آلوده کردن عمدی و برنامهریزیشدهٔ محیطهای عمومی به فساد
… بود، ماها هم خانوادههایى بودیم که پدرها و مادرها مقیّد بودند، نمیتوانستیم اصلاً برویم. [برای] امثال من در دورهى جوانى امکان اینکه بتوانند از این مراکز عمومىِ تفریحى استفاده کنند وجود نداشت؛ به خاطر اینکه مراکز، مراکز خوبى نبود و مراکز غالباً آلودهاى بود. یک خُرده هم دستگاههاى آن روز سعى داشتند که مراکز عمومى را آلودهى به شهوات و فساد بکنند؛ تعمّداً این کار انجام میشد، واقعاً با برنامهریزى این کار انجام میشد. آن وقتها ما حدس میزدیم، بعدها که قرائن بیشتر و اطّلاعات بیشترى پیدا کردیم، معلوم شد که واقعاً همینجور بوده؛ یعنى با برنامهریزى محیطهاى عمومى را فاسد میکردند، لذا ماها نمیتوانستیم برویم؛ بنابراین تفریحهاى آن وقت ماها از این قبیل نبود. تفریح من در محیط طلبگى و در دورهى نوجوانى، حضور در جمع طلبهها و مدرسهى خودمان [بود؛] مدرسهاى داشتیم [به نام] مدرسهى نوّاب که میرفتیم. جوّ طلبهها براى ماها جوّ شیرینى بود؛ جوانهای طلبه دُور هم جمع میشدند، …
بیگانگی مردم و دولت، فشار بر مردم و نبود آزادی
… در مبارزات سیاسى از خیلى چیزها خبر دارند، [مثلاً] دولت امروز چه اقدامى کرده، چه تصمیمى گرفته؛ آن زمان اصلاً دولتها مىآمدند، میرفتند، مردم نمیفهمیدند! یعنى یک نخستوزیر میرفت، یک نخستوزیر دیگرى مىآمد، کابینه عوض میشد، انتخابات میشد، اصلاً مردم خبر نمیشدند؛ بکل بىتفاوت نسبت به مسائل دولت بودند. دولت خودش براى خودش کارهایى میکرد؛ مردم راه خودشان را میرفتند، دولت راه خودش را میرفت؛ فشار روى مردم خیلى زیاد بود، آزادى اصلاً نبود.
خفقان شدید و ناممکن بودن سخن سیاسی آشکار در برابر مردم
… کردم در پارک مگر کسی میتواند اعلامیّه به کسى بدهد. او از تعجّب من تعجّب کرد؛ گفت چرا نشود؟ خب پارک است دیگر، انسان درمىآورد اعلامیّه را میدهد به آن طرف. گفتم مگر چنین چیزى میشود؟ حالا این مال دوران مبارزات ما بود که من دورهى نوجوانى را هم گذرانده بودم؛ یعنى اینقدر اختناق در ایران زیاد بود که اصلاً تصوّرش را نمیکردیم کسى ممکن است به زبان صریح، روشن، روز روشن، جلوى چشم مردم حرف سیاسى به کسى بزند، به دوستى بزند، یا کاغذى را به او بدهد، یا کاغذى را از او بگیرد؛ از بس فشار و خفقان بود. به کوچکترین سوء ظنّى افراد را میگرفتند، به خانههاى مردم میریختند. بارها به منزل ما ریختند و منزل ما را گشتند؛ منزل پدرم، منزل خودم. کاغذهاى من را، نوشتههاى من را، بارها بردند؛ خیلى از نوشتههاى علمى، یادداشتهاى علمى و غیر علمى من از بین رفته، غارت شده؛ جمع کردند، بردند، بعد دیگر ندادند یا وقتى دادند، همه را ندادند. …
بازجویی به سبب تفسیر آیات بنیاسرائیل و سیاستهای وابسته و ضدمردمی
