ماندن بیاثر عالمان توانمند در قم به جای هدایت شهرها
عدّهای هستند که میتوانند در شهری مستقر شوند و آن را هدایت کنند. اینها در خلال هزارها یا صدها نفر مثل خودشان، در قم ماندهاند و اثری هم بر ایشان مترتّب نیست. حداکثر این است که درسی بگویند، که اگر هم نگفتند، آن چند نفری که به درس اینها میآیند، به یک درس دیگر میروند. یعنی همان درس را از دیگری خواهند شنید. الان در کشور ما، شهرها و روستاهایی وجود دارد که محتاجِ عالِمِ دینی است و علمای دینی باید به آنجاها بروند. البته …
توصیه به بزرگان قم برای انتشار مجلهای ویژهٔ آرای جدید فقهی
… در این اواخر، بعضی از فقهای فاضلِ خوبِ دارای فکرِ نو، بعضی از حرفها را مطرح کردند که مطرح کردنش ایرادی ندارد. در حوزه علمیه، باید طاقتِ شنیدنِ حرفهای جدید، زیاد باشد؛ ولو به حدی نرسد که این فقیه فتوا بدهد. ممکن است دیگری، چیزی بر آن بیفزاید؛ فتوا بدهد. لذا، بنده به فضلای محترم و بزرگان قم، توصیه کردم که یک مجلّه فقهی منتشر کنید. یک مجلّه فقهی که فقط در آن افکار و آراىِ جدیدِ فقهی مطرح شود.
فراهم آوردن مقدمات کار عظیم دایرةالمعارف فقه برای نخستین بار
اینجانب خداوند حکیم و علیم را شکر میگویم که این توفیق به جامعهى علمى و فقهى ارزانى گشته است و حوزهى علمیّهى قم بحمدالله اوّلین بار مقدّمات شروع به کارى به این عظمت را فراهم آورده است.
سرشار بودن از ذخایر علمی شایستهٔ مرجعیت
… مرجع نشناسد، نه اینکه یک آدم ناشناسى بیاید بعد که مطرح شد، مىبینند عجب، این آقا سى سال، چهل سال، پنجاه سال در این حوزه مشغول خدمت، مشغول تدریس [بود]، کسى به فکر ایشان نبود که ایشان هم براى مرجعیّت مناسب است. اینجور خدا ذخایر را حفظ میکند براى روز معیّن. و به فضل الهى حوزههاى علمیّهى شیعه و امروز بیشتر از همه و بالاتر از همه با یک فاصلهى زیادى، حوزهى علمیّهى قم به فضل الهى سرشار است از این ذخایر. گذشتگان ما کار کردند، بزرگان ما کار کردند، فقهاى بزرگ کار کردند در این حوزهها؛ ذخایر در این حوزه هست، منتها لزومى ندارد که بیایند صف بکشند جلوى مردم که آقا ما هم حالا هستیم. در حوزهى علمیّهى قم هستند؛ آن روزى که خداى متعال اراده بفرماید، اینها آشکار خواهند شد؛ خداى متعال آنها را نشان خواهد داد. امروز یکىشان را نشان داد، براى مردم کافى است. یک روزى باز اگر احتیاج بشود، کسانى را خداى متعال از آن بزرگان عرضه خواهد کرد و مردم براى …
تشکیل حوزه در سایهٔ حرم حضرت معصومه (س)
افتخار خدمت در این آستان بلندپایهی ملکپاسبان بر شما آقایان و عزیزان، مبارک و گرامی باد. حقّ بزرگِ این سرچشمهی نور و هدایت که یکی از ثمرات آن، تشکیل حوزهی علمیّهی عظیمالشّأن در سایهی این بقعهی مبارک است، چنان عظیم است که زبان و قلمِ چون منِ حقیر و ناتوانی را رساییِ بیان آن نیست. این حق بر دوش همهی کسانی که از برکات این بقعه و این حوزه بهرهمند شدهاند، وظایفی را در خورد توان و امکان میگذارد. خداوند شما و همهی متمسّکین به ذیل ولایت رفیعهی اهلبیت وحی و فضیلت را موفّق به اداء این وظایف بدارد.
