رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

تربیت و اصلاح خویشتن از نظر ایمان، اخلاق و توانایی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دانشگاه فردوسی مشهد— ۱۳۵۷/۰۸/۰۸

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۷۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

این محبت و علقه‌ای که وجود دارد، وظیفه‌ای را بر دوش ما می‌گذارد. وظیفه این است که ما باید به روش آن بزرگوار عمل کنیم؛ هم در عمل شخصی و هم در عمل اجتماعی و عمومی. راه، همین راهی است که امروز به فضل الهی، انقلاب جلو پای مردم ما گذاشته است. این، همان راه حضرت فاطمه‌ی زهرا سلام‌الله‌علیهاست: خودسازی و جهان‌سازی. خودسازی به معنای پرداختن به عمران و آبادی جانی که جسم ما محترم به اوست. فاطمه‌ی زهرا سلام‌الله‌علیها «کانت تقوم فی محراب عبادتها حتی تورمت قدماها.»[2] این دختر جوان، این بانویی که به هنگام شهادت هجده سال داشت، آن قدر عبادت می‌کرد و به نماز می‌ایستاد که ساقهای پاهای مبارکش ورم می‌کرد! این خانم، با این منزلت، با این مقام، کار منزل را هم خودش می‌کرد. پذیرایی از شوهر و فرزندان هم برعهده‌ی خود او بود. روایاتی که درباره‌ی «دستاس» فاطمه‌ی زهرا سلام‌الله‌علیهاست، فراوان و متعدد است.

شاهدها (۱۸۷ پاراگراف)

تصمیم جدی و اقدام قاطع در مجاهدت با نفس در روزهای پایانی رمضان

… است؛ ماه آمادگى است، ماه ذخیره‌ى تقوا است؛ ماه صله‌ى رحم، صدق و برّ با برادران دینى، آشنایى با معارف، آشنایى و تدبّر در قرآن و خلاصه، ذخیره کردن سرمایه‌ى حرکت الهى در طول یک سال است. امید است که روزهاى گذشته را با عمل بر وفق مقتضیّات این ماه گذرانده باشید‌‌. امّا روزهاى آینده را بیشتر قدر بدانید؛ در امر خود، در کار نفْس خود، در معامله‌ى با احکام الهى، در برخورد با مردم، در تدبّر و ارتباط با قرآن، در تصمیم و عزم بر مجاهدت با نفْس، یک تصمیم جدّى [بگیریم]، یک اقدام قاطع انجام بدهیم. بنده محتاج‌ترم از شما به عمل کردن به این توصیه‌ها؛ و این توصیه‌ها، توصیه‌هاى بزرگان دین و امیرالمؤمنین، صاحب امروز است. این روزها را مغتنم بشمارید، رابطه‌تان را با خدا مستحکم کنید، که در سایه‌ى این ارتباط قوى به سمت حلّ مشکلات دینى و دنیوى حرکت خواهیم کرد و …

لزوم آغاز تحول معنوی از خود گویندگان و مبلغان

… این جوانها را که انسان میخواند، تصویری از انقلابِ یک نفر آدم را در آن میبیند و خود آن منقلب‌‌کننده و درس‌‌دهنده است. ما باید این حالت را تعمیم بدهیم، و این ممکن است؛ اگر به‌‌ طور صد درصد نسبت به همه‌‌ی افراد هم ممکن نباشد، نسبت به اکثریّت مردم ممکن است. شرط اوّلش هم این است که در خود گویندگان و دعات[6] به این هدف، انقلابی به وجود بیاید و خلقیّاتشان، اخلاقشان، معنویّتشان، ذکرشان، توجّهشان، وصلشان به خدا، توکّلشان به خدا، اعتمادشان به خدا و رابطه‌‌ی معنوی‌‌شان با خدا تقویت بشود. ما اوّل هم از خودمان باید شروع کنیم؛ واقعاً اگر در هر کدام ما، خدای نکرده نقصی، کمبودی، خللی از این رهگذر باشد، روی مردم تأثیر بد خواهد گذاشت. این ‌‌هم نکته‌‌ی سوّم است که همه در نوشتن، در گفتن، در عمل کردن، در بالا کشیدن شخصیّت‌‌ها یا نزدیک کردن افراد یا دور کردن افراد، باید این نکته‌‌ی اخیر را …