… رسیدیم به یک بخشى از قرآن که راجع به قضایاى بنىاسرائیل بود. خب، قهراً تفسیر قرآن میگفتیم دیگر؛ من راجع به بنىاسرائیل یک مقدار صحبت کردم؛ راجع به یهود؛ بعد از مدّت کمى من را بازداشت کردند! البتّه نه به این بهانه، به جهت دیگرى، به عنوان دیگرى بازداشت کردند. در زندان جزو بازجویىهایى که از من میکردند، این بود که شما علیه اسرائیل و علیه یهود حرف زدید! یعنى کسى اگر آیهى قرآنى را که راجع به بنىاسرائیل در آن حرف زده شده بود، تفسیر میکرد و دربارهى آن حرف میزد، بعد باید جواب میداد که چرا این آیهى قرآن را مطرح کرده، این حرفها را زده و چرا راجع به بنىاسرائیل بدگویى کرده؛ یعنى اینجور وضع سیاسى، وضع سخت و دشوارى بود و سیاستها اینقدر ضدّمردمى و وابستهى به خواست اربابها بود. البتّه با این دو سه کلمه اوضاع و احوال دوران اختناق را نمیشود بیان کرد. این را من به شما بگویم که حقّاً و انصافاً اگر ده کتاب هم نوشته بشود و همه تشریح و توصیف [باشد، باز هم] نمیشود بیان کرد. البتّه بعضى از حرفها هست که اصلاً با زبان معمول نمیشود بیان کرد. …
سلطهٔ آمریکاییها و اسرائیلیها بر شئون کشور در دوران طاغوت
چنین انقلابى را این ملّت به راه انداخته است و این انقلاب و این ارزشهاى انقلابى و این اسلام عزّتبخش توانسته است این کشور را که یک روز به صورت پاانداز استکبار جهانى محسوب میشد، [به عزّت برساند.] این تهرانى که شما مشاهده میکنید، یک روزى محلّ امن صهیونیستهایى بود که براى تفریح مىآمدند در باغهاى شمال تهران و در خانهى اشراف و اعیان رژیم طاغوت استراحت میکردند، تا [بعد] بروند آنجا با برادران مسلمان فلسطینى با خیال راحتترى مبارزه کنند و آنها را سرکوب کنند. صدها هزار اسرائیلى و آمریکایى در این کشور بر همهى شئون این کشور مسلّط بودند؛ بهترین مناطق این کشور در دست نوکران جیرهخوار استکبار جهانى بود؛ بهترین مناطق و بهترین چیزهاى این کشور مال بیگانهها بود؛ ارزش این ملّت، در دنیا، در صحنهى بینالمللى و سیاستهاى بینالمللى، به هیچ وجه ارزش یک کشور کوچکى در فلان گوشهى مناطق اروپایى یا حتّى آمریکاى لاتین نبود. این کشور امروز به برکت اسلام آنچنان عزیز شده است که حتّى دشمنان هم اعتراف میکنند که این ملّت، ملّت …
خرید گزاف تجهیزات نظامی تحت کنترل فروشندگان و منع ساخت قطعات در ایران
در رژیم گذشتهى کشور عزیز ما، پولهاى بىحسابى [برای خرید تجهیزات نظامی] داده میشد که هنوز پروندهى آن پولها و آن معاملات در دادگاههاى جهانى گشوده است و جمهورى اسلامى ایران دنبال آن پروندهها است؛ آنها را ما رها هم نکردهایم. پولهاى گزاف را میگرفتند، ابزارهاى نظامى را در اختیار اینها قرار میدادند امّا کاملاً تحت اختیار و زیر کلید خودشان و در کنترل خودشان. هواپیماهایى که به ایران میفروختند، اجازه نمیدادند حتّى قطعات یدکى آنها در اینجا ساخته بشود، یا حتّى قطعات مرکّب آنها در اینجا باز بشود و شناخته بشود؛ آن قطعه را همینطور دربسته سوار طیّاره میکردند، میبردند در کشور سازنده، آنجا یک قطعهاى دیگر با قیمت گزافى میفروختند میفرستادند ایران، در حالى که ایرانى میتوانست [آن را بسازد]. این جوان صنعتگر ایرانى که امروز در نیروى هوایى ارتش جمهورى اسلامى ایران به خود این گستاخى و جرئت را میدهد که یک هواپیماى شکارى، بمبافکن، یا یک جنگندهى مجهّز و پیشرفته بسازد، همینها در ارتش آن روز ایران و در سراسر کشور ایران بودند [ولی] کارایى نداشتند؛ …
