رفتن به محتوای اصلی

زندان

نام‌های دیگر: زندان‌ها، زندان‌زدایی، حبس

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

مجازات حبس، ادارهٔ زندان‌ها و جایگاه آن در نظام قضایی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع اعضای هیات بازرگانان ایرانی (خیانت حقوق بشر- مستضعفان)— ۱۳۵۸/۰۲/۲۵

سیر زمانی

از ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۲
۱۳۵۸۱۳۶۲

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

این مسائل واقع می‌شود. لکن شما کوشش کنید که همین طوری که می‌گویید که ما رفتارمان خوب است، رفتار را خوب کنید با اینها. آنهایی که می‌شود واقعاً آنها را موعظه‌شان کرد، نصیحت کرد، از بین آنها ببرید یک جای دیگر نصیحتشان کنید؛ اشخاص بیایند، روحانیون بیایند، با آنها صحبت کنند، خودتان صحبت کنید، بلکه اینها تربیت بشوند. محبس یک جایی است که تربیت باید بشوند مردم در آن محبس اسلامی. من آن وقتی که در حبس بودم، این اشخاصی که در آنجا زندانبان بودند می‌آمدند پیش من می‌نشستند صحبت می‌کردند. یک دفعه که من دیدم یک جایی صدا بلند شد و مثل اینکه یک شکنجه‌ای در آنجا بود- شکنجه‌ها را اگر بود جاهای دیگر می‌بردند، مثل اینکه آنها می‌خواستند به من هم بفهمانند که اینها هم هست در کار- من بعدش که آمدند آنجا، گفتم آقا این چه بساطی است که شما درست کردید. زندان باید تربیت کند اشخاص را، باید یک مکتب باشد زندان. وقتی می‌آیند آنجا اگر یک دزدی است، دزدی‌اش را از او بگیرید و بیرونش بفرستید؛ تربیتش کنید. البته آنها عذر آوردند که نه اصلش شکنجه‌ای در کار نبود و یک پاسبانی چه کرده بود، یک سیلی به آن زدند و فلان، ولی دروغ می‌گفت. در هر صورت، زندان اسلامی باید روی همان موازین اسلامی باشد. همانی که وقتی که به شخص اول اسلام، حضرت امیر، ضربت می‌زند، بعد که می‌بردندش، سفارش می‌کند که این را از همان غذایی که خودتان می‌خورید بدهید و همان طور چه بکنید.[2] وقتی مواجه بشوند اینها با یک اخلاق صالح و خوبی، یک دسته‌شان که توطئه گرند و اینها که اصلًا دنبال این مسائل نیستند؛ اما یک دسته دیگر کم کم آرام می‌شوند، کم کم همان طوری که گفتید بعضیهایشان تربیت شدند، تربیت می‌شوند و باید اینها را با اخلاق خوب و با رفتار خوب و اینها تربیت کرد و کار، کار بسیار مشکلی است؛ هر که باشد در می‌رود. لکن من دعا می‌کنم که شما مقاومتتان زیادتر باشد و رفتارتان هم ان شاء الله، همان طوری که تا حالا هست، خوب باشد با آنها.

شاهدها (۱۲ پاراگراف)

زندان اسلامی محل تربیت و مکتب اصلاح مجرمان

… که می‌گویید که ما رفتارمان خوب است، رفتار را خوب کنید با اینها. آنهایی که می‌شود واقعاً آنها را موعظه‌شان کرد، نصیحت کرد، از بین آنها ببرید یک جای دیگر نصیحتشان کنید؛ اشخاص بیایند، روحانیون بیایند، با آنها صحبت کنند، خودتان صحبت کنید، بلکه اینها تربیت بشوند. محبس یک جایی است که تربیت باید بشوند مردم در آن محبس اسلامی. من آن وقتی که در حبس بودم، این اشخاصی که در آنجا زندانبان بودند می‌آمدند پیش من می‌نشستند صحبت می‌کردند. یک دفعه که من دیدم یک جایی صدا بلند شد و مثل اینکه یک شکنجه‌ای در آنجا بود- شکنجه‌ها را اگر بود جاهای دیگر می‌بردند، مثل اینکه آنها می‌خواستند به من هم بفهمانند که اینها هم هست در کار- من بعدش که آمدند آنجا، گفتم آقا این چه بساطی است که شما درست کردید. زندان باید تربیت کند اشخاص را، باید یک مکتب باشد زندان. وقتی می‌آیند آنجا اگر یک دزدی است، دزدی‌اش را از او بگیرید و بیرونش بفرستید؛ تربیتش کنید. البته آنها عذر آوردند که نه اصلش شکنجه‌ای در کار نبود و یک پاسبانی چه کرده بود، یک سیلی به آن زدند و فلان، ولی دروغ می‌گفت. در هر صورت، زندان اسلامی باید روی همان موازین …

