اندازهٔ مصرف یعنی نزدیک کردن خود به قشرهای دارای مشکل، بهویژه برای مسئولان
… به زیان کشور است. یعنی هم زیان اقتصادی، هم زیان اجتماعی و هم زیان روانی و اخلاقی دارد. من مکرّر عرض کردهام، باز هم میگویم و خواهش میکنم که مصرفگرایی را رها کنند. مصرف باید به اندازه باشد، نه به حدّ اسراف و زیاده روی. این اندازه در هر زمانی متفاوت است. امروز بسیاری از قشرهای مردم و خانوادهها دچار مشکل و زحمتند و هنوز اثرات و ثمرات بازسازی کشور، خودش را بهطور کامل نشان نداده و خیرات و برکاتش به همه نرسیدهاست. اندازه عبارت است از اینکه انسان خودش را هر چه میتواند به این قشرها نزدیک کند. مسؤولین عزیز کشور، اعم از دولتی و قضایی و سایرین، بخصوص باید این اصل را بیش از دیگران رعایت کنند.
مخالفت با زیادهروی در لباس، آرایش و زیور و نه حد معتدل آن
… سوق پیدا کنند. البتّه در مردها هم این خطرى است؛ منتها در زنها این خطر بیشتر است؛ امکان آن زیادتر است؛ وانگهى در موارد بسیارى مردها تحت تأثیر زنهایشان قرار میگیرند در این قضیّه. و باید شماها واقعاً با این قضیّه مبارزه کنید. خودهاتان هم مراقبت کنید. تظاهر به تجمّل و تجمّلگرایى، در حدّ معتدلِ کمِ ناگزیر آن را من مخالفتى نمیکنم، لکن اگر بنا شد که روند افراطى پیدا کند، بسیار چیز مزخرفى است؛ در لباس، در آرایش، در زَروزیورهاى طلا و جواهرات و مانند اینها؛ در این چیزها بایستى خیلى خانمها اهمّیّت بدهند که امساک بشود و بىاعتنائى به این چیزها انجام بگیرد تا شاید انشاءالله به درخشندگىها و زیبایىهاى واقعىتر بیشتر توجّه بشود تا به این زیبایىهاى ظاهرى.
سادهپوشی پیامبر و بیتوقعی او در غذا
… مىنشست، با غلامان غذا میخورد. بر روى زمین نشسته بود و با عدّهاى از مردمان فقیر غذا میخوردند. زن بیاباننشینى عبور کرد؛ تعجّب کرد، گفت: یا رسولالله! تو مثل بندگان غذا میخورى؟ پیغمبر تبسّمى کردند و فرمودند: وَ مَن اَعبَدُ مِنّى؟[6] از من بندهتر کیست؟ لباس ساده میپوشید. هر غذائى در مقابل او بود و فراهم میشد، میخورد؛ غذاى خاصّى نمیخواست؛ غذائى را به عنوان نامطلوب رد نمیکرد. اینها خلقیّاتى است که در همهى تاریخ بشریّت بىنظیر است. در عین معاشرت، در کمال نظافت و طهارت ظاهرى و معنوى بود؛ که عبداللهبنعمر گفت: «وَ اللهِ ما رَاَیتُ اَضوَاَ مِنه» یا «اَوضَاَ مِنه»؛ از او تمیزتر یا درخشانتر کسى را ندیدم. این، رفتار پیغمبر با مردم؛ …
پایبندی شمار قابل توجهی از مسئولان به زندگی ساده
… نیست؛ این هم در رفتار ما است. [البتّه] اینکه من عرض کردم یک اقلّیّتى هستند، یک اکثریّتى نیستند؛ واقعاً یک جمع قابل توجّهى هستند که به این چیزها بىاعتنائند. بسیارى هم هستند که دندان این چیزها را کشیدهاند، انداختهاند دور؛ من مىشناسم بین مسئولین دولت؛ کم هم نیستند ــ بین معمّمین، بین غیرمعمّمین ــ به زندگى ساده ساختهاند. وسوسهها اینها را به طرف خودش نکشاند؛ هستند. همانجورى که قبل از انقلاب زندگى میکردند، همانجورى که اوّل انقلاب زندگى میکردند، همانجور زندگى میکنند؛ و این درست است. پس محبّت مردم، اعتماد مردم اینجورى براى انسان حاصل میشود. و بیان کردن؛ بیان کردن واقعیّتها، صادقانه و صحیح. این یک سرفصل (که حالا طولانى هم شد).