تشکیل شورای عالی و مدیریت حوزه و امید به آشکار شدن ظرفیتهای آن
… دشمنان احساس میشود، بنده گمان میکنم جامعهی علمی و روحانی ما باید تلاش مضاعفی را در برنامه خودش قرار دهد .البته، این حرف مکرری است و بارها همه آن را گفتهاند: ما گفتهایم، آقایان علمای بزرگ گفتهاند و در جلسات ائمهی جمعه و جاهای دیگر، تکرار شده است. یک بحث، بحث حوزه است که حوزهها فعالیتشان را بیشتر یا سریعتر یا مؤثرتر کنند، که بحمدالله در قم این کار شروع شده و آقایان در آنجا یک شورای عالی تشکیل دادهاند و مدیریتی به وجود آمده است. انسان همینطور که نگاه میکند، همهی آنچه که از علامات و نشانهها در این زمینه میبیند امیدبخش است. اگر این کار حوزه ادامه پیدا کند و این مدیریت، انشاءالله پیش برود - امید زیادی هم هست که چنین بشود و انشاءالله خواهد شد - گمان میکنیم که در فاصلهای نه چندان زیاد، ظرفیتهای بیپایان حوزه آشکار خواهد شد و همه خواهند فهمید که این حوزهی علمیه، چه امکاناتی را برای نشر اسلام و گسترش افکار اسلامی و تولید محصولات دینی، کتابها و مباحث علمی و مباحث تبلیغی، در خود دارد. لکن موضوع به حوزهی علمیه منحصر نمیشود و در هر یک از شهرستانها یا در خود مرکز که آقایان تشریف دارید، حرکت علمایی و روحانی برای تبلیغ دین و رساندن معارف اسلامی، باید وضع جدیدی به خود بگیرد. زمان، بیش از این را میطلبد! درست است که امروز صدا و سیما و مطبوعات و …
تفاوت وضع حوزهٔ قم با سال گذشته و امید به تأثیر آن بر دیگر حوزهها
بر حسب آنچه که معمول و معهود است، در روز شروع سال تحصیلی حوزوی جدید، مطالبی را عرض میکنیم و مخاطب ما در این عرایض، طلاب عزیز و فضلای محترم و علمای محترم حوزههای علمیهاند. البته سال گذشته هم مطالبی عرض شد. امسال هم در همان حول و حوش، مطالبی را عرض میکنیم. اگر چه امسال، با سال گذشته در وضع حوزهی مقدسهی قم تفاوتهای زیادی مشاهده میشود که انشاءالله به تبع آنجا، سایر حوزههای علمیه هم از همین حرکت مبارک متأثر شوند.
وظیفهٔ تربیت مبلغ برای خارج بر عهدهٔ قم و طلاب جوان
… با آنها حرف بزنند و تفاهم کنند. این را متأسفانه نداریم. این خلأ کجا باید برطرف شود؟ آیا این درست است که ما منتظر بمانیم تا دانشکدهای که فرض بفرمایید مفاهیم اسلامی در آن درس داده میشود - در آن سطوح نازل نسبت به حوزههای علمیه - برای ما مبلغ درست کند؟ یا نه؛ جای این قم است و این کار، کار طلاب جوان و فضلای جوان است. این را کجا غیر از قم - و در درجهی بعد، بقیهی حوزههای علمیه - باید به انجام برساند؟ این هم موضوع چهارم.