تبدیل زندان به مدرسهٔ آموزش و تربیت اخلاقی

… کشیده‌اند؛ و چه کسانی که با فروش و توزیع مواد مخدره فرزندان کشور را به فساد کشانده‌اند؛ و چه سایر گناهکاران. اینان اکنون اسیران شما هستند، و به دست خود به اسارت کشیده شده‌اند. با اسرای خود، چه اینان و چه اسرای جنگی، رئوف و مهربان باشید و برادرانه رفتار کنید؛ و زندانها را به یک مدرسه آموزش و تربیت اخلاقی مبدل کنید، چنانچه تا کنون عمل کرده‌اید، تا منحرفان و گناهکاران شیرینی عدالت اسلامی را بچشند، و به اسلام و نظام اسلامی رو آورند؛ و از روی حقیقت توبه کنند و بازگشت به اسلام و خدای متعال نمایند، که باب رحمتْ گنهکاران را بهتر جذب می‌کند. حتی آن کس که مستحق حدود الهی است، از قتل و دیگر جزاها، باید از عطوفت‌ ماموران، تا پایدار و محل مجازات، برخوردار باشند. و شورای عالی قضایی و ستاد پیگیری در بررسی وضع زندانیان تسریع نمایند. و هر کس استحقاق عفو دارد به فوریت معرفی نمایند تا عفو شوند و به زندگی …

لزوم تربیتگاه بودن زندان و ارشاد زندانیان

و من راجع به دادگاه انقلاب و راجع به کارهایی که مربوط به دادگاه انقلاب است، من نمی‌گویم که باید اینجا سستی بشود. اینجا باید با جدیت جلویش گرفته بشود، باید جلوی این فسادها گرفته بشود. حالا بگیرند نگه دارند تربیت کنند یا اگر واقعاً مستحق حدود شرعی هستند حدود شرعی را جاری بکنند که- زندانها- باید زندانها محل تربیت باشند، باید مردم را در زندانها تربیت کرد. زندان خودش یک تربیتگاه باید باشد. خوب، کسانی که در زندان هستند برایشان صحبت بشود ارشاد بشود، آقایان صحبت کنند برایشان، ارشادشان کنند. ممکن است یک عده ایشان افرادی باشند که واقعاً گول خورده‌اند، و شاید اکثراً هم گول خورده باشند. آنهایی که گول خورده‌اند کم کم درست می‌شوند؛ تا یک وقتی که آرامش پیدا شد، خوب، آنها هم بروند سراغ زندگیشان. اما آنهایی که غیر اینها هستند، فرض کنید یک کسی دزدی کرده، …

نهی متصدیان زندان از دشنام و سیلی به زندانی

و همین طور متصدیان حبسها و زندانها باید این معنا را توجه داشته باشند، چه اشخاصی که در راس هستند و چه اشخاصی که مشغول اجرای عمل هستند، باید این معنا را توجه بکنند که حدود الهی معنایش این نیست که یک کسی که مستحق قتل است ما فحشش بدهیم؛ جایز نیست این، یا به او سیلی بزنیم؛ حق نیست؛ یعنی، قصاص دارد این. یک نفر آدم جانی که دارند می‌برند بکشندش، اگر شما یک سیلی بزنید، او حق دارد به شما سیلی را عوض بزند و خلاف شرع کردید. گمان نکنید که حالا که این آدم توی حبس آمده است، ما باید با او رفتار بد کنیم. ان شاء الله، نمی‌کنید و نباید بکنید.

