لزوم حرکت به سمت زهد از مسئولان بالا تا عامهٔ مردم
امروز ما در جمهورى اسلامى اگر احساس بکنیم که زندگى به سمت اشرافىگرى میرود، بلاشک این انحراف است؛ بروبَرگرد ندارد. باید به سمت زهد حرکت بکنیم ــ نمیگوییم زهدهاى آنچنانى که مال اولیاءالله است؛ نه ــ [اوّل] مسئولین بالا، مسئولین درجهى یک، مسئولین درجهى دو تا برسد به آن مسئولین درجات بعد، و بعد هم عامّهى مردم. عامّهى مردم هم نباید اسراف و تجمّلگرایى بکنند؛ اینجور نیست که فقط مخصوص مسئولین باشد. این مهریّههاى گرانقیمت که براى عقدهاى دخترهایشان میگذارند، خطا است. نمیگویم حرام است؛ نه، پدیدهى بدى است در جامعه؛ پدیدهى زشتى است در جامعه؛ ارزشهاى انسانى را تحتالشّعاع ارزش طلا و پول قرار میدهد. در محیط اسلامى و جامعهى اسلامى قضیّه این نیست. خب، همین …
زندگی طلبگی امام و زندگی مسئولان مانند قشرهای متوسط مردم
در همه جاى عالم فاصلهى میان زندگى رؤساى کشور با مردم کوچه و بازار، فاصلهى شاه و گدا است؛ و حتّى حکومتهایى هم که داعیهى تودهاى داشتند، نتوانستند از زندگى مسرفانهى شاهان براى خود صرف نظر کنند. افتخار نظام اسلامى آن است که امام عظیمالشّأنش تا پایان عمر در زىّ[22] طلبگى زندگى کرد و مسئولان کشور بدون استثنا، دامان خود را از طرز زندگىهاى رایج مسئولان در سایر کشورها پاکیزه نگه داشتند و مانند قشرهاى متوسّط مردمِ خود زندگى کردهاند. مردم میان خود و مسئولان، آن فاصلهى عمیقى را که در همه جاى دنیا میان مردم و مسئولان هست، مشاهده نکردند؛ حرف خود را بىمحابا زده و اگر انتقادى داشتهاند، براحتى مطرح ساختهاند و مطبوعات، حتّى رادیو و تلویزیون، همواره نظرات گوناگون را در مسائل کشور منعکس کرده و مردم را در معرض افکار و سلیقههاى گوناگون قرار دادهاند؛ و این موضوعى روشن و مشهود است. حتّى ورشکستگان …
زندگی زاهدانهٔ امام بهعنوان رهبر محبوب ملت
… دخمهها مخفى میشدند، بمجرّد اینکه به حکومت میرسند، انسان میبیند وضع زندگیشان عوض شد، اخلاق حکومتیشان تغییر کرد؛ همان وضعیّتى را به خود میگیرند که بقیّهی سلاطین و رؤساى عالَم [دارند]، که ما از نزدیک چنین چیزى را دیدهایم؛ براى مردم هم مایهی تعجّب نیست. امّا امام ما این باور غلط را عوض کرد؛ نشان داد که رهبر محبوب و معشوق یک ملّت و رهبر بزرگى براى مسلمانان عالم، میتواند زاهدانه زندگى کند؛ به جاى کاخهاى مجلّل، در یک حسینیّه از دیدارکنندگان پذیرایى کند؛ با لباس انبیا و با زبان انبیا و با اخلاق انبیا با مردم برخورد بکند. تجمّل، تشریفات، اسراف، برخورداریهاى زیادى، خودرأیى، تکبّر، استکبار، جزو لوازم حتمى براى حکّام و زمامداران نیست؛ اگر دلهایشان به نور معرفت و حقیقت روشن شده باشد. چنین چیزى، هم در زندگى خود امام و هم در آن دستگاهى که او به وجود آورد به فضل پروردگار مشاهده شد؛ …
باقی نگذاشتن مال جز هفتصد درهم برای خرجی لازم از سوی امیرالمؤمنین (ع)
و امّا نکتهى سوّم در زندگى امیرالمؤمنین به روایت امام حسن مجتبىٰ. امام حسن در پایان این خطبهى شریفه میفرماید: وَ ما تَرَکَ عَلى اَهلِ اَلارضِ صَفراءَ وَ لا بَیضاءَ [اِلّا سَبعَ مِائَةَ دِرهَم]؛ على از طلا و نقرهى عالم هیچ از خود باقى نگذاشت مگر هفتصد درهم. هفتصد درهم مبلغ بسیار ناچیزى است که همین مبلغ ناچیز هم در زندگى على اندوخته به حساب نمىآید، زیرا على آن را براى روز مبادا نیندوخته بود؛ خرج لازمى داشت و پول على کفاف نمیداد، مجبور بود حقوق خودش را از بیتالمال مقدارى کنار بگذارد و بر خودش زحمت و رنج را تحمیل کند تا بتواند این خلأ را در زندگى پُر کند.
