رفتن به محتوای اصلی

حکومت اسلامی

نام‌های دیگر: حکومت دینی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

حکومت مبتنی بر احکام و ارزش‌های اسلام، ضرورت، ویژگی‌ها و وظایف آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در نشست سه‌جانبه با شهید مطهری و دکتر شریعتی— ۱۳۵۵/۱۰/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۵ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۵۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

و امّا یک بخش دیگر و یک گوشه‌ی دیگر از این بحث گسترده این است که مردمی بودن حکومت اسلامی به دو معنا است: یکی این است که مردم در اداره‌ی حکومت و تشکیل حکومت و تعیین حاکم و شاید در تعیین رژیم حکومتی و سیاسی نقش دارند. مردمی بودنِ حکومت یعنی نقش دادن به مردم در حکومت. یک معنای دیگر برای مردمی بودنِ حکومت اسلامی این است که حکومت اسلامی در خدمت مردم است؛ آنچه برای حاکم اسلامی مطرح است، منافع عامّه‌ی مردم است؛ نه منافع اشخاص معین یا قشر معین و طبقه‌ی معین. اسلام به هر دو معنا دارای یک حکومت مردمی است؛ امّا مادامی که حکومت مردمی به معنای اوّلی تأمین نشود، یعنی مردم نقشی در حکومت نداشته باشند، نمیشود گفت که حکومت به معنای دوّمی - یعنی آن حکومت در خدمت مردم است - مردمی است. نمیشود از هر حکومتی در دنیا این ادّعا را باور کرد که در خدمت مردم خود است. امروز در دنیا حکومتهایی که ادّعا میکنند در خدمت مردمند، زیادند؛ هم حکومتهای وابسته به بلوک شرق که خود را مردمی، سوسیالیستی، وابسته‌ی به عموم افراد جامعه قلمداد میکنند، درحالیکه مردم در تعیین این حکومت، در تشکیل این نظام، هیچ نقشی نداشته‌اند. مردم خبر ندارند که بعد از حاکمی که مرده است، چه کسی قرار است به حکومت برسد! اگر خبر هم داشته باشند، از او چیزی نمیدانند، تمایلی به او و به حکومت او ندارند، و شاید و به گمان قوی رضایتی هم از کارهای او ندارند. امروز [اگر] شما مثلاً از ملّت بزرگ شوروی بپرسید آیا به اشغال افغانستان راضی هستند؟ آیا به صرف میلیاردها برای نگهداشتن یک حکومت تحمیلی در یک کشور همسایه راضی‌اند؟ یقیناً یا به احتمال زیاد، اکثر مردم کشور پهناور شوروی از این قضیه یا خبر ندارند - چون در چنین کشورهایی اطلاع هم درست به مردم داده نمیشود - یا اگر خبر دارند، از آن سودی نمیبرند و راضی نیستند. همچنین در کشورهای غربی که ادّعا میکنند در خدمت مردم و برای مردمند، مردم هیچ اراده‌ای، اختیاری در کاری که دستگاه حکومت انجام میدهد، ندارند. این ادعا که حکومتی بدون اینکه با مردم خود ارتباط مستقیم داشته باشد، بدون اینکه به آرای مردم متّکی باشد، ادّعا کند که در خدمت مردم است، ادّعای پذیرفته‌ای نیست. این سخنی است که همه‌ی مدّعیان حکومت مردمی بر زبان جاری میکنند، امّا نمیتوانند ثابت کنند که مردمی‌اند؛ همه‌ی حکومتهای تحمیلی هم خودشان را مردمی به حساب می‌آورند. پس مادامی که مردم با حکومت و با دستگاه حاکم همکاری نکرده باشند، در صحنه‌های فعّالیت اجتماعی در کنار این دستگاه حاضر نباشند، این ادّعا پذیرفته نیست که دولتی و رژیمی بگوید ما مردمی هستیم؛ [امّا ]حکومت اسلامی به معنای واقعی کلمه یک حکومت مردمی است.
ما البتّه در آینده تبادل نظر و همفکرى و همکارى ‌-مستمرّاً- با شما برادران خواهیم داشت. من اجمالاً عرض بکنم: شما خوب میدانید که در اسلام، مسئولیّت و تکلیف، یک‌جانبه نیست. وقتى کسانى بر مردمى حکومت میکنند به معناى اسلامىِ حکومت ‌-نه به معناى طاغوتى و رایج بین افکار و ذهنهاى جاهلى، بلکه حکومت به همان معنایى که در اسلام هست- یعنى مدیریّت کشور را بر عهده میگیرند و بار سنگین مسئولیّت را بر دوش میکشند، یک وظیفه‌ی طرفینى، یک مسئولیّت طرفینى بین آنها و مردم به وجود می‌آید. از امروز حقّى شما بر مردم دارید و حقّى مردم بر شما دارند. حقّ مردم بر شما این است که با همه‌ی وجودتان براى این مردم کار کنید. این چیز تازه‌اى براى شما نیست؛ شما این امتحان را همیشه داده‌اید و براى مردم کار کرده‌اید. این نصیحتى است در درجه‌ی اوّل براى خودِ من و بعد هم براى شما و همه‌ی کسانى که مسئولیّتى بر دوش دارند. ما واقعاً با همه‌ی وجود باید کار کنیم. هرچه ظرفیّت در جسم ما و ذهن ما و ابتکار ما وجود دارد، باید صرف کنیم براى اینکه امور کشور اداره بشود و کار مردم به راه بیفتد و مردم زندگى خودشان را به سمت یک زندگى اسلامى ادامه بدهند.
خب حالا مطلب اوّل مربوط به کارگزاران است. وقتى ما گفتیم «حکومت اسلامى»، یک چیزهایى را متعهّد شدیم در زندگى مردم، در نظام اجتماعى، در وضع عامّه‌ى مردم، در افکار، در فرهنگ، در همه‌ى مناسبات اجتماعى، از جمله در روش و منش کارگزار حکومت اسلامى. این حکومت اسلامى یک معناى خاصّى دارد؛ حکومت اسلامى غیر از حکومت سلطنتى است، غیر از حکومت دنیایى است، غیر از حکومت طاغوتى است، غیر از سلطه‌ى بر مردم است، غیر از زندگى به‌ صورتِ اغتنامِ فرصتِ شهوات براى کسانى است که دستشان میرسد و میتوانند. حکومت اسلامى یعنى کارگزارانِ آن براى اسلام و براى خدا کار میکنند، نه براى خود. ما باید خودمان را خدمتگزار واقعى مردم بدانیم به‌ معناى واقعى کلمه، نه به معناى تعارفى کلمه. در هر سطحى از سطوح که ما هستیم، باید این فکر را که حالا میتوانیم از امکاناتى که در اختیار ما هست، براى تأمین خواسته‌هاى خودمان و هوسهاى خودمان استفاده کنیم، بکلّى دور بیندازیم. مسئولین کشور باید از لحاظ قناعت، از لحاظ زهد به‌ معناى واقعى کلمه ــ یعنی از لحاظ بى‌رغبتى به زخارف[14] دنیایى ــ سرمشق دیگران باشند؛ حدّ آن هم حدّ ورع است.

