مطلب اوّل که محور اوّلى پیام است، مسئلهى حج و فلسفهى حج است. مسلمانان حج را نشناختند، همچنان که قرآن را؛ مسلمانان حج را حرکات و الفاظى گمان بردند امّا روح حج را ندیدند و لمس نکردند. لذا سالها و قرنها بر حج گذشت، بدون آنکه این مراسم عظیم بتواند محلّ صحنهى عظیمى باشد که مسلمین در آن منافع خود را مشاهده کنند؛ لِیَشهَدوا مَنـافِعَ لَهُم.[3] طواف خانهى خدا که حرکت متمرکز و یکپارچهى مسلمانان را بر گرد محور اللّه نشان میدهد و عبودیّت غیر خدا را نفى میکند و همهى حرکات و سکنات افراد امّت اسلامى را متوجّه به خدا میکند، سعى صفا و مروه که یک تلاش دائمى را به مسلمانان املا میکند و تعلیم میدهد، رمى جمرات که حضور شیطانهاى زور و زر را به یاد مسلمانان مىآورد و وجوب مبارزهى با آنها را به مسلمانان یادآورى میکند، وقوف در عرفات و مشعر و منىٰ که صحنهى عظیم محشر مسلمین را در مقابل چشمها ترسیم میکند و قدرت عظیم امّت اسلامى و انرژى متراکم آنها را به صورتى در مقابل چشمها مجسّم میکند، قربانى کردن در روز دهم ذىحجّةالحرام که وجوب قربانى دادن را و گذشتن از مال و جان را به مسلمانان مىآموزد، و دهها روح و فلسفه و معناى دیگر در حج، بکلّى از یاد مسلمانان رفته بود. حج یک سفر زیارتى ـ سیاحتى شده بود، یا سیاحتى ـ تجارتى. حج نتوانسته بود مسلمانها را به عظمت و عزّتشان آشنا کند. پردهداران حج از حج فقط همین را طلب کرده بودند که مسلمانان بیایند و پول خود را به دامن آنها بریزند و احیاناً سخن ناحق و زهرآگین آنها را بشنوند و برگردند. اسلام و انقلاب اسلامى و تجدید حیات اسلامى روح حج را به حج برگرداند؛ حقیقت حج را آشکار کرد؛ به مسلمانان دنیا نشان داد که چگونه یک ملّت با فداکارى خود، با مجاهدت یکپارچهى خود میتواند فریاد رساى خود را بر بلندترین مأذنهى جهان و در محشر عامّ مسلمین عالم بر صداى عَبَدهى[4] طاغوت غالب کند؛ حقایق را به گوش آنها برساند. این نکتهى اوّلى پیام امام است. مسلمانان باید بدانند که حج، این واجبى که این همه مورد تأکید قرار گرفته و هر سال از همه جاى جهان اسلام کسانى باید پول خرج کنند، خود را به تعب بیندازند و به آن بروند، فقط براى یک سلسله اعمال خشک و بىروح نیست؛ براى حقایقى است، براى فهمیدن معارفى است، براى درس گرفتن است، براى با هم آشنا شدن است، براى پیدا کردن عزّت است؛ یک تجربهاى است، تمرینى است براى ایجاد امّت بزرگ اسلام بدون هیچ تمایز و تفاوت.حج
نامهای دیگر: حج تمتع
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
فریضهٔ حج و فلسفه، مناسک و ابعاد عبادی و سیاسی آن.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در مراسم افتتاحیه کنگره جهانى حضرت رضا (علیهالسلام) در مشهد— ۱۳۶۵/۰۴/۲۸
سیر زمانی
از ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۴۱۳۶۵۱۴۰۴
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
