رفتن به محتوای اصلی

تشیع

نام‌های دیگر: مذهب شیعه

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

مکتب پیروان اهل‌بیت (ع)، تاریخ و اندیشهٔ آن و رویارویی شیعیان با دستگاه خلافت.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:گزیده‌ای از بیانات در مسجد امام حسن مجتبی (علیه‌السلام)— ۱۳۵۲/۱۲/۲۴

سیر زمانی

از ۱۳۵۲ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۲۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

این زندگی سیاسی امام باقر است. به طور خلاصه، این بزرگوار در دوران بیست سال امامت پُربار خود دانشِ دین را گسترش داد، حکمت و درس قرآن و احکام را به همه جا رساند، داعیه‌ی تشیّع را که داعیه‌ی حکومت اسلامی و تشکیل ولایت علوی است به همه جا فرستاد و نفوذ داد، مردم زیادی را به خود متوجّه کرد، دشمنان خودش را سرشکسته و منکوب کرد، دوستان خودش را متشکّل کرد و سنگ بنایی در اسلام نهاد که مبنای بسیاری از کارهای بعدی و تلاشها و فعّالیّتها و خدمات عظیم و گران‌بهای بعدی بر همان سنگ زاویه قرار گرفت و زمینه را آماده کرد برای دوران امامت امام صادق (علیه السّلام). بالاخره هم هشام طاقت نیاورد و این بزرگوار را با زهر به شهادت رساند. خداوند متعال ما را از یاران و از پیروان این بزرگوار و خاندان مطهّر اهل‌بیت قرار بدهد.
ما حالا اسممان علوی است؛ شیعیان علی. صرف اینکه بگوئیم علی و راه او را دنبال نکنیم، فایده‌ای ندارد. کسانی بودند در زمان خود آن بزرگوار که اظهار ارادت به او هم میکردند، لکن از آنچه که او میخواست، تخلف میکردند. امیرالمؤمنین با اینها بیرحمانه برخورد کرد. فسق و فجور کردند، حد الهی را بر اینها جاری کرد؛ کفر گفتند، اینها را از دم شمشیر گذراند. بعضیها وقتی آن عظمتها را میدیدند - ماها کوچکیم دیگر - و وقتی ما یک انسانِ با این عظمت را میبینیم، میگوئیم این خداست! باورمان نمی‌آید که خدای عزیز علیم میتواند یک چنین شخصیت باعظمتی را بسازد؛ لذا اشتباه میکنیم. در زمان امیرالمؤمنین هم همین اشتباه را کسانی کردند و گفتند او خداست. امیرالمؤمنین دستور داد همه‌شان را کُشتند؛ رحمشان نکرد؛ در رودربایستی گیر نکرد که اینها طرفدار مایند و دارند درباره‌ی ما مبالغه میکنند؛ نخیر، اینها راه توحید، راه مبارزه‌ی با شرک را رها کردند، مرتد شدند و توبه هم نکردند؛ امیرالمؤمنین هم دستور داد و همه را به حد الهی محکوم کردند و به قتل رساندند. امیرالمؤمنین اینجوری است. اگر ما خیال کنیم به صرف اینکه امیرالمؤمنین را به زبان تعریف و ستایش کنیم یا محبت او را در دل داریم، خدای متعال و خود امیرالمؤمنین از کج‌رویها، از سیاه‌کاریها و از بدیهای ما صرف‌نظر میکنند، بدانیم که این منطق امیرالمؤمنین نیست. منطق امیرالمؤمنین، سلوک راه خداست. شیعه یعنی کسی که دنبال امیرالمؤمنین به راه میافتد. حالا یک وقتی خطائی، اشتباهی، گناهی کسی میکند، او بحث دیگری است؛ استغفار باید بکند؛ اما دلخوش کردن به انتساب به امیرالمؤمنین و کم و کوچک شمردن تخلف از راه خدا، به‌هیچ‌وجه در منطق امیرالمؤمنین پذیرفته نیست. اهمیت کار امیرالمؤمنین این است که از حق، از عدل، از ثبوت راه الهی، به خاطر ملاحظات صرف نظر نکرد.
نکته‌ی بعدی این است که محبت امیرالمؤمنین خیلی باارزش است. در روایت است که هرکسی محبت کسی در دل اوست، در قیامت با او محشور میشود. محبت خیلی حائز اهمیت است. اما محبتِ به تنهائی کافی نیست؛ تبعیت و پیروی کردن لازم است. ما که در دنیا به نام شیعه معروف هستیم، شیعه را اینجور معنا کرده‌ایم: «الشّیعة من شایع علیّا»؛ باید دنبال او حرکت کنیم و هدفهای او را دنبال کنیم. معلوم است که ما با همه‌ی تلاش خود به رتبه‌ی امیرالمؤمنین نخواهیم رسید، اما به سمت آن قله باید حرکت بکنیم.

