نقد بیحساسیتی مقامات بالای قضایی به مسائل تکاندهنده
از آنجا که مقامات بالای قضایی کشور هیچ گونه حساسیتی در مورد مسائل تکان دهنده فوق ندارند به حجتی الاسلام آقایان نیّری و رئیسی، ماموریت داده میشود که طبق آنچه تشخیص میدهند، در چهارچوب اسلام عزیز، در موارد مذکور اقدام نمایند. باعث تعجب است که در نظام اسلامی چنین حوادثی اتفاق میافتد؛ ولی با کمال خونسردی اجرای احکام خدا تعطیل، و کارهای دیگر بر کار قضایی رجحان پیدا میکند.
گزارشهای متعدد از ضعف دستگاه قضایی و انتظار مردم برای برخورد جدیتر
از آنجا که گزارشات متعددی در مورد ضعف دستگاه قضایی به این جانب رسیده است، و مردم شریف و متعهد ایران انتظار برخورد جدیتری با مسائل مختلف را دارند، به جنابعالی و حجت الاسلام آقای رئیسی ماموریت قضایی داده میشود تا نسبت به گزارشات شهرهای سمنان، سیرجان، اسلامآباد و دورود رسیدگی نموده، و فارغ از پیچ و خمهای اداری با دقت و سرعت آنچه حکم خداست در موارد مذکور اجرا نمایید. باید سعی کنید خدای ناکرده حقی از کسی ضایع نگردد. و السلام.
اجازهٔ رسیدگی سریع پروندهها با موازین شرعی و بدون تشریفات
برای حفظ بیت المال و حقوق و اموال مسلمانان و جلوگیری از تضییع و اتلاف به شما اجازه داده میشود موارد ذکر شده را با مباشرت خودتان یا با تعیین اشخاص قاطع و مورد اطمینان و اعتماد هر چه سریعتر با حفظ موازین شرعی و بدون تشریفات دست و پاگیر قانونی رسیدگی نمایید تا پروندهها مختومه گردد، و دشواریهای مردم ان شاء الله تعالی حل گردد.
دشواری مشکل قضا و امکان رفع آن با همت مسئولان
… خصوصاً اینهایی که خدمتگزار هستند و مشغول به خدمت هستند، هستم. البته آقای رئیس دیوان عالی کشور مبالغه کردهاند. هر چه هست از اسلام است و از برکات وجود مبارک حضرت بقیه الله. ما، همه ما چیزی نیستیم. امیدوارم که خداوند شما را توفیق بدهد و من دعا میکنم به شما. و میدانم که مشکل قضا یک مشکل بسیار دست بالایی است و به این زودیها هم قابل حل نیست، ولی با همت آقایان و با وقت صرف کردن آقایان ان شاء الله که مشکلات قضا هم رفع میشود. و اگر فرض کنیم که نتوانستیم حل کنیم یا ما کارهایی را نتوانستیم انجام بدهیم، ما به وظیفهمان عمل میکنیم. و خدای تبارک و تعالی از ما بیشتر از آنچه قدرت داریم نمیخواهد. ما ان شاء الله که قدرت خودمان را صرف میکنیم و شما آقایان هم وقت خودتان را صرف میکنید. و …
لزوم تقویت پرسنل این قوه
آنچه که من در این محضر محترم باید عرض کنم، یک مطلب راجع به قوه قضاییه است و یک مطلب راجع به کسانی است که در خارج کشور مشغول خدمت هستند که عدهایشان این جا امروز تشریف دارند. مطلبی که راجع به قضاوت عرض میکنم، یک صحبت راجع به این است که باید پرسنل این قوه تقویت بشود و این یک جهتش به عهده حوزههای علمیه سرتاسر کشور است و خصوصاً حوزه علمیه قم. مسئله قضا یک مسئله مهمی است که سر و کارش با همه حیثیت کشور است و مسلمانان است. و آن قدری که اسلام درباره قضا سفارش کرده است، شاید کمتر در چیزهای دیگر سفارش کرده باشد.