سادگی غذای امام حسن و امام حسین (ع) در دوران حکومت پدر
دربارۀ غذای او، لباس او، وضع معیشت او و فرزندان او، خیلی چیزها نقل شده است. این راوی میگوید که رفتم دیدم که امام حسن و امام حسین نشستند غذا میخورند. غذای آنها عبارت بود از نان و سرکه و سبزی. نهار مثلاً میخورند نان و سرکه و سبزی. گفتم آقازادهها! شما امیر هستید؛ شما خانوادۀ حکومتید؛ پسر امیرالمؤمنیناید؛ در بازار هم اینهمه چیز هست. «وَ فِی الرَّحبَةِ ما فیها»[33] در رحبه ـ نزدیکی کوفه ـ اینهمه جنس ریختند، مردم دارند استفاده میکنند، شما آقازادهها نشستید، این غذایتان است؟! رو کردند …
خوراک معمولی خانهٔ امیرالمؤمنین (ع): زیتون، سرکه و خرمای پایین
«وَ اِن کانَ لَیقوتُ اَهلَهُ بِالزَّیتِ وَ الخَلِّ وَ العَجوَةِ» غذای معمولی خانۀ امیرالمؤمنین اینها بود: زیتون، سرکه، خرمای متوسط، پایین؛ حالا در عرف جامعۀ ما، مثلاً فرض کنید که نان و ماست، یا نان و پنیر است. (78/10/10)
پوشیدن کرباس و بریدن زیادی آستین بهدست امیرالمؤمنین (ع)
[امام صادق در ادامه میفرمایند:] «وَ ما کانَ لِباسُهُ اِلَّا الکَرابیسَ» لباس معمولیاش کرباس[32]بود. «اِذا فَضَلَ شَیْءٌ عَن یَدِهِ مِن کُمِّهِ دَعا بِالجَلَمِ فَقَصَّهُ» اگر آستینش یک مقداری بلند بود، قیچی میخواست آستین بلند را میبرید؛ یعنی حتی به زیادی آستین برای خودش راضی نمیشد. میگفت این زیادی است؛ این پارچه را یکجایی مصرف کنند، به کاری بزنند! آن روز پارچه هم خیلی کم بود، مردم مشکلاتی در زمینۀ پوشش داشتند؛ این بود که میتوانست یک تکه پارچۀ کرباس هم مثلاً به یک دردی بخورد.
لزوم سنجیدن زندگی مسئولان با ضعیفان جامعه نه برخورداران
… نه! فتوحات اسلامی شده بود، در کشور اسلامی ثروتهایی بود، ثروتمندهایی بودند، تُجّاری بودند، کسانی بودند ـ حالا از راه حرام یا حلال ـ که زندگیهای آنها، زندگیهای برخوردارانه بود. امیرالمؤمنین در همین زمان میفرماید که نباید زندگی شما، زندگی برخوردارانه باشد. این برای مسئولین است، برای صاحبان مناصب است در نظام اسلامی. خودتان را با مردمِ ضعیف بسنجید، نه با برخورداران جامعه.