شاهدها (۱۴۶ پاراگراف)

آسیب هویت شیعیان در صورت ناآگاهی از شخصیت امیرالمؤمنین (ع)

اِشکال کار از اینجا شروع می‌شود که من و شما، که امروز شیعۀ علی‌بن‌ابی‌طالب هستیم و باید به او اقتدا کنیم، اگر از ابعاد شخصیت او چیزی ندانیم، اِشکال در هویت ما به‌وجود خواهد آمد. یک‌وقت کسی ادعایی ندارد، ولی ما ادعا داریم. می‌خواهیم علوی باشیم، می‌خواهیم جامعۀ ما، جامعۀ علوی باشد. ما شیعه‌ها در درجۀ اول، و مسلمین غیر شیعه در درجۀ دوم، این مشکل را دارند. همۀ مسلمان‌ها البته امیرالمؤمنین را قبول دارند؛ منتها شیعه با یک کیفیت دیگری، با …

هدف جریان تشیع از نفی رقبای علی و اثبات حکومت او

… و اگر افرادی مثل امیرالمؤمنین صلوات‌الله‌علیه زمام قدرت را به دست گرفته‌اند، روی چه انگیزه‌ای این کار را انجام داده‌اند. و اگر کسانی حکومت علوی را در طول تاریخ تشیّع به‌عنوان یک شعار معرفی کرده‌اند، در زیر این شعار چه هدف بزرگی را مورد نظر داشته‌اند. این جملات به ما می‌فهمانَد که امیرالمؤمنین و این جریانی که با نام علی در تاریخ اسلام به‌وجود آمده است، یعنی جریان تشیّع، اگر رقبای علی را نفی کرده است، درحقیقت چه چیزی را نفی کرده؛ و اگر اثبات کرده است حکومت علی را، اگر پای این سخن تا پای جان ایستاده است، چه چیزی را درحقیقت اثبات می‌کرده و سنگ چه هدفی را به سینه می‌زده است...امیرالمؤمنین در این جملات، روشن می‌کند جهت‌گیری حکومت علوی را در یک قالب مخصوصی، با یک بیان کوتاه و کنایه‌آمیزی. (53/6/15)

تشکیل حزب تشیع و زمینه‌سازی انقلاب‌ها و انقراض بنی‌امیه

خلاصۀ حرف این است که صلح امام حسن، آتش‌بسی بود که میان او و معاویه منعقد شد؛ در ضمنِ صلح‌نامه، معاویه در تاریخ رسوا شد؛ با عمل صلح، بزرگ‌ترین دشمن معاویه ـ یعنی امام حسن ـ [کماکان] مقتدرترین دشمن معاویه در دنیا، برای ادامۀ دشمنیِ خود با معاویه باقی ماند؛ حزب تشیّع تشکیل شد و زمینۀ انقلاب‌های بعدی و برافتادن و انقراض حکومت بنی‌امیه فراهم آمد و خلاصه، رابطۀ نسل‌های آینده با مکتب اسلام و چهرۀ واقعیِ قرآن محفوظ ماند. (51/1/25)