معرفی یاران امام بهعنوان افراطی و دیگران بهعنوان معتدلِ قابل مذاکره
… اتّفاق بیفتد، سیاست رژیم ستمشاهى به دنبال این بود که ملّت ایران را تقسیم کند؛ مبارزین و به تَبَع آن ملّت ایران را تقسیم کند به تندرو و کندرو، افراطى و معتدل. این خیلى نکتهى قابل توجّهى است که امروز این معنا مثل آئینهاى، مانند همهى عبرتها به ما درس میدهد. کسى که روزنامههاى آن وقت را و اظهارات مسئولین رژیم ستمشاهى را مطالعه میکرد، میفهمید که اینها میخواهند کسانى را که در مقابل آنها هستند و دارند مبارزه میکنند، از هم جدا کنند. یک عدّهاى را که طرفداران امام بودند، علاقهمندان مخلص امام بودند و راه امام را علناً اظهار میکردند، به عنوان تندرو و افراطى و متعصّب معرفى میکردند؛ و در مقابلِ اینها هم، بعضى از کسانى را که علاقهمند به مبارزه بودند [ولی] خیلى جدّى در آن راه نبودند، یا جدّى بودند و دستگاه آنجور خیال میکرد که اینها جدّیّتى ندارند، به عنوان افرادى که معتدلند و با اینها میشود مذاکره کرد و صحبت کرد، معرّفى میکردند. بنده این احساس خطر را آن روز کردم. در جیرفت آن وقت من تبعید بودم؛ برداشتم از همان محل ــ شاید روز چهاردهم پانزدهم شهریور بود ــ یک نامهاى نوشتم به یکى از آقایان معروفى که در قم بود،[6] و این سیاست رژیم را براى آن آقا تشریح کردم؛ گفتم اینها با این تدبیر …
کیفیت مخدوش کارها بهسبب وابستگی و بیتوجهی به استقلال ملت
شاید در طول دوران رژیم گذشته، حتّی بخشی از آنچه در این چند سال در بازسازی این کشور انجام گرفت، انجام نگرفته بود؛ چون کار را با کیفیّت و کمیّت - هر دو - باید دید. آنها اگر کاری هم برای کشور میکردند - که از لحاظ کمیّت هم نسبت به آنچه در این دوره کوتاه انجام گرفته است، حقیقتاً کم است - از لحاظ کیفیت، مخدوش بود؛ زیرا در آن، استقلال این ملتْ ملاحظه نشده بود. اساسِ سیاست آن رژیم، بر وابستگی بود. چند نفر دولتمردِ نسبتاً شجاع یک روز در زمان رضاخان پیدا شدند و یک قرار داد نفتی را نوشتند که منافع ملت ایران، تا حدودی در آن ملاحظه شده بود. بهخاطر انگلیسیها، رضاخان با چکمههایش وارد اتاق هیأت دولت شد و نوشتههای آنها - پرونده نفت - را گرفت، در آتش بخاری …
اختصاص امنیت به خوانین و طبقات ویژه و بیپناهی مردم عادی
… برای حفظ امنیت طبقات ویژه بود و بقیه مردم هر چه بر سرشان میآمد، اهمیتی نداشت! من در همان زمان رژیم گذشته، در مناطق مرزی کشور به صورت تبعید زندگی میکردم و میدیدم که وضع آنجا چگونه بود. در آنجا، امنیت به دست گردنکلفتها و باجبگیرهای منطقه سپرده شده بود. امنیت، عبارت بود از امنیت خوانین و بزرگان و سرمایهداران منطقه و دیگران حقی از آن نداشتند. به همینخاطر، اگر در مناطق مختلف این کشور و بخصوص در دوردستها، آدم متنفّذی، نوکران، کارگران و زیردستان خود را میزد، میکشت، حبس میکرد، از زندگی و هستی میانداخت و امنیت آنها و زن و فرزندشان را سلب مینمود، ایرادی نبود و کسی نمیگفت که شما چرا این کار را کردید! اگر به پاسگاه هم شکایت میکردند، شکایتکننده محکوم میشد! یعنی امنیت، امنیت طبقات ویژه بود، نه امنیت عمومی.
