دنیا و آخرتِ چنین ملت و کشوری، تأمین خواهد شد. آری؛ اگر همین ملت، رهبرانی فاسد و غافل از خدا و دل داده به دنیا، مثل خلفای بنیامیّه و بنیعبّاس داشته باشد، پایه را سست خواهند کرد. خلفای بنیامیّه و بنیعبّاس، بنای چند صد سالهای را که پیغمبر اکرم در طول ده سال گذاشت، با چکش و تیشه و ارّه، توانستند خراب کنند. اینها حرفهای بسیار قابل توجّهی است. کسی مثل یزید با آن همه فساد و خرابی، کافی است که اصلاً تمدّنی را ضایع کند. یکی مثل متوکّل، با آن همه ظلم، کافی است که مُلکی را از بین ببرد. این همه حاکم ظالم؛ این همه حاکم فاسد و این همه مست و لا یعقل که در طول سیصد، چهارصد …
حکومت پادشاهی و نه نظام اسلامی
حکومت اموى و عبّاسى را ما نظام اسلامى نمیدانیم؛ آن هم نظام پادشاهى است، شاهنشاهى است، منتها یک نوع دیگر، یک شکل دیگر. حکومت هارونالرّشید یا عبدالملک یا هشام و امثال اینها چه فرقى با حکومت اردشیر درازدست و مانند اینها دارد؟ چون اسمشان مسلمان است، مگر حل میکند مسئله را؟ حکومت سلطان محمود غزنوى در این کشور، چه فرقى دارد با حکومتهاى جبّارانى که در گذشته بودند؟ غزنویان با …
پرداخت پول گزاف به شاعران برای پیشبرد کار خود
فقط هم ائمّه نبودند؛ نقطهی مقابلشان هم همینجور بودند. یعنی همین خلفای بنیامیّه و بنیعبّاس برای پیشرفت کار خودشان محتاج شعر بودند و پولهای گزافی میدادند به شعرا که برایشان شعر بگویند. شعرا هم میگفتند! پول بود، رشوه بود؛ حتّی گاهی اوقات بعضی از شعرای متمایل به اهلبیت، برای آنها هم یک شعری میگفتند برای اینکه یک پولی بگیرند! امام باقر (علیه الصّلاة و السّلام) در مجلسی نشسته بودند، «کثَیّر عَزّة» -که یکی از شعرای معروف عرب است و متمایل به …
برداشت یکسان خلفا از عبدالملک تا متوکل از داعیهٔ ائمه
یکی برداشت خلفا از ادّعاها و کارهای ائمّه است. شما میبینید که از زمان عبدالملک تا زمان متوکّل، همیشه یکجور برداشت از زندگی ائمّه بوده؛ خب، این را باید دنبالگیری کرد و نمیشود سهلانگاری کرد؛ چرا اینها از زندگی ائمّه اینجور برداشت میکردند؟ مثلاً نسبت به موسیبنجعفر [گفته شد] «خلیفتان یجبی الیهما الخراج؟»،[57] یا مثلاً دربارهی امام علیّبنموسیٰ: هَذَا عَلِیٌّ ابنُهُ قَد قَعَدَ وَ ادَّعیٰ …
جایگزینی سلطنت بهجای نبوت و امامت در لباس خلافت
… از آنکه احساس کردند، که هدف پیغمبر برآورده نشد، یعنی «یُزَکّیهِم وَ یُعَلِّمُهُمُ الکِتابَ وَ الحِکمَةَ»[6] انجام نگرفت، بعد از آنکه دیدند که تشکیل یک نظام اسلامی، تشکیل یک دنیای اسلامی آنطوریکه پیغمبران خواسته بودند بعد از دوران صدر اول، بهکلی فراموش شد؛ جای نبوت و امامت را سلطنت گرفت؛ کسریها و قیصرها و قُلدرها و اسکندرها و دیگرِ نامداران ظالم و طاغی تاریخ در لباس جانشینی و خلافت با نام سلسلۀ بنیامیه و بنیعباس روی کار آمدند و قرآن به آن شکلی که ارباب مُلک و قدرت میخواستند تفسیر شد و ذهنهای مردم تحت تأثیر عملکرد خائنانۀ آن عالمانی که سر در آخور مطامع و محبتهای مادی ارباب حکومت و مُلک داشتند، قرار گرفت؛ بعد که اینها را دیدند یک نقشۀ کلی در زندگی ائمه بهوجود آمد.