پدیدآورنده و پشتوانهٔ معنوی انقلاب اسلامی
… مستقیم و غیر مستقیم. بنابراین سخن از حوزهى علمیّه با مسائل جارى جهان اسلام هم بىشک مرتبط است؛ همچنان که با مسائل کشور و مسائل دولت داراى ارتباط تام است. عرض کردهایم که نظام جمهورى اسلامى، نظامى نیست که مجموعهاى از علماى دین، ممکن باشد که از آن جدا باشند؛ آن هم مجموعهى عظیم حوزهی علمیّهى قم که خود پدیدآورندهی این انقلاب و زمینهساز پیروزى آن و پشتیبان و پشتوانهى معنوى آن در تمام طول سالهاى گذشته بوده است و انشاءالله همواره خواهد بود.
بزرگترین حوزهٔ علمیهٔ جهان اسلام
قم، هم شهرى است زیارتى که شهرهاى زیارتى به طور قهرى مرکز توجّه آحاد مردم کشور است، هم حوزهی علمیّه است که بزرگترین حوزهی علمیّهی جهان اسلام است و در هیچ شهرى، در هیچ کشورى، حوزهاى با این عظمت، با اینهمه ارکان، استخوانهاى علمى، شخصیّتهاى ممتاز و برجسته، با این کمّیّت طلّاب و دانشجویان وجود ندارد و خود این بر حسّاسیّت این شهر مىافزاید، و طبعاً رفتوآمدهایى را، توجّهاتى را، توقّعاتى را نسبت به این شهر ایجاد میکند؛ این هم جنبهی دوّم، و سوّم اینکه مرکز انقلاب است. قمیها سربازان اوّل این نهضتند. آن وقتى که هیچ جاى این کشور هنوز خبر از وقوع این نهضت نداشتند، این قمیها بودند که جوانشان، پیرشان، بازاریشان آمدند سرِ درس امام (رضوان الله تعالى علیه) در سال ۴۱، حضور …
انجام ندادن تبلیغ، نخستین کار روحانیت، از سوی حوزهٔ قم
… یک چند نفرتان از مرجعیّت بگذرید، از ریاست بگذرید، از مدرّسى بگذرید، از فضل و سواد در آن حد بگذرید؛ حوزه را جورى راه بیندازید که بعد صد نفر مثل شما به وجود بیاورید؛ هزار نفر مثل خودتان به وجود بیاورید. نمیکنند آقایان این کار را. خب این عیب از کجا است؟ تبلیغ که اوّلىترین کار ما است، حوزهى علمیّهى قم نمیکند این کار را. با زحمت زیاد، با تلاش زیاد، فصل تابستان، به یک مناسبتى، یک عدّهاى را میفرستیم ــ یا آقایان میفرستند؛ بنده هم پشتیبانى میکنم و کمک میکنم و اصرار میکنم بر این معنا ــ این دو سه ساله ما تابستانها خواهش کردیم از سازمان تبلیغات و دفتر تبلیغات عدّهاى را فرستادند، …
بازوی امام در گذراندن انقلاب از گذرگاههای خطرناک
هم در آغاز نهضت که آن خورشید فروزان علم و تقوا از افق قم سر برآورد و ایران را و سپس همهى عالم اسلام را منوّر کرد، هم آن روزى که آن امام بىبدیل و آن خلف صالح انبیا و اولیا به پشتیبانىهاى شما مردم قم آنچنان استوار در مقابل کفر و استکبار ایستاد و فریاد دل این امّت را از حنجرهى الهى خود سر داد، هم آن روزى که امام بزرگوار، قم را مرکزى براى پرتوافکنى قرار داد و تعالیم خود و پیام خود را از آنجا به همهجا فرستاد، هم در دوران پیروزى انقلاب، هم در دوران جنگ تحمیلى، هم در پیچهاى خطرناک سیاسى انقلاب ــ همهجا ــ مردم قم، این