دشواری بیشتر کار بهسبب ورود به اختلافات و نارضایتی یکی از طرفین
البته در چنین مقطعی همه کارها مشکل است. قوه قضائیه مشکلاتش بیشتر از سایر ارگانهاست، چرا که قوه قضائیه دخالت در اموری میکند که اختلافی است و اختلاف بین مردم هم تمام شدنی نیست. ناچار، همیشه یکی از دو نفری که با یکدیگر اختلاف دارند ناراضی میرود. به همین جهت، کار بسیار مشکلی است و از طرفی هم، بسیار حساس و مورد توجه اسلام است. قوه قضائیه اگر از روی موازین اسلامی- انسانی رفتار کند، کشور را میتواند نجات دهد.
میراث دادگستری عاری از احکام اسلام و دشواری تحول آن
ب- قوه محترم قضاییه از آنجا که با اعراض و اموال مردم سر و کار دارد، حائز اهمیت فراوان است و جمهوری اسلامی وارث به اصطلاح یک دادگستری و قضاوت عاری از احکام اسلام و متکی به قضاوت اجنبی، با آن شرایط بسیار سنگین و مهمی که برای قضات و قضاوت در شرع اسلام اعتبار شده است گردید؛ که تغییر و تحول در آن، و لو به طور ابتدایی، از مشکلات عظیم بود. و چون حوزههای علمیه، که باید قاضی جامع الشرایط تحویل دهند، از همه امور بویژه قضاوت به طور مایوسانه بر کنار بودند، همت علمای اعلام و فقهای بزرگ مصروف به کتب عبادی فقه و بعضی کتب معاملات گردید و از تحویل صدها قاضی، قاضی جامع الشرایط، عاجز بودند. ناچار برای …
نادرستی تضعیف و لزوم تقویت آن
و من به مردم عرض میکنم که افراد این شورا را از سالهای قبل میشناسم و برای این مقام صلاحیت دارند، و اگر دستور و حکمی از آنها صادر شد، هیچ فردی حق جَوّسازی، نه در روزنامهها و نه در نطقها و نه در بین مردم را ندارد. تضعیف قوّه قضاییه صلاح نیست و باید قوّه قضاییه را تقویت نمود.
استقلال این قوه و نبود حق دخالت برای هیچ مقامی
6- قوه قضائیه، که ملجا و پناهگاه مردم ستمدیده است، قوهای است مستقل و هیچ مقامی حق دخالت در آن را ندارد. و اگر کسانی پیدا شوند که ندانسته در امور قضایی دخالت میکنند، باید بدانند که بر خلاف دستورات شرعیه و نظام جمهوری اسلامی عمل کردهاند. و اگر دانسته تخلف میکنند، مستحق عقاب و تعقیباند. و بر دولت و قوای اجرایی است که از تجاوز و تخلف هر کس در هر جا جلوگیری کنند. و کسانی که پس از احضار در محاکم قضایی از حضور در آن سرپیچی میکنند باید مورد تعقیب واقع و تعزیر شرعی شوند. و کسانی که از حکم قضات شرعی تخلف میکنند و در مقابل آن مقاومت میکنند بر …
موفقیت و خدمات علما در قضاوت با وجود آماده نبودن
… را که در ظرف این مدت کم در صورتی که انقلاب بوده، در صورتی که همه کشورهای بزرگ مخالف بودند با ایران به همه معنا و فشارهایشان را بر این کشور به همه طرف وارد کردند، تبلیغات سرتاسری آن طور کرده است، مع ذلک در این مدت کم در همه جا یک پیشرفتهای چشمگیر شده است. دانشگاه بحمد الله، و امیدوارم که به زودی همه جهاتش درست بشود و روی موازین باشد، و دادگستری و قوه قضاییه بحمد الله کار زیاد کردند. و موجب سرافرازی یک ملت است که در مدت بسیار کم با همه مشکلات و با اینکه مهیا نبودند علمای ما برای قضاوت و امر قضاوت ارتباط با آنها نداشته است، مع ذلک موفق شدهاند و تا کنون خدمتهای فراوان کردهاند.