حج، کانون معارف اسلام و بیانکنندهی سیاست کلّى اسلام براى ادارهی زندگى انسان است. حج، مظهر توحید و نفى و رمى شیطان و تکرار شعار ابراهیم (علیه السّلام) است که گفت: اِنّی بَریّْءٌ مِمّـا تُشرِکونـ.[29] صحنهی اتّحاد عظیم امّت اسلامى بر گِرد محور توحید و برائت از مشرکین و نفى و طرد همهی بتها است. و بت، هر آن چیزى است که به جاى خدا قرار گیرد و ولایت الهى را به ولایت خود تبدیل کند و نیرو و ارادهی افراد بشر را در اختیار بگیرد؛ حال چه سنگ و چوب، و چه قدرتهاى شیطانىِ سلطهگر و جبّار، و چه عصبیّتهاى جاهلى و ناحق که «فَماذا بَعدَ الحَقِّ اِلَّا الضَّلـّْل».[30]بر آشنایان معارف اسلامى پوشیده نیست که فریضهى حجّ بیتالله از جملهى تکالیف نادرى است که در آن، ابعاد متعدّد و متنوّع مربوط به زندگى فردى و سلوک جمعى، به شکلى باشکوه و داراى تأثیر عمیق در تن و جان و اندیشه و نیز در مَنش و روش آدمى گنجانیده شده و درست گزاردن آن میتواند او را به توفیقات بزرگى در همهى عرصههاى مادّى و معنوى نائل سازد.شاهدها (۴۰۲ پاراگراف)
معرفی ذکر خدا بهعنوان برترین منزل مقصود
دوّم آنکه در همین کار دستهجمعى و علنى، برترین منزل مقصود را ذکر خدا، یعنى کارى قلبى و نفسانى معرّفى میکند: وَ یَذکُرُوا اسمَ اللهِ فیِ اَیّامٍ مَعلوماتٍ عَلی ما رَزَقَهُم مِن بَهیمَةِ الاَنعام.[4]ابراز برائت از قدرتهای شیطانی، وظیفهٔ حجگزار و قدم اول حاکمیت اسلام
… کند. در برخى از این کشورها سیاست و اقتصاد و روابط بینالمللى و موضعگیرى در برابر حوادث عالم، همسو و تحت تأثیر قدرتهاى سلطهگر و در رأس آن آمریکا است. رواج فساد و رسمى بودن فحشا و محرّمات شرعى در بسیارى از این کشورها متأثّر از سیاستهاى شیطانىِ آن قدرتها است. وظیفهاى که حج و اعمال و شعائر توحیدى آن بر مسلمانِ حجگزار لازم میسازد، ابراز برائت و بیزارى از اینهمه است؛ و این اوّلین قدم در راه تجسّم ارادهى اسلامى در نفى این پدیدههاى شیطانى و استقرار حاکمیّت اسلام و توحید بر همهى جوامع اسلامى است.تبدیل حج از عملی نیمهتجاری و نیمهسیاحتی به حرکت اسلامی جهانی
… مبارزه، کارهایى که در این انقلاب شد، از جمله خود همین مسئلهى حج که امام راحل عظیمالشّأن ما (رضوان الله تعالى علیه و قدّس الله نفسه الطّیّبة الزّکیّة) این کارها را شروع کردند، در همهى این کارها، نیّت آن مرد الهى و معنوى نیّت خدایى بود، خدا هم برکت داد. همین تبدیل حج از یک عملِ نیمهتجارىِ نیمهسیاحتىِ تفنّنى به یک حرکت عظیم اسلامى با ابعاد جهانى، کار کوچکى نبود؛ با برنامهریزىهاى سیاسى و دنیایى و این چیزها قابل تحقّق نبود؛ این را خدا کرد، و آن هم به خاطر نیّت خالص آن مرد. ما هم باید یاد بگیریم این را و در کارهایمان نیّتها را خدایى کنیم. انشاءالله شما که همینجور هم هستید.صحنهٔ عظیم پاسخ به نیاز جهان اسلام به همفکری و همکاری
این قدرت اسلام است، این معنویّت اسلام است، این آمادگى مسلمین است، این نیاز امروز جهان اسلام و جامعهى اسلامى به همفکرى و همکارى است و این صحنهى عظیم حج است و این شما خدمتگزاران که باید حجّاج را راهنمایى کنید، هدایت کنید، احکام آنها را به آنها تعلیم بدهید، آنها را از لحاظ عمل شخصىشان، از لحاظ استفادهى بهتر از مراسم حج راهنمایى کنید. و انشاءالله خداى متعال پشتیبان شما باشد و توجّهات حضرت ولىّعصر (ارواحنا له الفداء) انشاءالله شامل حال شما باشد و حجّ مقبولى را و سعى مشکورى را انشاءالله داشته باشید.سپاس از خدا برای توفیق دوبارهٔ حج و گردهمایی ملتهای مسلمان