مردم مؤمن و حقیقتاً حزبالله، و در بخش اعظم حادثه و حوادث، حوزهى علمیّهى قم و علماى بزرگ و مدرّسین بزرگ و طلّاب جوان و پُرشور و محافل درس و مدارس آمیختهى از علم و جهاد؛ همهى اینها به کمک انقلاب آمدند و بازوى امام محسوب شدند و انقلاب را از خطرناکترین گذرگاهها گذراندند. این نشانهى آن است که نهضت، مردمى است و دینى است. رمز قم ــ هم مردمش، هم حوزهى علمیّهاش ــ براى نهضت ما این است؛ نهضتى و انقلابى و نظامى مردمى و دینى؛ متّکى به مردم است و هدایتیافته از دین است و حرکتکننده به سمت هدفهاى الهى است، که خیر و سعادت مردم هم در …
نقد گلایهٔ حوزویان بدون تلاش برای بزرگداشت شیخ مفید
… اسلامی نشسته سالگرد خواجو را تصویب کرده است؟ نه، آدم باهمتی در کرمان، چون همشهری خواجو بوده، به نظرش رسیده که چهطور است یک سالگرد برای خواجو بگیریم؛ بعد دوندگی کرده، این را دیده، آن را دیده، پولی جمع کرده، زحمتی کشیده، و این مراسم سالگرد درست شده است. شما که در حوزهی قم نشستهاید و شیخ مفید را میشناسید، کدامتان دویدهاید، سراغ این و سراغ آن رفتهاید، ولی برای شیخ مفید سمینار گرفته نشد، که حالا اعتراض میکنید؟ آقایان ساکت شدند! بعد من گفتم هزار نفر هستند؛ شما از شیخ مفید بگیرید و همینطور جلو بیایید. بزرگان، علما، با رتبههای عظیم، از لحاظ علمی، از لحاظ ادبی، از لحاظ جایگاهشان در بنای عظیم معارف اسلامی - مثل خواجه نصیر[7] ، ابنادریس و دیگران - هستند، اما همت نیست! …
وجود محققان ناشناخته در حوزه و لزوم جذب آنان
مانعی ندارد که مرکزی به نام «مرکز تحقیقات» وابسته به مجمع جهانی اهلبیت تأسیس شود و افراد مختلف را به منظور برآوردن نیازهای خودش جذب کند. ممکن است کارهای تحقیقاتییی در حال انجام باشد، که ما از آنها خبر نداریم. واقعاً الان در حوزه بسا محققانی هستند که خودشان دارند کاری را انجام میدهند؛ اما ما مطلع هم نیستیم؛ خیلی خوب، بیایند در این مرکز فعالیت کنند. من اخیراً شنیدم که یکی از آقایان فضلای برجستهی قم دارد بیسروصدا یک کار رجالی در طبقات رجال میکند. خود وجود این مرکز میتواند همه را جذب کند.
عظمت بیسابقهٔ حوزهٔ قم در تاریخ شیعه
ما الان در کشور چقدر حوزهى علمیّه داریم؟ بعد، [در مورد] حوزهى علمیّهى قم؛ با این عظمت در کدام دوران تاریخ شیعه یک چنین حوزهی علمیّهاى هرگز وجود داشته؟ نه نجف، نه قم و نه اصفهان و نه مشهد و نه تبریز، و نه حوزههاى بزرگ، هیچکدام شاهد آن شکوفایى و عظمتى که حوزهى علمیّهى قم در زمان ما و قُبیل[2] زمان ما داشته و دارد نبودند. خب این گنجینهى به این عظمت، و حوزههاى دیگرى که امروز بحمدالله در سرتاسر کشور هست ــ چه حوزههاى بزرگى مثل مشهد و اصفهان و تبریز و بعضى شهرهاى دیگر و چه حوزههاى کوچکى که در سرتاسر کشور هست ــ چه کسى براى اینها برنامهریزى میکند؟ چند درصد وقت ما براى …