زندگی سادهٔ امیرالمؤمنین (ع) در برابر ثروت بیحساب طلحه و زبیر بهعنوان معیار
… کنید. نگاه کنیم شخصیت علی را که الان درمقابل طلحه و زبیر است، وضع علی را با وضع این دو نفر مقایسه کنیم، بسنجیم، حق معلوم خواهد شد. نمیخواهد نگاه کنیم که این علی است؛ چون اگر یکی گفت این علی است، یکی دیگر هم میگوید آن طلحه است. نگاه کنید به اصول اسلامی. خب، جناب طلحه و جناب زبیر از شمارش ثروتهای بیحساب خودشان عاجزند، [اما] علیبنابیطالب هنوز در زندگی سادۀ سربازیِ دوران پیغمبر زندگی میکند. این یک میزان و یک معیار نیست؟
نهی امیرالمؤمنین (ع) از دو خورش در افطار خانهٔ امکلثوم بهعنوان درس
[شب نوزدهم ماه رمضان سال 40 قمری] علیالظاهر، شب جمعه بوده است. البته بعضی از روایتها این است که شب نوزدهم، شب جمعه بوده است، بعضی روایتها این است که شب بیستویکم، شب جمعه بوده است. (80/9/16) امیرالمؤمنین علیهالصلاةوالسلام به خانۀ دختر خودشان امکلثوم رفتند ـ طبق آنچه که در نقل هست ـ و وقتی دیدند که در افطاری امکلثوم، شیر و نمک در سفره گذاشته شده است، فرمودند یکی از اینها را بردار، تو کِی دیدهای که پدرت دو خورشت در یک سفره داشته باشد! اینها درس است. بعد هم به خواست امیرالمؤمنین، شیر را برداشتند و ایشان با نان و نمک افطار کردند. در این نقلهایی که شده است، معلوم میشود اینکه حضرت شب را در همانجا بیتوته کردند و ماندند، فقط برای افطار نبوده است. از امکلثوم نقل شده است که آن بزرگوار مشغول عبادت میشد، نماز میخواند، تضرع میکرد، اعمال شب قدر را انجام میداد و گاهی هم میآمد به آسمان …
نقد سفرهای غیرلازم با همراهان زیاد و اقامت در هتلهای گران
… اسراف نکنند. آمدند به ما گفتند آن که بیشتر از همه اسراف میکند خود شما هستید، دولت بیش از همه اسراف میکند، دیدیم راست میگویند؛ هم در زمینهی برق، هم در زمینهی گاز، هم در زمینهی آب و هم در زمینهی ساختمان و بنا، هم در زمینهی سفر و غیره اسراف انجام میگیرد. سفرهای غیر لازم چه لزومی دارد؟ خیلی از سفرها اصلاً هیچ لازم نیست که انجام بگیرد. بعد، سفر با همراهانِ دو برابر یا سه برابرِ آنچه لازم است! چه لزومی دارد؟ اگر بنا است انسان به یک جایی سفر هم بکند، خب با یک تعداد معدودی [باشد] که مثلاً حضور اینها واجب و لازم است. یا مثلاً فرض کنید اقامت در هتلهای گرانقیمت در آن محلّی که به آنجا سفر شده! اینها اسراف است؛ این اسرافها را بایستی انجام نداد. بالاخره …
کاهش تشریفات در سلوک شخصی و حکومتی دولت و رئیسجمهور
… با مردم؛ این خیلی مهم است. ما حق نداریم با مردم از جایگاه استعلاء و استکبار برخورد کنیم و حرف بزنیم؛ ما کسی نیستیم؛ آنچه هست متعلّق به مردم است؛ اگر شأنی، شغلی، مقامی هم به ما داده شده، اوّلاً مردم دادهاند، ثانیاً داده شده برای اینکه به مردم خدمت بکنیم. سادهزیستی و کاهش تشریفات در سلوک شخصی و حکومتی دولت، بخصوص شخص آقای رئیسجمهور، برای من چشمگیر است و چیز مهم و قابل توجّهی است. مواضع انقلابیای که در دولت گرفته میشود؛ روحیهی جهادیای که نشان داده میشود در بخشی از کارها که حالا در گزارش آقایان هم بود؛ بهکارگیری جوانان در ردههای گوناگون مدیریّتی که بسیار چیز مهمّی است، چیز لازمی است و بحمدالله در این دولت انجام گرفته. بنابراین، در …