نابودی پایه‌های تشیع و حاملان قرآن در فرض جنگ امام حسن (ع)

… به‌عنوان یک حماسه تلقی می‌شد، یکی از بزرگ‌ترین ضربات را بر اسلام و مسلمین وارد می‌کرد. چرا؟ برای خاطر اینکه تمام موجودی عالم اسلام، از دل‌های باایمان و انسان‌های نیرومند، آنجا دوروبَر امام حسن بودند؛ و تا آنها کشته نمی‌شدند، نمی‌گذاشتند امام حسن کشته بشود؛ تمام این عناصر اصلی اصحاب امیرالمؤمنین و پایه‌های تشیّع و حاملان قرآن و کسانی که یادگارِ روزگارِ مجدِ اسلام بودند و ایمانشان دست‌نخورده و سالم بود، همه از بین می‌رفتند. بعد معاویه می‌آمد روی کار و اگر گوشه و کنار هم کسی مانده بود، از بین می‌بُرد.

کشته شدن زبدگان شیعه در فرض جنگ امام حسن (ع)

… حسین هم وارد میدان خواهد شد. حسین، برادر کوچک امام حسن است و تابع امام حسن است و در کوچک و بزرگِ کارهایش، دنباله‌رویِ امام. او امامِ برحق و حجت زمان است برای حسین و همۀ مردم. و دیدیم که امام حسین، همان خط‌مشی را ده سال دیگر هم بعد از رحلت امام حسن ادامه داد. حسین کشته می‌شد، برادرهایش کشته می‌شدند، اصحاب وفادارش ـ یعنی شیعیان زبده، برگزیدگان و زبدگان تشیّع ـ همه به قتل می‌رسیدند؛ حُجربن‌عَدی کشته می‌شد، عَدیّ‌بن‌حاتم کشته می‌شد، میثم‌ها و بقیۀ رجال نامدار مثل رُشَید هَجَری کشته می‌شدند. (51/1/25)

شکل نگرفتن شیعیان به‌صورت گروهی مستقل در زمان امام حسن (ع)

… دریغش می‌آمد که دشمن را بی‌رقیب در این میدان باقی بگذارد. دشمن، معاویه است، یزیدِ احمق که نیست؛ دشمن، معاویۀ سیّاس است، معاویۀ سیاستمدار، پخته، چکیده، تجربه‌کرده، کارآزموده، با آن روش‌های عجیبی که او به‌کار می‌زند. دشمن اوست، نه یزیدِ جوانِ خامِ ساده‌دل. و باز در روزگاری است که هنوز جمعیت شیعه شکل نگرفته‌اند و از عامۀ مسلمان‌ها مجزا نشده‌اند، به‌صورت یک گروهی که جهت و هدف خاصی دارد، همان‌طوری‌که در زمان امام حسین این‌طور شده بودند. آن‌طور است که اگر او در میدان جنگ کشته می‌شد، دیگر حجربن‌عدی باقی نمی‌ماند تا در چمنزار عَذرا ـ یعنی همان جایی که خود حجر فاتح این سرزمین بوده است ـ دست‌بسته و با شمشیر کشته بشود و قتل او یک غوغایی در عالم اسلام برپا کند و لکۀ ننگی بر دامان بنی‌امیه و داغ …

حزب سیاسی شیعه به معنای فعالیت سیاسی با دریافت خاص از اسلام از راه علی (ع)