ناکافی بودن ایجاد دو رشتهٔ تخصصی تفسیر و کلام در قم
هفتم؛ حوزه باید به سمت تخصّصى شدن پیش برود. خوشبختانه کارهایى الان شده است و اقدامات مقدّماتى انجام گرفته است امّا باید جدّیّت بیشترى بشود؛ زمانبندى بشود که تا چه زمانی ما میخواهیم [رشتهها را] به شکل کامل تخصّصى کنیم. تاکنون دو رشتهى تخصّصى در قم به وجود آمده که ظاهراً یکى تفسیر است، یکى کلام است، لکن این مقدار که دو رشتهى تخصّصى در یک گوشهاى با دو استاد به وجود بیاید، کافى نیست. البتّه این به عنوان قدم اوّل، کار خوبى است، لکن بایستى تخصّصى شدن در حوزه جدّى گرفته بشود. با این سطح وسیعى که وجود دارد، با این کار عظیمى که وجود دارد، فقاهت را تخصّصى کنند؛ حتّی خود فقاهت را: معاملات را، عبادات را. درست است که اینها به کارِ هم میخورند و هر کدام در دیگرى ممکن است اثر بگذارند امّا هر کدام خودش یک کار جداگانه است، در عین حال که …
پاسداشت فرهنگ جبهه و ایثار در حوزه با گرامیداشت یاد او
… این یار باوفای رزمندگان و همسنگر دلسوختهی بسیجیان که درس و بحث را به سنگر رزم و دفاع آورد و عطر خوش جهاد و شهادت را از مدرس و مدرسه گستراند، ما را افسرده و محزون ساخت. او ثمرهی پربهای شجرهای طیّبه بود و راه و رسم عشق و ایثار را از پدر مجاهدش فراگرفته بود. اطمینان داریم حوزهی علمیّهی قم و روحانیّون رزمنده با گرامیداشت خاطرهی او فرهنگ جبهه و ایثار و سنگر علم و تقوا را در محیط مبارک حوزه همچنان متعالی و ماندنی نگاه خواهند داشت.
کانون اصلی مبارزات پانزدهساله و هدف حملات دشمن
در دوران مبارزات پانزدهساله نیز حوزههاى علمیّهى قم و دیگر حوزههاى علمیّه و چهرههاى سرشناس روحانیّت، کانونهاى اصلى مبارزه و بالطّبع هدفهاى اصلى حملات وحشیانهى دشمن بودند؛ لیکن این شدّتعملهاى بىحدوحساب، به ارادهى الهى، موجب آن نشد که روحانیّت از راه پُرافتخار خود ــ که پیمودن آن، وظیفهى تخلّفناپذیر اسلامى او بود ــ قدم باز پس نهد بلکه در این دوران، فکر اسلامى شکوفاتر و صیقلخوردهتر، و فقه قرآن پُربارتر، و شخصیّت …
تشکیل حوزهٔ قم زمینهسازی الهی برای پیروزی انقلاب
… آسانیها نخواهد توانست یک پاسخ روشنى براى این سؤال پیدا کند.یکى از علائم قدرت خدا و ارادهی خدا بر اینکه این انقلاب پیروز بشود، این بود که آن رهبر بینظیر را برانگیخت؛ این یکى از نشانههاى ارادهی الهى بود براى اینکه این کار بشود و این امر تحقّق پیدا کند. من به این نتیجه و اعتقاد خیلى نزدیک شدهام که خداوند متعال در طول دهها سال از قبل از پیروزى این انقلاب، زمینهی این پیروزى را که پیروزى دین و پیروزى اسلام در دنیا است، تقریباً فراهم فرمود؛ با تشکیل حوزهی قم، و تربیت شخصیّتهایى، و در میان آنها برجسته کردن آن شخصیّت کمنظیر، و قرار دادن آن گلِ آتش در میان خرمن انبوهى زغال و تبدیل همهی اینها به یک آتش گداخته و گیرا و خلاصه پیروزى این انقلاب. بهحسبِ تحلیلِ یک چشم معمولی که قضایا را نگاه میکند و ترتیب طبیعىِ علل و عوامل، روحانیّت -حضورش، پیشگامیاش، هوشیاریاش، وظیفهشناسیاش و برخى از خصوصیّات ممتازش- یکى از مهمترین عوامل و حتماً یک عامل تعیینکننده در سِیر این انقلاب، بُروز نهضت، پیروزى …