بیاعتنایی به سرنوشت ملت و جوانان و سوق دادن کشور به وابستگی
آن نظام سیاسیای که امام بزرگوار ما با نهضت خود و به کمک این ملت از بین برد - یعنی نظام فاسد و وابسته پادشاهی - نظامی بود که سردمداران و مسؤولان و رؤسای آن، به سرنوشت ملت ایران و جوانان این کشور اهمیتی نمیدادند و کشور و ملت را به سمت وابستگی هر چه بیشتر سوق میدادند. سعادت مردم به عنوان یک هدف، برای آنها مطلقاً مطرح نبود. اداره کشور، با الگوهای غلط و نامتناسبی انجام میشد، که از کشورهای بیگانه به طور ناقص گرفته شده بود و تازه همان هم اجرا نمیشد؛ یعنی یک نظام استبدادی و دیکتاتوری محض، تحت نامهای گوناگون و با روشهایی که هیچکدام از آن روشها، برخاسته از اراده و خواست ملت و متوجّه …
سوق دادن مردم به فساد، بیبندوباری و بیایمانی
در نظام وابسته منسوخ و برافتاده قبل از انقلاب، مردم دچار فساد و بیبند و باری بودند، یا به تعبیر درستتر، به سمت فساد و بیبند و باری و خودباختگی و بیایمانی سوق داده میشدند. یعنی حرکت ملت را این طور تنظیم کرده بودند که روز به روز در کشور، بیایمانی همهگیرتر شود و مردم از ایمان معنوىِ درست محروم بمانند و به فساد و بیبند و باری کشانده شوند و خودباختگی در مقابل بیگانگان در آنها تقویت گردد و استقلال اقتصادی و فرهنگی در کشور، مفهومی نداشته باشد. جهت کلّىِ حرکت در آن نظام منسوخ و فاسد، این بود.
بیعدالتی مطلق در رأس قدرت و گسترش ظلم تا پایین جامعه
… است؟ اموال مردم را میگرفتند. رضاخان هرجا ملک خوبی بود، هرجا چیز چشمگیری بود، هرجا عمارت زیبایی بود، دست میگذاشت و ثروت انبوه عظیمی برای خودش درست میکرد و چقدر از مناطق کشور را که یکجا دست گذاشت و آن را متعلّق به خودش کرد! بازماندگان او هم همینطور بودند. در رأس قدرت، بیعدالتىِ مطلق بود. هرچه از رأس قدرت پایینتر میآمدیم، این بیعدالتی هم پایینتر میآمد و گسترش پیدا میکرد. هر کس در آن نظام دستش میرسید که به دیگری ظلم کند، ظلم میکرد. جلوگیری هم نداشت. جلوداری هم نبود. آن نظامها، اینگونه بودند.