ناتوانی از زیستن مانند معصومان و لزوم پیروی نکردن از خط اصحاب قدرت دنیوی
… که مقام او دارد، هیچ گونه تعیّنی[15] برای خودش قائل نبود در غذا خوردنش، رفاقت کردنش؛ یا امیرالمؤمنین [میگوید]: اَلا و اِنَّ اِمامَکُم قَدِ اکتَفىٰ مِن دُنیاهُ بِطِمرَیهِ وَ مِن طُعمِهِ بِقُرصَیه؛[16] [این] زندگی امیرالمؤمنین است؛ این هم یک [نمونه] است. البتّه معنایش این نیست که من و شما مثل پیغمبر یا مثل امیرالمؤمنین عمل کنیم؛ [اصلاً] ما قادر نیستیم؛ خود حضرت هم میفرماید: اَلا وَ اِنَّکُم لا تَقدِرونَ عَلىٰ ذٰلِک؛[17] شماها نمیتوانید این جوری رفتار کنید، وَ لٰکِن اَعینونی بِوَرَعٍ وَ اجتِهاد؛[18] تلاش کنید؛ خطّ اصحاب قدرت دنیوی را دنبال نکنید.
التزام عملی مسئولان به حد کفاف در معیشت
۵۱- گزینش مسئولان و مدیران بر مبنای التزام عملی آنان به حد کفاف در معیشت و اهتمام ایشان به هنجارهای عدالت، صداقت، راستگویی، اعتماد، فداکاری و پاسخگویی
تغییر نکردن زندگی آیتالله طبسی در دوران مسئولیت و دوری از اشرافیت
… است که در حفظ شخصیّت افراد و در تاریخ زندگی افراد میماند؛ در حساب الهی هم اینها باقی است. زندگی این مرد مؤمن و بزرگوار در طول این دوران مسئولیّت، تغییر پیدا نکرد؛ ایشان در همان خانهای از دنیا رفت که ما قبل از انقلاب بارهاوبارها به آن خانه رفته بودیم؛ در همان خانه و با همان اثاث زندگی. آن روزی که ماها نشستن روی مبل را بلد نبودیم، ایشان در خانهاش مبل داشت؛ همان مبل ۴۰ سال، ۴۵ سال قبل، امروز هم در خانهی ایشان است و از همانها استفاده میکردند. زندگی خودش را توسعه نداد، وضع اشرافی به خود نگرفت. خب اینها در مردم اثر میگذارد؛ بااینکه علیه ایشان تبلیغات هم زیاد میکردند، لکن دیدید مردم مشهد چه بدرقهای کردند از این انسان. تشییع جنازهی مرحوم آقای طبسی و نماز [بر] ایشان، مثل بزرگترین راهپیماییهایی بود که در مشهد انجام گرفته بود که ما دیدیم؛ آن صحن …
سادهزیستی و پاکدستی بهعنوان برنامهٔ دائمی مسئولان
به مسئولان کشور چه انتخابشوندگان برای مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان و چه دارندگان مناصب اجرایی در قوای دیگر و چه دیگر مسئولان در سازمانها و نهادها، یادآور میشوم که سپاسگزاری شایسته را در خدمت صادقانه به مردم و کشور و نظام اسلامی محقق سازند؛ سادهزیستی، پاکدستی، حضور پیوسته در جایگاه مسئولیت، ترجیح منافع ملی بر خواستههای شخصی و جناحی، ایستادگی شجاعانه در برابر مداخلات بیگانه، واکنش انقلابی به نقشههای بدخواهان و خائنان، منش جهادی در اندیشه و عمل، و در یک جمله: کار برای خدا و در راه خدمت به خلق خدا را، برنامه دائمی خویش در دوران این مسئولیت بدانند و به هیچ قیمت از آن تخطی نکنند.