لزوم برآیند پیشرفت در فرازونشیب‌های سلوک معنوی

… معنویّات و ارزشهاى والا. باید بمانید در قلّه؛ راه اسلام و راه معنویّت این‌جورى است. البتّه انسان پایین و بالا رفتن دارد، قبض و بسط دارد، همه ‌جور در سر راه انسان هست؛ این‌جور نیست که بگوییم و متوقّع باشیم که انسانهاى خوب به‌ طور دائم در راه خوبى حرکت کنند؛ بالاخره تأمّلى هست، تردّدى[8] هست، نُکسى[9] هست، این چیزها هست امّا برآیند مجموع باید پیشرفت باشد؛ جمع‌بندى‌شده‌ى این آمد و رفت‌ها باید حرکت به سمت جلو باشد. آن‌ وقت است که عنوان پاسدارى روى انسان میماند.

مغبون بودن کسی که دو روزش یکسان باشد

… میبیند اوج آن بازِ بلندپرواز را. خدا شاهد است که من بعد از ماه رمضان‌ها گاهى که خدمت امام میرسیدم، براى من محسوس بود که در این ماه رمضان امام بالا رفته، پرواز کرده، از مادّه دور شده، دورتر از گذشته؛ روزبه‌روز جلو میرفت، روزبه‌روز خودش را کامل‌تر میکرد؛ انسان مؤمن این است: مَنِ استَوىٰ یَوماهُ فَهُوَ مَغبون؛ دو روزمان اگر مثل هم باشد، سرمان کلاه رفته؛ مغبون یعنى فریب‌خورده، سرْکلاه‌رفته. و کسى که امروزش از دیروزش بدتر باشد، فَهُوَ مَلعون؛[10] یعنى طرد‌شده است.

لزوم افزودن مداوم بر سرمایهٔ معنوی محبت و معرفت تا تمام نشود

… فضایل اهل‌بیت هستید. اوّلاً تا کسى اهل محبّت نباشد، قاعدتاً وارد این وادى که شما هستید نمیشود؛ لابد آن کسى که قدم در این وادى میگذارد، یک مایه‌ى محبّتى در او هست، یک استعداد و قابلیّتى در او هست؛ آنچه وظیفه‌ى هر انسانى است، این است که سرمایه‌ها را زیاد کند. اوّلاً سعى کنید این سرمایه‌ى محبّت و معرفت زیاد بشود. در خود آدمها، در خودمان، هر کسى در هر سطحى که هست، باید خودش را بالا بکشد، وَالّا تمام میشود. برادران! این سرمایه‌هاى معنوى هم مثل سرمایه‌هاى مادّى است، گاهى تمام میشود؛ اگر به آن اضافه نکردید، تمام خواهد شد.

لزوم حفظ غلبه بر نفس در دوران رفاه پس از دوران سختی

بلافاصله [بعد از این] تقوا، ورع، خودسازى، درون‌سازى، مجاهدت نفْس، غلبه‌ى بر شیطان درونى و باطنى که در وجود ما هست؛ و شما خوب میتوانید، شما تجربه کردید، شما با این شیطان کشتى‌ها گرفتید، پشت او را بارها به زمین رساندید؛ این را نگه دارید، حفظ کنید؛ مبادا آنچه در دوران سختى به دست آمده، در دوران رفاه آسان از کف برود! خیلى مواظب باشید. و این تقوا و غلبه‌ى بر نفْس اگر نباشد، آن علمى هم که گفتیم سودمند نخواهد افتاد، بلکه مضر خواهد شد؛ مثل سلاحى در دست آدم ناباب. و باز در اینجا من به امام عزیزمان (رضوان الله‌ تعالى علیه) باید مَثَل بزنم؛ واقعاً مثال اعلاى تقوا و مواظبت و …