استفاده از بندرعباس بهعنوان تبعیدگاه و بیتوجهی به امکانات منطقه
… طبیعى، با مردمى سختکوش و خونگرم و علاقهمند؛ امّا عزیزان من! تا قبل از انقلاب از این استعدادها، نه استعدادهاى مردمى و نه استعدادهاى طبیعى و سرزمینى ــ چه در خشکى و چه در دریا ــ استفاده به قدر شایسته که هیچ، حتّى استفادهى کمتر از حدّ شایسته هم نمیشد. این شهر حسّاس، این مرکز مهم به عنوان یک تبعیدگاه براى رژیم گذشته مطرح بود که اشرار و چاقوکشها را از اطراف کشور بفرستند اینجا، امّا زنده کردن امکانات عظیم این شهر و این منطقه مورد توجّه نبود. اینکه ملاحظه میکنید بعد از انقلاب شکوهمند اسلامى، با اینهمه فعّالیّتى که شده است و اینهمه سرمایهگذارى و تلاش و سازندگى هنوز چهرهى استان نتوانسته است غبار محرومیّت را بشویَد، به خاطر آن جفاى تاریخىاى است که در طول دهها سال، در دوران طاغوت بر این شهر و …
دوران بسیار بد برای ایران و ایرانیان
بله، من بارها بازداشت شدم. شش مرتبه من را بازداشت کردند که زندان بردند و یک بار هم تبعید شدم؛ مجموعاً نزدیک به سه سال این دورانها طول کشیده؛ یعنى چند ماه بوده؛ و زمانهاى کوتاه و بلند بوده که مجموعاً حدود سه سال شده. دورهى زندگى ما در آن زمانها، دوران بسیار بدى براى ایران و ایرانىها بود؛ خیلى دوران بدى بود.
وابستگی رضاخان و محمدرضا به انگلیسیها
… اقلاًّ عزّت کشور ایران و ملت ایران را حفظ میکردند و زیر بار بیگانهها نبودند. از اواسط و اواخر دوران ناصرالدین شاه قاجار، نفوذ خارجیها و دخالتها خارجیها در امور ایران شروع شد و مرتّب زیاد گردید تا به دوران پهلوی رسید و ایران یکسره به دست خارجیها افتاد. رضاخان را انگلیسیها آوردند؛ او در مشت انگلیسیها بود. بعد که رضاخان را بردند، محمّدرضا را خودشان آوردند؛ او هم کاملاً در مشت انگلیسیها بود. بعد از چند سالی هم امریکاییها با پول و امکانات وارد میدان شدند. کشور ایران و سرنوشت ملت ایران در دست خارجیها بود. ملت ایران توانست این خفّت و این اهانت و این جسارت به خودش را در انقلاب جواب دهد.
خانهٔ امن صهیونیستها و خنجر زدن به کشورهای خط مقدم
… همه آمریکا، ابتکار عمل را در دادن شعارهاى سازش و عموماً در جهت تحکیم تصرّف غاصبانهى فلسطین در دست داشته و حریفهاى خود را تا هر جا توانستهاند، به دنبال خود کشاندهاند. ما دولتهاى مسلمان در راه نجات فلسطین، باید به کشورهاى خطّ مقدّم، کمکهاى جدّیترى میکردیم؛ در گذشته بعضى از دولتهاى ما، حتّى از پشت هم به جبههى کشورهاى خطّ مقدّم خنجر زدهاند! نمونهى بارز آن، دولت ایران در عهد پهلوى است. متأسّفانه در آن روزگار، ایران خانهى امن صهیونیستها و همکار صمیمى دولت غاصب بود.
گرایش زنان به آرایش و تجمل در دوران طاغوت در اثر تربیت غربی
اوّلاً فکر رشد زنان از لحاظ معنوى و اخلاقى بایستى یک فکر رایج در میان خود زنان باشد؛ خود بانوان باید بیشتر به این مسئله بیندیشند؛ خود آنها باید به معارف، به معلومات، به مطالعه، به مسائل اساسى زندگى رو کنند. همان تربیت غلط غربى موجب شد که در دوران حکومت طاغوت در این کشور، زنان تمایل پیدا کنند به آرایش، تجمّلات، زینتهاى بیخودى، تبرّج،[12] خودنمایى، که این هم از نشانههاى مردسالارى است. یکى از نشانههاى مردسالارىِ غربىها همین است که زن را براى مرد میخواهند، لذا میگویند زن آرایش کند تا مرد التذاد ببرد؛ این مردسالارى است؛ این آزادى زن نیست؛ این در حقیقت آزادى مرد است. میخواهند مرد حتّى براى التذاذ بصرى آزاد باشد؛ لذا زن را به کشف حجاب، به …