اعراض از آسایش و امتیازات مسئولان امتیاز بزرگ دولت
… گرفت، تحمل زحمات کار شبانهروزی را شماها نشان دادید؛ یعنی دیده شد، احساس شد، همه فهمیدند که رئیس جمهور محترم و همکارانشان در دولت حجم کارشان بسیار بالا و پرشتاب نسبت به همهی دورههای دیگر بود و هست؛ این نقطهی برجستهای است که نباید این را نادیده گرفت. همهی کسانی که میخواهند دربارهی دولتها، دربارهی کابینهها، دربارهی رؤسای جمهور قضاوت کنند - چه پیش خودشان، چه در منظر عموم - و نظری بدهند، خوب است به این نکته هم توجه کنند: حجم کار بالا و تلاش خستگیناپذیر و اعراض از آسایشها و آسودگیها و امتیازاتی که معمولاً مسئولان کشورها در دنیا دارند؛ استراحت میکنند، تفریح میروند، امتیاز میگیرند؛ اینها را نخواستن، ندیدن، طلب نکردن، امتیاز بزرگی است که این دولت بحمدالله از این امتیاز برخوردار بود.
سادهزیستی و دوری مسئولان از تجمل از عوامل گرایش مردم به دولت
… بود؛ سعی میکردند به عنوان یک ارزش منفی یا ضد ارزش، از این چیزها یاد کنند؛ مقاله مینوشتند، حرف میزدند، گفته میشد. امروز خوشبختانه اینجور نیست، درست بعکس است؛ گرایش عمومی مردم و مسئولان کشور به حرکت انقلابی، جهتگیری انقلابی، ارزشهای انقلابی و مبانی انقلاب است. این را توجه داشته باشید که یکی از عوامل گرایش مردم به دولت، همینهاست؛ یعنی مردم به این ارزشها اهمیت میدهند. مسئلهی دعوت به عدالت، مسئلهی سادهزیستی، دور بودن مسئولان از تجمل؛ اینها خیلی چیزهای مهمی است.
لزوم پیشبرد کار نظام با بساطت و سادگی
… است، خرج دارد - من اطلاع دارم، میدانم - و کاری است کاملاً غیر لازم، با هزینهی سنگین؛ خب، این توجیهی ندارد. ثانیاً این نحوهی کار کردن و عکس زدن و تبلیغهای اینجوری، مناسب وضع ما و شأن نظام جمهوری اسلامی و شأن طلبگی ما نیست؛ اینجور کارها مال دیگران است. کار ما بایستی با بساطت و سادگی پیش برود. اینجور کارهای رنگ و لعابدار، متناسب با وضع ما نیست؛ و البته از لحاظ فنی هم کسی نگاه کند، اینها ضد تبلیغ هم هست. حالا اگر کسی هم میخواهد واقعاً یک محبتی بکند، اینها کارهائی است که خیلی تأثیر ندارد؛ تأثیرات عکس هم دارد. به هر حال من گلایهمند شدم، منتها ندانستم که به کی باید این گله را بگویم؛ کدامیک از …
انتخاب مسئولان مردمی، سادهزیست و دردآشنا
… که مسئولین کشور، خودشان، کسانشان، نزدیکانشان و وابستگانشان، اهل اسراف و اهل اشرافیگری نباشند. چطور میتوانیم اگر خودمان اهل اسراف باشیم، به مردم بگوئیم اسراف نکنید؛ «أ تأمرون النّاس بالبرّ و تنسون انفسکم»؛[3] «یا أیّها الّذین امنوا لم تقولون ما لا تفعلون. کبر مقتا عند الله ان تقولوا ما لا تفعلون».[4] اولین کار این است که ما مسئولین کشور را، افرادی انتخاب کنیم که مردمی باشند، سادهزیست باشند، درد مردم را بدانند و خودشان از درد مردم احساس درد کنند. این هم به نظر من شاخص مهمی است. آگاهانه بگردید؛ برسید؛ و به آنچه که رسیدید و تشخیص دادید، با قصد قربت اقدام کنید؛ با قصد قربت پای صندوق انتخابات بروید و خدای متعال اجر خواهد داد. این هم یک نکته.
