رفتن به محتوای اصلی

زندانیان

نام‌های دیگر: رفتار با اسیران، رفتار با زندانیان، رفتار با مجرمان، زندانیان ایرانی در عراق، زندانیان بلاتکلیف، زندانیان مالی، زندانیان گروهکی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

رفتار با محکومان و بازداشت‌شدگان و رسیدگی به وضع و پروندهٔ آنان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:نامه به آقای جعفر صبوری (وضع ناگوار زندانیان در جنوب)— ۱۳۴۳/۰۳/۲۹

سیر زمانی

از ۱۳۴۳ تا ۱۳۶۸
۱۳۴۳۱۳۶۸

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۳۲ پاراگراف)

دستور انتخاب افرادی برای پایان دادن هرچه زودتر به این وضع

جنابعالی و آقایان حجتی الاسلام موسوی اردبیلی[1] و مقتدایی[2] هر یک در حوزه مسئولیت خویش افرادی را برای خاتمه دادن بدین وضع ناهنجار انتخاب نموده و هر چه زودتر این مشکل را حل نمایید.

خدا را خوش نیامدن از بلاتکلیفی آنان

از قول من به تمامی دست‌اندرکاران امور قضایی تهران و شهرستانها بگویید خدا را خوش نمی‌آید افرادی بلاتکلیف در زندانها باشند و آقایان هیچ گونه حساسیتی در این زمینه نداشته باشند. توفیق شما و همه افرادی که در دستگاه قضایی زحمت می‌کشند را از خداوند متعال خواستارم. و السلام علیکم و رحمه الله.

امید به نصیحت خانواده‌ها و برخورد برادرانهٔ مسئولان با آنان

با پیشنهاد شما مبنی بر عفو عمومی زندانیان گروهکی[1] موافقت می‌شود.[2] و امیدوارم خانواده‌های محترم زندانیان گروهکی فرزندان خود را نصیحت کنند تا دست به کارهایی نزنند که موجب ناراحتی مجدد خود و خانواده‌هایشان گردد. ان شاء الله مسئولین نظام اسلامی با مهربانی و برادری با آنها برخورد نموده، و با ایجاد تسهیلات شغلی موجب دلگرمی آنان گردند. از خداوند متعال می‌خواهم راه هدایت و درستی را نصیب همه بفرماید. و السلام علیکم.

رعایت احتیاط تا نه بیگناهی بماند و نه گنهکاری بی‌مجازات

هیچگاه در ذهن من خطور نکرده و نمی‌کند که شما خدای ناکرده ذره‌ای خلاف واقع عمل کرده باشید. من به شما علاقه دارم و همگی شما را می‌شناسم و همه شما مورد تایید من هستید. ولی مطلبی را که من باید تذکر دهم این است که همه ما باید احتیاط را به طور کلی مراعات کنیم. هم شما و هم من هیچ کدام نمی‌خواهیم که حتی یک نفر بیگناه در زندان بماند، ولی این اسباب آن نشود که کسانی که گنهکارند به سزای اعمالشان نرسند. دیدید که منافقین در دانشگاه چه کردند. همه می‌گویند آنهایی که آدم کشته‌اند باید مجازات شوند. البته من هر وقت هر حرفی را میزنم هر کس بر طبق سلیقه خود از آن برداشت می‌کند. هر کس هر چه می‌خواهد بگوید، شما به کارتان ادامه دهید. من از دوران اواخر طلبگی‌ام شما را …

لزوم توجه به رفاه حال همهٔ زندانیان

9- از اموری که هر چه بیشتر باید به آن توجه شود رفاه حال زندانیان است. چه گروههایی که بر ضد جمهوری اسلامی قیام مسلحانه نموده و مردم بیگناه کوچه و بازار را به خاک و خون کشیده‌اند؛ و چه کسانی که با فروش و توزیع مواد مخدره فرزندان کشور را به فساد کشانده‌اند؛ و چه سایر گناهکاران. اینان اکنون اسیران شما هستند، و به دست خود به اسارت …

مأموریت هیئتی برای رسیدگی به پرونده‌ها و پیشنهاد آزادی یا تخفیف یا تعلیق

بدین وسیله به جنابان حجج اسلام آقایان: محمدی گیلانی، کریمی، ابطحی، قاضی ماموریت داده می‌شود که با تشکیل هیاتی برای مراجعه به پرونده‌های زندانیان دادگستری به وضع آنان رسیدگی فرمایند و تصمیمات خود را اعم از آزادی، تخفیف، تعلیق، تغییر محل و غیر آن را به اطلاع این جانب برسانند. و اما راجع به زندانیان دادگاههای انقلاب که زندانی سیاسی می‌باشند، حضرات آقایان شخصاً رسیدگی نمایند و هر گونه تصمیمی با آرای سه نفر از آقایان قابل پیشنهاد است که پس از ملاحظه امضا نمایم.