احساس مسئولیت نسبت به حوزهٔ قم و آیندهٔ آن بهعنوان مسئلهٔ درجهیک
… من، مثلاً به کسى اعتراض کند و کسى را متّهم کند یا به کسى پرخاش کند. من عرض میکنم داخل مجموعه -بلکه داخل حوزه- مطلقاً نگذارید که این حرفها باب بشود.البتّه بنده نسبت به مسائل مربوط به حوزه -همانطورى که اوّل هم اشاره کردم- بههیچوجه خودم را غیرمسئول نمیدانم. یعنى وجدان طلبگى و وجدان مسئولیّت کنونى من، بههیچوجه اجازه نمیدهد که مسئلهی اهمّ اسلامىِ جامعهمان و کشورمان، از نظر من یک مسئلهی درجهی دو باشد؛ نخیر، این مسئلهی مهمّى است؛ مسئلهی درجهی یک است. من خودم را نسبت به این قضایا و نسبت به [حوزهی] قم و آیندهی آن و ترتیبات آن مسئول میدانم و هر کارى که شرعاً بر عهدهی من باشد و تشخیص بدهم، انشاءالله انجام خواهم داد. غرض، مشاجرات و این حرفها را مطلقاً نگذارید که به بهانههاى گوناگون در حوزه و در داخل مجموعه راه پیدا کند.
سپردن وجوه حساب امام به شورای مدیریت حوزهٔ قم طبق وصیت ایشان
از آنجا که بنا بر مرقومهی (۲) فرزند گرامى و عزیز حضرت امام خمینى (قدّس سرّه)، جناب حجّتالاسلام آقاى حاج سیّداحمد خمینى (دامت افاضاته)، کلّیّهی وجوهى که در بانکها به نام آن حضرت میباشد سهم مبارک امام (علیه السّلام) است و به ورثهی معظّمٌله متعلّق نیست و طبق وصیّت ایشان باید بهوسیلهی شوراى محترم مدیریّت حوزهی علمیّهی قم در مصارف حوزههاى علمیّه خرج شود، لذا بدین وسیله ابلاغ میگردد که کلّیّهی وجوه موجود در حساب حضرت امام خمینى (قدّس سرّه) در بانکها، در اختیار شوراى محترم مدیریّت حوزهی علمیّهی قم گذارده شود.
سفارش امام به حفظ شعلهٔ فقاهت و تهذیب در حوزهٔ قم
… و اخلاق است. روزی به اتفاق جمعی از فضلای بزرگ در خدمت امام(ره) بودیم. در آن محفل، از حوزهی قم صحبت شد. یکی از بزرگان اساتید و علمای اعلام قم که مورد احترام و قبول همهی ما هستند، در آن جلسه به امام عرض کردند که شما نسبت به قم، توجه و عنایت داشته باشید. آن روز امام(ره) فرمودند که این چیزها لازم نیست؛ شما اگر فقط به ابقای دو عنصر در حوزهی قم توجه کنید، همه چیز حل خواهد شد: اول، فقاهت است -که گمان میکنم تعبیر ایشان این بود که مواظب باشید شعلهی فقاهت فروننشیند- و دوم، اخلاق و تهذیب است. ما اگر مهذب باشیم، خواهیم توانست هستی خود را در خدمت اسلام و نظام اسلامی قرار دهیم؛ ولی اگر مهذب نباشیم، آنچه که داریم، در خدمت قرار نخواهد گرفت و چه بسا که در جهت عکس هم قرار گیرد.