لزوم تقویت آن به دست علما و پیشنهاد افراد از شهرها
کشور امروز مال خود شماست و خود شما باید اداره کنید. قوه قضاییه امروز قوه قضاییه اسلامی است و رو به اسلام دارد میرود و باید خود علمای اسلام این را تقویت کنند، و افراد را بفرستند. علمایی که در بلاد هستند یا خودشان یا کسانی که مربوط به آنهاست و میتوانند قضاوت کنند، پیشنهاد کنند که وارد بشوند در این قوه قضاییه تا ان شاء الله رفع نقیصه به همه معنا بشود. نباید ما حالا بنشینیم امید این پیدا کنیم که خیر، خودش میشود. نه، هیچ امری خودش نمیشود، با کوشش، امرها تحقق پیدا میکند. و در واقع قضا هم از باب اینکه یک واجب شرعی است بر همه مگر اینکه به مقدار کفایت داشته باشیم، از این جهت، این عمل به یک وظیفه شرعی و اسلامی …
حل بسیاری از مشکلات کشور با اصلاح این قوه
کسانی که در حوزهها هستند و آنهایی که درس خوانده هستند و در حوزهها دیگر سمت مدرسی و این طور چیزها را ندارند، آنها هم تشریف بیاورند و این قوّه قضاییه را تقویت بکنند تا ان شاء الله درست بشود این قوه. اگر این قوه قضاییه درست بشود، بسیاری از مشکلات کشور درست میشود. مردم سر و کار دارند با این قوه، با دادگستری سر و کار دارند. و به شما آقایان قضات هم عرض میکنم که خدا را در نظر داشته باشید در باب قضا. قوّه قضاییه سر و کارش با جان مردم است، با مال مردم است، با نوامیس مردم است، و باید همیشه خدا را ناظر و حاضر ببینید که خدای نخواسته نبادا یک اشتباهی در کار بشود، یک وقت خطایی بشود. …
موافقت با واگذاری ادامهٔ کار ستاد پیگیری به این قوه
بحمد الله تعالی با جدیت و زحمات طاقتفرسای هیات پیگیری، به طور چشمگیری از هرج و مرجها که لازمه هر انقلابی است جلوگیری شده و کسی به خود اجازه نمیدهدکه به منازل یا مغازهها تجاوز نماید و بدون مجوز شرعی و قانونی کاری به طور عمد تقریباً انجام نمیگیرد و دادگاهها و دادسراها بدون مجوز شرعی عملی انجام نمیدهند و گزینشها به روال اسلامی عمل میکنند و بالاخره اصول امور با زحمت «ستاد» اصلاح شده است و این جانب از این هیات و زحمات آنان تشکر میکنم و چون مسائل به قوه قضاییه مربوط است و جناب آقای نخست وزیر و بعضی از وزرای دیگر به کارهای مهم دیگر باید اشتغال داشته باشند، با قدردانی از آنان با پیشنهاد مذکور موافقت میشود.
افزایش کوشش در اسلامی کردن نهادها و مهلت ندادن به کجرفتاران
4- قوه قضاییه و هیات پیگیری و دیگر هیاتهای مربوط و منشعب از آنها در این سال جدید بر کوشش خود در اسلامی نمودن همه نهادها بیفزایند، و با قدرت تمام به کجرفتاران و منحرفان مهلت ندهند که با اعمال غیر انسانی- اسلامی خود عمداً یا از روی نادانی و بیبند و باری چهره مقدس جمهوری اسلامی را بر خلاف آنچه هست نمایش دهند. باید عدالت اسلامی در حق آنان بدون غمض عین اجرا شود. و لازم به تذکر است که در حق مجرمان و منحرفان از خدا بیخبر هم نباید از معیارهای اسلامی و حدود و تعزیرات مقرره تجاوز گردد که آن خود نیز از نظر عدالت اسلامی جرمی است که موجب کیفر است. از خداوند متعال توفیق و …
سروکار با جان و مال مردم و لزوم افراد صالح و پرهیز از خطا
… که ما گرفتار هستیم و بخواهیم معطل بماند قضا، بخواهد معطل بماند اصلش رسیدگی به گرفتاریهای مردم، امروز با اجازه فقها، خوب، یک عدهای باید متصدی این امر بشوند که میدانند به طور- فرض کنید- تقلیدی هم حتی کار را انجام بدهند و این یک تکلیفی است از برای همه ما. و یکی هم خود قوه قضائیه، قوه قضائیه باید توجه بکند که سر و کارش با جان و مال مردم است، نوامیس مردم، سر و کار این با آنهاست و باید افراد صالح در آنجا باشند، سالم باشند و توجه بکنند که خطای قاضی بزرگ است، عمدش مصیبتبار است، خطایش هم بزرگ است، باید خیلی در این معنا توجه کنند. و آن چیزی که من عرض کردم در آن اعلامیهای که دادم، راجع به این اعلامیه 8 مادهای، البته دنبال کردند، تعقیب کردند لکن تعقیب بیشتر لازم است، باید با قدرت و قوّه دنبال این بروند که نابسامانیهای این کشور رفع بشود.