لزوم رفتار انسانی و اسلامی با زندانیان

… پیگیری دارند می‌کنند. و امیدوارم که کارها را درست بکنند. اما در همان جا من قضیه دادگاهها و دادسرای انقلاب را که مربوط به این جمعیت است، همان جا من گفتم آنها حسابشان علی‌ حدّه است. اینها باید با جدیت [درست‌] بشود، با جدیت تعقیب بشود و حسابشان را درست بکنند. البته معاشره، معامله با آنها مادامی که در زندان هستند، معامله انسانی- اسلامی باید باشد. و هر وقت هم معلوم شد که این شخص باید فلان حد را بخورد، فلان حد را بخورد. باید هم بماند تو حبس تا برود و آن، اشراری است که اگر بیرونش کنند باز هم مشغول بشود به آن کارها، می‌ماند تا هر وقتی که خدا بخواهد.

حق نبودن معاملهٔ غیرانسانی و کار زاید بر حکم با گناهکاران

… یعنی، نمی‌گویم که زاید بر آن مقداری که قضای الهی اجازه می‌دهد، ابداً- حتی یک سیلی نباید بزنند- اما آنی که به حسب حکم شرع، حکمش قتل است، مسامحه نکنند. از آن طرف هم طوری باشد که اگر چنانچه یک نفر آدم بی‌گناه است، حتی مانع بشود از اینکه یک حرف تند به او بزنند. آنها هم که گناهکارند حق نیست به اینکه با آنها معامله غیر انسانی بکنند. آنها [که‌] مستحق قتل‌اند، باید قتل بشوند، مستحق اعدام‌اند، اعدام باید بکنند؛ اما زاید بر آن بخواهند کارهایی بکنند، این را بدانند که مسئول هستند.

هشدار دربارهٔ خشونت زیاد با اسیران و زندانیان و گرفتاری بی‌گناهان

مبادا این اسباب این بشود که خشونت زیاد با اسیرها بکنند و با زندانیها بکنند و بدون دقت، بدون توجه یک وقت افرادی را بگیرند که- خدای نخواسته- گناهکار نبوده‌اند و گرفتار شده‌اند.

رفتار نیکو با اسیران و زندانیان با متانت و بر موازین اسلامی و قانونی

اسلام و مسلمین باید، مسلمین باید همان طوری که در اسلام هست با تانی، با طمانینه، بدون اینکه دست و پای خودشان را گم بکنند، به کار خودشان ادامه بدهند و با اسرا رفتار خوب بکنند و آنچه که قانون اسلامی اقتضا می‌کند با آنها عمل بکنند و هرگز با عصبانیت و با دستپاچگی کاری را انجام ندهند و به طور متانت و طمانینه بر موازین قانونی و بر موازین اسلامی با آنها عمل بکنند. مبادا یک وقت شهادت عزیزان ما اسباب این بشود که با شدت عمل بیشتر از آن مقداری که باید با آنها عمل بشود، عمل بکنند. با زندانیان رفتارخوب می‌کنند و بیشتر کنند و با اسرا رفتار خوب می‌کردند و می‌کنند و بیشتر کنند.

رفتار اسلامی حتی با قاتلان و تعدی نکردن بیش از جزا

… به این کسانی که توطئه‌گر هستند توجه کنند و به محاکم صالحه و به مقامات انتظامی اطلاع بدهند. آنها هم با موازین قانونی و اسلامی عمل بکنند و مفسدین را به جزای خودشان برسانند و کسانی که بیگناه هستند از حبس خارج بکنند و علی‌ ایّ حال، رفتارها، رفتارهای اسلامی باشد. جمهوری، جمهوری اسلامی است، رفتارها حتی با کسانی که قاتل شناخته شدند، رفتار اسلامی باشد و لو اینکه با شدت عمل و شدت دید آنها را به جزای خودشان برسانند، اما فقط همان رساندن به جزا باشد و تعدی زیادتر نشود.