امید زیاد به حوزهٔ قم و نمایان شدن نقش تعیینکنندهٔ حوزه
در درجهی اول، به حوزهی علمیهی قم، و در درجهی بعد، به دیگر حوزههای علمیه امید زیادی است. شما که حرکت میکنید، دنیا متوجه میشود عدهیی از طلاب و فضلا از قم به تهران میآیند. این، نقش تعیینکننده و بسیار بزرگ حوزه را نشان میدهد. من همان ایمان گذشته را نسبت به حوزه دارم و معتقدم باید کیفیت حوزه از آنچه که هست، بهتر شود و هرچه کیفیت آن بالاتر رود، باز هم جا دارد و زیاد نیست. باید انشاءاللَّه در آینده بزرگان و فضلای حوزه برای ایجاد نظم و ترتیب شایستهی این مکان مقدس کمک کنند، تا درسی …
مدرسین حوزه بهعنوان مراجع آینده و نمایندگان طبیعی مردم
… قبل که نمایندگان مجلس به دعوت [جامعهى] مدرّسین به قم رفته بودند و در آن مجلس سادهى بىپیرایهى روحانىِ ملکوتى شرکت کرده بودند فرمودند،[16] مجلس شوراى اسلامى نمیتواند خود را از روحانیّت و از حوزهى علمیّهى قم و از علما و مدرّسین و فقهاى عالىمقام جدا کند. اگر ما نمایندگان مردم هستیم که مردم به ما رأى دادند، مدرّسین حوزهى علمیّهى قم هم مراجع آیندهى ما هستند؛ آنها هم نمایندگان طبیعى مردمند، آنها فقیهان و دینشناسان هستند؛ ما باید حکم شرعى را از آنها بگیریم و در قوانین مندرج کنیم. آن کسانى که سعى میکنند میان تشکیلات دولتى و اساس حکومت جمهورى اسلامى با روحانیّت جدایى بیفکنند، همان قید اسلامى را در جمهورى اسلامى نمىپسندند. شیخ فضلالله نورى ــ عالِم شهید بزرگوار که یادش گرامى …
بزرگداشت میرزای نائینی کاری پسندیده و بجا
یکی از کارهای بسیار پسندیدهی حوزهی علمیّهی قم همین بزرگداشتی است که حقّاً جای آن خالی بود. مرحوم آقای نائینی یک روزی فضای نجف را پُر کرده بود از حرف و فکر خود، بعد بکلّی ایشان از حوزهی کار و فکر و اشتهار علمی تقریباً متروک ماند و کمتر به ایشان پرداخته شد. خب در قم چرا، ما دیده بودیم که بزرگان قم از ایشان تجلیل میکردند، شاگردان ایشان هم که خب در …
تأثیر وجود حوزه در خصوصیات شهر قم
… به پایان میرسانید، دو مطلب را در دو جملهی کوتاه عرض خواهم کرد؛ یکی دربارهی قم، یکی هم دربارهی مسئلهی شهادت و شهید. قم، هم شهر قیام است، هم شهر اقامه است؛ شهری است که خودش قیام کرد، شهری است که ایران را به قیام وادار کرد، اقامه کرد؛ خصوصیّت قم این است. البتّه ما برکات حضرت فاطمهی معصومه (سلام الله علیها) و وجود حوزهی مبارک علمیّه در این شهر را نباید در تأثیرگذاری در این خصوصیّات از یاد ببریم. در کنار اینها، مردم قم هستند که ما این مردم را از نزدیک دیدهایم، کارهایشان را دیدهایم، اخلاقشان را دیدهایم، خصوصیّاتشان را دیدهایم؛ مردم قم انصافاً مردم خوبی هستند، به خطاب قم عمل کردند، زودتر از همه جا قیام کردند، زودتر از همه جا مبارزه کردند، زودتر از …
انجام کارهای باارزش پس از انقلاب با وجود کمکاری