سادهزیستی و مردمی بودن مسئولان دولت کنونی
… ارزش بود در انقلاب. یعنی افرادی در سطوح مختلف بودند که از اینکه به اشرافیگری نسبت داده شوند، یا از آنها چیزی دیده شود که جزو خصوصیات اشرافیگری باشد، بشدت اجتناب میکردند. مسئولین کشور در درجهی اول متعهد به این قضیه هستند و باید باشند. این تدریجاً ضعیف شد. امروز خوشبختانه همان موج ضد ارزش کردن اشرافیگری، بحمدالله وجود دارد؛ یعنی دولت، مسئولین دولتی سادهزیستند، مردمی هستند و این خیلی فرصت خوبی است؛ نعمت بزرگی است. این یکی از شاخصهاست.
ارزش سادهزیستی رئیسجمهور و مسئولان
سادهزیستی - بخصوص در خود آقای رئیسجمهور - خوب و برجسته است و چیز باارزشی است؛ در مسئولین هم - کما بیش؛ یک جایی کمتر، یک جایی بیشتر - بحمدالله هست. سادهزیستی چیز بسیار باارزشی است. ما اگر بخواهیم تجمل و اشرافیگری و اسراف و زیادهروی را - که واقعاً بلای بزرگی است - از جامعهمان ریشهکن کنیم، با حرف و گفتن نمیشود؛ که از یک طرف بگوئیم و از طرف دیگر مردم نگاه کنند و ببینند عملمان جور دیگر است! باید عمل کنیم. عمل ما بایستی مؤید و دلیل و …
سادهزیستی امیرالمؤمنین و فرزندانش در دوران حکومت
… یا امیرالمؤمنین! چرا بر این شخص حد جاری شد؟ گفت: حد که در اختیار من نیست؛ حد حکم الهی است؛ من گفتم آنچه در اختیارم هست، برایتان انجام می دهد؛ حد که در اختیار من نیست. تازه بنی اسد جزو دوستان و مخلصین امیرالمؤمنین بودند. زندگی امیرالمؤمنین این طوری بود. درباره ی غذای او، لباس او، وضع معیشت او و فرزندان او خیلی چیزها نقل شده است. راوی می گوید رفتم دیدم امام حسن و امام حسین نشسته اند و دارند غذا می خورند. غذای آنها عبارت بود از نان و سرکه و سبزی. گفتم آقازاده ها! شما امیر هستید؛ شما خانواده ی حکومتید؛ پسر امیرالمؤمنین هستید؛ در بازار هم این همه آذوقه هست. «و فی الرّحبة ما فیها»؛ در رحبه - نزدیکی کوفه - این همه جنس ریخته اند و مردم دارند استفاده می کنند؛ شما آقازاده ها غذایتان این است؟ رو به او کردند و …
زندگی امیرالمؤمنین (ع) همسطح فقیرترین مردم
در جای دیگر، در آن نامه معروف به عثمانبنحنیف میفرماید: «الا و انّ لکلّ مأموم اماما، یقتدی به و یستضیءُ بنور علمه»؛[3] هر مأمومی امامی دارد که باید از دانش او استفاده و از نور او استضائه کند و به او اقتدا و از او پیروی نماید. بعد فرمود: «الا و انّ امامکم قد اکتفی من دنیاه بطمریه و من طعمه بقرصیه[4] ». امیرالمؤمنین خوراک و لباس خود را که شبیه فقیرترین مردم آن روزگار بود، مطرح فرمود و گفت: من که امام شما هستم، اینگونه زندگی میکنم. به عثمانبنحنیف فرمود: شما نمیتوانید مثل من زندگی کنید؛ یعنی این توقّع هم وجود ندارد؛ «ولکن اعینونی بورع و اجتهاد»؛[5] اما از گناه پرهیز کنید و در راه رسیدن به اینجا تلاش نمایید. این همان مطلبی است که امروز امیرالمؤمنین به ما هم میگوید. از آنچه خلاف و گناه …