پرهیز از خشونت غیراسلامی و رفتار با آرامش و احترام حتی با گروه‌های فاسد

و من یک کلمه به برادران دادگاه و کسانی که رئیس زندان هستند و اشخاصی که زندانبان هستند، می‌گویم و آن اینکه این طور نباشد که یک جنایتی وقتی واقع شد، اینها آرامش خودشان را از دست بدهند و- خدای نخواسته- با زندانیانی که الآن هستند- و لو این زندانیان از همین گروههای فاسد باشند- با خشونت غیر اسلامی عمل کنند. با آرامش و با احترام عمل کنند. لکن دادگاهها احکام را با دقت بررسی کنند و پرونده‌ها را بررسی کنند و آنها را بر محکمه‌ها بنشانند و از آنها استفسار کنند و با قاطعیت، هر چه باید بکنند، عمل کنند، لکن این طور نباشد که حالا از باب اینکه یک دسته‌ای از ما به وسیله همین گروهها از بین رفته، حالا ما …

رفتار خوب، موعظه و نصیحت برای تربیت زندانیان

این مسائل واقع می‌شود. لکن شما کوشش کنید که همین طوری که می‌گویید که ما رفتارمان خوب است، رفتار را خوب کنید با اینها. آنهایی که می‌شود واقعاً آنها را موعظه‌شان کرد، نصیحت کرد، از بین آنها ببرید یک جای دیگر نصیحتشان کنید؛ اشخاص بیایند، روحانیون بیایند، با آنها صحبت کنند، خودتان صحبت کنید، بلکه اینها تربیت بشوند. محبس یک جایی است که تربیت باید بشوند مردم در آن محبس اسلامی. من آن وقتی که در حبس بودم، این اشخاصی که در آنجا زندانبان بودند می‌آمدند پیش من می‌نشستند صحبت می‌کردند. یک دفعه که من دیدم یک جایی صدا بلند شد و مثل اینکه یک شکنجه‌ای در آنجا بود- شکنجه‌ها را اگر …

رفتار اسلامی و انسانی، تربیت اخلاقی، سلامت و ملاقات بیشتر زندانیان

از مسئولین می‌خواهم که وضع زندانها را تحت نظر قرار دهند و سفارش اکید کنند که با زندانیان رفتار اسلامی- انسانی کنند. و چه نیکوست که گویندگان متعهد در زندانها حاضر شده و آنان را تحت تربیت اسلامی- اخلاقی قرار دهند. و لازم است که در حفظ سلامت بیشتر و بهداشت بهتر آنان برنامه‌هایی داشته باشند که زاید بر سختی زندان از سختیهای دیگر رنج نبرند. و با صلاحدید روسای زندان اجازه ملاقات بیشتری دهند، خصوصاً در این ایام، که گناهکاران نیز افرادی هستند همچون خود ما.

لزوم تشکیل سریع دادگاه، عفو گناهکاران صغیره و محاکمهٔ دیگران طبق شرع

امید است وجود محترم از بلیات محفوظ و به انجام وظایف اسلامی موفق باشید. ضمناً با توجه به وضع زندانیان و متهمین، لازم است زودتر در مورد تشکیل دادگاه و رسیدگی به پرونده‌های آنان اقدام نمایید، و کسانی که گناه صغیره دارند مورد عفو قرار داده و آزاد کنید؛ و دیگران را طبق مقررات شرع محاکمه نموده و حکم شرع را در مورد ایشان اجرا نمایید.

لزوم تسریع رسیدگی به وضع زندانیان و آزادی غیرمجرمان با کفالت

چنانچه قبلًا نیز پیغام داده بودم، لازم است زودتر به وضع زندانیان رسیدگی نموده و در این مورد سرعت عمل بیشتری به خرج داده شود؛ و آنها که مجرم شناخته شده نگهداری شوند، و کسانی که مجرم شناخته نشده‌اند با قید کفالت آزاد گردند. و ضعف کادر قضایی و بازپرسی دادسرای شما، مجوّز نگهداری متهمین در بلا تکلیفی نمی‌باشد.