پرهیز از خودخواهی، دروغ، تهمت و حاکمیت هوای نفس

خب، از شعار و حماسه، از خشنودى از آنچه گذشت یک لحظه خارج بشویم، ببینیم تکلیف ما چیست؟ تکلیف ما این است که این ارتباط و پیوند با خدا را هرگز قطع نکنیم؛ هم یک‌یک ما ارتباطمان را با خدا حفظ کنیم، هم مجموع ما ارتباط را با خدا حفظ کند. ارتباط یک‌یک ما با خدا به این است که عمل خود، قلب خود، اخلاق خود، رفتار خود را طبق پسند و رضاى الهى قرار بدهیم؛ از خودخواهى پرهیز کنیم؛ از دروغ، از تهمت، از فریب، از حاکم کردن نفْس و خواهشهاى نفسانى بر زندگى خود ــ از این چیزها ــ پرهیز کنیم. یاد خدا و ذکر خدا و توجّه به خدا و مبارزه‌ى با نفْس و عبادت واقعى و اتّصال حقیقى با خدا را روزبه‌روز در عمل شخصى و فردى خودمان تقویت کنیم؛ این وظیفه‌ى یکایک ما است. وظیفه‌ى جمعى ما به ‌عنوان یک جامعه، به ‌عنوان یک نظام، به‌ عنوان یک دولت و یک حکومت این است که احکام الهى را در سطح جامعه معیار و ملاک عملِ عمومى قرار بدهیم: قانون بر اساس دین خدا ــ همچنان ‌که بحمدالله‌ مجلس شوراى اسلامىِ ما و شوراى …

سنگینی بار مسئولیت، انگیزهٔ تقویت معنوی، نه توقع دیگران

… فراموش نکنید، دعا را باید فراموش نکنید، آن نماز‌شب‌هایى را که در جبهه میخواندید، باید نگه دارید، آن نوافل را باید توجّه کنید، آن نماز باحالى را که شب حمله و عملیّات که خیال میکردید شب آخر عمرتان است به‌ جا مى‌آوردید، باید نگه دارید؛ باید این را تقویت کنید. نگوییم چون از ما توقّع دارند، ما باید این‌جورى باشیم؛ نه، این یک چیز خیلى ضعیفى است؛ بگویید چون بار سنگینى بر دوش ما است، استخوان مستحکمى لازم است.

تلاش به قدر توان و مقایسه نکردن خود با انسان‌های دنیوی

… * اَو زِد عَلَیهِ وَ رَتِّلِ القُرءانَ تَرتیلًا»[13] ــ شب را بیدارى بکش، نصف شب را یا ثلث شب را فقط استراحت کن و سایر دستورات ــ بعد دنبال آن میفرماید: اِنّا سَنُلقی عَلَیکَ قَولًا ثَقیلًا؛[14] ما سخن سنگینى را بر تو القا خواهیم کرد؛ باید خودت را آماده کنى. حالا ما در حدّ پیغمبر که خب هیچ، در حدّ کمترین شاگردانشان هم قابل این نیستیم که اصلاً فکرش را بکنیم؛ ماها در حدّ امام هم خودمان را قابل نمیدانیم که فکرش را بکنیم، امّا به قدر خودمان [باید تلاش کنیم]. اصلاً شما نباید خودتان را با یک آدم معمولى، با یک آدم مادّى، با یک آدم اهل تلاشهاى رایج دنیوى که ممکن است مؤمن هم باشد ــ خیلى از این تلاشهاى معمول دنیوى و زد و بندها و کارها و مانند اینها با ایمان و با هیچ ‌چیز هم منافات ندارد ــ مقایسه کنید. و سپاه این‌جورى شکل گرفت، این‌جورى پا گرفت، لذا همین‌جور بر خلاف محاسبات مادّى، همان‌طور که گفتم بر اساس ایمان به غیب پیش رفت. اصلاً سپاه تا حالا فرصتى پیدا نکرده؛ این اوّلین فرصت سپاه است.

سازندگی ویژهٔ دوران زندان و اسارت

شما جوانها سالهاى متمادى طعم زندان را چشیدید؛ سازندگىِ زندان و سازندگىِ اسارت، یک سازندگىِ مخصوصى است؛ آن را در جاى دیگر نمیشود پیدا کرد؛ شما این شانس را داشتید که علاوه‌ى بر سازندگى در میدان جهاد و در میدان جنگ، توفیق سازندگى در آن میدان را هم پیدا کنید؛ شما خیلى وظیفه دارید؛ هر جا هستید، باید محیط دُور و بر خودتان را روشن کنید؛ شما باید نورافشانى کنید. ملّت قدر شما را میداند.