شاهدها (۲۳ پاراگراف)

تشکیل حکومت بر پایهٔ ارزش‌های الهی به‌عنوان معجزهٔ اسلام در این زمان

تشکیل مجلس خبرگان یکى از مظاهر حرکت اسلامى و پایه‌ى اسلامى جامعه‌ى ما و نظام ما است و ما به این افتخار میکنیم. اینکه بر اساس تعالیم الهى و ارزشهاى الهى، جامعه‌اى تشکیل بشود و حکومتى و قدرت سیاسى‌اى به وجود بیاید، خود یکى از معجزات اسلام است که در این زمان این معجزه اتّفاق افتاد و ملّت شجاع ما پشت سر امام بزرگوار و عظیم‌الشّأن ما توانست این واقعیّت را تحقّق ببخشد و بحمدالله معلوم شد ‌ که این یک سرآغازى است براى یک حرکت عظیم جهانى؛ همچنان ‌که مشاهده میشود که از اوّل انقلاب تا امروز در همه‌ى مناطقى که مسلمین در آنجا زندگى میکنند، احساسات اسلامى و ایمان اسلامى و شوق به زندگى و حیات اسلامى روزبه‌روز افزایش پیدا کرده. حوادث دنیا را ملاحظه میکنید، کشورهاى اسلامى شاهد حرکتهاى مردمى است با نام …