بررسی وضع و امور رفاهی زندانیان زندان قصر و تسریع رسیدگی به اتهامات

با توجه به وضع موجود زندان قصر، لازم است جنابعالی مجدداً به تهران مراجعت نموده و از نزدیک وضع زندانیان را بررسی کنید و نسبت به امور رفاهی ایشان، همانند گذشته، سعی و کوشش نمایید؛ و در تسریع رسیدگی به اتهامات ایشان با قضات و بازپرسان محترم همکاریهای لازمه را بنمایید. از خدای تعالی موفقیت همگان را خواستارم.

منع حبس بی‌گناه و آزار و دشنام زندانی گناهکار در اسلام

… که با همه حبسیها می‌کردند؛ آن زجرها را می‌دادند که به همه حبسیها زجر می‌دادند، لکن وقتی مسلمان همین آدم جانی را می‌گیرد و حبس می‌کند، به دستور اسلام نباید زجرش بکند. محاکمه‌اش می‌کنند، جانی هست می‌کشندش. ما یک آدم بَری[7] را، اسلام یک آدم بَری را نمی‌کشد. یک آن حبس قائل نیست اسلام برای کسی که گناه ندارد؛ یک ساعت حبس قائل نیست. آنها هم که گناهکارند، یک فحش نباید به آنها بدهند؛ یک سیلی نباید به آنها بزنند.

حکم به رفتار انسانی و اسلامی با زندانیان و منع آزار و اجازهٔ ملاقات

6- به تمام اعضای کمیته‌ها و زندانبانها حکم می‌کنم که با زندانیان- هر که باشد- به طور انسانیت و اسلامیت رفتار کنند و از آزار و مضیقه و رفتار خشن و گفتار ناهنجار خودداری کنند که در اسلام و حکومت عدل اسلامی این امور ممنوع و محکوم است و به بستگان زندانیان در روز معیّنی با مقررات، اجازه ملاقات دهند.

تأثر از وضع ناگوار زندانیان جنوب و امید به فراهم شدن وسایل آزادی آنان

به عرض عالی می‌رساند، مرقومه شریفه که حاکی از صحت مزاج شریف و حاوی تفقد آن جناب بود، واصل گردید. راجع به زندانیانی که در جنوب هستند و وضع ناگوار آنها مرقوم فرموده بودید حقیر هم بسیار متاثر هستم و برای این جانب نیز نامه‌هایی فرستاده‌اند و اقداماتی جهت استخلاص آنان نموده و قولهایی هم داده‌اند. امید است ان شاء الله وسایل استخلاص آنان فراهم شده، رفع نگرانی عموم بشود. توفیق جنابعالی را در اعلای کلمه طیبه اسلام از خدای متعال خواستار و ملتمس دعا هستم. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

اقدام زودتر تا کسی بیهوده در زندان نماند

باید افراد اطلاعات مستقل، منزه و متقی باشند. من امیدوارم که شما همین طور باشید و دوستانتان را موعظه کنید که مبادا تندروی کنند. مبادا به خاطر تنداندیشی، یک بیچاره‌ای بیجهت گرفتار شود. در مورد زندانیانی که اسامی آنها به آقای ری‌شهری داده می‌شود، زودتر اقدام کنید که بیخود کسی در زندان نماند. ولی دقت در امور برای شما لازم است، چرا که با امثال منافقین و گروههای دیگر سر و کار دارید، باید دقت کنید.

نه چشم‌پوشی از مجازات مستحق و نه دربند ماندن بی‌گناه

… اشراف بر کیفیت اعمال قضات محترم تا حد امکان داشته باشند و اگر خلافی اشتباهاً شده باشد جبران نمایند و اگر احیاناً خدای نخواسته به طور عمد بوده، با قاطعیت و شدت عمل با آنان رفتار نمایند و نگذارند اشخاص نفوذی غیر متعهد این دستگاه مقدس اسلامی را آلوده نمایند. و درباره زندانیان عنایت خاص داشته باشند که نه از مستحق حدود و تعزیرات شرعیه از مجازات الهیه بدون مجوز شرعیه صرف نظر کنند و نه خدای نخواسته غیر مستحقی مظلوم واقع شود. نه ساده‌اندیشی کنند که منحرفین و مفسدین رها شده و به فساد خود ادامه دهند و نه کسانی که چنین نیستند حتی یک روز دربند باشند. قاضی پس از شرایط معتبره شرعیه باید در اجرای موازین قضایی سخت و صُلب[5] باشد. نه تحت تاثیر عواطف و جوسازیهای بیمورد واقع شود و از اجرای احکام خدا سر پیچد و نه با جوسازیهای منحرفان و انتقامجویان، بر خلاف موازین الهی از رحمت بر بندگان خدا دریغ کند که هر دو طرف …

