رفتن به محتوای اصلی

انبیای الهی

نام‌های دیگر: پیامبران الهی، انبیا

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پیامبران الهی و رسالت، سیره و مبارزات آنان.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در نشست سه‌جانبه با شهید مطهری و دکتر شریعتی— ۱۳۵۵/۱۰/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۵ تا ۱۴۰۳
۱۳۵۵۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۲۷۶ پاراگراف)

حکومت پیامبران و پیامبر اکرم (ص) بر پایهٔ معیارها و قوانین الهی

… به خدا نزدیک است، با نظر الهی آشناست، تقوا و بندگی خدا را بیشتر دارد، این شایسته است که حکومت کند؛ قوانینی هم که در جامعۀ اسلامی هست، قوانین الهی است؛ پس حکومت، حکومت الهی است. هم مجریه‌اش، هم مقننه‌اش برای خداست، این معنای «لا حُکمَ اِلّا لِلّهِ» است دیگر. پیغمبران حکومت می‌کردند، پیغمبران هم زمامداری می‌کردند، جنگ، صلح، اقتصاد، ادارۀ امور کشور، قضاوت، تشویق، تنبیه، همۀ کارهای دیگر [هم] به عهدۀ انبیا بود. خود نبی اکرم مگر حکومت نمی‌کرد بر مدینه؟ خب، حکومت می‌کرد دیگر! اما این حکومت برطبق معیارهای الهی بود. یعنی حاکم بود؛ چون نبی بود، چون ولیّ بود، چون بندۀ خدا بود. تازه برطبق چه حکومت می‌کرد؟ برطبق قوانین الهی؛ این [است] معنای «لا حُکمَ اِلّا لِلّهِ».

خطر فراموشی راه پیامبران و آرمان اولیای خدا پس از رفتن آنان

… که فضیلت علی و نام علی و یاد علی را در منابر، در کتاب‌ها، در نوشته‌ها، در گفته‌های خصوصی و عمومی تکرار می‌کند؟ چرا؟ برای این است که امیرالمؤمنین یک خطی را در دنیا ترسیم کرده است؛ شیعه خواسته است این خط زنده بماند، شیعه خواسته است مقصودِ علی در دنیا نمیرد. خود پیغمبر و خود امیرالمؤمنین و همۀ اولیای بزرگ خدا از این دنیا می‌روند، آنچه که اگر برود و بمیرد و فراموش بشود خطرناک است، راه پیامبران، آرمان اولیای خدا، هدف و مقصود پیامبر و علی است. (59/5/10)

فرستادن انبیا نشانهٔ لزوم ریشه‌کنی فساد بشری به دست بشر

… ایمان است، برای آنهاست، شایستۀ مُسلِم نیست. پس توکل به‌این‌معنا نیست. این حرفی که در بین مردم رایج شده ـ دارم می‌گویم تا همه بشنوند و همه بفهمند ـ اینی‌که رایجِ میان مردم است؛ می‌گویند: آقا، خدا خودش باید اصلاح بکند، از بندۀ خدا کاری برنمی‌آید؛ این غلط است. اگر از بندۀ خدا کاری برنمی‌آمد، اگر برای از بین بردن و ریشه‌کن کردن فساد، ارادۀ آدمی و نیروی آدمی به کار نمی‌آمد، خدا انبیا را بسیج نمی‌کرد. مردم را به پیروی از انبیا دعوت نمی‌کرد. انبیای الهی را با رسالت‌های سنگین به صحنۀ نبرد این جهان نمی‌فرستاد. اینی‌که می‌بینید خدا کسانی را فرستاده، برای ریشه‌کن کردن فساد و آن‌کسان از جنس بشرند، پس بدانید که فساد بشری را بشر باید ریشه‌کن کند.