اکنون که موسم حج فرا رسیده و نغمه لبیک بر آمده از دلهای مشتاق، فضای حریم امن الهی را انباشته است و ملتهای مسلمان، از آفاق گستردهی جهان، به میعاد ذکر و استغفار و قیام و اتحاد شتافته، و برادران مهجور، به یکدیگر رسیدهاند، جبههی سپاس و خضوع به ساحت خدای عزیز و حکیم سوده، حمدی به عظمت صفات حسنی و شکری به وسعت دریای رحمت حق، نثار حریم حضرت احدیت میکنم، که یکبار دیگر به مسلمین مشتاق، توفیق این فریضه را عطا فرمود، و یکبار دیگر پرچم عزت و عظمت را بر فراز سر مسلمانان در خانهی امن خود برافراشت و یکبار دیگر حجاج ایرانی را بر این سفرهی رحمت و عظمت نشانید. زبان و قلم از توصیف و تقدیر این نعمت بزرگ، قاصر است، خدا کند که نور معرفت بر دلهای روشن شما حجگزاران بتابد و حقیقت، بیواسطهی حرف و گفت، در جان مشتاق شما متجلی گردد.عظمت و ابعاد ناشناختهٔ این واجب الهی
در باب موضوع حج، مطالب زیادی در طول سالهای پس از پیروزی انقلاب از زبان امام بزرگوار رضواناللهتعالیعلیه و دیگر صاحبان معرفت شنیده و خواندهایم. لکن حقیقت این است که حج، از آنچه که گفتهایم و شنیدهایم، باز هم بزرگتر است و ابعاد مختلف این تکلیف و واجب الهی، چنان است که اگر سالها درباره آن فکر و عمل کنیم و بیاموزیم و به دیگران یاد بدهیم، باز هم بعید است که توانسته باشیم همه خصوصیات این واجب بزرگ را کشف و بیان کنیم. ما به قدر توان و ظرفیّت خودمان چیزی میفهمیم و چیزی میگوییم و چیزی عمل میکنیم.فرصت جدا شدن از دنیا و وابستگیها و نزدیک شدن به خدا
… روشن بود و آن را فهمیده بود و برطبق آن عمل کرده بود. هر کس طبق تکلیف عمل کند، خوشحال و سرافراز است؛ بدون تأسف و اندوه است. ما باید خودمان را علاج کنیم. باید متحوّل بشویم. باید به سمت حیات معنوی اولیای خدا حرکت کنیم. این، علاج همه دردهادر دنیا و برای همه است. حج، یک فرصت بسیار خوب است که انسان بتواند از دنیا و زخارف دنیا و وابستگیها و طبقهبندیها و خطکشیها و همه آن چیزهایی که او را از معنا دور میکند و به مادیّت و خودپرستی نزدیک میکند، جدا شود؛ دور شود، و به خدا نزدیک شود. این، یک فرصت است. نه اینکه همه این کار را میکنند. نه اینکه همه این توفیق را برای خودشان فراهم میکنند یا از آن استفاده میکنند. ولی باید سعی کنیم. این، اصل قضیه است. «و یذکروا اسم الله فی ایام معلومات[2] »؛ اسم و یاد خدا را همواره باید در نظر داشته باشیم. از …حکمت اجتماع همگانی در زمان و مکان معین برای منافع امت اسلام
… شرکت در پیام برائت و در اعلام برائت، یک واجب قطعی و عینی است. هیچ کس نباید از حضور در این حرکت عظیم انسانی، اسلامی، الهی و سیاسی، سر باز بزند. این، روح و معنای حجّ است. آن جنبه جهانی حج؛ آن چیزی که مربوط به سرنوشت امّت اسلام است، این است. حج برای این است. اینکه گفتند «در یک روز معیّن و در روزهای معیّن - فیایام معلومات - در ساعات معیّن و حتّی در جایی معیّن در یک نقطه محدود، از تمام اقصی نقاط عالم جمع شوند»، برای چنین چیزی است. والّا میگفتند «در ایام حج، هر کس در خانه و شهر خود، اجتماعی برقرار کند: ایرانیها در ایران، عراقیها در عراق، حجازیها در حجاز، هندیها در هند، چینیها در چین، اروپاییها در اروپا.» چرا گفتند «همه راه بیفتند»؟ یأتوک رجالا و علی کل ضامر یأتین من کل فجّ عمیق[3] . چرا؟ «لیشهدوا منافع لهم[4] .» آن منفعت، این است. «منافع لهم» برای همهشان، برای مجموعشان و برای امّت اسلام. حج برای این است. آن وقت بعضی آدمهای سادهلوح، سؤال میکنند که «آقا! دلیل برائت چیست؟» توقّع دارند که در رساله عملیّه نوشته باشند «برائت»! همه حج، فریاد برائت است. همه احکام حج حاکی از وجود چنین …نشان دادن پیام عبودیت خدا و کفر به طاغوت با رفتار منظم
