رفتن به محتوای اصلی

تدوین حدیث

نام‌های دیگر: کتابت حدیث

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نگارش و گردآوری حدیث در سده‌های نخست اسلامی و نقش حاکمان در آن.

رواج نگارش حدیث نزد محدثان درباری به اجبار امیران

برای اینکه بیشتر به وضع محمدبن‌شهاب زهری آشنا شویم، چند حدیث دربارۀ او نقل می‌کنیم. یکی از آن احادیث، این است که وی می‌گوید: «کُنّا نَکرَهُ کِتابَةَ العِلمِ حَتَّیٰ اَکرَهَنا عَلیهِ هٰؤُلاءِ الاُمَراءُ فَرَاَینا اَن لا یَمنَعَهُ اَحَدٌ مِنَ المُسلِمینَ»[46] در آغاز ما از نگارش دانش خشنود نبودیم تا اینکه امیران و حکمرانان ما را وادار به نوشتن آنچه از دانش می‌دانستیم نمودند تا به‌صورت کتاب درآید. سپس ما چنین اندیشیدیم که هیچ مسلمانی را از این کار منع نکنند و همواره علم و دانش نوشته شود. از این سخن چنین برمی‌آید که تا آن‌وقت، بین این دسته از محدثین معمول نبوده که آنچه را از احادیث می‌دانند، بنویسند، و همچنین به‌روشنی مشخص می‌شود که محمدبن‌شهاب زهری در خدمت امرا بوده و آنها او را وادار به نگارش احادیث به مِیل خودشان می‌کردند.

طعنه به انگیزهٔ امیران اموی در وادار کردن عالمان به نوشتن حدیث

..از او نقل کرده‌اند که می‌گوید: «کُنّا نَکرَهُ کِتابَ العِلمِ» ما به نوشتن حدیث و نوشتن علم چندان روی موافقی نشان نمی‌دادیم، حالش را نداشتیم. «حَتیَّ اَکرَهَنا عَلَیهِ هَؤُلاءِ الاُمَراءُ» تا قدرت‌ها و امیران، ما را مجبور کردند. ببینید چقدر امیران علاقه داشتند به حفظ آثار اسلامی و کلمات پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله که ابن‌شهاب‌ها را مجبور می‌کنند حتماً حدیث بنویسید، حتماً کتاب تألیف کنید؛ چون لازم است! «فَرَاَینا اَن لا یُمنَعَهُ اَحَدٌ مِنَ المُسلِمینَ» فهمیدیم وقتی‌که قدرت‌ها و حکام به ما بگویند حدیث بنویسید و علم را در کتاب‌ها ضبط کنید، دیگر کسی در این زمینه با ما مخالفتی نخواهد داشت. خاطرمان آسوده شد و بنا کردیم کتاب‌نوشتن و حدیث‌نوشتن. این یک روایت، که …