ایمان پیامبر و یارانش به همهٔ پیامبران به‌سبب یگانگی راه

ایمان از جملۀ خصوصیاتی است که در پیامبرانِ خدا هست و اینجا ایمان یعنی باور، قبول و پذیرشِ با تمام وجود، باور به آنچه می‌گوید. نشانۀ باور‌داشتن هم این است که خود، پیشاپیش دیگران در آن راه گام برمی‌دارد و حرکت می‌کند؛ لذا آیۀ قرآن به ما این‌جور می‌آموزد، می‌فرماید: ﴿آمَنَ الرَّسولُ بِما اُنزِلَ اِلَيهِ مِن رَبِّهِ﴾[9] ایمان آورده است پیامبر به آنچه نازل شده است به‌سوی او از پروردگارش، ﴿وَ المُؤمِنونَ﴾ مؤمنان و گرویدگان به او، آن افراد برجسته‌ای که پیرامون او را گرفتند و بلندگوهای دعوت او شدند نیز چنینند، ﴿كُلٌّ آمَنَ بِاللهِ﴾ همگی یا هریک، ایمان آوردند به خدا، خدا را قبول کردند، باورشان آمد، ﴿وَ مَلائِكَتِهِ﴾ و فرشتگان خدا ﴿وَ كُتُبِهِ﴾ و کتاب‌های آسمانی از آغاز تا انجام یکسره، ﴿وَ رُسُلِهِ﴾ و همۀ پیامبران او را. ایمان پیغمبر و یارانش به همگان است، چون راه یک راه است،

نقد بی‌احترامی متعصبان به دیگر پیامبران به‌خاطر پیامبر اسلام

مثل همین ایمان مقلّدانه است ایمان متعصبانه؛ که بعضی‌ها حاضرند العَیاذُبِالله به پیغمبرهای دیگر بی‌احترامی کنند، برای خاطر دلخوشی پیغمبر ما! خیال می‌کنند در ملکوت اعلی هم میان پیغمبران تناقض هست: موسی! موسی کی بوده بابا، پیغمبر ما! و متأسفانه این مخصوص طبقۀ ناآگاه نیست. گاهی در میان طبقاتی که انسان انتظارات بیشتری از آنها دارد، انتظار دارد که بیشتر فهمیده باشند، بیشتر درک کرده باشند، ازاین‌گونه اشتباهات به چشم می‌خورد که نمونه‌هایش را گاهی گوشه‌کنار دیده‌ایم و لزومی ندارد که بازگو کنیم. …

پیامبر، روشنفکر زمان خود با حرف و راه نو

… انتخاب بکنند، ﴿قالوا﴾ گویند: ﴿حَسبُنا ما وَجَدنا عَلَيهِ آباءَنا﴾ راه و رسمی که پدران خود را بر آن یافتیم، ما را بس. ما دنبال این حرف‌های تازه نمی‌رویم. کافر، به گفتۀ یکی از محققین، کفار در قرآن، همه‌جا یک اسم و تعبیر دیگری هستند از مرتجعان قرن‌ها و عصر‌ها. همه‌جا پیغمبر، روشنفکر زمان است، حرف نو دارد، راه نو دارد، به‌سوی نو دعوت می‌کند، اما کافران و مخالفان، متعصبان و مقلّدان و متحجّران و مرتجعانی هستند که راه نوی او را نمی‌پسندند و نمی‌پذیرند. حرفشان هم این است که: ره چنان رو که رهروان رفتند[25]. ما، پدر، مادرهایمان را این‌جور ندیدیم، ما پدر‌هایمان را جور دیگری دیدیم، می‌خواهیم همان‌جور بفهمیم، همان‌جور عمل کنیم. آن‌وقت قرآن در جواب چه می‌گوید؟ ﴿اَ وَ لَو كانَ آباؤُهُم لا يَعلَمونَ شَيئاً وَ لا …

نداشتن قدرتی در برابر خدا و بزرگی آنان در بندگی

… عالم، عزیزترین و ارزشمندترین انسان تاریخ؛ یعنی وجود مقدس نبی‌اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله، از لحاظ بندۀ خدا بودن، تحت اختیار خدا بودن، عبد خدا بودن، مثل همۀ ذرات دیگر وجود است. همان اندازه‌ای که آنها تحت اختیار خدایند، همان اندازه هم پیغمبر تحت اختیار خداست. این‌جور نیست که یک نبی‌ای، یک مقامی، یک انسان بزرگی، چون بزرگ است، چون زبده است، چون محبوب خداست، چون عزیز خداست، یک مایه‌ای از قدرت درمقابل خدا داشته باشد، نه؛ بندگان دست‌بسته و تسلیم پروردگارند و بزرگی‌شان هم به همین است. در تشهد نماز می‌خوانید «اَشهَدُ اَنَّ مُحَمّداً عَبدُهُ وَ رَسولُهُ»، بندۀ خدا بودن را جلوتر می‌آورید، شهادت می‌دهم که محمد عبد او، بندۀ او و پیامبر اوست. اول بنده بودن را ذکر می‌کنید.