من به برادران عزیز - چه شما مسؤولین محترم و چه آحاد حُجّاج ایرانی - توصیه میکنم: سعی کنند این پیام را، که پیام عبودیّت خدا و کفر به طاغوت است، قولاً و عملاً نشان دهند. رفتار منظّم، رفتار صحیح، رفتار مسلمانانه، رفتار حاکی از عبودیّت خدا و رفتار همراه با نظم. اینطور نباشد که در اعمال حج، بر اثر یک اختلاف فتوای کوچک و کماهمیت، برادران از هم جدا شوند و هر کس به گونهای عمل کند. اینجا باید همه چیز حاکی از وحدت و اتّحاد باشد. امام رضواناللهعلیه توصیه کردند، امر کردند، که در نمازهای جماعت شرکت کنید. بنده هم عرض …قدردانی از تلاش مدیریتی، فکری و هنری دستاندرکاران حج
مطلب بعدى این است که واجب و لازم است، بنده به عنوان یک فرد کوچک و یک خدمتگزار، از برادران عزیزى که در این کار از جان و فکر و وجود خودشان مایه گذاشتند و در این خدمت بزرگ همگانى نقشى ایفا کردند، صمیمانه تشکّر کنم؛ از برادر عزیزمان جناب آقاى رىشهرى، تا بقیّهى آقایان علمائى که تشریف دارند، تا برادران [سازمان] حج و زیارت و جناب آقاى جمارانى، جناب آقاى رضائى،[3] و بقیّهى کسانى که به نحوى دستاندرکار این قضیّه بودند؛ هم در بخش ادارى و تشکیلاتى و سیاسى و مدیریّتى، یا تدارکاتى و مانند اینها که خب بخش واضح و بارزى است، و هم در بخش آن ظرافتها و محتواهاى بسیار مؤثّر، اگرچه کمنمود در میدان ارزیابى؛ آن کسانى که همفکرى کردند، آن کسانى که آن کارهاى زحمتدار را انجام دادند ــ که جناب آقاى پورنجاتى به بعضى از آنها اشاره کردند ــ آن کسانى که آن نوشتهها را منتشر کردند، عکسها را و آن عکس مبارک حضرت امام (رضوانالله علی ه) را [کشیدند] ــ که جناب آقاى رىشهرى …لزوم آمادگی برای پاسخ به پرسشهای احتمالی با جزوه و کتاب
خب این مراسم برائت، بسیار مراسم مهمّى است. واقعاً گل سرسبدِ جماعىِ[7] حجّ ما همین مراسم برائت است. یعنى مثل هر مجموعه که یک آرمى، یک شعارى دارند، آرم ما این است؛ لکن همهچیز، این نیست. ما باید آماده کنیم خودمان را براى پاسخ صحیح و مناسب براى هر سؤال احتمالى که از ما وجود دارد؛ چه بر زبانها بیاید و احیاناً بعضى بر زبانها نیاید؛ و این را حاضر کنیم؛ جزوه، کتاب، انسانِ آمادهىبهحرف، یا در یک بخشى تماسهایى که باید گرفته بشود.ذخیرهٔ پایانناپذیر و داروی بیماریهای امت برای قدرشناسان
خدا را سپاس که حج را همچون ذخیرهاى تمامنشدنى و چشمهاى همیشهجوشان و چون جویبارى زلال و مستمر براى امّت خالده قرار داد که در هر حال، آن که بشناسد و قدر داند، توان استفاده از آن را خواهد داشت و آن را داروى این بیمارىهاى مهلک خواهد ساخت. و خدا را سپاس که بر ملّت شایستهى ایران رحمت آورد و شوق کعبهى مقصود را پس از سرزنش خارهاى مغیلان بیابانِ طلب، به جام وصلى که شیرینى عزّت و کامیابى ــ هر دو ــ را داشت برآورده ساخت؛ حقّى را که سالى چند بناروا از آنان باز داشته شده بود، کریمانه به آنان …فرصت تبادل اندیشهٔ مسلمانان دربارهٔ مسائل امت