تلاش برای حاکمیت اسلام، همان امتحان بزرگ شیعیان امام زمان

… حقیقتاً منتظر به حساب بیاییم که زمینه را آماده کنیم. زمینه باید براى ظهور مهدى موعود (ارواحنا فداه) آماده بشود و آن عبارت است از عمل کردن به احکام اسلامى، و حاکمیّت قرآن و اسلام. همان‌‌طور که عرض کردم، فرمودند: وَاللهِ لَتُمَحَّصُنَّ وَاللهِ لَتُغَربَلُنَّ. این تمحیص، این امتحان بزرگ که مریدان و شیعیان ولىّ‌عصر (ارواحنا فداه) با آن مواجه هستند، همان امتحان تلاش براى حاکمیّت اسلام است. باید کوشش کنید براى حاکمیّت اسلام. این یک قدم را ملّت بزرگ ما برداشتند.

ایجاد حاکمیت قرآن به‌دست ملت ایران، نخستین قدم برای نزدیکی به عصر ظهور

و من در این شهر قم که خاستگاه مبارزه و انقلاب است و در این ساحت مقدّس که شاهد مجاهدتها و تلاشهاى مخلصانه‌ى دیرین طولانى دوران نهضت، قبل از پیروزى انقلاب و بعد از پیروزى انقلاب بوده است، باید این مطلب را عرض کنم که اوّلین قدم به ‌وسیله‌ى ملّت ایران برداشته شده است براى حاکمیّت اسلام، براى نزدیک شدن ملّتهاى مسلمان به عهد ظهور مهدى موعود (ارواحنا فداه و عجّل الله‌ فرجه) و آن، ایجاد حاکمیّت قرآن است. این، آن چیزى است که دنیاى مادّى نمیخواست آن را باور بکند. نمیخواستند بعد از قرنها تلاشى که کرده بودند تا دین را ــ و بخصوص دین مقدّس اسلام را ــ از صحنه خارج بکنند، ببینند که حالا این دین با یک حاکمیّت و بر سریر قدرت حکومت در صحنه‌ى عالم ظاهر شده است و ملّتها …

تعدد راه‌های تحقق حاکمیت اسلام به تناسب شرایط هر کشور

رهبر انقلاب: به هر حال آنچه من میتوانم به شما حالا بگویم، این است که شما بایستى تلاش خودتان را بکنید و من اعتقادم این است که خدا هدایت میکند. تجربه نشان داده که راه براى حاکمیّت اسلام یکى نیست؛ شاید به عدد هر کشورى یک تجربه‌اى بشود فرض کرد؛ و با شرایط هر جایى طبعاً وضع فرق میکند. آنچه براى علماى دین لازم است که به آن توجّه کنند، این است که به زمان و مکان خودشان عالم باشند. ما علماى دین سالهاى طولانى فریب خوردیم؛ دیگر بس است! دیگر بس است! بایستى به این کلام نبّى ‌اکرم (صلّى ‌الله‌ علیه‌ و آله ‌و سلّم) توجّه کنیم که فرمود: اَلعالِمُ …

تشکیل حاکمیت اسلام تنها راه مسلمانان

مسلمانها جز برگشت به اسلام راهى ندارند؛ مسلمانها جز تشکیل حاکمیّت اسلام و تحقّق و پیاده شدن عمل اسلامى، راهى ندارند. از دشمنان دیرین و کینه‌ورز اسلام هیچ امیدِ همراهى نباید داشت، امیدِ تحمّل هم نباید داشت. شما ببینید در این سیزده سالى که بر پیروزى انقلاب اسلامى گذشت و ما این روزها داریم جشن سیزدهمین سالگرد را و شروع سال چهاردهم را میگیریم، نسبت به ملّت ایران چه کردند، چه …

حاکمیت دین و فقه امروز بی‌سابقه پس از صدر اسلام

حالا به تفصیل من در این باره نمیخواستم صحبت بکنم؛ منظور اشاره‌اى بود براى وضع کنونى. وضع کنونى را در نظر بگیرید. البتّه این وضعى که امروز پیش آمده، در طول تاریخ اسلام سابقه ندارد. یعنى دین شده حاکم؛ فقه شده حاکم؛ این چیزى است که در دوره‌ى حکومت اسلامى از بعد از صدر اسلام ــ همان چند سال معدود ــ دیگر وجود نداشته. یعنى این وضع را با وضع زمان صفویّه نمیشود مقایسه کرد. آنها یک مشت کودتاچى بودند، آمدند سر کار؛ قلدرهایى بودند حالا تصادفاً شیعه بودند، چیز دیگرى نبود؛ مثل مثلاً قاجاریّه فرض بفرمایید در این کشور بودند. صفویّه با قاجاریّه از لحاظ محتواى کار و سلطنت و بقیّه‌ى …