… شیعه یک حزب سیاسی بوده، یعنی ریشۀ مذهبی ندارد، درست است. نه! سیاسی در اسلام یعنی چه؟ سیاست در اسلام در متن دین است. مسائلی که مربوط به حکومت و پیشوایی امت و شکل جامعه و ادارۀ امت است، اینها در متن دین واردند؛ مسائل سیاسی یعنی همان مسائل مذهبیِ درجۀ اول. پس حزب سیاسی شیعه یعنی حزبی که فعالیت سیاسی دارد با مرام خاصی از اسلام، یعنی دریافت خاصی از اسلام؛ یک درک خاصی از اسلام دارد که این درک را از پیغمبر، به‌واسطۀ علی گرفته است؛ یک دریافت و تلقی خاصی از مسائل اسلامی دارد. (51/1/25) البته این را لازم است توضیح دهم. وقتی ما می‌گوییم حزب تشیّع، فوراً یک تشکیلاتِ مجهزِ منظمِ مدرنِ قرن‌بیستمی به نظر نیاید، که شما خیال کنید یک کادر رهبری هست و جمعیتی ذیل آن؛ یک تشکیلاتی هست به صورتی که امروز در قرن بیستم اگر کسی بخواهد حزبی درست …

جوشیدن سرچشمهٔ زلال تشیع از خانه و اصحاب امام حسن (ع)

دنبال کار امام حسن را، برادر عزیز و ارجمندش امام حسین گرفت، و آخر کار و عاقبت کار هم به واقعۀ کربلا منجر شد. و اسلام عزیز از عمل این دو برادر زنده ماند. 1352/1 آن سرچشمۀ زلال تشیّع از خانۀ امام حسن و از اصحاب امام حسن جوشید. و امام حسن ده سال بعد از حادثۀ صلح، و بعد از شهادت امام حسن در سال 49 یا 50، ده سال هم امام حسین آن راه را ادامه دادند و فکر اسلامی صحیح و فکر علوی را به تمام اقطار اسلامی گسترش دادند. (65/3/4)

بازسازی گروه شیعیان و سازماندهی مسلمانان راستین از اهداف امام سجاد (ع)

… عدم تحرک و عدم تلاش نگذراند. از آغاز جوانی که آن بزرگوار بار سنگین امامت را در کربلا به دوش گرفت و شروع امامت آن حضرت در عرصۀ خونین کربلای روز عاشورا واقع شد، تا لحظۀ شهادت، در طول این سی‌وپنج سال، امام سجاد یکی از سخت‌ترین و فشرده‌ترین تلاش‌ها را انجام داد. و هدف آن حضرت عبارت بود از احیای تفکر درست اسلامی، بازسازی گروه شیعیان، سازماندهی مسلمانان راستین و تعلیم و تربیت آنها، تلطیف جَو اختناقی که به‌وسیلۀ خلفای اموی انجام گرفته بود، و هدف‌های والای دیگر. همۀ این هدف‌ها بحمدالله‌والمنة انجام شد و امام سجاد سی‌وپنج سال مبارزۀ موفق داشت. اما این مبارزه، یک مبارزۀ بسیار دشوار و توأم با غربت و مظلومیت بود. (67/6/4)

پراکندگی شیعیان بر اثر رعب و فشار پس از عاشورا

امام سجاد از آغاز امامتشان، سعی‌شان بر این بود که کاروان امامت را ـ که راهروان اندکی داشت ـ از لابه‌لای حوادث بسیار سخت و دشوار و تلخ، با مهارت عبور بدهند و به نقطه‌ای برسانند که آمادۀ یک حرکت صحیحی به‌سوی حکومت الهی و اسلامی بشود. می‌دانید که بعد از حادثۀ عاشورا، آن‌چنان در میان مسلمانانِ معتقد به اهل‌بیت، رعب و فشاری به‌وجود آمده بود که اینها، اغلب، متفرق و پراکنده شدند و امام سجاد در طول سی‌وچهار سی‌وپنج سال، زندگی پربرکتِ دوران امامتشان، توانستند با تعالیمشان و با سیاست مدبرانه و حکیمانۀ الهی‌شان، باز مجدداً شیعیان را جمع کنند. که در یک حدیثی امام صادق علیه‌السلام می‌فرماید: «ثُمَّ اِنَّ النّاسَ لَحِقوا وَ کَثُروا»[1] تدریجاً مردم ملحق شدند به امام سجاد و زیاد شدند و به‌قدری شدند که امام سجاد توانست یک گروه متشکلی را از شیعیان ـ یعنی از معتقدان به اهل‌بیت ـ داشته باشد که معارف اصیل …

