مطلب اوّل که محور اوّلى پیام است، مسئلهى حج و فلسفهى حج است. مسلمانان حج را نشناختند، همچنان که قرآن را؛ مسلمانان حج را حرکات و الفاظى گمان بردند امّا روح حج را ندیدند و لمس نکردند. لذا سالها و قرنها بر حج گذشت، بدون آنکه این مراسم عظیم بتواند محلّ صحنهى عظیمى باشد که مسلمین در آن منافع خود را مشاهده کنند؛ لِیَشهَدوا مَنـافِعَ لَهُم.[3] طواف خانهى خدا که حرکت متمرکز و یکپارچهى مسلمانان را بر گرد محور اللّه نشان میدهد و عبودیّت غیر خدا را نفى میکند و همهى حرکات و سکنات افراد امّت اسلامى را متوجّه به خدا میکند، سعى صفا و مروه که یک تلاش دائمى را به مسلمانان املا میکند و تعلیم میدهد، رمى جمرات که حضور شیطانهاى زور و زر را به یاد مسلمانان مىآورد و وجوب مبارزهى با آنها را به مسلمانان یادآورى میکند، وقوف در عرفات و مشعر و منىٰ که صحنهى عظیم محشر مسلمین را در مقابل چشمها ترسیم میکند و قدرت عظیم امّت اسلامى و انرژى متراکم آنها را به صورتى در مقابل چشمها مجسّم میکند، قربانى کردن در روز دهم ذىحجّةالحرام که وجوب قربانى دادن را و گذشتن از مال و جان را به مسلمانان مىآموزد، و دهها روح و فلسفه و معناى دیگر در حج، بکلّى از یاد مسلمانان رفته بود. حج یک سفر زیارتى ـ سیاحتى شده بود، یا سیاحتى ـ تجارتى. حج نتوانسته بود مسلمانها را به عظمت و عزّتشان آشنا کند. پردهداران حج از حج فقط همین را طلب کرده بودند که مسلمانان بیایند و پول خود را به دامن آنها بریزند و احیاناً سخن ناحق و زهرآگین آنها را بشنوند و برگردند. اسلام و انقلاب اسلامى و تجدید حیات اسلامى روح حج را به حج برگرداند؛ حقیقت حج را آشکار کرد؛ به مسلمانان دنیا نشان داد که چگونه یک ملّت با فداکارى خود، با مجاهدت یکپارچهى خود میتواند فریاد رساى خود را بر بلندترین مأذنهى جهان و در محشر عامّ مسلمین عالم بر صداى عَبَدهى[4] طاغوت غالب کند؛ حقایق را به گوش آنها برساند. این نکتهى اوّلى پیام امام است. مسلمانان باید بدانند که حج، این واجبى که این همه مورد تأکید قرار گرفته و هر سال از همه جاى جهان اسلام کسانى باید پول خرج کنند، خود را به تعب بیندازند و به آن بروند، فقط براى یک سلسله اعمال خشک و بىروح نیست؛ براى حقایقى است، براى فهمیدن معارفى است، براى درس گرفتن است، براى با هم آشنا شدن است، براى پیدا کردن عزّت است؛ یک تجربهاى است، تمرینى است براى ایجاد امّت بزرگ اسلام بدون هیچ تمایز و تفاوت.حج
نامهای دیگر: حج تمتع
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
فریضهٔ حج و فلسفه، مناسک و ابعاد عبادی و سیاسی آن.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در مراسم افتتاحیه کنگره جهانى حضرت رضا (علیهالسلام) در مشهد— ۱۳۶۵/۰۴/۲۸
سیر زمانی
از ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۴۱۳۶۵۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۸۶همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
حج، کانون معارف اسلام و بیانکنندهی سیاست کلّى اسلام براى ادارهی زندگى انسان است. حج، مظهر توحید و نفى و رمى شیطان و تکرار شعار ابراهیم (علیه السّلام) است که گفت: اِنّی بَریّْءٌ مِمّـا تُشرِکونـ.[29] صحنهی اتّحاد عظیم امّت اسلامى بر گِرد محور توحید و برائت از مشرکین و نفى و طرد همهی بتها است. و بت، هر آن چیزى است که به جاى خدا قرار گیرد و ولایت الهى را به ولایت خود تبدیل کند و نیرو و ارادهی افراد بشر را در اختیار بگیرد؛ حال چه سنگ و چوب، و چه قدرتهاى شیطانىِ سلطهگر و جبّار، و چه عصبیّتهاى جاهلى و ناحق که «فَماذا بَعدَ الحَقِّ اِلَّا الضَّلـّْل».[30]بر آشنایان معارف اسلامى پوشیده نیست که فریضهى حجّ بیتالله از جملهى تکالیف نادرى است که در آن، ابعاد متعدّد و متنوّع مربوط به زندگى فردى و سلوک جمعى، به شکلى باشکوه و داراى تأثیر عمیق در تن و جان و اندیشه و نیز در مَنش و روش آدمى گنجانیده شده و درست گزاردن آن میتواند او را به توفیقات بزرگى در همهى عرصههاى مادّى و معنوى نائل سازد.شاهدها (۸ پاراگراف)