دعوت از مقامات و خارجیان به بازدید برای روشن شدن واقعیت

… اسلامی و انقلاب اسلامی را در بین همه جامعه‌ها از بین ببرند و مشوّه کنند و بدنام کنند. وقتی انسان با اینها مواجه شد، خوب، باید خیلی با استادی عمل بکند که اینها خیلی دستشان یک مساله نیاید. البته کار، کار بسیار مشکلی است و ان شاء الله، اجر دارید در این کار. و من امیدوارم که خداوند به شما قدرت بدهد که در مقابل این ناملایماتی که هست شما پایدار باشید، لکن باز هم تکرار می‌کنم، من به هر یک از این آقایانی که آمدند و مطالبی که عمل کردند و به من گفتند، گفتم این فایده ندارد، باید بروید عرضه کنید به مردم، بگویید بیایند بگویند، بگویید مسائل این است، بیایند خلافش را بگویند و بیایند مردم ببینند. اشخاص بیایند ببینند، از مقامات اشخاص را بفرستند بیایند ببینند این جاها را. اشخاصی که از خارج می‌آیند بیایند ببینند این زندانها را، بیایند ملاحظه کنند مساله چه جوری است و از آن طرف ببینند اینها چه دارند می‌گویند. امیدوارم که ان شاء الله، این امور بتدریج درست بشود و دلهای خودتان را قوی کنید که شما پیروز هستید ان شاء الله.

تفاوت زندانیان رژیم سابق و جمهوری اسلامی

… وقت هم اعدام بود. حبسیها کیها هستند؟ آن وقت کیها بودند؟ شما حالا یک دانه حبسی پیدا می‌کنید که یک آدم صحیح باشد و حبس باشد؟ یک آدمی پیدا می‌کنید؛ یک آدم متدیّن، یک آدم ملی، یک آدم باشد؟ آن وقت که حبس بودند، همه ملّیون حبس بودند. و همه عرض بکنم که- امثال ذلک. و حالا کی‌ حبس هست؟ اینهایی که جنایات زیاد کردند و آن همه جنایات را کردند، اینها حبس هستند. آن وقت وضع حبس حالا را با این جنایتکاران ببینید، با وضع حبس آن وقت را با آن جنایتکارها، با آن مردم صحیح. وضع آن وقت آن طور بود که باید از آنهایی که حبس بودند بشنوید چه شده است. اینها را تا آن‌ حدودی که ما اطلاع داریم، که مُهمش تهران است، اشخاصی که در آنجا هستند و مکرراً ما هم سفارش کرده‌ایم، ابداً تعدی به کسی نمی‌کنند. حبسها از حبسهایی نیست که نارضایتی داشته …

منع گرسنگی دادن، زدن، شکنجه و درشتی با زندانی در حکومت اسلامی

… این جمعیتی که کشته شده است برای احقاق حقوق بشر بوده است. دادگاههای ما با دقت و با همه جور و اشخاص امین [که‌] بوده‌اند این کار را کرده‌اند. از این به بعد باز یک قدری تخفیف داده شده است، که [یک قدری مثلًا] به آن حدّت نباشد. بعدها هم زیادتر تخفیف داده می‌شود؛ لکن ما با همین اشخاصی که این طور شکنجه کردند، این طور آدم کشتند- ما سفارش کردیم که در حبسها حتی به [آنها] یک کلمه درشت نگویند. من اعلام کردم این را، اعلامیه داده‌ام، که حبسی را در حکومت اسلامی- و لو هر چه مجرم باشد- حبسی را حق ندارند به اینکه گرسنگی بدهند، حق ندارند به اینکه یک سیلی به او بزنند، حق ندارند به اینکه او را شکنجه بکنند، حق ندارند که یک کلمه درشت به او بگویند. آن قدری که حقش این است که محاکمه‌اش بکنند، هر طور جرمی که دارد به آن جرم [مجازات‌] بکنند، جزا به او بدهند؛ بیشتر از این نه، زاید بر این نه. یک حبس این طوری که این شکنجه گرها، اگر یکی از ماها گرفتار آنها می‌شد و نسبت به آنها یک «تو» گفته بودیم آن طور با ماها رفتار می‌کردند، این شکنجه گرها الآن در حبس ما موجودند، الآن در حبس ایران- اینها- موجودند؛ آمدند دیدند از خارج و گفتند مطابق با تمدن است این …

تصور مردم بیرون از کتک و داغ کردن در زندان

… مقداری هم که رسیده‌ایم این همه صداها بلند شده است. من هم می‌دانم این معنا را، من هم می‌دانم که آن که قاضی است، آن که رئیس محبس است، آن که دادستان است، آن که وکیل مدافع است، همه اینها گرفتاری دارند؛ هر کدام به اندازه یک مقداری که سعه شعاعشان تا آن اندازه است؛ لکن مردمی که در خارج هستند نمی‌دانند. آن مردم خیال می‌کنند که همچو که یک کسی رفت در حبس، اوّل شروع می‌شود به کتک زدن و داغ کردن و چه کردن و بعد هم تا آخر همین طور. شما هم از این طرف می‌گویید که این مسائل هیچ نیست در آنجا؛ بلکه آنها دارند ما را داغ می‌کنند و ما را شکنجه می‌دهند.