گسترش طرف‌داران اهل‌بیت (ع) در خراسان، عراق، مصر، یمن و حجاز

… متفرقِ شکست‌خورده، که علی‌الظاهر رجالِ درجه‌یک خود را از دست داده، در اختیار امام سجاد قرار گرفت. امام سجاد این جمع را مجدداً مجتمع کردند، آنها را با معارف آشنا کردند، عدۀ آنها را زیاد کردند و دامنۀ تشیّع را تا مناطق عظیمی از کشور بزرگ اسلامی گسترش دادند؛ به‌طوری‌که در خراسان، در عراق، در مصر، در یمن، و در حجاز، کسانی بودند که طرف‌داران خاندان پیغمبر بودند، به امامت آنها معتقد بودند و از آنها حرف‌شنوی داشتند.

تشکیل نظام اسلامی و برچیدن حکومت ستمگران، هدف شیعیان

… بزرگ، فلان‌کس را طلبید، شمشیر خودش را برداشت به کمر او بست، گفت حالا برو! می‌توانست شمشیر را هم نبندد، بگوید تو فرماندۀ این سپاه باش، اما شمشیربستن خود یک عمل مجسم است. یک کاری است که دادن فرماندهی و سپردن این سِمت را، در نظرها و در ذهن‌ها مجسم می‌کند. (52/11/29) بنابراین امام باقر از سال 95 یا به روایت دیگری 94 هجری، شد رهبر فکری و فرماندۀ انقلابی آن گروهی که نامشان گروه پیروان اهل‌بیت ـ یعنی گروه شیعه ـ بود، و هدفشان تشکیل نظام اسلامی و ایجاد حکومتی بر پایه‌های قرآن و ازبین‌بردن بساط حکومت آن ستمگرانی که به نام اسلام در آن زمان حکومت می‌کردند. این شروع امامت امام باقر است. (61/7/2)

دعوت همه‌گیر برای اشاعهٔ فکر شیعی در همهٔ اقطار جهان اسلام

استراتژی کلی امامت، ایجاد انقلاب توحیدی و علوی است، در فضایی که گروهی از مردم، ایدئولوژی امامت را دانسته و پذیرفته و مشتاقانه در انتظار عینیت‌یافتن آن بوده، و گروه دیگری به جمع مصمم تشکیلات مبارزه پیوسته باشند. لازمۀ منطقی این خط‌مشی کلی، دعوتی همه‌گیر است در سراسر محیط عالم اسلام برای تلطیف جَو اشاعۀ فکر شیعی در همۀ اقطار، و دعوتی دیگر است برای آماده‌سازی افراد مستعد و فداکار «تشکیلات پنهانی شیعه».

لزوم ترویج طرز فکر تشیع در میان مردم

… خود را از نو شروع کند، زمینه‌های فکری را آماده کند، مردم را با این حقیقت، یعنی غصب خلافتی که بنی‌عباس ـ این مدعیان هاشمی‌گری و مخالفان دین بنی‌هاشم ـ به‌جای بنی‌امیه کرده‌اند آشنا کند. اول باید بشناساند که اینها فاسقند، فاجرند، دروغ‌گو‌یند؛ البته از راهش. ثانیاً باید طرز فکر تشیّع را هم ـ آن طرز فکری که امام صادق علیه‌السلام در رأس آن قرار گرفته و تشیّع، زندۀ به آن طرز فکر است ـ در بین مردم ترویج کند. ثالثاً باید آن جمعیتی را پرورش دهد و تربیت کند که باید کنار دست او بایستند و حرکت و قیام کنند و زمینه را از دست دشمن بگیرند و بر اوضاع تسلط پیدا کنند.