عادت دادن زوج جوان به زندگی متوسط از آغاز
… در محیط کار یا مدرسه جمع میشوند شادى میکنند، خوشى میکنند؛ این درست است. اینکه ما اینجا را صحنهى تفاخر قرار بدهیم، غلط اندر غلط است؛ هم محیط ازدواج را آلوده به مادّیّات میکند، هم این صحنهى پاک و لطیف وجدانى را صحنهى تفاخرها و تنافسها و زیادهروىها میکند. بعد هم این دختر و پسر از اوّل عادت میکنند که بایستى زندگیشان بر تجمّل و تشریفات بگذرد. خب چرا؟ بگذارید از اوّل عادت کنند به یک زندگى متوسّط.
زندگی مردمی و متوسط مسئولان کشور به دور از اشرافیت
… انتخاب میکنند؛ [امّا] در اینجا اینجور نیست. پس آزادانهترین انتخاب، مستقلترین مجلس، مردمیترین حکومت، در جمهوری اسلامی است که آحاد مسئولان کشور با مردم در رابطهی نزدیک و صمیمانه هستند؛ مردم به آنها علاقه دارند، آنها هم خودشان را خدمتگزار مردم میدانند. زندگی مسئولان کشور، یک زندگی مردمی و متوسّط است؛ زندگی اشرافی و مثل بقیّهی مسئولان کشورها در دنیا نیست. یک چنین کشور مردمی، یک چنین حکومت مردمی، یک چنین کشورِ دارای انتخابات آزاد، چون از لحاظ فرهنگ با غرب مخالف است، غربِ معتقد به دموکراسی، حتّی حاضر نیست این نقاط قوّت را در جمهوری اسلامی ببیند! این همه برای این است که جمهوری اسلامی از اوّل اعلام کرد که فرهنگ …
لزوم نمایان شدن پرهیز نظام از تجملات در زندگی استاندار
اوّلاً شما در آن استانى که تشریف دارید، رئیسجمهور و وزیر و مظهر نظام شما هستید؛ این نکتهی اوّل. اگر نظامْ همگانى است، شما همگانى باید باشید؛ اگر نظام نظام مستضعفین است، در عمل شما و در بیان شما و در رفتار شما بایستى این خودش را نشان بدهد؛ اگر نظام نظام پرهیزگر از تجمّلات و زیادیها است، باید در زندگى شما این مشخّص شده باشد. شما آن نماى نظام هستید در استان؛ [البتّه] بسته به این است که استان از لحاظ وسعت و کمّیّت آدمها و کمّیّت رفتوآمدکنندهها و کیفیّت انسانهاى آنجا چهجور استانى باشد. خب، بحمدالله در کشور ما همهی استانها از لحاظ معنوى و کیفى، در حدّ سطح بالا، یک بخشى، یک سطح …
زندگی در خانهای کوچک جداشده از منزل امام و سپس اجارهای
اولی که ایشان ازدواج کرده بود، ظاهراً اوائل ازدواجش که من آن وقتها قم هم نبودم، امام از سرِ منزل خودشان یک حیاط کوچک چندمتری واقعاً باید بگویم، چهل پنجاه متری گمانم بیشتر نبود، جدا کرده بودند با دو تا اتاق کوچک، این منزل حاج آقا مصطفی بود. بعدها که امام رفت و آمدشان زیاد شده بود در اوقات مبارزه و این حیاط به عنوان بیرونىِ امام مورد استفاده قرار میگرفت، یک خانه آن نزدیکی برای حاج آقا مصطفی اجاره کرده بودند، یعنی حاج آقا مصطفی اجاره کرده بود که حیاط خیلی متوسطی بود. زندگی ایشان خیلی زندگی محقری بود به خواست خودش. پارسا بود، بیاعتنا بود که این در نجف هم شنیدم همین وضع ادامه داشته تا آخر و حتی در این اواخر یعنی در هنگام بودن ایشان در نجف، این، شدت هم پیدا کرده بوده.