ساختن و تربیت خود به پیروی از امام، اصل قضیه

عظّم الله‌ اجورکم ان‌شاءالله‌. امیدواریم که روح مطهّر و منوّر آن عبد صالح و آن انسانى که حقیقتاً بندگى خدا را میکرد، کمک بکند تا همه‌ى ما هر جا هستیم، هر کار میکنیم، در این یادبود مصیبت بزرگ فقدان او به او تشبّه کنیم؛ یعنى خودمان را، همچنان ‌که او خودش را ساخته بود، تربیت کنیم و بسازیم؛ اصل قضیّه این است. شما برادران مخلص و با‌معرفت، با این احساسات پاک و انگیزه‌ى الهى این‌ همه راه را از رفسنجان آمده‌اید، براى اظهار ارادت به آن مرد داراى معنویّت.

وظیفهٔ اقدام و تلاش برای تحول درونی با آنکه ایجاد تحول کار خداست

… و معنوى و فکرى و مادّى خود بپردازد؛ و این دعاى شریفى که به ما تعلیم داده‌‌اند در آغاز سال بخوانیم، درس همین تحوّل است. از خداى متعال در این دعا و با زبان دعا درخواست میکنیم که در حال ما، در وضعیّت روحى و نفسانى ما، یک تحوّل و دگرگونىِ مبارکى را ایجاد کند. ایجاد تحوّل کار خدا است امّا ما موظّفیم که براى این تحوّل در درون خود و در زندگى خود و در جهان، اقدام کنیم و همّت بگماریم و تلاش کنیم.

تحول درونی و دور ریختن رذایل شرط ادامهٔ راه انقلاب

… را به ما بشناساند، دلهایمان را با هم مهربان کند؛ و ما به مدد الهى و به رهبرى آن مرد صالح و بزرگ و برگزیده، این راه را طى کردیم و بحمدالله‌‌ توانستیم اسلام را در حدّ میسور و معقولِ در این فاصله‌‌ى زمانى، در جامعه‌‌ى خودمان حاکمیّت ببخشیم. این نعمت بزرگى است. این راه تا سرمنزل نهایى هنوز امتداد دارد و ما ملّت ایران وظیفه داریم که این راه را طى کنیم و این، جز با اراده‌‌ى الهى و رحمانى، جز با تحوّل درونى، جز با دور ریختن رذایل اخلاقى از نفوس خودمان، امکان‌‌پذیر نیست.

معنویت درونی مهم‌تر از درس و تعلیم خود پیش از تعلیم دیگران

… خواند؛ بی‌مایه فطیر است[4] و فایده‌اى ندارد. [نباید] کسى خیال کند که درس نمیخوانیم، امّا براى دین خدمت میکنیم؛ نمیشود. بدون درس خواندن نمیشود خدمت کرد. ممکن است خدمات دیگرى بشود؛ [ولى] این خدمت، متوقّف به علم است. خب، باید درس خواند و درس را باید خوب خواند. و از درس مهم‌تر، آن معنویّت و روحانیّتى است که در درون خود ما باید باشد، تا «مَن نَصَبَ نَفسَهُ لِلنّاسِ اِماماً فَعَلَیهِ اَن یَبدَاَ بِتَعلیمِ نَفسِهِ قَبلَ تَعلیمِ غَیرِه»[5] ان‌شاءالله‌ تحقّق پیدا بکند. ‌ان‌شاءالله‌ مبارک باشد؛ خداوند ‌ان‌شاءالله‌ توفیقتان بدهد.

ناممکن بودن مجاهدت در این راه جز با ارتباط با خدا و دوری از رذائل

… در دوران مبارزات و قبل از آن، درباره‌ی آن گفته بود. امام در این ده سال، به مناسبت‌ها، در جریان زندگى، در برخورد با حوادث، اسلام را براى ما روشن کرد؛ [لذا] نقطه‌ی مبهمى براى هیچ کس باقى نیست. راه ما این راه است؛ و این راهى است بسیار مطمئن، امیدبخش، روشن. در این راه امید هست، امّا مجاهدت هم لازم دارد؛ و این مجاهدت، جز با ارتباط با خدا، جز با خالص کردن خود، جز با دور شدن از رذائل اخلاقى امکان‌پذیر نیست. پیمودن این راه، با اختلاف کلمه و تشتّت[17] هم ممکن نیست. این وحدت کلمه‌اى را که دارید، باید حفظ کنید. از اختلاف کلمه به هر شکل باید بپرهیزید. هیچ کس هیچ حرکتى که موجب اختلاف است، نباید انجام بدهد؛ و اگر کسى انجام داد، دیگرى باید آن را تشدید نکند. این وظیفه …