مدارای خلفا با زاهدان و عالمان فاقد داعیهٔ سیاسی
خیلی از اوقات اتفاق میافتاد که کسانی در جامعه ـ در جامعۀ زمان خلفا ـ اهل زهد بودند و اهل علم بودند و معروف به تفسیر و به علم و به این چیزها، خلفا هم با آنها نهفقط معارضهای نمیکردند بلکه حتی مخلص آنها بودند، اظهار ارادت نسبت به آنها میکردند، پیش آنها میرفتند، از آنها نصیحت میخواستند؛ چرا؟ چون آنها درمقابل خلفا داعیۀ سیاسی نداشتند؛ واِلّ امثال حسن بصری و ابنشُبرُمَه یا عَمروبنعُبَید این بزرگانِ از علمایی که مورد توجه و قبول خلفا بودند اینها کسانی بودند که ادعای علم و ادعای زهد و ادعای معنویت و ادعای تفسیر و ادعای علوم پیغمبر و همۀ این ادعاها را اینها هم داشتند، اما نسبت به آنها هیچگونه ازطرف خلفا تعرضی نبود؛ چرا؟ چون داعیۀ قدرت سیاسی وجود نداشت؛ دعوای ائمه علیهمالسلام با خلفای بنیامیه و بنیعباس بر سر همین مسئلۀ امامت و ولایت یعنی همین معنایی از امامت که ما امروز آن را بهکار میبریم بود. (1366/11/2)
تهی شدن ارزشهای اسلامی از محتوا و تبدیل آن به محتوای جاهلی
..دوران خلافت سفیانی و مروانی و عباسی، دورانی بود که ارزشهای اسلامی از محتوای واقعی خودشان خالی شدند. یک صورتهایی باقی ماند؛ محتواها تبدیل شد به محتواهای جاهلی و شیطانی. آن دستگاهی که انسانها را عاقل، متعبد، خاضعِ عندالله و متکبر درمقابل متکبرین میخواست تربیت بکند، انسانها را مؤمن، آزاد، دور از آلایشها میخواست بسازد ـ که همان دستگاه مدیریت اسلامی بود در زمان پیغمبر؛ بهترینش در زمان پیغمبر بود ـ همین دستگاه، یعنی دستگاه …
ناکامی لشکرکشی برای فتح طبرستان
شما مردم مازندران این را بدانید و میدانید که در قرنهای اول اسلام، قدرتهای بنی امیه و بنی عباس به هیچ عنوان نتوانستند با لشگرکشی بر این منطقهی شمالی کشور - منطقهی طبرستان - فائق بیایند. همهی سپاههای بنی امیه و بنی عباس که به این سمت میآمدند؛ همانهائی که بقیهی استانهای این کشور و کشور روم را فتح کرده بودند، مازندران را نتوانستند فتح کنند. این سلسلهی جبال البرز مثل یک حصن حصینی به این مردم امکان میداد در مقابل نیروهای مسلمان در دوران بنی امیه و بنی عباس مقاومت کنند و آنها نتوانستند بر مازندران فائق بیایند. مازندران به دست فرزندان مظلوم آل محمد فتح شد. فرزندان ستمدیده و آواره شدهی امام سجاد و امام باقر و امام صادق (علیهمالسّلام) که از دست آن خلیفههای فتاک و خونریز گریخته بودند، توانستند با سختی خودشان را به این منطقه برسانند. وقتی آمدند، مردم مازندران و گیلان …
حکایت اثر ثروتاندوزی، کاخسازی و عبادت خلفا بر گفتوگوی مردم
در یکی از تاریخها خواندم زمانی که ولیدبنعبدالملک خلیفه شده بود، چون خیلی اهل جمعکردن ثروت و جواهرات و اشیاء قیمتی بود، مردم کوچه و بازار وقتی به همدیگر میرسیدند، مکالماتشان از این قبیل بود: آقا! فلان لباس را آوردند، شما خریدید؟ آقا! فلان نگین را فلان کس آورده، شما خریدید؟ یعنی مردم همهاش راجع به خرید و فروش وسایل و اشیاء زینتی و امثال اینها حرف میزدند. بعد از ولید، سلیمانبنعبدالملک خلیفه شد. او اهل ساختمانسازی بود و به کاخسازی و ساختمانسازی خیلی عشق میورزید. این مورخ میگوید مردم حتّی وقتی برای نماز به مسجد میآمدند، یکی میگفت: آقا! شما کار ساختمانىِ منزلتان را تمام کردید؟ دیگری میگفت: آقا! شما فلان خانه …
تندیهای خلفا مانند منصور و هارون با ائمه
یک بحث، تندیهای خلفا به ائمّه است؛ مثل همان رفتاری که در مورد منصور چند موردش را عرض کردم، و [تندیهایی که] هارون نسبت به موسیبنجعفر دارد، و از این قبیل.