ویژگی‌های استثنایی پیامبران و امامان با منشأ مادی یکسان

… این نیست که انسان می‌تواند پیغمبر یا امام هم بشود با کوشش و مجاهدتش؛ آن یک بحث دیگری‌ست؛ پیغمبر و امام چگونه می‌شود که پیغمبر می‌شوند یا امام می‌شوند، آن یک مطلب بعدی‌ست. در یک صحبت دیگری، در یک بحث دیگری، اگر بتوانیم، ممکن است که مختصر اشار‌ه‌ای بکنیم. اجمالاً پیغمبران و امامان صلوات‌الله‌علیهم اینها از یک امکانات بیشتری برخوردارند، یک ویژگی‌هایی دارند که اینها در بشر معمولی نیست، البته اینها می‌دانید عده‌شان کم است، استثنایی‌اند و سخن، روی افراد جامعه‌های بشری‌ست به‌طور عموم. البته همان پیغمبران و امامان هم از ریشه و در منشأ مادی، با انسان‌های معمولی هیچ تفاوتی ندارند، «اَبوهُم آدَمُ وَ الاُمُّ حَوّاء.»[8]

اشارهٔ قرآن به فرجامی دیگر برای کار پیامبران جز کشته شدن

نقطۀ آغاز کار انبیا چیست؟ از کجا شروع می‌کنند اصلاح را و کمک به انسان‌ها را؟ فرجام تلاششان چگونه است؟ کارشان به کجا می‌رسد؟ همین؛ لای درخت گذاشتند و اره‌اش کردند، تمام شد و رفت؟ سر یحیی را پیش آن طاغی بریدند، تمام شد و رفت؟ آخرِ کارِ نبوت همین است؟ یا نه؛ فرجام دیگری، پایان دیگری برای این آغاز متصوَّر و در نظر است، و در قرآن به آن اشاره شده و مسائلی هست که البته این مسائل را در روز‌های آینده، تدریجاً یکی‌یکی مطرح خواهیم کرد، عرض خواهیم کرد. دربارۀ فلسفۀ نبوت، همین انداز‌ه‌ای که من گفتم به نظر خودم کافی است. البته این کوتاه‌ترین بیانی بود که در این زمینه می‌شد عرض کنیم. (این را شما برادران عزیز خوب گوش کردید ان‌شاءالله، چون می‌بینم که خوب گوش می‌کنید، ان‌شاءالله که خوب هم مطلب دستگیر شد. اگر کسی …

آمدن پیامبر برای ایجاد تحول و دگرگونی در جامعه

پس پیغمبر که می‌آید داخل یک اجتماعی، برای این تحول می‌آید. پیغمبر می‌آید تا دگرگونی ایجاد کند. یعنی چه‌کار بکند؟ یعنی مثلاً در جامعۀ عربستانِ زمان پیغمبر، بگوید که چرا باید موارد ثروت در این جامعه، سرچشمه‌های جوشانِ مال، باید در اختیار یک اقلیّت اشراف باشد؟ چرا؟ چرا باید بردگان و غلامان، جفاکِش هوس‌های ارباب‌ها باشند؟ چرا باید ضعیفان، جورکش و بارکش …

نیامدن هیچ پیامبری صرفاً برای بیان مسائل فرعی زندگی

… پیغمبر است. در تمام جامعه‌هایی که پیغمبری ظهور کرده، با این داعیه ظهور کرده؛ یعنی آمده تا جامعه را از شکلی غلط، از شکلی ناموزون، از شکلی توأم با ظلم و جُور و ستم، تبدیل کند به‌شکلی موزون، به‌شکلی زیبا، به‌شکلی عادلانه؛ این یک مطلب. رستاخیز نبوت این است. هر نبی‌ای که در هر اجتماعی مبعوث شده و ظهور کرده، سر این ظهور کرده، این را بدانید. به‌طورکلی، هیچ پیغمبری نبوده که آمده باشد تا برای مردم، یک مقدار مسائل فرعی و جزئیِ زندگی را بیان بکند.