سامان دادن قضاوت و کوتاه کردن دست نااهلان از آن
و از شورای عالی قضایی میخواهم امر قضاوت را که در رژیم سابق به وضع اسفناک و غمانگیزی درآمده بود با جدیت سر و سامان دهند؛ و دست کسانی که با جان و مال مردم بازی میکنند و آنچه نزد آنان مطرح نیست عدالت اسلامی است از این کرسی پر اهمیت کوتاه کنند، و با پشتکار و جدیت بتدریج دادگستری را متحول نمایند؛ و قضات دارای شرایطی که، ان شاء الله با جدیت حوزههای علمیه مخصوصاً حوزه مبارکه علمیه قم تربیت و تعلیم میشوند و معرفی میگردند، به جای قضاتی که شرایط مقرره اسلامی را ندارند نصب گردند، که ان شاء الله تعالی بزودی قضاوت اسلامی در سراسر کشور جریان پیدا کند.
نیاز مبرم به قاضیان عالم و متقی از حوزههای علمیه
الف- قوه قضاییه که امروز برای قضای شرعی احتیاج مبرم به افراد عالِم متقی با فضیلت دارد، حوزههای علمیه در هر جا هستند، خصوصاً حوزههای بزرگ باید این مساله را یک واجب کفایی شرعی مهم تلقی نمایند. و برای این مقصد مهم اسلامی از علمای موجود در حوزهها و شهرستانها دعوت نمایند. و همه علمای اعلام میدانند که قضا امر بسیار مهمی است که در رژیمهای طاغوتی به دست اشخاصی که اکثریت آنان صلاحیت نداشتهاند سپرده شده بود. در رژیم سابق ما معذور بودیم، چون اشخاص صلاحیتدار را در هیچ امری، چه رسد به قضای شرعی، نمیپذیرفتند، ولی امروز که قضای …
کمبود افراد واجد شرایط قضاوت چون قضاوت در دست دیگران بوده است
… اجزایی که الآن [در] مجلس هست، [در] حکومت هست، [در] قوه قضائیه هست، [در] نهادهای انقلابی هست؛ همه اینها، اینها همه میخواهند برای خدا کار کنند، برای اسلام میخواهند کار بکنند، منتها به اندازه قدرتشان میخواهند کار بکنند؛ زاید بر قدرت نمیتوانند کاری بکنند. یا فرض کنید که ما به اندازه قضاوت در تمام کشور، افراد نداریم؛ از باب اینکه ما از اول مجهز برای این کار نبودهایم. ما سالها- یعنی، از اول تا حالا- دست ما نبوده است قضاوت، دست دیگران بوده، حالا که آمده، ما افراد نداریم که شرایط را داشته باشند. این افراد هم افرادی هستند که خوب، تا حتی الامکان بهتر از این است که شارب الخمری بیاید قاضی بشود. شما وضع دادگستری را نمیدانید چه خبر بوده است. ما هم درست الآن نمیدانیم که وضع دادگستری چه خبر بود. شاید از همه جاها فساد دادگستری بیشتر بوده. حالا بخواهیم این دادگستری را یکدفعه متحولش کنند به یک دادگستری اسلامی، افراد لازم دارد، کار لازم دارد و باید با …
برتری قضای کنونی با وجود نقصها بر قضای گذشته
… وقت را من نمیخواهم صحبتی بکنم از آنها، ولی شماها میدانید که وضع چه جوری بود و چه اشخاصی بر مال و جان این کشور حکومت میکردند؛ قضاوت میکردند. حالا این شورای قضایی، که از علما تحقق پیدا کرده است، شما میگویید این شورای قضایی قدرتهای قضایی سابق بهتر بود؟! و با همه نقیصهای که ما داریم و این نقیصه را هم نمیتوانیم با این زودی از بین ببریم، مع ذلک، قضای فعلی و قدرت قضای فعلی اصلًا طرف نسبت با سابق نیست. اگر میگویید هست، اطلاع بدهید. رئیس دیوان عالی کشور را در سابق و حالا پهلوی هم بگذارید، دادستانها را با دادستان فعلی و همین طور. اینکه میگویید زمان محمد رضا بهتر از این بود، من نمیدانم. اینها چیزهایی است که هست.