آغاز سختگیری بر مبارزان و انقلابیون با کشتار هفدهم شهریور
این اوّل کار شروع شد؛ شروع کردند سختگیریها را علیه مبارزین و انقلابیّون حقیقى راه انداختن، که نمونهاش کشتار هفدهم شهریور است و آن نامه را فرستادم به وسیلهى مسافر براى آن شخص، آن آقاى محترم. عین همین سیاست را از چند سال بعد از آغاز پیروزى انقلاب، دشمنان ما در خارج شروع کردند که تا امروز هم ادامه دارد. مىنشینند تحلیل میکنند که فلان کَسها تندرواند، متعصّبند، متحجّرند، فلان کَسها معتدلند؛ فلان کَسها قابل مذاکره نیستند. پیش خودشان با آن تحلیلهاى …
سیاست وابسته و طرحهای بیاعتنا به استقلال و شأن ملت
… شمال و جنوب برای این بود که شوروىِ آن روز را به جنوب، در خلیج فارس که محلّ استقرار انگلیسیها بود وصل کنند تا بتوانند سلاح منتقل نمایند، و جبهههای جنگ متّفقین علیه متّحدین - آلمان و همکارانش - همواره قادر به دفاع باشد. راهآهن هم برای این کشیده میشد. طرفداران رژیم منحوس و تفالههای رژیم گذشته، بعد از گذشت پنجاه سال، هنوز که هنوز است، صحبتِ راهآهن شمال و جنوب را میکنند؛ راهآهنی که براساس طرحی خائنانه و بیتوجّهی به استقلال این ملت بهوجود آمد و در آن، آبرو و شأن این ملت رعایت نشد.
نخواستن امنیت عمومی از سوی سردمداران با وجود عناصر مؤمن در نیروهای انتظامی
گیرم که فرضاً در شهرهای بزرگ مثل تهران و بعضی شهرهای دیگر، پلیس، بازارها و کوچهها و خیابانها را در همهجا زیر نظر داشت؛ اما در حقیقت این دستگاه عظیمی که در آن زمان برای امنیت کشور فراهم و طرّاحی شده بود، هدفش آن بود. در داخل نیروهای انتظامىِ آن روز، عناصر مؤمن و با اخلاص و خدوم و زحمتکش کم نبودند - ما از نزدیک آنها را میشناختیم؛ مردمان خوب خیلی بودند - لیکن سردمداران، امنیت را برای عموم نمیخواستند.
سوءاستفادهٔ دشمنان از تواناییهای ملت در دوران پهلوی و قاجار
… این را قبول و تحمّل کنیم. هیچ ملّتی هم این را نمیخواهد. هیچ ملت و هیچ مجموعه انسانیای، نمیخواهد که زیر فرمان دیگران باشد. منتها خیلی از مجموعههای انسانی، متأسّفانه یا قدرت خود را کشف نکردهاند و خیال میکنند که نمیتوانند، یا شاید هم واقعاً نمیتوانند. ملت ایران هم متأسّفانه در سالهای متمادی دوران حاکمیت طاغوتها و زمان حاکمیت حکومت فاسد پهلوی و قبل از آن، حکومت فاسد قاجارها، همین وضعیّت را داشت. این ملت بزرگ، این فرهنگ عمیق، این تواناییهای عجیب و این استعداد کمنظیر و درخشان، این گونه مورد سوءاستفاده دشمنان قرار میگرفت. معلوم است که دشمن با یک ملت چه میکند.
حمایت آمریکا از رژیم فاسد محمدرضا و غارت ثروت ملت
… است که رژیم استکبار - و در وضع فعلی، رژیم ایالات متّحده امریکا - در طول شاید قریب سی و پنج سال که در زمان رژیم منحوس پهلوی بر این کشور تسلّط سیاسی داشته، به او خیلی بدی کرده است. ملت ایران، این را فهمیده و دانسته و دیده است. دست اینها به خون مردم آغشته است. به این ملت اهانت کردند، ثروتهای او را بردند و از رژیم فاسد ضدّ بشری - مثل رژیم محمّد رضا - حمایت کردند.