بی‌جهت نبودن تلاش و رنج پیامبر

یک سؤالی‌ست دیگر، ممکن است شما بگویید آقا، کسی این سؤال را نمی‌کند؛ بله، به زبان کسی این سؤال را نمی‌کند، اما در باطنِ روحِ غالب مردمی که درمقابل نابسامانی‌ها، وضع نبوی ندارند، این سؤال هست و پاسخ به این سؤال داده نشده. علتش این است؛ پیغمبر بی‌جا حرکت نمی‌کند، پیغمبر بی‌جهت خود را به آب‌و‌آتش نمی‌زند؛ آنچه که او می‌بیند از وضع موجودِ زمانِ خود، وضع باطل و برخلاف فطرت انسانی و جهانی‌ست؛ آنچه که او می‌خواهد انجام بدهد، وضع حق، یعنی برطبق فطرت جهانی و انسانی‌ست.

روشن و فهم‌پذیر بودن حجت‌های انبیا برای همه

آیۀ اول همان‌طورکه عرض کردیم، از سورۀ حدید است. بنده آیه را فقط ترجمه می‌کنم و مختصر توضیحی می‌دهم. ﴿لَقَد اَرسَلنا رُسُلَنا﴾[16] به یقین فرستادیم پیامبران خود را، ﴿بِالبَيِّناتِ﴾ همراه با دلایل روشن و روشنگر. حرف انبیا، حجت‌های انبیا، حجت‌های روشن است، چیزی نیست که آدم عاقل و متفکر نفهمد؛ می‌فهمند، حرف انبیا را همه می‌فهمند. ﴿وَ اَنزَلنا مَعَهُمُ الكِتاَ﴾ و فروفرستادیم با انبیا کتاب را. کتاب چیست؟ مکرراً گفتیم، کتاب یعنی مجموعۀ معارف و مقرراتی که اصلِ دین از آنها تشکیل می‌شود، آموزش‌های دینی و معارف دینی، این کتاب است؛ خلاصه، جامعِ ایدئولوژیِ دین. کتاب را می‌توانیم با یک تعبیری، …

طرح پرسش از نخستین نغمهٔ دعوت انبیا

منظور ما از بحث امروز، بیان این مطلب است که اولین نغمۀ دعوت انبیا چه بوده است؟ در سایۀ بحث‌های چند روز گذشته، برای آن‌کسانی‌که توجه کرده باشند و دقت این مطلب برای ما روشن شد که انبیا در این عالم چه‌کاره هستند، برای چه منظوری آمده‌اند، کار خود را چگونه ادامه می‌دهند، مقصود خود را ازچه راهی تأمین می‌کنند. این مطالب درضمن بحث‌های گذشته …

لزوم شناخت نقطهٔ شروع انبیا برای ارزیابی کارشان و درس‌آموزی پیروان

در مورد کار انبیا، اولاً، ارزشیابی کار اینها ایجاب می‌کند که ما نقطۀ شروع آنها را بدانیم. برای اینکه یک معرفت کاملی در زمینۀ کار انبیا برای ما به دست بیاید، چقدر خوب است که این مسئله را هم بدانیم؛ که اینها از کجا شروع می‌کردند. علاوۀبراین، برای ما آموزنده است. ما اگر دیدیم که انبیا به سبک خاصی و شیوۀ معینی همگی عمل کرده‌اند، این برای ما می‌تواند یک درسی باشد، به حکم آنکه پیرو انبیا و دنباله‌رو مکاتب و راه آنها هستیم. از چندین نظر بنابراین مفید است که ما این مسئله را تعقیب کنیم.