کار زیاد و بهرهمندی کم بهعنوان وظیفهٔ رفتار علوی
… مِلک خود به حساب میآوَرَد - یا به زبان بگوید، و یا اگر نمیگوید، در عمل اینطور وانمود کند که ما اینقدرها حق داریم - و با بیتالمال مثل اموال شخصی خود رفتار کند - یا بخورد یا ببخشد یا در راه اغراض شخصی از آن استفاده کند - نمیتواند دنبالهروِ علی به حساب آید. رفتار علوی در همه این ابعاد، وظیفه ماست؛ کارِ زیاد، بهرهمندىِ کم. امیرالمؤمنین، هم در آن زمانی که وظیفه حکومت بر دوش او بود و هم در آن زمانی که انزوا و کنار بودن از حکومت را بر او تحمیل کرده بودند، وسط میدان بود و کار میکرد. هیچ وقت علی نرفت در خانه بنشیند و با مردم و جامعه و کشور قهر کند. این خصوصیتِ امیرالمؤمنین نیست.
زندگی رئیسجمهور در همان خانهٔ ساده پیش از انقلاب
… روی او حساب نمیکنند. - آن رئیس جمهور، آدم با سوادی بود. روزنامههای ما در آن زمان راجع به وی نوشتند که در ساختمانی ساده با چهار، پنج اتاق زندگی میکرد و امور شخصیاش را خودش انجام میداد. واقعاً در آن روزگار تعجّب میکردیم که یک رئیس جمهور، آن طور زندگی کند! شما آن رئیس جمهوری را که واقعاً هیچ کاره محض بود - در واقع مجسّمهای بود - در نظر بگیرید و به رئیس جمهور خودمان که شخصیتی مسؤول و مورد اعتنا در عرصههای بینالمللی است، بنگرید. بروید خانهاش را ببینید که آیا چهار، پنج اتاقْ بیشتر دارد؟ همان خانهای است که قبل از انقلاب هم محل سکونتش بوده و یا از اوّل انقلاب در آن اقامت گزیده است. این، وضع زندگی مسؤولین جمهوری اسلامی است! در این جمهوری، هر کس هر چه میخواهد، میگوید. هر کس در هر ممشا و مسلکی که دوست میدارد، سیْر میکند. کسی کاری به کسی ندارد. آن وقت در همین نظام، برخی افراد که فجایع رژیم سابق را تحمّل کردند و لب از لب نگشودند، دم از آزادیخواهی و پایمال شدن حقوق بشر میزنند! در …
زندگی طلبگی مسئولان انقلاب اسلامی در برابر تبختر حاکمان
… - با آن ملت و کشور و انقلاب، رفتاری مثل رفتار حکّام قبل از خودش داشت؛ همان حکّامی که علیهشان انقلاب کرده بود. رفتار او تداعیکننده رفتار همان سردار پرتغالی بود که در آنجا حکومت میکرده است؛ همان رفتار، همان تبختر و همان حالت کبریایی! برای ما تعجّبآور بود. آن روز بنده رئیس جمهور بودم. یک طلبه بودم، زندگی ما هم زندگی طلبگی بود. بالاتر از ما هم امام بزرگوار قرار داشت که زندگیاش مظهر صفا و سادگی بود و آنطور زندگی میکرد. ملت هم با آن عشق و علاقه، امام را واقعاً دوست میداشتند و حاضر بودند حتی جانهایشان را در راه او بدهند. غرض اینکه، انقلابهای دیگر اینطور بودهاند. انقلاب ما واقعاً …
صفای طلبگی در معنویت، حجرهٔ ساده، تواضع و کمتوقعی