اولویت رسیدگی به پروندههای معوق و به دادگاهها و دادستانیها
رسیدگی به پروندههای کسانی که به عللی به تعویق افتاده است اولویت دارد؛ چنانچه رسیدگی به دادگاههای قضایی و دادستانیها از اولویت خاص برخوردار است. و امیدوارم کیفیت برخورد ادارات و دستگاههای اجرایی با مردم به گونهای باشد که احتیاج به رسیدگی نداشته باشد.
هشدار به محاکم دربارهٔ عمل نکردن زاید بر حکم خدا و قانون اسلام پس از شهادتها
و من یک کلمه میخواهم عرض کنم و آن اینکه به تمام محاکمی که هستند و تمام دستاندرکارانی که هستند این مطلب را توجه بدهم که مبادا یک وقت این طور شرارتهایی که در ایران میشود مثل یک همچو قصه ناگواری که برای ما پیش آمد و دو نفر از بهترین جوانان و بهترین کارکنان ایران از بین رفت،[1] مبادا یک وقت کنترل خودشان را از دست بدهند و زاید بر آنچه حکم خداست و قانون اسلام است عمل کنند.
ادامهٔ کار محاکم با قدرت، کیفر مفسدان و آزادی بیگناهان بر موازین
و محاکم با قدرت هر چه تمامتر به کار خودشان ادامه بدهند. و مردم و ملت با قدرت تمام، و هر چه بیشتر توجه کنند و به این کسانی که توطئهگر هستند توجه کنند و به محاکم صالحه و به مقامات انتظامی اطلاع بدهند. آنها هم با موازین قانونی و اسلامی عمل بکنند و مفسدین را به جزای خودشان برسانند و کسانی که بیگناه هستند از حبس خارج بکنند و علی ایّ حال، رفتارها، رفتارهای اسلامی باشد. جمهوری، جمهوری اسلامی است، رفتارها حتی با کسانی که قاتل شناخته شدند، رفتار اسلامی باشد و لو اینکه با شدت عمل و شدت دید آنها را به جزای خودشان برسانند، اما فقط همان رساندن به جزا باشد و تعدی زیادتر نشود.
اسلامیتر کردن قوه و تشکیلات نوین آن، خواستهٔ مردم محروم
جنابعالی را به ریاست دادستانی کل کشور منصوب مینمایم. امیدوارم با همکاری رئیس دیوان عالی کشور تمام سعی و کوشش خود را در هر چه اسلامیتر کردن قوه قضاییه مبذول دارید، و خواسته مردم محروم ما را که تشکیلات نوین قوه قضاییه بر اساس تعالیم مقدسه اسلام است جامه عمل بپوشانید. ان شاء الله در این مهم از قضات مسلمان و متدین و کارمندان شریف دادگستری کمال استفاده را خواهید نمود. خداوند شما را موفق نماید.
لزوم تشکیل هیئتهایی برای رسیدگی به دادگاهها و کنار گذاشتن قضات ناصالح
… بعضی از علما بیتوجه به مسائل، به خیال پشتیبانی از اسلام تحت تاثیر شایعات واقع شده و یکسره به انتقاد از جمهوری اسلامی و از تمام دادگاهها و همه ارگانهای جمهوری اسلامی برخاسته و به دشمنان اسلام و قرآن کریم ناآگاهانه کمک و شریک جرم گروهکهای منحرف میشوند. این جانب جداً از رئیس دیوان عالی و دادستان کل کشور و انقلاب و شورای عالی قضایی میخواهم هیاتهایی مرکب از اشخاص عالم، مومن و متعهد تشکیل دهند تا دادگاههای کشور را رسیدگی نمایند و قضات غیر صالح و دادستانهای منحرف را کنار گذاشته، و اگر به مال و یا آبروی اشخاص تعدی نمودهاند محاکمه نمایند. سستی در این امر مهم و مسامحه در آن، خطر عظیمی است برای جمهوری اسلامی که هر چه بگذرد، ناراحتی زیاد و خطر افزون میشود.
پذیرش نارساییهای قضایی و رد شباهت به دستگاه قضایی گذشته
… مساله این طوری است و ما ادعای دروغی داریم میکنیم، و ملت ما هم همچو خدای نخواسته بیشعور و بیفرهنگ بودهاند که به دست خودشان رژیم شاهنشاهی را از بین بردهاند، و به دست خودشان یک رژیم شاهنشاهی دیگر آوردهاند؟! مساله این طور است؟ این هم یکی از جاها هست. البته نارساییهای قضایی در سرتاسر کشور هست، لکن حالا مثل سابق است؟!
