رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

تربیت و اصلاح خویشتن از نظر ایمان، اخلاق و توانایی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دانشگاه فردوسی مشهد— ۱۳۵۷/۰۸/۰۸

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۷۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

این محبت و علقه‌ای که وجود دارد، وظیفه‌ای را بر دوش ما می‌گذارد. وظیفه این است که ما باید به روش آن بزرگوار عمل کنیم؛ هم در عمل شخصی و هم در عمل اجتماعی و عمومی. راه، همین راهی است که امروز به فضل الهی، انقلاب جلو پای مردم ما گذاشته است. این، همان راه حضرت فاطمه‌ی زهرا سلام‌الله‌علیهاست: خودسازی و جهان‌سازی. خودسازی به معنای پرداختن به عمران و آبادی جانی که جسم ما محترم به اوست. فاطمه‌ی زهرا سلام‌الله‌علیها «کانت تقوم فی محراب عبادتها حتی تورمت قدماها.»[2] این دختر جوان، این بانویی که به هنگام شهادت هجده سال داشت، آن قدر عبادت می‌کرد و به نماز می‌ایستاد که ساقهای پاهای مبارکش ورم می‌کرد! این خانم، با این منزلت، با این مقام، کار منزل را هم خودش می‌کرد. پذیرایی از شوهر و فرزندان هم برعهده‌ی خود او بود. روایاتی که درباره‌ی «دستاس» فاطمه‌ی زهرا سلام‌الله‌علیهاست، فراوان و متعدد است.

شاهدها (۱۲ پاراگراف)

لزوم ساختن معنوی خود در جوانی برای نیاز آیندهٔ نظام

برادران عزیز، عزیزان من، طلّاب جوان، فضلاى جوان! این بنیه در جوانى شکل میگیرد؛ در جوانى خودتان را بسازید. شما روزگارهاى مهم و حسّاسى را در پیش خواهید داشت. این کشور، این نظام، نهضت عظیم اسلامى در سطح عالم به شماها احتیاج خواهد داشت، باید خودتان را بسازید؛ ساختن معنوى. راه آن هم آسان است، یعنى نقشه، نقشه‌ى آسانى است؛ پیمودن آن البتّه اراده میخواهد. نقشه یعنى تقوا، تقوا یعنى پرهیز از گناه، یعنى اتیان[16] واجبات، ترک محرّمات، کار را با اخلاص انجام دادن، از ریا و فریب دور بودن. و در دوران جوانى این کارها بسیار آسان‌تر است، …

خودسازی، وظیفهٔ امروز سپاه و نیروهای انقلابی

من مایل بودم این مطلب را به شما بگویم و مایل بودم و مایلم که این سخن را در مراسم رسمى به شما عرض نکنم. اینها حرف دل است و میدانم که نفوس طیّبه و زکیّه این حرفها را خیلى خوب جذب میکنند. و امروز وظیفه‌ى سپاه پاسداران و نیروهاى انقلابى در هر جا هستند ــ در سپاه، در ارتش، در نیروى انتظامى، در نیروهاى مسلّح ــ وظیفه‌ى خودسازى است. امروز وظیفه‌ى خودسازى داریم. امروز اگر در میدان ظاهرى هم جنگى نداریم و در یک معرکه‌ى نظامى، ما را درگیر نکرده‌اند امّا در معارک بسیارى امروز دنیاى استکبارى با ما پنجه‌درپنجه است.

مسئولیت خودسازی علمی، جسمی، اخلاقی و دینی جوانان مناطق مرزی

و شما جوانهاى عزیز، بخصوص در این مناطق مرزى و در همسایگىِ آبهاى خلیج فارس، باید بدانید امروز مسئولیّت سنگینى بر دوش شما است و آن، مسئولیّتِ خودسازى است؛ خودسازى از لحاظ علمى و فکرى؛ خودسازى از لحاظ نیروى جسمانى؛ خودسازى از لحاظ صلاح اخلاقى؛ خودسازى از لحاظ معرفت دینى و عمل دینى؛ خودسازى از راه کسب تجربه براى ساختن این کشور. این کشور مال شما جوانها است و شما جوانها باید این بار امانت سنگین را از نسل پیش از خود تحویل بگیرید و آن را به نسل بعد برسانید و این، صلاحیّتهاى علمى و اخلاقى و جسمانى و …