… میرود تا علیرغم میل دشمنان، در عرصه گیتی، سخن حق را زنده کند و به کرسی بنشاند. اگر به روستا میرود، به چشم بخشی از آن دنیای بزرگْ به آن نگاه میکند. در آن دنیا، روستا، شهر، شهر بزرگ، کارخانه، دانشگاه، محیطهای اسلامی و غیر اسلامی و بلکه ضدّاسلامی هم وجود دارد. این، امید طلبه امروز و آفاق دید اوست (ما در چه زمان چنین شرایطی را داشتیم؟!) و صفای طلبگی، همان دریاچه زلال آرامی است که توفانهای مادّیگری، سکون و طمأنینه الهی آن را آشفته نکرده است. صفای طلبگی، همان معنویّت و حجره ساده، تواضع و کم توقّعی آن است، یا خانهای که از حجره، چندان بهتر نیست. به همین دلیل است که بنده در دل خود، این جمع را بسیار ارج مینهم و قدر میدانم و از خدا میخواهم که آنچه رضای او و به سود این جمع و حوزههای علمیّه و طبعاً به سود جهان اسلام است، در این فضا منعکس کند و به دلها و گوشها برساند.
بیاعتنایی مسئولان جمهوری اسلامی به زخارف و لذات دنیا
… داشتند و تحت تأثیر حقایق آشکارشدهى بعد از جمهورى اسلامى قرار نگرفتند، هنوز عدّهاى هستند که با نظام جمهورى اسلامى بدند، براى خاطر اینکه در رأس این نظام یک روحانى است؛ وَالّا مىبینند که این نظام، نظام عادلانهاى است، مىبینند که این نظام از فساد دور است. امروز کدام کشور در دنیا وجود دارد این را ما تحدّى[17] میکنیم که مسئولین آن کشور در بالاترین سطوح، اینهمه نسبت به زخارف[18] دنیا و تعیّش[19] دنیا و لذّات مادّى، بىاعتنا باشند، آنچنان که در جمهورى اسلامى، به فضل پروردگار و به لطف الهى وجود دارد؟ این جز به ارادهى الهى نیست؛ ماها در این مورد کارهاى نیستیم؛ هر چه هست، از خداى متعال و از ارادهى ذات مقدّس ربوبى است، ما عجز محضیم. نه اینکه ما کارى کردیم؛ نه، «ما»یى وجود ندارد؛ هر چه هست، او است؛ ارادهى او است، قدرت او و خواست او است که دلها را نرم …
نداشتن اندوخته پس از دوران نمایندگی بهعنوان افتخار
… هستید؛ معلّمید، روحانى هستید، عالِم دینى هستید، کارمند متوسّط ادارى هستید، مبارز سابقهدار سیاسى هستید، زندانرفته هستید، کتکخورده هستید. ما در نمایندگان مجلس در دورههاى گذشته بسیارى را سراغ داریم ــ کسانى را بنده سراغ دارم، حالا نمیتوانم بگویم چه تعدادى؛ غیر واحدى[9] را سراغ داریم ــ که اینها بعد از آنکه دوران نمایندگىشان تمام شد، اندکى اندوخته نداشتند؛ چهار سال امکانات در اختیارشان بود، با دولت، با وزرا، با ادارات، با همهجا ارتباط داشتند، [امّا] بعد که این چهار سال تمام شد، یک آدم معمولى بودند که بایستى میرفتند کار میکردند، نانی پیدا میکردند و خودشان و زن و بچّهشان میخوردند؛ اینها افتخار است. من یک وقتی این مطلب را گفتم که درست است که فاصلهى مسئولین جمهورى اسلامى در قشرها و طبقات مختلفشان با امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) و بزرگان صدر اسلام فاصلهى بسیار عظیمى است ــ خیلى فاصله است بین آن چیزى که امروز مسئولین جمهورى اسلامى هستند و آنچه …