لزوم روشن شدن کتک خوردن پاسبانان برای مردم

آنها پاسبانها را دارند کتک می‌زنند و پاسبانها به آنها حرفی نمی‌زنند. این مساله باید برای مردم روشن بشود، باید گفته بشود به مردم. آن آقایانی که آمدند و حبسها را دیدند باز تا حالا نیامدند پیش من که مسائل را به من درست بگویند. جسته و گریخته من بعضی وقتها از- مثلًا- اشخاص محترم می‌شنوم که مسائل، مسائل دروغ بوده، این طور نبوده؛ بله گاهی اتفاق افتاده است برای کسانی که در حبس کذا بوده‌اند، یک …

تأیید وضع زندان‌های پس از انقلاب به‌سبب منطق انسانی و اسلامی

… ملت ما نجیب است، ملت ما اسلامی است؛ و الّا همان روز اول همه اینها را با هر چه بود غارت کرده بودند و از بین برده بودند. ولی ملت ما ملتی است که ادب اسلامی دارد. آنهایی هم که همه خیانتها را کردند باز با آنها آن خشونتهایی که آنها با بشر می‌کنند اینها نکردند. وقتی آمدند حبسهای ایران را دیدند، رفتند گفتند حبسها خوب است؛ مطابق با تمدن است؛ مطابق با [جوامع‌] دمکراتیک است. برای اینکه منطق، منطق انسانی است. یک منطق انسانی، یک منطق اسلامی، نمی‌تواند غیر از این باشد. اگر آنها غلبه کرده بودند بر ما، هیچ یک ما الآن نبودیم! اگر هویدا به ما غلبه کرده بود، دیگر ما اینجا ننشسته بودیم؛ شما هم نبودید.

اعتراض به شکنجهٔ زندانیان و لزوم تربیتی بودن زندان

… جنایتکارها را [مجازات می‌کنیم‌]- که هر کدامشان، بعضی از اینها، چندین نفر آدم را کشته‌اند، یا آن طور اینها را شکنجه داده‌اند که در زیر شکنجه مردند، یا پاهای آنها را ارّه کردند، یا آنها را در تاوه گذاشتند و بو دادند، از همه طبقات، در زندانها آن طور عمل کردند؛ [سر و صدا راه می‌اندازند] یک شب من در آن حبس که بودم صدای ضجّه و ناله اشخاصی که [شکنجه‌] می‌کردند خودم می‌شنیدم؛ بعد که آمدند این حبسیها، یعنی صاحبان حبس، پیش من آمدند، اعتراض کردم و گفتم زندانها باید جای تربیت باشد نه جای این طور وحشیگریها. گفتند «نه، این چیزی نبوده. این یک سربازی بود که فرار کرده بود یک سیلی به او زدند!» در صورتی که شاید بیشتر از یک ساعت شاید شکنجه می‌کردند و من فریاد می‌شنیدم.[1]

حبس دزد مایهٔ فزونی جرم و لزوم اجرای حد به‌جای آن

… الهی برای حفظ حقوق بشر است. بشر- همه- حقّ حیات دارند؛ اگر نکشند این آدم جانی را و این آدمی که آدم کشته است، آدمکشی زیاد می‌شود. اگر به جرم دزدی، چهار نفر را که دزدی کرده‌اند و رفتند منزل مردم مالش را از بین برده‌اند، جزا به آنها ندهند، جنایت زیاد می‌شود. گرفتن و بردن توی حبس و نگه داشتن و در همان جا هم باز جیب بری را تعلیم و تعلم کردن- این- اسبابِ زیادی‌اش می‌شود. این را حبس نباید کرد؛ باید همان جزایی که گفتند بکنند و رهایش کنند برود. دیگر [زیاد] نمی‌شود. اگر آن کسی که به نوامیس مردم [تعرض‌] کرده است، با آن شرایطی که دارد بیاورند بکشند، دیگر این زیاد نمی‌شود. حق بشر را اسلام دارد ادا می‌کند.