لزوم خودسازی جوانان بویژه دانشجویان و دانش‌آموزان با تربیت دینی

جوانها و در درجه‌ى اوّل دانشجویان و دانش‌آموزان و بعد بقیّه‌ى جوانها در هر قشرى؛ کارگر، بازارى، روستایى، شهرى ــ البتّه در درجه‌ى اوّل، جوان دانشجو و دانش‌آموز ــ باید خودسازى کنند. خودتان را با تربیت دینى بسازید. امور تربیتى خوب است، معلّم تربیت خوب است، گوینده‌ی تربیتى خوب است امّا آن کسى که «واعِظٌ مِن نَفسِه»[3] ــ موعظه‌کننده و تربیت‌کننده‌اى از درون خود ــ نداشته باشد، این تربیتها به کارش نمى‌آید. خودتان را بسازید؛ با نفْس مبارزه کنید؛ اجراى حکم الهى را در …

شناسایی و رفع یکایک عیوب اخلاقی، رفتاری و درسی

من به‌عنوان دوست شما جوانها و حقیقتاً علاقمند به سرنوشت شما نصیحت میکنم که خودتان را رها نکنید و دائم درصدد باشید خودتان را بسازید، یعنی خصوصیات مثبتی که در شما هست آنها را تقویت کنید و اگر خصوصیات منفی در شما باشد، اینها را یا در ذهنتان یا در روی کاغذ لیست کنید و هنر یک انسان این است که بتواند خصوصیات منفی خودش را پیدا کند، چون غالباً آن چشم محبت شدیدی که انسان نسبت به خودش دارد در شناختن عیوب خود کور میشود و هرعیب خودش را یک حسن تعبیر میکند. و لذا با دقت، با موشکافی و با بیرحمی نسبت به خودتان، این عیوب خودتان را اعم از: عیوب خلقی، عیوب رفتاری، عیوب عملی در زندگی عملی خودتان یا در رفتارتان با دیگران، یا در خلقیاتتان، مثلاً: حسد را، کینه را، قساوت قلب را ، و حالات فراوان مثل بخل را، حالت جبن (ترس) را و حالت راحت‌طلبی را که در کتب اخلاق این‌ها از عیوب انسان شمرده شده و عیوبی در درس خواندن، مثلاً بعضیها در حال درس حواس‌شان پرت میشود، بعضیها در حال درس، حالت امتناع به خودشان میگیرند و هر درسی را استاد بگوید اولین قضاوتشان رد کردن آن است و بعضی به عکس اولین قضاوت‌شان تسلیم مطلق در برابر اوست و هر دو بد است، همچنین سوءخلق و از این قبیل: یکی، یکی را برطرف کنید.

لزوم اصلاح خود و مبارزه با نفس برای همهٔ آحاد ملت

… از راه راحتى به آنها برسد و هیچ چیز دیگر برایشان مطرح نیست؛ این هم نفْس است. پس ببینید، جهاد اکبر این است. اگر ملّتى بخواهد راه عزّت را و شرف را، راه خدا را، راه زندگى بهتر را، راه رسیدن به آرمانهاى مادّى و معنوى را طى بکند، باید بر نفْس خود مسلّط باشد. امروز ملّت ما تجربه‌هاى بزرگى را گذرانده است، امّا یکایک ما آحاد این ملّت و بیش از همه، خود بنده ــ از همه محتاج‌تر، من ــ باید خودمان را اصلاح کنیم، باید با نفْس خودمان مبارزه کنیم، باید با شیطان درونىِ خودمان بجنگیم ــ این شجاعت، بالاترین شجاعتها است ــ تا آماده بشویم براى ادامه‌ى این راه باعظمت و باعزّت؛ راه پیغمبران.

توصیه به خودسازی فرزندان شهدا به‌عنوان سزاوارترین افراد

اگر انسان مسلمان، با روحیه‌ى شهادت‌طلبى در میدان بماند، هیچ قدرتى نمیتواند بر او فائق بشود؛ و این روحیه را باید حفظ کرد. و من به خانواده‌هاى عزیز شهدا و مخصوصاً فرزندانشان ــ این جوانان و نوجوانان عزیز ــ توصیه میکنم هرچه میتوانید خودسازى کنید؛ [البتّه] همه باید بکنند امّا شما اولىٰ هستید.

