مناسبترین جا برای رساندن پیام به جهان اسلام در آن روزگار
… هم با عجله دارند میروند که به جاهای دیگر برسند. مشعر چند ساعتی در شب است، یک گذرگاهی است در راه مِنا. اما مِنا سه شب متوالی است. در آن زمان و با وسایل آن روز، کسانی که در این سه شب، بخواهند روزها خودشان را به مکه برسانند و شب برگردند، کَمند؛ آنجا میمانند. درحقیقت هزارها انسان آنجایند، که از اکناف عالم اسلام آمدهاند و انسان میبیند که جای مناسبی است برای اینکه آنجا تبلیغات کند. هر حرفی که بخواهیم به دنیای اسلام برسد، جایش آنجاست، با وضع آن روز که رادیو و تلویزیون و روزنامه و وسایل ارتباط جمعی نبوده. آنجا وقتی یک عدهای گریه میکنند بر محمدبنعلی از اولاد پیغمبر، همه قاعدتاً سؤال خواهند کرد که چرا گریه میکنید؟ برای هر مردهای که انسان گریه نمیکند، مگر به او ظلم شده بود؟ مگر کشته شده؟ چهکسی به او ظلم کرده؟ چرا به او ظلم کردند؟ و سؤالهای فراوانی …
مناسب بودن منا برای رساندن پیام به دنیای اسلام در ایام حج
… دارد، با خود مکّه فرق دارد؛ مکّه شهر است و مردم متفرّقند و مشغول کارشانند؛ در عرفات یک صبح تا عصر بیشتر نیستند، صبح که مىآیند خستهاند و عصر هم با عجله دارند میروند که به جاهاى دیگر برسند؛ و در مشعر [فقط] چند ساعتى در شب هستند و یک گذرگاهى است در راه منا؛ امّا منا سه شبِ متوالى است؛ کسانى که در این سه شبانهروز ــ در آن زمان و با وسایل آن روز ــ بخواهند روزها خودشان را به مکّه برسانند و شب برگردند، کمند و آنجا میمانند؛ درحقیقت سه شبانهروز هزارها انسان آنجا هستند که از اکناف عالم اسلام آمدهاند و انسان میبیند که جاى مناسبى است براى اینکه آنجا تبلیغات کند؛ هر حرفى که بخواهیم به دنیاى اسلام برسد، جایش آنجا است؛ با وضع آن روز که رادیو و تلویزیون و روزنامه و وسایل ارتباطجمعى نبوده. آنجا وقتى یک عدّهاى بر محمّدبنعلى از اولاد پیغمبر گریه میکنند، همه قاعدتاً سؤال خواهند کرد که چرا گریه میکنید؟ انسان که برای هر مردهاى گریه نمیکند، مگر به او ظلم شده بود؟ مگر کشته شده؟ …
مناسبترین مکان حج برای آشنایی و گفتگو بهسبب اقامت سهشبهٔ حاجیان
… سرگرم. بهعلاوه، همه در آن به عملهای حج مشغولند؛ طواف، سعی، نماز و.... مشعر توقفگاه شبانهای است کمفرصت و بیامکان؛ بیش از ایستگاهی بر سرِ راه مِنا نیست. عرفات توقفگاهی است اگرچه روزانه، ولی کوتهمدت: فقط یک روز، با صبحی خسته از حرکت و عصری مُهیای عزیمت. از همه مناسبتر مِناست: حاجی در بازگشت از سفر عرفات، سه شب آنجا اتراق میکند و فرصت برای آشنایی و گفتگو و همدردی از همهجا بیشتر است. کیست که روزها زحمتِ رفتن و بازآمدن از مکه را تحمل کند؟ ماندن و سرزدن به هر جمع و محفل و مجمع را زمانی و مکانی مناسب است. همهکس بهطورِ طبیعی گذارَش به مجلس عزایی که همهساله در این سه روز در این بیابان برپاست، میافتد.