حکومت به‌جای فدک به‌عنوان شعار تشیع

… لَنا شَیءٌ» هارون گفت: برای ما چیزی نماند! «فَتَحَوَّلَ اِلَى مَجلِسی» پس بیا جای من بنشین! «قالَ موسَی قَد اَعلَمتُکَ اَنَّنی اِن حَدَدتُها لَم تَرُدَّها» موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام فرمود: گفتم که اگر معیّن کنم فدک چیست، تو آن را بر نخواهی گرداند. یعنی چه؟ یعنی شعار تشیّع یک روزی فدک بود! امروز شعار تشیّع، حکومت است. حکومت برای ماست و تو آن را گرفته‌ای. این را هارون فهمید، «فَعِندَ ذَلِکَ عَزَمَ عَلیَ قَتلِهِ» تصمیم قتل موسی‌بن‌جعفر علیه‌السلام از همین مجلس گرفته شد. (51/11/24) مصمم شد که موسی‌بن‌جعفر را از بین ببرد؛ اما متقابلاً امام هم وضعی به‌وجود آورده بود که این کار …

تشیع در دوران ائمه (ع) پیوند عملی است، نه صرف اعتقاد و ادعا

… این بود در دوران ائمۀ هدی علیهم‌السلام. همینی‌که در روایات می‌شنوید، یک جمعی آمدند خدمت امام علیه‌السلام گفتند ما شیعیانیم،[1] حضرت گفتند: شیعیان! بعد که توضیح دادند، [حضرت] فرمودند نه، شما شیعیانِ من نیستید. شیعیان من این صفت، این صفت، این صفت را دارند. این، معنایش این است؛ صِرف اعتقاد، صِرف ادعا کافی نیست.

اتصال مراکز شیعه در خراسان، مصر و یمن با پیوند معنوی، فکری و مالی

… اسلامی به اینها دادن، قرآن را و فرهنگ اسلامیِ به‌شکل درست را به اینها آموختن، اصحاب را و هواداران را در سراسر عالم اسلام ـ که خیلی هم آن‌وقت بزرگ بود ـ جمع‌وجور کردن، با اینها مکاتبه‌کردن، از اینها کمک‌طلبیدن، اینها را نسبت به سرنوشت تشیّع علاقه‌مندکردن. خراسان، آن‌وقت مثلاً مرکز شیعه بود، مصر مرکز شیعه بود، یمن همین‌طور، و بعضی جاهای دیگر همین‌طور، شاید عراق مثلاً، کوفه و بصره یک مقداری شیعه‌ها بودند، اینها را با یک پیوندِ معنویِ فکری و مالی به هم متصل‌کردن. این کارهایی که ائمۀ ما می‌کردند، زمینه را برای یک حرکت کلی که به دنبالش یک حکومتی از آل علی تشکیل بشود و حکومت الهی باشد، فراهم می‌کرد. این کارها را هم امام شروع کرد. تا هارون مُرد. (60/9/26)

تردید در شیعه بودن ما بدون عمل به تعهدهای شیعه‌بودن

این حرف درست است و چون درست است، من روی سخن را باز به خودمان برمی‌گردانم، می‌گویم با همین دلیل، آیا من و شما می‌توانیم معتقد باشیم و مطمئن که شیعه هستیم؟ مگر ما به تعهدهای شیعه‌بودن عاملیم؟ مگر ما پایبندیم؟ و سخن قرآن دراین‌باره روشن و بی‌تردید و بی‌ابهام است. (هم در تلاوت امروز این معنا هست، هم در تلاوت فردا) صریحاً نفی می‌کند ایمان را از آن‌کسانی‌که به‌طورمطلق پایبند به تعهدات ایمانی خود نیستند. بنابراین ایمانی که در اسلام معتبر است ـ اینها از اصول اعتقادی …