لزوم تأدیب و تربیت خود پیش از تعلیم دیگران

… مفید نخواهید بود. در کنار درس، از اوضاع عالم، از اوضاع کشور، از مسائل سیاسى مطّلع باشید؛ که اگر بی‌اطّلاع باشید، به درد پاسخگویى به نیازهاى مردم نخواهید خورد؛ این را روراست بهتان بگویم. باید بدانید در مملکت چه میگذرد، در دنیا چه میگذرد، نیازهاى مردم چیست. و بعد هم «مَن نَصَبَ نَفسَهُ لِلنّاسِ اِماماً فَعَلَیهِ اَن یَبدَاَ بِتَعلیمِ نَفسِهِ قَبلَ تَعلیمِ غَیرِه»؛[6] خودمان، خودمان را بایستى دانه‌دانه تأدیب و تربیت کنیم تا ‌ان‌شاءالله‌ مفید باشیم.

لزوم ایجاد صفا و نورانیت درونی، درس میلاد پیامبر (ص)

… این جوانها و این جبهه‌بُروها؛ کسانى که از عیش و لذّت زندگى در دوران جوانى براى خدا صرف‌نظر میکردند و میرفتند ‌-در صحنه‌هاى مختلف؛ مهم‌ترین آنها جنگ بود، [ولى] فقط جنگ نبود- الان هم هستند و الان هم [این کار را] میکنند. ما به این احتیاج داریم؛ عرض من این است. هر کدامِ ما باید تلاش کنیم در درون خود یک صفا و نورانیّت به وجود بیاوریم؛ و این درس امروز است، درس ولادت پیغمبر است، و بدون آن این بار سنگین قابل حمل نیست.

تلاش در حد وسع برای حرکت به سوی قله‌های معنوی بزرگان، وظیفهٔ همگان

… وقتی یک انسان کوچک و ضعیف و ظرف محدودی، خودش را به اقیانوس بیپایانی وصل میکند، دیگر هیچ عاملی وجود ندارد که بتواند بر او فایق آید. اگر هر انسانی همین کار را بکند، همان‌گونه خواهد شد. البته انسانها به آسانی نمیتوانند این کار را بکنند؛ ولی ایشان توانست و کرد. ما باید به قدر وسع خودمان تلاش کنیم. بزرگان در قله‌ها ایستادند، ما نیز از دامنه‌ها حرکت کنیم و به آن سمت پیش برویم؛ هرچند به آن قله‌ها هم دست پیدا نکنیم؛ ولی به‌هرحال حرکت و رفتن، فریضه و وظیفه‌ی همه‌ی ماست.

نگه‌داشتن ضبط نفس حاصل از روزه به‌عنوان ذخیرهٔ سال

… و شبها بیش از اوقات دیگر موجب نزدیکی به خداست و روزه‌ی شما امساک از مشتهیات نفسانی و چیزهای دلخواه موجب رشد و تعالی و ترقی شماست. در این روزها تقوا، یعنی مراقبت کامل از گفتار و کردار و حتی خاطرات و خطرات ذهنی، یک تمرین بزرگ برای بقیه‌ی اوقات و ایام سال است. امیدوارم در این ایام و لیالی مبارک این توفیق به همه‌ی ما دست بدهد که خودمان را کنترل کنیم، مراقبت کنیم و گفتار و رفتار خودمان را منطبق کنیم با موازین الهی و شرعی. و آن حالت ضبط نفسی که در این روزها به برکت روزه و به برکت این ورزش معنوی حاصل میشود، این را به عنوان ذخیره‌ای برای دوره‌ی سال خودمان نگه بداریم.

