… همسایههاى خود و دیگران داشته است، در همهى این جنگها ایران شکست خورده است مگر در همین جنگ تحمیلى هشتساله که از همهى جنگهایى که ملّت ایران در این دویست سال با آنها مواجه شده، سختتر و طولانىتر بود؛ در این جنگ ملّت ایران پیروز شد. [چنین چیزى] سابقه ندارد؛ در جنگهاى ایران و روس زمان فتحعلى شاه ما شکست خوردیم؛ در جنگ هرات[2] شکست خوردیم؛ در جنگ بینالملل[3] آن وقتى که وارد کشور ما شدند شکست خوردیم؛ هر کدام از همسایهها [که] از هر جایى از این کشور یک تعرّض و تجاوزى کردند، ما در مقابل تجاوز آنها شکست خوردیم امّا در این جنگ هشتساله که تقریباً تمام قدرتهاى نظامى دنیا همه با هم همدست شدند و یک دولتى را و یک کشورى را علیه ما بسیج کردند و به ما حمله کردند، در این جنگ ما آنها را شکست دادیم، شکست نخوردیم، پیروز شدیم؛ چرا؟ عین همین مطلب در سایر کشورها هم هست. اینها را میگویم تا فکر کنید و پاسخ سؤال را درست پیدا کنید تا بشود راه را در مقابل یک فهم عقلانى درست، با هدایت عقلانى و محاسبهى دقیق پیدا کرد، همچنان که به فضل الهى ملّت ایران تا امروز همینجور حرکت کرده است.
درخشش و نبوغ ملت ایران در دوران اسلامی به برکت اسلام
… تمدّن و فرهنگ و معرفت ــ که یک بخش از این سابقه یعنى ۱۳۰۰ سال بعد از اسلامش واقعاً سرشار از برجستگىها و درخشندگىها است؛ حالا قبل از آن را ما خیلى اطّلاعى نداریم ــ [چنین است.] اگرچه میشود فهمید که یک ملّت بزرگ، با آن خصوصیّات، قاعدتاً فرهنگ بالغى هم داشته؛ این را اجمالاً میشود فهمید، اگرچه از جزئیّاتش ــ جز بعضى از آثار ــ خیلى خبر نداریم لکن در دورهى اسلام ــ که آنچه هم شده، به برکت اسلام اتّفاق افتاده ــ ملّت ایران واقعاً خیلى برجستگى نشان دادند، خیلى نبوغ نشان دادند، خیلى حق و منّت از خودشان بر سر همهى دنیا ــ نهفقط دنیاى اسلام ــ باقى گذاشتند که اینها در تاریخ دنیا، در سطرسطر تاریخ دنیا مسطور و مضبوط است؛ خود ما که امروز غافلیم، اگر مراجعه کنیم، آنها را خواهیم دید. خب، این ملّت امروز از لحاظ فرهنگى، آن پختگى و بلوغ کافى را انصافاً ندارد. ما در بخشى از مسائل رشتههاى فرهنگى و هنرى که امروز در دنیا روشن است، در دنیا در درجهى دوّم و سوّم قرار داریم؛ و کسانى که …
اوج ترقی ایران در ۱۳۰۰ سال پس از اسلام به برکت اسلام
… دادید و این خبر خوبى است براى من؛ من واقعاً از این خوشحال میشوم؛ منتها شما در این دانشکده چه کار میخواهید بکنید؟ این مهم است. فضاى دانشکده باید یک فضاى صد درصد اسلامى باشد؛ از این خجالت نکشیم که آنچه را اسلامى نیست، ما غیر اسلامى اعلان میکنیم و نمىپسندیم. ما ایرانى هستیم؛ ایرانى ۱۳۰۰ سال است که همهچیزش با اسلام جوشیده و اوج ترقّى خودش را از اسلام به دست آورده. شما نگاه کنید، تاریخ ما تاریخ مدوّنى است، تاریخ پنهانى نیست؛ ببینید که آنچه هست، مال چه کسى است؟ آنهایى که در فضاى اسلامى تربیت شدند، همانها بودند که آن شعر را، آن علم را، آن تحقیقات را، آن رشتههاى گوناگون فرهنگ و معرفت را که در جامعهى ما وجود داشته، …
پیشتازی علمی گذشتهٔ ایران بر اروپا و آمریکا
… علمى، مسلّماً یک نکبت است و خدا آن کسانى که این نکبتها را بر سر ملّتهاى مسلمان آوردهاند، مورد عذاب متزاید خودش قرار بدهد و لعنت خدا بر دودمان پهلوى و دودمان قاجار که این دو خاندان مشئوم[9] و ننگین این بدبختى را بر سر ملّت ما در طول دویست سال آوردند؛ وَالّا در یک روزگارى ما از آمریکا از لحاظ علمى بسیار جلوتر بودیم، ما از اروپا از لحاظ علمى بسیار جلوتر بودیم. همین سلاطین، همین حکومتهاى جائر، همین فرعونها و طاغوتها، همینهایى که حالا پسماندهها و تفالههایشان، مجلّه و روزنامه در اینجا و آنجا منتشر میکنند و دم از همهچیز میزنند، همینها بودند که نگذاشتند این ملّت پابهپاى ملل عالم بلکه جلوتر از ملل عالم پیش برود. …
ناشناختگی تفکر اوستایی حتی در زمان فردوسی
… اینها آن نکاتى است که در تفکّر اسلامى به طور وضوح کوبیده شده. امّا در تفکّر اَوستایى [چنین چیزى نیست]. اصلاً تفکّر اَوستایى چیست؟ کجا است؟ آن که میتواند حکمت اَوستایى را به ما نشان بدهد کجا است؟ زمان فردوسى هم بیش از حالا نبوده؛ این را هم به شما عرض بکنم. اینجور نیست که ما خیال کنیم زمان فردوسى تفکّر اَوستایى آشکارتر بود؛ نخیر، آن وقت هم به قدرى که حالا ما در اختیار داریم [بوده]؛ بیش از اینها نبوده.