اقامهٔ نماز از مقومات تقوا در عالم خودسازی

… دیگری را به نماز دعوت کردن و نماز را با توجه ادا کردن، و مفاهیم نماز را در زندگی تحقق بخشیدن است، که مفهوم اصلی نماز عبارت است از: خضوع انسان در مقابل پروردگار و عمل انسان به فرمان پروردگار این آن عنصر اصلی نماز است که در حاشیه‌اش هم چیزهای دیگری وجود دارد. پس شرط دوم متقین اقامه‌ی صلوة است «یقیمون‌الصلوة» و آنکه قبلاً گفتیم: «الذین یؤمنون ‌بالغیب»، یکی از مقومات تقوا بود در عالم بینش و این دومی، اقامه‌ی صلوة یکی از مقومات تقوا در عالم خود سازی است و خودسازی بسیار مهم است.

شروع اصلاح هر کس از خود

… تغییر کند، اعتبار انسان و ارزش انسان به عبودیّت خدا باشد، بنده‌ى خدا باشد، براى خدا کار کند و از خدا بترسد، از غیر خدا نترسد، از خدا بخواهد، در راه خدا کار کند، تلاش کند، در آیات خدا تدبّر کند، عالَم را درست بشناسد و کمر به اصلاح مفاسد جهانى و بشرى ببندد؛ و از خود شروع کند؛ هر کدام ما از خودمان شروع کنیم.

لزوم تربیت و تهذیب همگانی برای پیشرفت در راه انقلاب

… با این جامعه‌ى ما، رو به صلاح و آبادى برود و این جامعه آلوده نشود؛ ما باید به آنجا برسیم. ما کجا، آن وضع مطلوب کجا! آیا نمیشود برسیم؟ چرا نشود برسیم؟ باید برسیم. آیا تا حالا قصورى شده؟ نه، تا حالا هم حرکت خوبى انجام شده؛ منتها راه طولانى است، راه دشوار است؛ همه باید خودمان را تربیت کنیم، همه باید خودمان را تهذیب و تزکیه کنیم، همه باید تلاش کنیم براى خدا و کار کنیم و نورانیّت در خودمان به‌ وجود بیاوریم تا بتوانیم پیش برویم. و شما برادران سپاه باید با این دید به وظایف عمده‌ى خودتان نگاه کنید.

تصمیم جدی و اقدام قاطع در مجاهدت با نفس در روزهای پایانی رمضان

… است؛ ماه آمادگى است، ماه ذخیره‌ى تقوا است؛ ماه صله‌ى رحم، صدق و برّ با برادران دینى، آشنایى با معارف، آشنایى و تدبّر در قرآن و خلاصه، ذخیره کردن سرمایه‌ى حرکت الهى در طول یک سال است. امید است که روزهاى گذشته را با عمل بر وفق مقتضیّات این ماه گذرانده باشید‌‌. امّا روزهاى آینده را بیشتر قدر بدانید؛ در امر خود، در کار نفْس خود، در معامله‌ى با احکام الهى، در برخورد با مردم، در تدبّر و ارتباط با قرآن، در تصمیم و عزم بر مجاهدت با نفْس، یک تصمیم جدّى [بگیریم]، یک اقدام قاطع انجام بدهیم. بنده محتاج‌ترم از شما به عمل کردن به این توصیه‌ها؛ و این توصیه‌ها، توصیه‌هاى بزرگان دین و امیرالمؤمنین، صاحب امروز است. این روزها را مغتنم بشمارید، رابطه‌تان را با خدا مستحکم کنید، که در سایه‌ى این ارتباط قوى به سمت حلّ مشکلات دینى و دنیوى حرکت خواهیم کرد و …

اهمیت بسیار خودسازی

… نگفته‌اند بکنید، اگر خیلی هم همت داشته باشید هر ماهی مثلاً یک روز یا دو روز یا سه روز، اگر کسی همیشه برود اعتکاف کند این قطعاً حرام است، اما در این حد و به قدر نمک طعام انسانی که سرگرم مادیات زندگی است خودش را از مادیات و از راحتی خانه و زندگی خانه جدا کند. در یک مسجدی فرض سه روز و سه شب بماند این خودش یک حرکت معنوی و خودسازی است که خودسازی چیز بسیار مهمی است.