نهج‌البلاغه منبع درس خودسازی فردی و جامعه‌سازی

اوّلاً در مورد نهج‌‌البلاغه باید عرض کنم ما جامعه‌‌ى ایرانى متأسّفانه قرنهاى متمادى از کتاب شریف روشنگر مبین نهج‌‌البلاغه محروم بودیم. یک زندگى سعادتمند انسانى، از تمام ابعاد و با همه‌‌ى خصوصیّات، از نهج‌‌البلاغه قابل درس گرفتن است. اگر بخواهیم خودمان را بسازیم ــ اخلاقمان را، خصالمان را، عقایدمان را، نشاط و امیدمان را، آینده‌‌نگرى‌‌مان را، وظایف و تکالیفمان را ــ اگر بخواهیم خودسازى شخصى بکنیم و یا اگر بخواهیم جامعه‌‌اى را که شایسته‌‌ى انسانیّت و شایسته‌‌ى انسان است بسازیم، جامعه‌‌اى سرتاپا عدل، سرتاپا حق، با امید، با جهاد، با تلاش، با پیروزى، با موفّقیّت و بر مبناى یک فلسفه‌‌ى عالمانه و درست، همه‌‌ى این درسها در خودسازى و جامعه‌‌سازى از نهج‌‌البلاغه به دست مى‌‌آید؛ نهج‌‌البلاغه یک چنین کتاب کاملى است. شما امروز با متن نهج‌‌البلاغه اندکى آشنا شده‌‌اید و کم‌‌کم آشناتر میشوید امّا آن روزى که بتوانید به اعماق این اقیانوس بی‌‌کران معارف و فضایل برسید، آن وقت تصدیق خواهید کرد این مطلبى را که من عرض کردم؛ خودسازى فردى و …

توصیه به آمیخته‌کاران نیکی و بدی برای گام‌های استوارتر و لغزش کمتر

… یَنتَظِرُ وَ ما بَدَّلوا تَبدیلًا»؛[2] آن کسانی هستند که پیمان خود و خدا را به راستی برگزار کردند، راست گفتند؛ بعضی رفتند، بعضی مانده‌اند و در انتظارند. یک دسته اینها هستند. یک دسته آن کسانی که مخلوط [عمل] میکنند: گاهی نیکی، گاهی بدی؛ دو قدم جلو، یک قدم عقب؛ اگر بتوانند، [باید] سعی کنند سه قدم جلو بروند؛ بتوانند کوشش کنند آن یک قدمِ عقب را کوچک‌تر بردارند؛ بتوانند کوشش کنند این لغزشها را پیدا نکنند؛ بتوانند کاری کنند که این گامها را استوارتر به سوی جلو بردارند و پیش بروند، هر جا هستند یک قدم خود را جلو بکشند. یک دسته هم آن مردمی که با چهره‌ی نفاق‌آمیز، با دلی مردّد، با دلی که براستی تصمیم و ایمانی ندارد، در مسائل زندگی، در جهاد مقدّس، با مسائلِ آن روبه‌رو میشوند.

غفلت ناصحان و هدایتگران از کمال خود، خسارتی بزرگ

… النِّیَّةُ وَ سَلِمَت مِنهَا الرَّعِیَّةُ» اگر نیّتت خالص باشد، کاری که مردم را بیازارد از تو سر نزند، همۀ کارهای تو برای خداست، عبادت است. اما درعینِ‌حال در بین همۀ این تلاش‌هایی که همه‌اش هم عبادت است، یک وقتی را بگذار برای اینکه بین خودت و خدا خلوت کنی. (79/9/25) غالباً آنهایی که دیگران را به‌سمت کمال و تعالی می‌خواهند سوق بدهند، خودشان از کمال و تعالی باز می‌مانند. خیلی از کسانی که مردم را نصیحت می‌کنند، خودشان نصیحت نمی‌شوند. خیلی از آن‌کسانی‌که برای مردم آگاهی را و معرفت را و تهذیب را در بیان خودشان و در تعلیمات و ارشادات خودشان به ارمغان می‌آورند، خودشان از این‌همه محروم می‌مانند و این خسارت بسیار بزرگی است.

لزوم پرداختن به خود و غافل نشدن به سبب وظایف سنگین

… فَضَّلتُکُم عَلَی العالَمیَ»[5]؛ اما همین‌ها با عملِ بدِ خود کاری کردند که خدای متعال دربارۀ آنها فرمود: «ضُرِبَت عَلَیهِمُ الذِّلَّةُ وَ المَسکَنَةُ وَ بآءو بِغَضَبٍ مِنَ اللهِ» و مورد خشم الهی قرار گرفتند. غرّه‌شدن به خدا، این چیزها را دنبال خودش دارد. بایستی به خودمان، به دل‌وجانمان، و به شستشوی روانی خودمان بپردازیم، و وظایف سنگین، ما را غافل نکند. البته راه باز است؛ همین نمازهای پنج‌گانه، همین امکان دعا، همین نافله، همین نماز شب؛ همه از راه‌های به خود پرداختن است؛ این راه‌ها را درمقابل ما باز گذاشته‌اند. اگر تنبلی نکنیم، می‌شود؛ آن‌وقت انسان اعتلا و نورانیت پیدا می‌کند و کارهایش برکت پیدا می‌کند. …