وظیفهٔ قضات و دادستان‌ها و مأموران زندان در همکاری و ارائهٔ پرونده‌ها به هیئت

قضات محترم دادگستری و دادگاهها و دادستانها و مامورین زندانها و دست‌اندرکاران در این امور موظفند با بهترین وجه با هیات محترم مذکور و هیاتهای تعیین شده از قِبَل آنان همکاری نمایند، و در صورت درخواست، پرونده‌های زندانیان را بدون مسامحه در اختیار آنان قرار دهند. از خداوند متعال توفیق آقایان را برای این امر مهم خواستارم.

تعیین هیئت‌هایی برای رسیدگی سریع به وضع و پروندهٔ زندانیان

… مقرره تجاوز گردد که آن خود نیز از نظر عدالت اسلامی جرمی است که موجب کیفر است. از خداوند متعال توفیق و تایید آنان را می‌خواهم که طوری با قاطعیت و سرعت عمل نمایند که جمهوری اسلامی بتواند ادعا کند که در کشور ما عدالت اسلامی را به طور کامل اجرا نموده است. و از امور لازم رسیدگی به حال زندانیان و پرونده‌های آنان است که برای تسریع در این امر لازم است هیاتهایی برای رسیدگی به وضع آنان تعیین گردد تا هر چه زودتر گزارش کامل زندانها و زندانیان را برای مسئولین امور قضایی تهیه نمایند.

لزوم رسیدگی سریع به پرونده‌ها، به‌ویژه جرم‌های کمتر از جرم گروهک‌ها

… به نصرت دادن کشور و کشورها به دین مبین اسلام و احکام مترقی آن، که نصرت مظلومان و محرومان جامعه را نیز در بر دارد. و ما اگر حق را نصرت ننماییم، نباید در انتظار نصر خدا باشیم. و از این جمله است اجرای عدالت اسلامی در تمام دستگاههای قضایی و اجرایی در سراسر کشور. و از جمله مهمات رسیدگی سریع به پرونده‌های زندانیان و خصوصاً آنان که جرمشان مادون جرم گروهکهای مفسدین و ملحدین اغتشاش‌گر است.

تحت تربیت بودن بیشتر محبوسان و سفارش دربارهٔ آنان

… حبس هم همین بساط را درست می‌کنند و توی حبس هم گاهی وقتها مامورین را می‌زنند، گاهی وقتها می‌کشند، از این جهت خوب، اینها را جزا دادند، یک جزای عادلانه‌ای که برای حفظ جامعه، یک سرطانی را برای حفظ مزاج در می‌آورند غدّه را؛ برای حفظ جامعه هم باید این کار بشود. اما اکثر اینها الآن در حبسهایی که هستند با یک گرفتاریهایی که محبوسین آنجا دارند و مقدارش هم کم است، چطور است، اما تحت تربیت هستند؛ دارند تربیتشان می‌کنند و ما همیشه به آقایان سفارش کردیم راجع به اینها. آن وقت در خارج وقتی می‌رود همه صحبتها هست.

بررسی و سامان دادن وضع زندانیان و پاسداران میانه

لازم است جنابعالی مسافرتی به شهرستان میانه بروید و از نزدیک به وضع کمیته‌ها رسیدگی نموده و در اصلاح آنها بکوشید. و در مورد زندانیان و پاسداران نیز بررسیهای لازمه را بنمایید و به هر نحو صلاح می‌دانید سر و سامانی به وضع آنها بدهید. و ضمناً برای اصلاح وضع زندانیها و رسیدگی به کار آنها، جنابعالی به عنوان قاضی شرع منصوب می‌شوید که در تشکیل دادگاهها اقدام نموده و پس از تشکیل دادگاه در آنها شرکت نمایید؛ و در احکام صادره نظارت کامل داشته و در هر حال مراعات احتیاط را بکنید. از خدای تعالی …