اینک شما برادران و خواهران که از نقاط مختلف جهان در محشر عظیم حج گرد آمده و در هجرت از «منِ» قومى و نژادى و فرقهاى، به «ما»ى اسلامى و قرآنى پیوستهاید، مناسب است مسائلى را در مدّ نظر داشته، دربارهى آن با دیگر مسلمین تبادل اندیشه کنید و پس از سفر حج، آن را سررشتهى تأمّل و فکر و عمل سازید:نفی مظاهر شرک و برحذر داشتن مسلمانان از آن
… وسیلهى حکومتهاى دستنشانده و ضدّمردمى کار گذاشته شده است، حضور نظامى که با هر بهانهاى شکل آشکارترى به خود میگیرد، اینها و امثال آن، همه مظاهر همان شرک و بتپرستى است که در ضدّیّت کامل با نظام توحیدى و حیات توحیدى است که اسلام براى مسلمانان مقرّر داشته است. حج و اجتماع عظیم بر گِرد خانهى توحید باید آن مظاهر شرک را نفى کند و مسلمانان را از آن برحذر دارد. حجّ با این مفهوم روشن و جلى است که برترین جایگاه برائت از مشرکین شناخته شده و خداى متعال از زبان خود و نبىّ مکرّمش (صلّى الله علیه و آله) اعلام برائت از مشرکین را به روز حجّ اکبر موکول ساخته است؛ وَ اَذانٌ مِنَ اللهِ وَ رَسولِه! اِلَی النّاسِ یَومَ الحَجِّ …زنده کردن روح وحدت و هدایت امت به عبودیت خدا
حج با مشاهد و مناسک و شعائر خود، باید این روح وحدت و ملائمت[12] و جماعت و عظمت را در مسلمانان همهى اقطار عالم زنده کند و از شعوب و قبایل مختلفه، امّت واحده پدید آورد و آن امّت واحده را به وادى امن عبودیّت مطلق خداوند هدایت نماید و مقدّمات تحقّق گفتهى خداى بزرگ را که: « اِنَّ هـٰذِهٖ اُمَّتُکُم اُمَّةً واحِدَةً وَاَنَا رَبُّکُم فَاعبُدون»[13] فراهم آورد.خاطرات اسلامی سرزمین حج داروی ضعف و یأس مسلمانان
… و عطر آزادى و استقلال و بازگشت به اسلام و قرآن در فضاى بسیارى از کشورهاى اسلامى منتشر گشته است، بیش از همیشه مسلمانان نیاز دارند که پیوند خود را با آن گذشتهى نورانى و معجزنشان، با دوران قیام لِلّه و مبارزهى اسلامىِ دوران نخستین اسلام مستحکم کنند. خاطرات اسلامى در این سرزمین، براى هر مسلمان متدبّر، در حکم داروى شفابخشى است که او را از ضعف و زبونى و یأس و بدبینى نجات میدهد و راه دستیابى به هدفهاى اسلام را که همیشه براى هر انسانِ برخوردار از عمق و حکمت، هدف زندگى و تلاش است، نشان میدهد.شوق مسلمانان جهان به ذکر و نیایش در حج و مشاهدهٔ شکوه امت
فرارسیدن ایّام حج، همهساله، همراه با شوق و حَنین[1] دلهاى شیفته و جانهاى آرزومندى از سراسر جهان اسلام است که در جوار خانهى معبود و دیار محبوب، سر بر آستان عشق و تقدیس گذارند و جبههى تعبّد و تقرّب بر خاک آن مقام بسایند؛ ایّام معلومات[2] را در سایهى ذکر و نیایش بگذرانند و در پناه رحمت و مغفرت حق بیارمند ... برادران دورافتادهى خود از چهارگوشهى عالم را ببینند و شکوه امّت اسلامى را در نمونهاى زنده و مجسّم حس کنند.ناتوانی حکام حجاز و حامیانشان از جلوگیری بازگشت حج به شکل صحیح
ملّت مؤمن و مبارز ما تنها به این جرم از حج محروم میشوند که خواستهاند روح و معناى حج را به آن برگردانند و عبودیّت خدا را با اظهار برائت از مشرکین ــ که خود، حاقّ[6] معناى عبودیّت است ــ همراه سازند؛ امّا نه حکّام حجاز و نه دستهاى پشت پردهاى که به خاطر منافع استعمارى خود، این سیاستهاى خائنانه را به آنان دیکته میکنند، نخواهند توانست از بازگشت حج به شکل صحیح خود جلوگیرى کنند.پرسش از توان سیاستهای استکباری در منع حج مسلمانان بیدار