تبعیت حکومت از ارزش‌ها، اصلی اسلامی برگرفته از غدیر

… خاک زیر پاى تو را به عنوان تبرّک بردارند.[4] این را ابن‌اسحاق نقل میکند ــ نمیدانم از طرق شیعه هم نقل شده یا نشده؛ بنده ندیدم ــ و ابن‌ابى‌الحدید از ابن‌اسحاق نقل میکند؛ یعنى کسانى که معتقد به نصب امیرالمؤمنین هم نیستند، این حرفها را در فضایل آن حضرت دارند. این یک بُعد واقعه‌ى غدیر است؛ یعنى امضا و اثباتِ این فضایل و اینکه این فضایل و ارزشها منتهى میشود به حکومت، به این ارزش قراردادى در جامعه‌ى اسلامى، که این بُعد، بسیار بُعد مهمّى است و معلوم میشود که در اسلام، طبق دید پیغمبر و وحى الهى، حکومت تابع ارزشها است و تابع چیزهاى دیگر نیست. این خودش یک اصل اسلامى است.

بیان صریح و مکرر هدف تشکیل نظام اسلامی بدون انفعال

ثالثاً دشمن میکوشد با جوسازى و حیله‌هاى تبلیغاتى، شما را از نام حکومت اسلامى و نظام اسلامى برحذر دارد، و شاید برخى از ساده‌دلان به این فکر بیفتند که براى حسّاس نشدن آمریکا و دولتهاى غربى بهتر است که در اظهارات علنى، از نام حکومت اسلامى اجتناب شود. توصیه‌ى اینجانب اجتناب جدّى از این مصلحت‌اندیشىِ خلافِ مصلحت است. هدف تشکیل نظام اسلامى و حاکمیّت قرآن و اسلام را بى هیچ انفعالى بصراحت و بتکرار و در همه‌ى شرایط بیان کنید و با عدول از نام مقدّس اسلام، دشمن را به طمع نیندازید و هدف را مبهم و غبارآلود نسازید.

تشکیل حکومت بر پایهٔ اسلام پس از بیداری و قیام مردم

… و آن وظیفه عبارت است از حمایت از اسلام که امروز به شکل حاکمیّت اسلامى در این کشورِ مورد نظر ولىّ‌عصر (ارواحنا فداه) تحقّق پیدا کرده. این یک وظیفه‌ى عمومى است به عهده‌ى همه و استثنابردار هم نیست. قصد آن بزرگواران این بود که حرکت بکنند تا مردم را بیدار کنند. امروز مردم بیدار شده‌اند، قیام کرده‌اند، انقلاب کرده‌اند، حکومتى بر پایه‌ى اسلام تشکیل داده‌اند.

حاکمیت اسلام مایهٔ عزت و شرف و آزادگی

درس بزرگ شهیدان عزیز که لحظه‌اى نباید از آن غفلت شود، آن است که جان را و همه‌ى آنچه را براى ما عزیز است، باید هر گاه که لازم شود، سپر بلاى ارزشهاى اسلامى کنیم و با همه‌ى وجود از حاکمیّت اسلام ــ که مایه‌ى عزّت و شرف و آزادگى است ــ دفاع نماییم.

پذیرفته نبودن ترس از دشمن به‌عنوان عذر ترک تلاش برای حاکمیت اسلام

… جمهورى اسلامى در این سرزمین، نشان داد که اقتدار و هیمنه و خشونت خداوندان زر و زور نمیتواند بر اراده‌ى قاهر ملّتهاى برخوردار از آگاهى و صبر و خلوص و فداکارى غلبه کند و در مبارزه‌ى ناگزیر میان حرکت اسلامى و دشمنان ثروتمند و مسلّح اسلام، پیروزى با اسلام است. البتّه با رعایت آن شروط، از هیچ‌کس این عذر پذیرفته نیست که از ترس خشونت و قدرت دشمن، از دفاع از اسلام و تلاش براى حاکمیّت اسلام دست بکشد.