بیان اسلام از دیدگاه تشیع به‌سبب اعتقاد به اصالت آن

ما اسلام را آن‌چنان‌که در مکتب تشیّع می‌فهمیم و می‌شناسیم، داریم بیان می‌کنیم. کار نداریم حالا به جناح‌های دیگری که ممکن است جور دیگری بشناسند و بفهمند، بحث هم نمی‌کنیم با آنها فعلاً، دعوا هم نداریم، تعارض هم نداریم، برادر هم هستیم، دست دوستی هم می‌دهیم، چرا؟ چون دشمن داریم، چون بیرون خانه دشمن ایستاده. ما دو برادر الآن حق نداریم توی سر …

تربیت مردان حماسه‌آفرین شیعه در کوفه با تعلیمات امیرالمؤمنین (ع)

… دو جنبه و دو رو دارد جامعۀ کوفه؟ کوفه یک منطقه‌ای‌ست که زیر فرمان کلمات متینِ رسایِ امیرالمؤمنین، آن‌چنان ساخته و آب‌دیده شده، که هرچه می‌پرورد، هرچه سبز می‌کند این مزرع، یک سبزه، یک پروریده و یک نهالِ قابل تربیت است. اصلاً زمینه و آب‌و‌هوا انسان‌ساز است. لذا مردان بزرگِ حماسه‌آفرین تاریخ شیعه، از‌همه‌جا بیشتر، حتی از مدینه بیشتر، در کوفه‌اند. بر اثر چه؟ بر اثر تعلیمات و تلقینات امیرالمؤمنین در مدت همان چهار سال. شوخی نیست، مثل علی‌بن‌ابی‌طالبی در یک شهر حکومت کند. درست است که این حکومت، در ظرف چهار سال، در سطح جهان اسلام ناکام بوده، اما در سطح کوفه مسلماً کامیاب بوده است. در جامعۀ کوفه مسلماً تأثیرات شگرف و عجیبی داشته است. کوفه بنابراین شده یک مهد تشیع، زادگاه …

معنای غدیر نزد شیعه و دیدگاه‌های دیگر فرق اسلامی

… به شما برادران و خواهران که مسئولین کشور هستید و همچنین به ملّت عزیزمان -با اختلاف مذاهبی که دارند- و امّت بزرگ اسلامی عرض کنم، این است که غدیر، واقعیّتی است که اتّفاق افتاده است و مفهومی هم دارد که ممکن است یک نفر این مفهوم را درک کند، یک نفر دیگر درک نکند. ما که شیعه هستیم، معنای غدیر را همان چیزی میدانیم که در طول این هزار و چهار صد سال بازگو کرده‌ایم، تحقیق کرده‌ایم، نوشته‌ایم و آن را در جان و دل خودمان ثبت و ضبط کرده‌ایم. دیگران و بقیّه‌ی فِرَق اسلامی هم، هر کدام نظرات خودشان را دارند.

خشکی و بی‌روحی جوامع ضدشیعی در مقایسه با جامعهٔ ایران

این اشکها، دور هم نشستن‌ها، ذکر مصیبت کردنها، این محرّم و عاشورا، در روحیه و فضای زندگی مردم ما تأثیر میگذارد. آن خشکی و بی‌روحىِ بعضی از جوامع ضدّشیعی -متأسفانه بعضی حکومتها، مردمشان را نه غیرشیعی، بلکه ضدّشیعی بار می‌آورند- بحمدالله، در جامعه‌ی ما نیست. جامعه‌ی ما، جامعه‌ای منعطف، با حال، با روحیه، اهل عاطفه و تعطّف است.