… واقعاً فکر کردهاند، کار کردهاند، مطالعه کردهاند و میتواند مورد استفاده قرار بگیرد. ما از خیلی از اینها بیخبریم؛ کمااینکه آنها هم نسبت به کارهایی که در اینجا شده اطّلاعی ندارند؛ یعنی واقعاً در طول این سی چهل سال بعد از انقلاب، خوب کارهایی انجام گرفته؛ ما هم راضی نیستیم، احساس کمبود میکنیم، جنابعالی هم اشاره کردید، بنده هم عقیدهام همین است که ما کمکاری داریم؛ امّا بالاخره در همین حالت کمکاری، کارهای خوبی انجام گرفته، ما کتابهای خوبی داریم؛ کارهای باارزشی انجام گرفته؛ حالا آدم نگاه میکند در همین حوزهی قم و در بعضی جاهای دیگر، مقالاتی که نوشته شده، کتابهایی که نوشته شده، درسهایی که داده شده، بعضاً خیلی باارزش است، خیلی خوب است. اینها هم خبر ندارند؛ در دنیای اسلام غالباً مطّلع نیستند از کارهایی که ما اینجا کردهایم و انجام گرفته. این همکاری بینالمللی هم به نظر من یکی از بخشهای خیلی خوبی است که میتواند بر این کنگره مترتّب بشود. حالا دو سه موضوع را هم آقا[3] پیشنهاد فرمودند که عرض …
مسائل علمی، تربیتی، اخلاقی و مدیریتی بهعنوان دیدگاه نخست
دیدگاه اوّل، نگاه به مسائل عمومی حوزهی قم است؛ مسائل علم، تربیت علمی، تحقیق، اخلاق، مسائل مدیریّتی، مسائل سازمانی در حوزهی قم -که بحمدالله سالها است در قم سازمان هست، مدیریّت هست، رئیس و مرئوس هست؛ بالاخره مجموعهای برای مدیریّت حضور دارند- بحث کتابهای درسی، بحث چگونگی درس خواندن؛ یک بحث اینها است و یک نگاه، نگاه از این دیدگاه است که بنده حالا در این زمینهها نمیخواهم صحبت کنم. مقدار زیادی در این زمینهها قبلاً صحبت کردهام در دیدارهای عمومی در قم و غیر …
کانون توجه دشمنان و دوستانِ بررسیکنندهٔ نظام اسلامی
… طول این چند دهه اتّفاق افتاده است، همیشه وقتی جایگاه شما مردم قم را مورد ملاحظه قرار میدهیم، یک جایگاه برجسته و ممتاز میبینیم. و خدا را شکر که اینچنین است و همینها موجب شده است که قم بهعنوان مرکز روحانیّت شیعه و اسلام، امروز نماد عظمت جمهوری اسلامی باشد. آن کسانی که بر روی مسائل مربوط به کشور ما و نظام جمهوری اسلامی فکر میکنند، مطالعه میکنند، کار میکنند - چه دشمنان ما، چه دوستان ما - یکی از نقاط مهمّ تمرکز آنها شهر قم و حوزهی علمیّهی قم و مردم قم و حوادث قم است. امیدواریم خداوند متعال همچنان که تا امروز شما عزیزان را، شما مردم رشید و فعّال و اهل عمل را توفیق داده و کمک کرده است، در آینده هم - که مسلّماً کشور ما در چشمانداز آینده نیازمند به ارادههای قوی، عزمهای راسخ و قدمهای پویا است - مشمول کمک خود و هدایت خود قرار …
سپردن تنقیح طرق ابن شهرآشوب به حدیثدانان و رجالشناسان قم
… مثل شیخ طوسی، که حالا طرق شیخ طوسی به ائمّه کاملاً معلوم و روشن است، معلوم کنند و تصحیح کنند، همهی این روایاتی که در کتاب مناقب هست یا بسیاری از این روایات، مستند خواهد شد؛ همهی این روایاتی که الان مُرسلات است، مُسندات خواهد شد؛ این کار بسیار مهمّی است. این را باید البّته بسپرید به جمعِ فاضلِ حدیث دان و رجال شناس و رجال دان در قم، که بنشینند ان شاء الله این کار بزرگ را هم انجام بدهند.