وظیفهٔ همهٔ مسلمانان در دفاع از قدرت و شوکت اسلام و دولت اسلامی

رهبر انقلاب: بارک الله‌ فیک و فى اولادک و اهلک. تا آنجایى که به شخص من مربوط میشود، من در خور و قابل هیچ ستایشى نیستم. یک طلبه‌ى ضعیفى هستم، یک انسان کوچکى هستم که وظیفه‌ى بزرگى بر دوش من گذاشته شده و تا آنجایى که به اسلام مربوط مىشود و به دولت اسلامى، به حکومت اسلامى، البتّه وظیفه‌ى آحاد مسلمین هم هست که از قدرت اسلام و از شوکت اسلام در حدّ وظیفه دفاع کنند. این نمونه‌اى است که تحقّق پیدا کرده. من برمیگردم یک قدرى، چند جمله‌اى راجع به صحبتهاى برادرمان آقاى شیخ وهب الزّحیلی صحبت میکنم.

فرصت نسل نو برای اسلامی کردن باطن خود

و من از جوانهاى عزیز ــ که دلهاى پاک دارند، روحهاى آماده دارند، ضمایر صافى بحمدالله‌ دارند، آلودگى‌هاى کمترى دارند، آمادگى بیشترى دارند ــ میخواهم که در تحوّل درونى خود با ذکر و توجّه و دعا و بخصوص اخلاص، سعى و تلاش کنید. این نسل نو، نسلى است که در سایه‌ى بابرکت اسلام و حکومت اسلامى، این مجال و فرصت را دارد که درون و باطن خود را اسلامى کند. در گذشته این امکان نبود.

مخالفت نخستین حاکمان ضدخدایی با اندیشهٔ حاکمیت اسلام و قرآن

فرض کنید که حق در یک جامعه‌ای مطرح میشود، عده‌ای در آن جامعه قدرت دارند و تسلیم به این حقیقت، مستلزم این است که پایه‌های قدرت آنها متزلزل بشود. مثلاً: اندیشه‌ی حاکمیت اسلام و حاکمیت قرآن و الله امروز در یک جامعه‌ای مطرح بشود، اولین کسی که با او مخالفت خواهد کرد آن کسی است که حاکمیت او بر یک اساس ضد خدایی بنا گذاشته شده و این طبیعی است که او قبل از اینکه ستیزه‌گری بکند، با این ایمان جدید مقابله میکند و به خاطر آن انگیزه‌ها در دل آنرا پس میزند. یا فرض کنید وقتی این فکر جدید مطرح شد، کسی که سالها نقطه‌ی مقابل آنرا ترویج مینمود و برای او استدلال کرده، حاضر نیست به آسانی در مقابل فکری که علیه آن یا چیزی که بطور طبیعی ضد آن هست تلاش کرده تسلیم این فکر بشود. برای مثال:

حکومت اسلامی مقدمهٔ تعالی و رشد انسان

آن مسئله‌ى اساسى که در انقلاب اسلامى هدف اعلىٰ و والا به حساب مى‌آمد و مى‌آید، عبارت است از تزکیه‌ى انسان. همه‌چیز مقدّمه‌ى تزکیه و طهارت آدمى است. حکومت اسلامى در میان اجتماعات بشرى هم با اینکه هدف بزرگى محسوب میشود، ولى خود آن یک مقدّمه است براى تعالى انسان و رشد انسان که در تزکیه‌ى آدمى نهفته است. هم زندگى در این عالم اگر بخواهد به سعادت برسد، محتاج تزکیه است، و هم درجات اخروى و معنوى متوقّف بر تزکیه است. فلاح انسان یعنى دست یافتنِ انسان به مقصد اعلىٰ، وابسته‌ى به تزکیه است: قَد اَفلَحَ مَن تَزَکّی، وَ ذَکَرَ اسمَ رَبِّهِ فَصَلّی؛[2] آن کسى که تزکیه …