سیاستهاى استکبارى تا کِى خواهند توانست از سفر حجّ جوانان بعضى کشورهاى اسلامى جلوگیرى کنند؟ تا کجا خواهند توانست از ورود مسلمانان آگاه و بیدار کشورهاى اسلامى به مکّه و مدینه مانع شوند؟ امروز حماسهى اسلام در شمال آفریقا[7] و در برخى کشورهاى دیگر اسلامى، در حال دگرگونسازى وضعیّت سیاسى این مناطق است. آیا خواهند توانست مردم این کشورها را نیز از حج مصدود و ممنوع کنند؟ ما حج و زیارت حرمین شریفین را حقّ مسلّم ملّت خود دانسته و با تمام قوا آن را از آلسعود ــ که تضییعکنندگان این حقّ مسلّمند ــ مطالبه میکنیم و به حول و قوّهى الهى آن را از آنان میستانیم.لزوم پاسخ حجاج به ندای توحید و وحدت امام خمینی
اکنون که ملّت ایران همزمان با سالگرد فاجعهی خونین مکّه،[9] به مصیبت بزرگ فقدان قائد اکبر و منادى وحدت مسلمین و برافرازندهی پرچم اسلام و قرآن، بندهی صالح خدا و ناصح دلسوز امّت و فرزند خَلَف پیغمبر -خمینى کبیر- مبتلا شده است، جا دارد که حجّاج بیتالله از هر کشور و ملّت، طنین نداى توحید و وحدت را که همهساله از آن حنجرهی ابراهیمى برمیآمد و فضاى خانهی خدا و سپس فضاى جهان اسلام را پر میکرد و بتهاى قدرت و مکنت[10] را به لرزه درمیآورد، به گوش جان بشنوند و به دعوت او -که حرف دل میلیونها مسلمان تحقیرشده و ستمزده بهوسیلهی حکّام وابسته و مستکبر بود- پاسخ گویند.آرى، اگرچه یوسف عزیز امّت اسلام اکنون در میان ما نیست و جاى او که همهساله در وجود یکایک حاجیان دلباخته و سرازپانشناختهی ایرانى تجلّى میکرد خالى است، ولى هماکنون نیز او را در هر دل ذاکر و عارف و در هر جان پُرشور و در هر زبان حقگو و در وجود هر مسلمان غیور و دلسوخته و در هر جا که در آن، سخن از عزّت اسلام و وحدت مسلمین و برائت از مشرکین و نفرت از اندادالله[11] و اصنام[12] جاهلیّت هست، میتوان یافت. او زنده است تا اسلام ناب محمّدى زنده است، و او زنده است تا پرچم عظمت اسلام و وحدت مسلمین و نفرت از ظالمین برافراشته است.لزوم بررسی مسائل جهان اسلام در حج
۴) در حج باید مسائل جهان اسلام بررسى شود. بزرگترین مسئلهی عمومى مسلمین پس از لزوم آمادگى براى دفاع از اسلام و هویّت جمعى مسلمین، مسئلهی ملّتهاى زیر ستم و مبارزى است که دست طغیان و کفر و استکبار، آنان را مقهور و مظلوم ساخته و سختترین شرایط زندگى را بر آنان تحمیل کرده است. ملّت مظلوم فلسطین نمونهی …اثرگذاری جای خالی و مظلومیت حجاج ایرانی در حج امسال
… امسال خانهى خدا از فریاد اللّهاکبر عاشقانهى شما خالى است. امسال طنین برائت از مشرکین در خیابانهاى مکّه و مدینه و در آن سرزمین یادگارهاى اسلامى شنیده نمیشود. امسال مردم مسلمان عالم در کنار بقیع زمزمهى حزنآلود عاشقانهى دعاى کمیل شما را نمیشنوند. دروازههاى مدینةالرّسول را بر روى امّت پیغمبر بستند، خانهى خدا را به روى بندگان صالح خدا بستند امّا این مظلومیّت شما، این جاى خالى شما امسال همان کارى را خواهد کرد که فریاد رعدآساى شما در سالهاى قبل. این هم نکتهى دوّم از پیام امام.موسم حج عرصهٔ تبلیغات شامیان علیه امیرالمؤمنین
