آمد. هیچ دعوت و حرکتی پیش نخواهد رفت، ممکن نیست. امیرالمؤمنین در دوران خلافت به بعضی از مردم زمان خودش که سستی …

فداکاری تاج کرامت امام حسین (ع) و یارانش و بی‌همتایی آنان در افتخارات اسلام

فداکاری، تاج کرامتی بر سر این بزرگ‌مرد و یارانش شد و آن مجموعه، درّةالتّاجی[14] برای مجموعۀ افتخارات اسلام، از صدر تا ذیل شدند. هیچ‌کس را نمی‌شود با آنها مقایسه کرد. این درس حسین‌بن‌علی است؛ درس دفاع‌کردن از آرمان‌ها و لزوم فداکاری. (67/6/2)

ماندن تنها هفتادودو تن از بیش از هزار همراه امام

… همه امام حسین را به‌عنوان امام، فرزند پیغمبر، به‌عنوان یک انسان بزرگ و والا قبول داشتند، اما حاضر نشدند؛ چون سخت بود. همان عده‌ای هم که با آن حضرت حرکت کردند، تا وقتی خبر شهادت مسلم‌بن‌عقیل، در راه به امام حسین نرسیده بود، عدۀ بیشتری با آن حضرت همراه بودند. وقتی‌که خبر از کوفه آمد و می‌گفت در کوفه اوضاع دشوار است و مسلم را به قتل رساندند، یک عده هم آنجا [جدا شدند].‌ 67/5/291 و از هزار و اَندی آدمی که با امام حسین علیه‌السلام از مکه به راه افتاده، یا در بین راه به حضرت پیوسته بودند، در شب عاشورا تعداد اندکی ماندند که با مجموع آنچه که روز عاشورا خودشان را به حضرت رساندند، هفتادودو نفر شدند! (71/4/10)

گرد آمدن عصارهٔ قرآن‌خوانان سرزمین‌های اسلامی در هفتادودو تن

بعد از آنکه واقعۀ عاشورا پیش آمد، حکومت اموی ابتدا خیلی سرمست بود، خوشحال بودند که قال [قضیه] کنده شد، همه‌جا تبلیغ کردند و گفتند که دشمنان حکومت، دشمنان قدرت یزید، سرکوب شدند و از بین رفتند؛ تصور خودشان این بود. خب خیلی روشن است، خلاصه و عصارۀ قرآن‌خوان‌های حجاز و عراق و فارس و یمن و شام و بقیۀ استان‌های اسلامی در هفتادودونفر جمع شد و این هفتادودونفر در یک نیم‌روز کشته شدند و به خاک و خون تپیدند؛ تمام شد. تا حالا [اگر] معاویه به ابن‌عباس می‌گفت قرآن را بخوان، اما معنا نکن،[3] قرآن را بخوان اما حق نداری تفسیر [کنی]؛ برای خاطر این [بود] که قرآن‌خوانی وجود داشت، پس تفسیرگویی هم ممکن بود وجود داشته باشد. و گمان بنده این است که معاویه با ابن‌عباس تعارف می‌کرد، …

برتری شهدای کربلا بر همهٔ شهدا

من فقط یک نکته را عرض میکنم و آن، اینکه شهدا همه رتبه‌ی عالی‌ای دارند، منتها رتبه‌ی شهدا یکسان نیست؛ مثلاً شهدای کربلا از همه‌ی شهدا بالاترند؛ درباره‌ی بعضی از شهدا، در کلمات ائمّه (علیهم السّلام) نقل شده که اینها در روز قیامت، از روی دوشِ دیگرِ شهدا عبور میکنند میروند بهشت؛ درباره‌ی بعضی از شهدا گفته شده است که اینها هر یکی‌شان اجر دو شهید دارد، [اجرش] مضاعف است. پس شهدا یک‌جور نیستند؛ ارزش شهید، …

جبران اشتباه پیشین برخی خواص با شهادت در کربلا

البته آنهایی که در کربلا شهید شدند، کفّاره‌ی اشتباهشان داده شد. درباره‌ی آنها بحثی نیست و اسمشان را هم نمیآوریم. اما کسانی از خواص، به کربلا هم نرفتند. نتوانستند بروند؛ توفیق پیدا نکردند و البته، بعد مجبور شدند جزو توّابین شوند. چه فایده؟! وقتی امام حسین علیه‌السّلام کشته شد؛ وقتی فرزند پیغمبر از دست رفت؛ وقتی فاجعه …

رفتن یکایک اهل‌بیت امام به میدان پس از علی‌اکبر

«ثمّ جعل اهل بیته صلوات‌اللَّه‌وسلامه‌علیهم یخرج رجل منهم بعدالرجل»؛ دنباله این قضیه را نقل میکند که اگر بخواهیم این عبارات را بخوانیم، واقعاً دل انسان از شنیدن این کلمات، آب میشود!