باقی ماندن تنها هفتصد درهم از امیرالمؤمنین (ع) در عین خلافت
… در سمت چپ او بودند و او میجنگید و از میدان برنمیگشت، مگر آن وقتى که فتح کرده بود و دشمن را سرکوب نموده بود. وَ ما تَرَکَ عَلىٰ اَهلِ الاَرضِ صَفراءَ وَ لا بَیضاءَ اِلّا سَبعَ مِائَةَ دِرهَم فَصَلَت مِن عَطایاهُ اَرادَ اَن یَبتاعَ بِها خادِماً لِاَهِله؛ مردى که در هنگام ترک این دنیا، در حالى که خلیفه بود، یعنى حاکم مطلق کشورهاى اسلامى بود، از مال دنیا فقط هفتصد درهم __ از این همه زر و سیمى که در آفاق کشورهاى اسلامى بود و او میتوانست در آنها تصرّف بکند __ باقى گذاشت؛ آن را هم جمع نکرده بود تا براى او بماند؛ میخواست براى خانوادهى خود خادم و خدمتکارى فراهم کند، پول آن را نداشت و باید تدریجاً جمع میکرد که هفتصد درهم شده بود. این، تعریف امام حسن از امیرالمؤمنین است.
زندگی قناعتآمیز پیامبر و نزدیکانش بیهیچ اسراف و تجمل
در خود مدینه، در خود قُطر عظیم جامعۀ اسلامی در زمان عثمان، وضع برابری مالی که رسول اکرم بهوجود آورده بود، چقدر به هم خورده بود، چقدر از بین رفته بود! وجود مقدس پیغمبر اکرم، خود در زندگی، با آن وضع قناعتآمیز زندگی میکرد. آن چیزی که در هیچ گوشهای از گوشههای زندگی خود پیغمبر اکرم و نزدیکانش دیده نشد، اسراف و تجمل بود. آنوقت اینکسیکه به نام جانشینی پیغمبر بر مسند پیغمبر تکیه زده است، آنقدر تجمل در زندگیاش بهکار برده که انسان مبهوت میمانَد. 152/11/13 دعوای ابوذر هم با عثمان، روی همین جهت بود.
وظیفهٔ ائمهٔ حق در سنجیدن خود با ضعیفان مردم
یا فرض بفرمایید، آنجایی که ـ طبق آنچه در نهجالبلاغه است ـ میفرماید: «اِنَّ اللهَ تَعالَی فَرَضَ عَلَی اَئِمَّةِ الحَقِّ العَدلِ اَن یُقَدِّروا اَنفُسَهُم بِضَعَفَةِ النّاسِ»[2] یعنی صاحبان مناصب در نظام حق، حق ندارند خودشان را با اعیان و اشراف مقایسه کنند؛ چون اشراف و اعیان اینطور خانه دارند، اینطور زندگی دارند، اینطور گذران دارند، پس ما هم که صاحب این منصب و این مسئولیت در نظام اسلامی و حاکمیت اسلامی هستیم، ما هم سعی کنیم مثل آنها زندگی کنیم؛ یا اینکه چون رؤسای کشورها در نظامهای غیر الهی و غیر حق، اینطور …
زندگی امام همانند فقیرترین مردم و توقع نداشتن آن از دیگران
«اَلا وَ اِنَّ لِکُلِّ مَأمومٍ اِماماً یَقتَدی بِهِ وَ یَستَضِیءُ بِنورِ عِلمِهِ» هر مأمومی، امامی دارد که باید از دانش او استفاده کند، از نور او استضائه[12] کند، به او اقتدا و از او پیروی بکند. بعد فرمود: «اَلا وَ اِنَّ اِمامَکُم قَدِ اکتَفَی مِن دُنیاهُ بِطِمرَیهِ وَ مِن طُعمِهِ بِقُرصَیهِ»[13] من اینطور دارم زندگی میکنم ـ امیرالمؤمنین خوراک خود و لباس خود را که شبیه فقیرترین مردم آن روزگار بود، این را مطرح میکند ـ میگوید من که امام شما هستم، اینطوری دارم زندگی میکنم. (80/9/16) بعد میفرمایند: «اَلا وَ اِنَّکُمْ لا تَقدِرونَ عَلَی ذَلِکَ» یعنی من از شماها توقع اینطور زندگی را ندارم.