برپاداشتن نماز نخستین ثمره و نشانهٔ حکومت صالحان

تشکیل مجمعى از صاحب‌نظران براى «اقامه‌ى نماز» یکى از شایسته‌ترین و ضرورى‌ترین کارهایى است که باید در جمهورى اسلامى صورت میگرفت؛ زیرا برپاداشتن نماز، نخستین ثمره و نشانه‌ى حکومت صالحان است؛ و در رتبه‌ى بعد از آن است که نوبت به «زکات» به ‌مثابه‌ى تنظیم مالى جامعه و ریشه‌کن کردن فقر، و نیز امر به معروف و نهى از منکر یعنى سوق دادن به نیکى‌ها و باز داشتن از بدى‌ها میرسد؛ «اَّلَّذینَ اِن مَکـَّنّهُم فِی الاَرضِ اَقامُوا الصَّلوةَ وَءاتَوُا الزَّکـوةَ …

وظیفهٔ کمک به هر حکومت مبتنی بر دین حتی در دوردست

وظیفه‌‌ى نوع دوّم این است که ما در حرکت این قطار جمهورى اسلامى و انقلاب اسلامى باید دائم سهیم باشیم. نمیشود عالِم دینى خودش را بکشد کنار و بگوید: آقا، به من ربطى ندارد. چطور ربطى ندارد؟ حکومت دین، حکومت اسلام، [به تو] ربطى ندارد؟ اگر در یک گوشه‌‌اى از زوایاى عالم، حکومتى بر اساس دین تشکیل میشد که از ما هزاران فرسنگ فاصله داشت، من و شما وظیفه داشتیم به آن حکومتى که بر مبناى دین است کمک کنیم؛ اقامه‌‌ى دین وظیفه است. حاکمیّت دین، هدف مهمّ همه‌‌ى ادیان است. لِیَقومَ النّاسُ بِالقِسط؛[5] قیام به قسط، قیام به عدل و حاکمیّت الهى، هدف بزرگ ادیان است. اصلاً تمام زجر و مصیبت ائمّه‌‌ى ما (علیهم الصّلاة و السّلام) به خاطر این بود که دنبال حاکمیّت الهى …

نفی تقلید از روش‌های دیگر حکومت‌ها و لزوم حاکمیت اصول اسلام

این جبهه فقط با تقوا پیش خواهد رفت. این نظام ــ حالا بعداً عرض میکنم ــ جز با رعایت تقوا و طهارت و پاکى و محاسبه‌ى دقیق و صحیح و حسابرسىِ هرکدام از ما از خودش ــ حاسِبوا اَنفُسَکُم[11] ــ پیش نخواهد رفت. اشتباه است اگر کسى خیال کند ما هم [باید] همان کارهایى که دیگر حکومتها و دیگر کارگزاران دولتها در دنیا میکنند، بکنیم؛ خطا است. ما یک اصولى داریم، یک روشهاى مخصوص به خودمان داریم که مال اسلام است؛ این اصول باید بر دنیا حاکم بشود، نه [اینکه] اصول غلط دنیاى جاهلى و استکبارى، خودش را بر ما تحمیل بکند.

عدل و حکومت پیامبران مقدمهٔ تخلق انسان‌ها به اخلاق الهی

… خدا در زمین به ‌وجود بیاید که چه بشود؟ که انسانها نورانیّت پیدا کنند ــ اصلاً فاید‌ اساسى این است، هدف اصلى یعنى این ــ تا انسانها متخلّق به اخلاق‌الله بشوند. تخلّق به اخلاق‌الله خودش مقدّمه براى یک کار دیگرى نیست؛ کارهاى دیگر مقدّم‌ تخلّق به اخلاق‌الله است؛ عدل، مقدّم‌ تخلّق به اخلاق‌الله و مقدّم‌ نورانى شدن انسانها است؛ حکومت اسلامى و حاکمیّت پیغمبران براى این است: اِنَّما بُعِثتُ لِاُتَمِّمَ مَکارِمَ الاَخلاق.[10] خب، پس در برخورد شخصى، عمل شخصى، این تأثیر میگذارد. از اینجا مصلحت را شروع کنید تا [برسید به] همه‌گونه ارتباطات و موضع‌گیرى‌ها و تلاش و غیره.