جایگزینی سلطنت ستمگران به جای نبوت و امامت در لباس خلافت
… اینکه آن کسانی که شوق دارند، دنبال این مسئله بروند، با این چهارچوب یک بار دیگر روایات را نگاه کنند و کتب تاریخ را ببینند. آنوقت معلوم میشود که زندگی موسی بن جعفر یا ائمه دیگر ما (علیهم السّلام) چه حقیقتی است که امروز هم همچنان مبهم و ناگفته و ناشناخته است. ائمه (علیهم السّلام) بعد از آنیکه احساس کردند در محیط امامت و محیط اهل بیت هدف پیغمبر برآورده نشد، یعنی «یزکّیهم و یعلّمهم الکتاب و الحکمة»[2] انجام نگرفت، بعد از آنی که دیدند تشکیل یک نظام اسلامی، تشکیل یک دنیای اسلامی آنطوری که پیغمبران خواسته بودند، بعد از دوران صدر اول بکلی فرمواش شد و جای نبوت و امامت را سلطنت گرفت، کسریها و قیصرها و قلدرها و اسکندرها و دیگر نامداران ظالم و طاغی تاریخ در لباس جانشینی و خلافت با نام سلسلهی بنیامیه و بنیعباس روی کار آمدند و قرآن به آن شکلی که ارباب مُلک و قدرت میخواستند، تفسیر شد و ذهنهای مردم تحت تأثیر عملکرد خائنانهی آن عالمانی که سر در آخور مطامع و محبتهای مادىِ ارباب حکومت و مُلک داشتند قرار گرفت، یک نقشهی کلی در زندگی ائمه به وجود آمد.
عادت دادن مردم به نگفتن سخنی برخلاف میل خلیفه و ناممکن شدن اصلاح جامعه
… اشخاص را، رؤسا را، وجوه[6] را، رجال را به اینکه از عقاید خودشان و ایمان خودشان دست بکِشند و در راه مقابلۀ با حق حتی تجهیز بشوند. اینها را خیلیها ننوشتند. البته چرا، بازهم در تاریخ ثبت هست، همینهایی که الان ما میدانیم، همین را هم باز یک عدهای نوشتند. مردمانی که در آن دستگاهها پرورش پیدا میکردند، عادت داده میشدند به اینکه هیچچیزی را برخلاف مِیل و هوای خلیفه بر زبان نیاورند. خب این، چه جامعهای است؟! این، چطور انسانی است؟! این، چطور ارادۀ الهی و اسلامی در انسانهاست که بخواهند مفاسد را اصلاح کنند و از بین ببرند، جامعه را جامعۀ الهی درست کنند؛ ممکن است چنین چیزی؟!
و متأسفانه امروز انگیزهی سیاسی و استعماری در این حرکت گمراه کننده، از هر زمان دیگر آشکارتر است، حتی از آن زمان که خلفای بنیامیه و بنیعباس دروغپراکنی در باب شیعه را همچون جزیی از مبارزهی همه جانبهی خود با پیروان اهل بیت (علیهمالسّلام) لازم و مقدمهی حتمی سرکوبگری آنان میشمردند. با این نگرش، هر پژوهشی در معرفی عقاید و معارف شیعه، کمکی به استقرار وحدت و برادری میان مسلمین نیز هست، چرا که دشمنان اسلام، برای تفرقه افکنی میان مسلمانان، همواره به بد نمایاندن معارف اعتقادی و فقهی مذاهب آنان برای یکدیگر، دست زدهاند.
پول دادن به شاعران برای سرودن در حقانیت خود
خلفا هم دنبال شعر بودند. به شاعر پول میدادند برای اینکه مثلاً در مدح بنیامیّه یا در مدح بنیعبّاس و در باب اینکه اینها بر حقّند، اینها شعر بگویند؛ الان هم همین کار را میکنند؛ الان هم سیاستهای جهانی و صاحبان زر و زور و دستگاههای تبلیغاتی عالَم، پول میدهند به شاعر، به نویسنده، به نمایشنامهنویس، به سلمانرشدیها میگویند به ابتذال بکشید، میگویند اسلام را قدح[16] کنید، اهلبیت را مورد مذمّت قرار بدهید، …