تقویت رژیم مستبد پهلوی از سوی آمریکا
… شد؛ بتدریج آمدند و نفوذ پیدا کردند و یواش یواش جای انگلیسیها را گرفتند. در طول این تقریباً بیستوهفت هشت سالی که امریکاییها در این کشور حضور قدرتمندانه داشتند، همه اهانتها و بدیها و ستمگریهایی که یک دولت مستکبر با یک ملت مظلوم میتواند انجام دهد، انجام دادند؛ منابع را بردند، رژیم مستبد پهلوی را تقویت کردند، به مسؤولان ما اهانت کردند، به مردم اهانت کردند، کاپیتولاسیون را آوردند، حکومتهای ملی را سرنگون کردند و خیلی جنایات که واقعاً اگر کسی بخواهد جنایات امریکا را در طول مدّت تقریباً بیستوهفت، هشت سال قبل از انقلاب بنویسد، یقیناً یک کتاب قطور خواهد شد.
نترسیدن از روشنفکران بهسبب بیاثری سخنانشان
… میزدند امّا در یک محفل پنج نفرى، ده نفرى و احیاناً در یک نشست پنجاه نفرى؛ همانجا هم دفن میشد، از بین میرفت؛ امّا وقتى امام یک حرفى میزد، وقتى یک روحانى موجّه یک حرفى میزد، ممکن بود سر آن روحانى بلاى بزرگى بیاورند امّا چون با مردم مواجه بود، موج برمیداشت. لذا رژیم پهلوى از خیلى از روشنفکران آن زمان اصلاً نمیترسید؛ هیچ اهمّیّتى نمیداد؛ میگفت هر چه میخواهند، بگویند؛ [چون] اثرى نداشت؛ امّا یک روحانى که میرفت روى منبر و در یک جلسهاى یک مطلبى را میگفت که ولو با چند واسطه به سیاستهاى آن رژیم ارتباط داشت، فوراً او را دستگیر میکردند، فشار مىآوردند، زندان میکردند، ممنوعالمنبر میکردند؛ چون در متن مردم بود، موج برمیداشت. در دنیا اینجور است؛ …
قطع جلسات سخنرانی ماه رمضان در مسجد جامع کرج در دوران اختناق
… همین اعلان آمادگى مشکل را از تهران دفع کرد؛ این اوّلین قدمى بود که این شهر بیدار و جوان و سرزنده، در انقلاب برداشت. من البتّه هیچ تعجّبى نمیکنم، چون من از قبل از انقلاب این شهر را در مایههاى انقلابى، در زمینههاى مربوط به نهضت و حرکت، از نزدیک دیده بودم. در سال ۱۳۴۵، یعنى درست ۳۱ سال قبل، در این مسجد جامع این شهر جمعیّت پُرشور و مؤمنى جمع میشدند تا در آن ایّامِ اختناقِ مطلق سخنانى را بشنوند؛ من روزها و شبهاى ماه رمضان از تهران مىآمدم و با این مردم حرف میزدم. البتّه پلیس و دستگاه امنیّت آن رژیمِ اختناقى و خفقانبار و ضدّ آزادى اجازه ندادند که این ماه رمضان به این شکل تمام بشود و جلسات را قطع کردند. من از آن وقت مردم کرج، روحیهى کرج و نشاط و سرزندگى را در این شهر میشناختم؛ لذا من تعجّبى نمیکنم.
به جا نگذاشتن میراث زیربنایی قابل قبول نشاندهندهٔ استقلال
کشوری که قبل از ویرانیهای جنگ هم، حقیقتاً هیچ میراث زیربنایىِ قابل توجّه و قابل قبولی از رژیم گذشته - که استقلال این ملت را نشان دهد - نداشت. بسیاری از آنچه را هم که بود و در طول سالهای متمادی به دست آمده بود، جنگ از دست ما گرفت. بعد از جنگ، ساختن و راه انداختن کشور، راه انداختن مردم و مشتعل کردن احساسِ کار و تلاش و ابتکار و نوسازی و بازسازی، همّتِ بلند و کار پرمرارتی را میطلبید، که این دولت، این …