دعا برای ساختن خود در ماه‌های رجب، شعبان و رمضان

اوّلاً ماه رجب است، فرصت بندگى است. همه‌ى عرض و طول زندگى ما میتواند زمینه‌اى باشد براى بندگى درست، که سعادت واقعى هم در همین است. بعضى از مناسبتها، فرصتهاى ما را افزایش میدهند، که از جمله ماه مبارک رجب است. خودمان را آماده کنیم، براى هم دعا کنیم که خداوند توفیق بدهد در این ماه و ماه شعبان و ماه مبارک رمضان خودمان را بسازیم، یک قدم پیش برویم، بالا برویم.

امکان رسیدن به مقام سلمان عصر در شغل اطلاعاتی

… مگر می‌شود سر خدا را کلاه گذاشت؟! انسان کاری را از روی شهوت و غضب خودش انجام دهد، بعد بگوید این هم برای خدا! نه؛ آن کاری که شاید برای شما خوشایند هم نیست؛ سود مادی هم ندارد؛ اما شما آن را برای خدا انجام می‌دهید، این می‌شود آن کارِ برای خدا؛ عمل صالح این است. شما می‌توانید در همین شغلی که در وزارت اطلاعات دارید، سلمان عصر شوید؛ چون فرصتهایی در اختیارتان قرار می‌گیرد؛ از این فرصتها باید استفاده کرد؛ مغتنم بشمرید این فرصتها را.

روشن کردن دل‌ها با نور معرفت، علم و اخلاق

… دشمنان، اخلالگری و مزاحمت میکنند و در داخل و خارج، آنچه که از دستشان برآید، میکنند؛ اما «للباطل جولة و للحقّ دولة»؛[242] باطل جولانی میکند و قابل ادامه یافتن نیست. آنچه که خواهد توانست فضای عالم آفرینش را در اختیار بگیرد، حقّ است و بنای عالم بر حقّ است. دلهای خود را روزبه‌روز بیشتر با نور معرفت، نور علم، نور حقیقت و نور اخلاق روشن کنید و از خدا کمک بخواهید.

تأکید بر لزوم خودسازی بسیجیان

نکته‌ی سوم: همچنان که قبلاً گفتم، خودسازی لازم است و بصیرت را هم باید روزبه‌روز بیشتر کنید. وقتی بصیرت انسان زیاد شد، استقامت و پایداری هرگز تمام نمیشود و وسوسه‌ی وسوسه‌کنندگان و شکلک درآوردن دشمنِ عاجز، انسان را از میدان خارج نمیکند.

لزوم تأکید بر خودسازی و نورانی کردن دل در جای خود

… خودش را حس میکند و تشخیص میدهد. جوان ایرانی، هم روشن‌بین و باهوش است، هم سیاسی است. لذا جای ابهام باقی نمی‌ماند. بنابراین، علاجی که من پیشنهاد میکنم، کتابخوانی، افزایش مطالعه و کشاندن اجتماعات دانشجویی به بحثهای صحیح و حقیقی - نه بحثهای انحرافی - است. البته بحث خودسازی و درون‌سازی و نورانی کردن دل و امثال اینها هم بحثهای مفصّلی است که در جای خود باید مورد تأکید قرار گیرد.

بهره‌گیری از فرصت تکامل برای نزدیک شدن به خدا

… تحرّک و تغیّر نداشت و برای او، پیشرفت میسّر نمیشد. نفس این‌که انسان تغیّر یا فساد میپذیرد، مبیّن این است که میتواند پیش برود و میتواند با فساد، مبارزه کند و خود را سالم نگه دارد. این، خود یکی از بزرگترین مدارج تکامل برای موجود انسانی و واحدهای انسانی است. بنابراین سعی کنید از این فرصت تکاملی که برای انسانها فراهم است، حدّاکثر استفاده را بکنید تا روز به روز، ارتش پیش برود و روزبه‌روز، انسانها خود را به خدا نزدیک کنند.