خرید پستترین آرد فقط به اندازهٔ نیاز شخصی
… گندم و جو وجود دارد؛ این کارها برای چیست؟ شما چرا اینطوری درِ این کیسه را میبندید؟ حضرت فرمود: «وَ اللهِ ما اَختُمُ عَلَیهِ بُخلاً بِهِ»[18] سوگند به خدا، من که درِ این کیسه را مُهر کردم، بهخاطر بخل نیست که حیفم میآید از این آرد الکنکرده کسی بخورد؛ «وَ لَکِنّیِ اَبتاعُ قَدرَما یَکفینی» من بهقدر حاجت شخصی خودم از این آردها ـ که پستترین آرد است، آرد الکنکرده ـ میخرم. «فَاَخافُ اَن یُنقَصَ فَیوضَعَ فیهِ مِن غَیرِهِ» میترسم که این کیسه را کسی باز کند و غیر از آن آردی که خود من خریدهام، چیزی داخل این کیسه بریزد؛ «وَ اَنَا اَکرَهُ اَن اُدخِلَ بَطنی اِلّا طَیِّباً» و من خوش ندارم که در شکم خود غذایی وارد کنم که طیب و پاکیزه …
لباس خشن و غذای ارزان امیرالمؤمنین (ع) و دوری از لذت
… او راضی نیست، من را عتاب میکند. «یَأْکُلُ هُوَ الْمُهَنَّأَ وَ عَلَیَّ الْوِزرُ»[21] اگر من این کار را بکنم، روغن مخلوط نان او بکنم که یکخرده نرم بشود، لذتش را او خواهد برد، گناهش به گردن من است، چون او راضی نیست؛ میگوید من راضی نیستم این کار را بکنید. این وضع امیرالمؤمنین و التذاذ امیرالمؤمنین است. لباس در نهایت خشونت، غذا در کمال ارزانی و دوری از التذاذ و لذت.
سادگی، خشوع و همرنگی امام رضا (ع) با مردم، معیار امام و پیشوای مردم
… و توجه و عبادت، دارند میروند بهطرف مصلی. خب این حرکت، این هیئت به چه معناست؟ آیا این بهمعنای خط قرمز کشیدن دور زندگی اشرافیمآبانۀ مأمون نیست؟ این افشای مأمون نیست؟ پس مردم فهمیدند اگر نماز این است، تا حالا همۀ نمازهایی که پشت سر مأمون خواندند، باطل بوده. اگر امام این است، با این سادگی، با این بیپیرایگی، با این عبادت، با این حالت خشوع و تواضعش درمقابل خدا، با این حالت خضوعش درمقابل مردم و همرنگیاش با مردم، اگر این است امام و پیشوای مردم، پس مأمون چه میگوید؟ آن تکبر مأمون به چه معناست؟ آن لباسهای فاخری که او میپوشد به چه معناست؟ آن جداییاش از مردم و بیاعتناییاش به مردم چیست؟
نیندوختن ثروت و کاخ از سوی پیامبران برخلاف رهبران دنیادار
… این خلاصۀ سرگذشت پیغمبران الهیست. در آخر زندگی هم آنطوریکه از آثار مذهبی دانستهایم، بعضی درمقابل جباران و طاغیان زمان، سرشان از پیکر جداشده و به ارمغان آمده؛ بعضی در لای درخت، قد تا قد پیکرش اره شده و به دونیم شده؛ بعضی در غربت و در ناراحتی از دنیا رفته. هیچکدام ثروتی، ولو اندک نیندوخته؛ هیچکدام در آخر زندگی، مانند رهبران دنیایی و دنیادار، کاخ و تشکیلات و ثروتهای انبوه از خود به جا نگذارده؛ این خلاصۀ زندگی پیامبران و سفیران و مأموران و رسولان الهیست؛ اینها را دانستیم.
ادامهٔ سادهزیستی بهعنوان رویکرد دولت
دوم، ادامهی رویکردهای اساسىِ قبلی این دولت است؛ چون این دولت ادامهی دولت قبل است دیگر. شما رویکرد عدالت داشتید. از مسئلهی عدالت دست برندارید؛ این قضیهی عدالت را دنبال کنید. و مسئلهی فسادستیزی، حمایت از طبقات ضعیف، سادهزیستی، نگاه به مناطق دوردست و محروم، توجه به مشکلات گوناگون مردم. اینها اصولی است که اگر رعایت بشود و بر اینها پای فشرده بشود، هم خدا را راضی میکند، هم مردم را از هر مسئول و از هر نظامی خشنود و دلشاد میکند. اینها را ادامه بدهید.