اهتمام اسلام به قضا به سبب سیطره بر جان و مال و ناموس مردم
… آن ثالث میشود شقی، قوّه قضاییه ما هم به دست یک اشخاصی افتاد که من گمان نمیکنم در تمام افرادی که متصدّی قضا بودند، یک نفرشان صالح باشد. اگر گفته میشود که در بین اینها یک اشخاصی بودند که- مثلًا- یک قدری متدیّن بودند، لکن صالحیّت برای قضا غیر از تدیّن است؛ امر مهمی است که شاید در اسلام کمتر چیزی مورد توجه بوده است مثل قوّه قضاییه. نکتهاش هم معلوم است؛ برای اینکه در دست قوّه قضاییه، همه چیز ملت است؛ جان مردم است، مال مردم است، نوامیس مردم است، همه در تحت سیطره قوّه قضاییه است و قاضی چنانچه- خدای نخواسته- نالایق باشد، ناصحیح باشد، این در اعراض و نفوس مردم سلطه پیدا بکند، معلوم است چه خواهد شد.
قضات اهل علم با زندگی طلبگی و آگاه از گرفتاریهای جامعه
… اینکه کسی تحمیل به آنها بکند، اینها را تعیین کرده است و هر کدام هم که ناصالح بودند، خود مجلس کنار گذاشته است. بنا براین، قوّه مقنّنه ما قوّهای است که صالح است و اکثر افرادش، افراد متعهد هستند و همهشان از همین جمعیت ملت هستند و از آن کاخنشینها نیستند. قوّه قضاییه هم معلوم است که یک نفر از آن اشخاصی که طاغوتی باشند در اینها نیست و همه اهل علمی هستند که با زندگی طلبگی امرار معاش کردهاند و در متن جامعه بودهاند و از گرفتاریهای جامعه اطلاع دارند و گرفتار بودهاند خودشان هم. اینها میتوانند که به درد مستضعفین برسند.
لزوم اصلاح و پاکسازی دستگاه قضاوت بدون مسامحه
از جمله اصلاحات همین اصلاحات قضاوت است. قضاوت در اسلام نمیشود دست اینها باشد؛ دست این جمعیتی که حالا هست. کدام یکی اینها قاضی اسلامی هستند؟ کدام اینها؟ شما تشخیص میدهید که اینها قضاوت به آن ترتیبی که اسلام گفته قضاوت، قضاوت بکنند؟ حالا ما میگذریم از خیر اینکه مجتهد جامع الشرایط [باشند]، ما به اندازه این، قضات نداریم. به اندازه احتیاج …
طاغوتی بودن دادگستری و نیاز آن به تحول
… باید دست به هم بدهند و یک نقطه نظر داشته باشند؛ همان طوری که قبل یک نقطه نظر داشتند، و آن اینکه این سلسله نباید باشد، و رفت از بین، حالا هم همه یک نظر داشته باشند؛ و آن اینکه این علف هرزهها هم نباید باشند؛ اینها را که از بین بردیم، بازسازی مملکت باید بشود. خیال نکنید که فقط دادگستری تحول باید پیدا بکند؛ فرهنگ هم تحول باید پیدا بکند؛ همه چیز به هم ریخته است، اینها تحول لازم دارند. دادگستری ما امروز دادگستری طاغوتی است؛ فرهنگمان هم همین طور است. همه چیز این طوری است. اینها همه باید در یکوقتی که از این مسئله اصلی ما فارغ شدیم برویم سراغ آن. اگر بنا باشد که حالا ما مسئله اصلی را فراموش کنیم و برویم سراغ این فروع و سراغ احتیاجاتی که هر جایی و هر ادارهای دارد، این اسباب این …
لزوم تحول دادگستری و الغای رسیدگیهای سابق
امام: فرهنگ باید متحول شود. دادگستری باید متحول شود. رسیدگیهای سابق باید ملغی شود. در رسیدگی به امور قضایی مراتب [فعلی] غلط است. باید موازینِ شرعیه باشد و رسیدگی، یک مرحلهای و قطعی باشد. باید دقت شود. موازین اروپایی از بین برود. ایران باید ایران باشد نه اروپا.