لزوم مغتنم شمردن فرصت حج و پرهیز از دلمشغولیهای مادی
همهی برادران و خواهران شایسته است به چنین دستاوردی بیندیشند و این فرصت بزرگ را مغتنم شمارند. نگذارند در اینجا نیز دلمشغولیهای زندگی مادی، که گرفتاری همیشگی ماست، دلها را به خود سرگرم کند. با یاد خدا، با انابه و تضرع، با عزم راسخ بر راستی و درستکرداری و درستاندیشی، و با کمک خواستن از خداوند، دل مشتاق خود را در فضای توحید و معنویت ناب، به پرواز درآورند و برای پایداری در راه خدا و صراط مستقیم، توشه بگیرند.بازخوانی درس توحید، دلسپردن به خدا و جبههگیری در برابر شیطان
حج، بازخوانی و فراگیری این درسهای بزرگ است. برائت از مشرکان و بیزاری از بتها و بتگران، روح حاکم بر حج مؤمنان است. جایجای حج، نمایشگر دلسپردن به خدا و سعی و تلاش در راه او، و برائت از شیطان و رمی و طرد او و جبههگیری در برابر اوست. و جایجای حج، مظهر اتحاد و انسجام اهل قبله و رنگباختنِ تفاوتهای طبیعی و اعتباری و برجستهشدن وحدت و برادری حقیقی و ایمانی آنها است.هدیهٔ الهی به امت با خصوصیت بینالمللی اسلامی
این یک نقطهی بسیار مهمی است؛ یک هدیهی الهی است به امت مسلمان. اگرچه همهی فرائض الهی و تکالیف در واقع هدایای الهی است به آحاد بشر؛ نماز هم یک هدیهی الهی است، روزه هم یک هدیهی الهی است، انفاقات هم همینطور، لکن حج یک خصوصیت بین المللی اسلامی دارد. یقیناً این را میشود یکی از معجزات اسلام شمرد، که یک مرکز واحدی تشکیل بشود و همهی امت، خود را در برابر او و نسبت به او یکسان ببینند: «سواء العاکف فیه و الباد»؛ نسبت مسلمانان به این خانهی مقدس یکسان است؛ چه آنهائی که در خودِ مکه ساکنند، چه آنهائی که در اقصی …سازندگی شخصی و معنوی و سازندگی ملی در دورهٔ حج
نکتهی دوم مسئلهی سازندگی حج است؛ هم سازندگی شخصی و اخلاقی و معنوی - که روحانیون محترم، علمای محترم در داخل کاروانها میتوانند خیلی نقش ایفا کنند و هم سازندگی ملی؛ یعنی خلقیات یک ملت مُلتئم، پخته، سنجیده، خردمند را در دورهی حج، زمینهاش را برای حاجی فراهم کند.انجام اعمال با تدبر و درس بودن هر یک از مناسک
اعمال را با تدبر انجام دادن؛ این طواف، این سعی، این وقوف، این حالت خضوع و خشوع، این رعایت محرمات و ممنوعات دوران احرام؛ هرکدام از اینها یک درس است. این را حجاج محترم ما و برادران و خواهران عزیز ما با وارد کردن انگیزههای کوچک دنیائی باطل نکنند؛ مثل همین خریدن جنسی از فلان مغازه. خود این مبتلا شدن به مراجعهی به مراکز فروش برای یک چیز کم اهمیت، یک بلا و یک مشکل است و ملابساتی که دارد، مشکل دیگر. وقت نماز …مناسک یکسان حج نمایانگر یکپارچگی مسلمانان
فرمان: «رحماء بینهم» در قرآن به معنی ریشهکنی این ستیزهگریها است. شما در این روزهای پرشکوه و در مناسک گوناگون، میبینید که گرد یک خانه میگردند. به سوی یک کعبه نماز میگزارند؛ نماد شیطان رجیم را با هم سنگباران میکنند؛ در نماد قربانی کردن تمنیات و هوسهای نفسانی به یک گونه رفتار میکنند؛ در میعاد عرفات و مشعر در کنار یکدیگر به تضرع میپردازند. مذاهب اسلامی در اصلی ترین و بیشترین فرائض و احکام و عقاید، به همین اندازه به یکدیگر نزدیکاند. با این حال، چرا باید تعصبها و پیشداوریها میان آنان آتش افروزی کند و دست خیانتکار دشمن، به این آتش …لزوم برنامهریزی زندگی مسلمانان بر اساس درسهای حج
اینها درسهائی است که ما مسلمانان از هر نقطهی جهان باید فرا گیریم و براساس آن برای زندگی و آیندهی خود برنامهریزی کنیم.فرصت آمادگی بیشتر حجگزاران برای ادای این وظیفه
مراسم حج، برای شما حج گزاران نیکبخت، فرصت بزرگی است تا خود را بیش از گذشته آمادهی ادای این دین کنید.