رأی مردم به سادهزیستی، نزدیکی با مردم و کار بیوقفه
… و سمت و سوی گرایشهای اکثریتِ بیچون و چرای ملت را آشکار میسازد. این، رأی به گفتمان پربرکت و عزتمدار انقلاب اسلامی است؛ رأی به استکبارستیزی و ایستادگی شجاعانه در برابر سلطهطلبان بینالمللی است؛ رأی به مبارزه با فقر و فساد و تبعیض و مبارزه با اشرافیگری است؛ رأی به سادهزیستی و نزدیکی با مردم و غمگساری از ضعیفان و مستضعفان است؛ رأی به کار و تلاشِ بیوقفه و خستگیناپذیر است.
افتخار مسئولان به نزدیکی به زندگی مردم در برابر کاخنشینی رهبران شوروی
… یکی از اصول حتمیشان دیکتاتوری است؛ یعنی انتخابات بیانتخابات! در طول هفتاد و چند سال حکومت شوروی، تا قبل از انتخابات روسیه در این اواخر، یک انتخابات اتفاق نیفتاده بود؛ ولی ما در ظرف بیستویک سال، بیستویک انتخابات داشتهایم! آیا اینها با هم قابل مقایسه است؟ در آنجا زندگی نمایندگان طبقه پرولتاریا زندگی کاخ کرملینی است؛ اما در اینجا ما روی زیلو مینشینیم و افتخار هم میکنیم. در اینجا مسؤولان کشور - آنهایی که بتوانند - همّت و افتخارشان این است که خودشان را به زندگی مردم نزدیک کنند. در نظام شوروی وقتی استالینی سرِ کار بود، تا نمیمرد، هیچ علاج دیگری نداشت! سی سال حکومت میکرد، تا بالاخره با حادثه یا بیحادثه، یا از زور مصرف مسکرات قوىِ روسی میمرد و بعد مثلاً خروشچفی سر کار میآمد؛ بعد هم برژنفی روی کار میآمد؛ برژنف هم بعد از هجده، نوزده سال …
برگزاری ساده و شاد مراسم عقد و عروسی در خانهها در گذشته
… شد؛ بسیار بد است. مهمانىهاى پُرسروصدا و هتل و خرجهاى زیاد و مانند اینها که در روزنامه هم اخیراً نوشته بودند[8] یک موردى را ــ و چقدر خوب کردند که نوشتند که مردم بفهمند این کارها زشت است ــ اینها کارهاى آن طاغوتىها بود. آنها بودند که [این کارها را میکردند]. ماها خب همیشه در خانههایمان عقد میگرفتیم، عروسى میگرفتیم؛ یک اتاق، دو اتاق، [اگر] نداشتیم از همسایه قرض میگرفتیم. چند تا شیرینىاى، میوهاى [میگرفتیم]؛ خیلى هم خوش میگذشت؛ میگفتیم، میخندیدیم، شوخى میکردیم. علىاىّحال، اینجور ما مراسم میگرفتیم. حالا آن طاغوتها، آدمهاى بدى که بحمدالله ازاله شدند، آنها به آن وضع قانع نبودند، میرفتند در آن هتلهاى پُرخرج و مهمانىهاى پُرخرج و چنین و چنان. حالا که ما آمدیم سر کار، که نباید کار …
آمدن وزیر پیشین با موتورگازی به نماز جمعه
… مردم معمولى کوچه و بازارند؛ از یک خانوادهى اشرافى جدا نشدند بیایند به مسند وزارت؛ به خاطر یک مسئولیّتى، یک تخصّصى، یک آگاهىاى او را آوردهاند از دانشگاه، از فلان شغل، گذاشتهاند در رأس وزارت؛ وقتى هم که از کار منفصل میشود، باز میرود سراغ همان شغل قبلىاش. دو سه سال قبل از این، یکى از وزراى زمان ما که از وزارت کنار رفت، همان هفتهى بعدش با دوچرخه یا موتور گازى عیالش را هم نشاند روى دوچرخه یا موتورگازی و با خودش آمدند نماز جمعه؛ یعنى شأن اجتماعى او این است که حتّى یک پیکان ندارد که زنش را بنشاند در پیکان و بیاورد نماز جمعه؛ با دوچرخه یا با موتورگازی آورد. این خیلى چیز مهمّى است. در دستگاههاى دیگر دنیا یک وزیر، یا وزیر است، یا مطرود و معدوم؛ یک وزیر از یک دستگاه و از یک خاندان اشرافى جدا میشود، مىآید میشود وزیر؛ در گذشتهى ایران هم همینجور بود دیگر. وزراى دوران پهلوى و رجال دوران پهلوى غالباً بازماندگان رجال …
اتکا به مردم و تأمین بیشتر سادهزیستی ائمهٔ جمعه
… مالى میکنند، یک احساس پیوندى میکنند. بعضى خیال میکنند این چیز بدى است که مردم بیایند به روحانیّون پول بدهند و پشتیبانى مالى بکنند؛ نه، من عقیدهام بعکس است. من معتقدم این یکى از بابرکتترین و بهترین شکلها است که مردم خودشان روحانى را پشتیبانى مالى بکنند. در مورد ائمّهی جمعه هم عقیدهی بنده همین است، که طبعاً همان حالت سادهزیستى و رعایت نظرات مردم، یک مقدارى هم بیشتر تأمین میشود. و نکتهی سوّم هم بالا بردن محتواها.