گسترش تشیع در دوران مأمون بیش از همیشه

… هشتم که یا سال ۲۰۲ یا ۲۰۳ یا ۲۰۴ است و احتمالاً ۲۰۳ باشد؛ و اینجا باز حرکت متوقّف میشود. با رفتن مأمون به بغداد در سال ۲۰۴ و شروع خلافت مأمونی که یکی از فصلهای بسیار دشوار در زندگی ائمّه (علیهم السّلام) است، باز یک فصل جدیدی آغاز میشود که فصل محنت ائمّه است؛ بااینکه گسترش تشیّع در آن روزها بیش از همیشه بوده، به اعتقاد بنده محنت ائمّه هم آن روزها بیش از همیشه بوده؛ و این همان دورانی است که به گمان بنده، تلاش و مبارزه برای بلندمدّت است یعنی ائمّه برای تا پیش از غیبت صغری دیگر تلاش نمیکنند بلکه زمینه‌سازی میکنند برای بعدها و این دوران، از سال ۲۰۴ ادامه پیدا میکند تا سال ۲۶۰ که سال شهادت امام عسکری (علیه السّلام) و شروع …

غاصبانه بودن خلافت‌های مسلط از ارکان اعتقادی شیعه

دوم: تخطئه مدعای تشیع مبنی بر غاصبانه بودن خلافتهای اموی و عباسی و مشروعیت دادن به این خلافتها بود. مأمون با این کار به همه‌ی شیعیان، مزورانه ثابت می‌کرد که ادعای غاصبانه و نامشروع بودن خلافت‌های مسلط که همواره جزو اصول اعتقادی شیعه به حساب می‌رفته یک حرف بی‌پایه و ناشی از ضعف و عقده‌های حقارت بوده است، چه اگر خلافتهای دیگران نامشروع و جابرانه بود خلافت مأمون هم که جانشین آنهاست می‌باید نامشروع و غاصبانه باشد، و چون علی‌بن‌موسی‌الرضا با ورود در آن دستگاه و قبول جانشینی مأمون، او را قانونی و مشروع دانسته پس باید بقیه خلفا هم از مشروعیت برخوردار بوده باشند و این نقض همه‌ی ادعاهای شیعیان است. با این کار نه فقط مأمون از علی‌بن‌موسی‌الرضا بر مشروعیت حکومت خود و گذشتگانش اعتراف می‌گرفت بلکه یکی از ارکان اعتقادی تشیع را که همان ظالمانه بودن پایه‌ی حکومت‌های قبلی است نیز درهم می‌کوبید.

شرط شیعهٔ درست: باور به اینکه هر امام در آن شرایط همان کار را می‌کرد

اینجا نقش حسین‌بن‌علی علیه‌السلام روشن می‌شود. البته در آن مقطع تاریخی، هرکدام از ائمۀ بزرگوار ما علیهم‌السلام جای امام حسین بودند، همین کار را انجام می‌دادند. (63/7/20) اگر آن شرایطی که در زمان حسین‌بن‌علی به‌وجود آمد، در زمان امام عسکری هم به‌وجود می‌آمد، شهید واقعه، امام عسکری بود. عقیدۀ ما این است. کسی‌که این‌طور معتقد نباشد، شیعۀ درست‌وحسابی نیست. ما، بین امام حسن و امام حسین و امام سجاد و امام علی‌النقی و امام عسکری صلوات‌الله‌علیهم هیچ فرقی قائل نیستیم. ما معتقدیم که هرکدام، آنچه عمل کرده‌اند، برطبقِ وظیفه و تکلیف الهی و اسلامی و قرآنی خود عمل کرده‌اند؛ و هرکدام دیگر جای این عامل می‌بودند، عیناً مثل …

وجود اصل مهم تقیه در اسلام، تشیع و ادیان پیشین

… یا دین کامل نخواهید داشت. روایات ازاین‌قبیل که همین‌طور مطلق، اسم تقیّه را آورده باشد و یک بیان توضیح‌آمیزی در مورد تقیّه نفرموده باشد و تقیّه را تأکید کرده باشد بازهم داریم، البته نَه‌چندان زیاد؛ چندتا روایت این‌طوری داریم که مضمونش از نظر ما مسلّم است. پس همۀ ما این را به‌طور اجمال بدانیم که در اسلام و در شیعه، بلکه در ادیان پیشین هم یک اصلی به نام تقیّه وجود داشت و این، اصل دارای اهمیتی هم بوده. این مسئلۀ اول.