… من در مغرب ـ مغرب کجاست؟ همین بلاد شام و سوریه است که آن روز غصب شده بود، سالها بود معاویه در آنجاها غاصبانه حکومت میکرد؛ و نسبت به عراق، غربی هست گویا، نسبت به کشورهای شرقی، غربیتر است؛ لذا در کوفه که امیرالمؤمنین قرار دارد، شام را مغرب خطاب میکند؛ مغربِ کشور اسلامی بود ـ..«فَاِنَّ عَینِی بِالمَغرِبِ» جاسوس من در کشور شام «کَتَبَ اِلَیَّ» به من نامهای نوشته است، «یُعلِمُنی» گزارش میدهد: «اَنَّهُ وُجِّهَ اِلَى المَوسِمِ اُناسٌ مِن اَهلِ الشّامِ» در موسم حج و در هنگامۀ اجتماع عظیم حج در مکه، مردمی از اهل شام اعزام شدند. اعزام شدند که چهکار کنند؟ بروند آنجا و تبلیغات پوچ و زهرآگین خود را علیه تشکیلات امیرالمؤمنین شروع کنند.نمادین بودن محتوای عبادی حج برای مسائل زندگی انسان
ببینید؛ پس این نکتهی سوّمی که عرض کردیم، این است که این محتوایی که همهاش عبادت بود، در عین حال اشاره و نمادهایی است برای مسائل زندگی انسان، هر کدام به یک نحوی، که حالا من مختصرش را عرض کردم.شکر الهی برای اعزام حجاج ایرانی به اجتماع عظیم امت اسلامی
از خداوند متعال با همهی وجود شاکریم به خاطر توفیق و تفضّلی که فرموده است و امسال هم مثل سالهای قبل ملّت عزیز ایران، جمعی را برای گزاردن فریضهی حج اعزام خواهد کرد و در این اجتماع عظیم امّت اسلامی شرکت خواهد نمود.این وظایف، بخشی از درسهای حج
اینها بخشی از درسهای حجّ است و امیدوارم آن را فهم و بدان عمل کنیم.تمهید حج برای مؤمنان، از زیباترین و باشکوهترین مسئولیتها
خیلی خوش آمدید برادران و خواهران عزیز، دستاندرکاران حج که یکی از زیباترین و باشکوهترین مسئولیّتها را شما برادران و خواهران بهعهده دارید و آن عبارت است از تمهید[2] حج -این واجب بیهمتا و بینظیر اسلامی- برای مردم مسلمان و مؤمنمان. همچنین تشکّر میکنیم از زحمات برادران مسئول، خواهران مسئول -همانطور که جناب آقای قاضیعسکر و همچنین رئیس محترم سازمان بیان کردند- که تمهیداتی برای بهتر شدن تشرّف به حج، برای مؤمنین تدارک دیدند. درست هم همین است؛ روز به روز باید کارها را بهتر و آسانتر به سمت …امکان نقشآفرینی همهٔ دستاندرکاران و حجاج در فرصت حج
… ایمان، قدرت امّت اسلامى، قدرت بزرگى است؛ این قدرت را دستِکم نباید گرفت؛ این قدرت میتواند رفع ظلم بکند. ما قصد سیطرهى بر دنیا نداریم؛ ما قصد ردّ ظلم نظامهاى مستکبر - که به ملّتهاى مسلمان زور میگویند - و قصد رفع این ظلم را داریم؛ و میتوانیم این کار را بکنیم. یکایک افرادى که در ماجراى حج و در این فرصت بزرگ دخالت دارند، میتوانند نقش ایفا بکنند. هرکدام از شما میتوانید نقش ایفا کنید، میتوانید تأثیر بگذارید؛ روحانى بهنحوى، پزشک بهنحوى، مسئولِ مدیّریت کاروان بهنحوى، حاجىِ متعارف معمولى بهنحوى، میتوانند نقش ایفا کنند و باید این را یک فرصت بدانند و از این فرصت استفاده کنند.لزوم برنامهریزی زندگی مسلمانان بر اساس درسهای حج
اینها درسهائی است که ما مسلمانان از هر نقطهی جهان باید فرا گیریم و براساس آن برای زندگی و آیندهی خود برنامهریزی کنیم.فرصت آمادگی بیشتر حجگزاران برای ادای این وظیفه
مراسم حج، برای شما حج گزاران نیکبخت، فرصت بزرگی است تا خود را بیش از گذشته آمادهی ادای این دین کنید.