خانهٔ ساده و بستر خشن امیرالمؤمنین (ع)
… گفتیم امیرالمؤمنین کسی را نمیپذیرند، گفتم که من دلم طاقت نمیآورد که از اینجا دور بشوم و دلم میخواهد یک خبری از مولای خودم پیدا کنم. رفت داخل ظاهراً اجازه گرفت اصبغابننباته در این روایت گفته است که من وارد خانهی امیرالمؤمنین شدم و رفتم بر بالین آن حضرت؛ آن خانهی ساده و محقر و آن بستر خشن، آن چهرهی تابناک و ملکوتی. گفت دیدم حضرت بر روی بستر افتاده، اما رنگ حضرت پریده و بر اثر شدت تأثیر زهر در چهرهی آن حضرت، رنگ آن بزرگوار به زردی گرایش پیدا کرده که در همان حال هم امیرالمؤمنین چشم بازمیکنند و میبیند اصبغ بالای سرشان هست. دست او را میگیرند. یک حدیثی را از پیغمبر برای او …
زندگی خلیفهٔ مسلمین با همهٔ قدرتش در خانهای محقر
… از درد دل آنان باخبر میشد. مردم دو روز را در حال نگرانى گذرانیدند؛ امّا در شب بیستویکم، در حال نگرانى و اضطرابِ ساعتافزون و لحظهافزونِ مردم، یکى از مسلمانان و از صحابه و نزدیکان على (علیه السّلام) به خاطر نگرانى زیادى که داشت، به کنار بستر على راه یافت. اصبغبننباته میگوید در کنار خانهى على (علیه السّلام) بودم ــ آن خانهى محقّر که خلیفهى مسلمین با همهى قدرتش، با همهى شکوه معنوىاش در آن خانهى محقّر زندگى میکرد ــ مردم در اطراف این خانه گرد آمده بودند، گریه میکردند، بىتابى میکردند، اظهار نگرانى میکردند، مایل بودند امیرالمؤمنین را از نزدیک ببینند و خاطرجمع بشوند. در باز شد، حسنبنعلى بیرون آمد و گفت پدرم دچار ناراحتى است؛ امکان ندارد که بتواند این جمعیّت کثیر را بپذیرد، متفرّق بشوید؛ باز در هنگامى که ممکن باشد نزد او خواهید رفت. اصبغبننباته میگوید همه رفتند، امّا دل من طاقت نیاورد، تاب نیاوردم که از درِ خانهى على …
ورود امام کاظم (ع) بیتجمل و سوار بر درازگوش
مردمی که دوروبَر هارونالرشید بودند آنها هم احساس میکردند که بزرگترین خطر برای دستگاه خلافت، وجود موسیبنجعفر است. یک مردی از دوستان دستگاه حکومت و سلطنت ایستاده بود آنجا، دید که یک شخصی سوار بر یک درازگوشی آمد بدون تجمل، بدون تشریفات، بدون اینکه بر یک اسب قیمتی سوار شده باشد که حاکی باشد که جزو اشراف هست آمد، تا آمد راه را باز کردند ـ ظاهراً در همین سفر مدینه بوده ـ و او وارد شد، پرسید این چه کسی بود که وقتی آمد اینطور همه در مقابلش خضوع کردند و اطرافیان خلیفه راه را باز کردند تا او وارد بشود. گفتند این موسیبنجعفر است. تا گفتند موسیبنجعفر است گفت ای وای از حماقت این قوم! ـ یعنی بنیعباس ـ کسی را که مرگ آنها را میخواهد و حکومت آنها را واژگون خواهد کرد اینطور احترام میکنند؟![34] میدانستند. خطرِ موسیبنجعفر برای دستگاه خلافت، خطر یک رهبر …