نگاه به حکومت از جهت سرپرستی، نه اقتدار و تصرف دلخواه

… که در ولایت هست، بسیار حائز اهمّیّت است؛ یعنى اسلام هیچ حاکمیّتى را بر مردم منهاى همین مفهوم ولایت که یک مفهوم مردمى و متوجّه به جهت حقوق مردم و رعایت مردم و حفظ جانب انسانها است، در باب حکومت قائل نیست. آن کسى که ولىّ مردم و حاکم مردم است، یک سلطان نیست؛ یعنى عنوان حکومت از بُعد اقتدار او و قدرت او بر تصرّف ملاحظه نمیشود؛ از بُعد اینکه او هر کارى که میخواهد، میتواند بکند، مورد توجّه و رعایت نیست؛ از باب ولایت و سرپرستى او، این حق یا این شغل یا این سِمت مورد توجّه قرار میگیرد؛ از باب اینکه ولىّ مؤمنین است یا ولىّ امور مسلمین است ــ از این جهت ــ قضیّه‌ى حکومت در اسلام مورد توجّه است.

اجرای قوانین اسلامی و تشکیل حکومت اسلامی، برطرف‌کنندهٔ موانع پیشرفت مردم

… سالهاى متمادى ــ شاید در طول یکى دو قرن، شاید هم بیشتر ــ این‌قدر عقب بماند؟ یقیناً سلطه‌ى دستهاى ناامن و غیر امین بر این ملّت. این سلاطین ظالم و مستبد و کوته‌بین در طول این سالها این بلاها را بر سرِ این کشور و همین‌طور مسئله‌ى آبادى و عمران [آن] آورده‌اند. قوانین اسلامى اگر در کشورى اجرا بشود و حکومت اسلامى تشکیل بشود، این مانعها را از سر راه مردم بر خواهد داشت. باید انقلاب ‌اسلامى در ایران این هنر بزرگ و این معجزه را بکند.

ثمرات حکومت الهی عهد پیامبر (ص) تا قرن‌ها پس از آن

… میگرفت، پایگاه عظیم دانش بشرى را پدید آورند و خود قرنها بر منبر بلند علم و معرفت بشرى قرار گیرند و سخاوتمندانه به همه‌ى بشریّت بیاموزند و گرانبهاترین آثار علمى را طىّ قرنهاى متمادى پدید آورند و سرنوشت جهان بشریّت را با علم و سیاست و فرهنگ خود رقم بزنند. اینها همه از برکات تعالیم خالص اسلام و حکومت الهى در عهد پیامبر (صلّى الله‌ علیه و آله و سلّم) و برهه‌اى از صدر اسلام بود که على‌رغم تسلّط و رشد شجره‌ى خبیثه‌ى حکومتهاى سلطنتى و رجعت از دوران توحیدى، باز تا قرنها ثمرات خود را به مسلمین میچشانید و آنان و همه‌ى بشریّت را کامیاب میکرد. هر وجب از این خاک و این سرزمین، یادآور خاطره‌اى از دوران پیامبر خدا (صلّى الله‌ علیه و آله و سلّم) و یاران فداکار و نورانى او است. در این سرزمین بود که اسلام طلوع کرد و پرچم جهاد برافراشته شد و آزادى بشریّت از همه‌ى غل و زنجیرهاى جاهلیّت رقم خورد.

مسئولیت سنگین کسانی که علم دین و امارت را با هم دارند

… دینى خالى بوده است و فارغ بوده است از مسئولیّتهاى خطیرى که فوق مسئولیّتهاى مردم معمولى بوده؛ نه، همیشه این‌جور بوده. و این به خاطر طبیعت علم است که: صِنفانِ مِن اُمَّتى اِذا صَلَحا صَلَحَتِ الاُمَّةُ وَ اِذا فَسَدا فَسَدَتِ الاُمَّة؛[5] که اوّلش علما است؛ بعد هم اُمرا است که خب حالا تلفیق این دو هم در زمان ما اتّفاق افتاده است که واویلا است! پس مسئولیّت سنگین بر دوش کسانى [است] که این دو را با هم داشته باشند. در زمانهاى گذشته همیشه این‌جور بوده است و لذا مى‌بینیم علماى بزرگى را از میان ما مسلمین ایران که شئون بسیار تعیین‌کننده‌اى را در امر حرکت تاریخ بر عهده گرفته‌اند. از زمانهاى نزدیک به ما شروع کنید به ملاحظه؛ از دوران مشروطه و بعد از مشروطه و قبل از مشروطه و …