نداشتن حق دعوت مردم به اطاعت بی‌قیدوشرط از خود

آیۀ دیگری در این زمینه هست که البته مناسب‌تر از این است، اینکه هیچ پیغمبری حق ندارد که مردم را بگوید که ﴿كونوا عباداً لى﴾[6]. مضمون آیه این است، اگر بخواهید در کشف‌الآیات پیدا کنید، ﴿كونوا عِباداً لي﴾ در آیه هست؛ می‌توانید از این جمله در کشف‌الآیات پیدا کنید. هیچ پیغمبری حق ندارد به مردم بگوید: مردم شما بنده‌ها و برده‌های من باشید. البته پیداست که پیغمبر صریحاً نمی‌گوید به مردم، مردم بردۀ من و غلام من باشید؛ منظور این است که حق ندارد هیچ پیغمبری، حتی مردم را به فرمان خود، بدون قیدوشرط، دعوت کند؛ یعنی آنی‌که فقط حق خداست. وقتی‌که پیغمبر این‌جوری بود، وقتی بندۀ برگزیدۀ خدا حق ندارد در قلمرو حکومت و ملک خدایی تصرفی بکند، وقتی‌که پیام‌آور وحیِ پروردگاری، نمی‌تواند مردم را به اطاعت خود، با قطع‌نظر از خدا فرابخواند، تکلیف دیگران معلوم است. قدرت‌های سیاسی، …

شمول وراثت انبیا بر همهٔ موحدان عالم، نه فقط علما

مطلب دیگری که در این زمینه می‌توانیم از آن استنباط و استنتاج بکنیم و نتیجه بگیریم، این است. آنچه را که نتیجه‌گیری می‌کنیم در این بحث، دو، سه مورد است؛ یکی‌اش همین بود که الآن عرض کردم، که دین آگاهی و بصیرت را اصل می‌داند و مسلمانِ ناآگاه را قبول نمی‌کند. نکتۀ دوم این است که پیروان انبیا، آن‌کسانی‌که خود را وارث نبوت‌ها می‌دانند، نه‌فقط علما، البته علما وارثان انبیائند، اما همۀ الهیون عالم به یک معنا وارثان انبیا محسوب می‌شوند، هرکسی که در راه توحید مشی بکند و توحید را به‌عنوان یک قطعنامه‌ای قبول بکند، این آدم پیرو ابراهیم و پیرو موسی و پیرو عیسی و پیرو همۀ پیغمبران عزیز و بزرگوار دیگر خداست؛ پیروان انبیا از چه راهی می‌خواهند وارد بشوند؟ از کجا می‌خواهند شروع کنند، بهتر، و قاطع‌تر و نتیجه‌بخش‌تر از آن نقطه‌ای که انبیا از آنجا شروع کردند؟

درس‌آموزی از نقطهٔ شروع انبیا و دست‌کم تشریح رستاخیز و هدف آنان

درسی که ما می‌گیریم از کار انبیا و از نقطۀ شروع دعوت انبیا، از جمله یکی این است که باید ما هم نقطۀ شروعمان را همان نقطۀ شروع انبیا قرار بدهیم. اگر رستاخیز انبیا را نتوانیم انجام بدهیم، لااقل می‌توانیم بگوییم که رستاخیز انبیا این است، هدف انبیا این است، راهشان این است، تشریح بکنیم، این کار را که می‌توانیم بکنیم. دربارۀ پیغمبر آخرالزمان اگر بحث بشود، ترجیح داده می‌شود به مسائل درجۀ چهار و پنجِ در زندگی آن بزرگوار، مثلاً مسئلۀ سایه نداشتن آقا رسول خدا [پرداخته شود]. روایتی دارد در خصال صدوق، که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم وقتی می‌رفت، از پشت سر می‌دید؛ البته این …

روشنی و صراحت بیان انبیا و پرهیز از فلسفه‌بافی

اما همین طبقۀ احبار و رهبان بوده‌اند در طول تاریخ که باوجود روشن بودن بیان انبیا، نگذاشتند مردم به انبیا بگروند. باوجود اینکه انبیا با سلطان مبین، با حجت آشکار آمدند، همه‌جا نور با خود همراه داشتند، همه‌جا انسان‌ها را روشن کردند، هیچ‌وقت مغلق‌گویی[13] نکردند، هیچ‌وقت اصطلاحات فیلسوف‌مآبانه به مردم تحویل ندادند، فلسفه‌بافی نکردند برای مردم، صاف و راست و صریح حرف زدند با مردم؛ ب‌اوجود این، مردم باید خیلی زود قبول می‌کردند، مردم باید خیلی زود صحت و اِتقان[14] سخن پیغمبران خدا را درک می‌کردند. علت چیست که این‌قدر عناد و تعصب و لجاجت به خرج داده می‌شد، و دعوت انبیا به‌زودی و آسانی پذیرفته نمی‌شد؟ چرا؟ همین کَهَنِه و احبار و رهبان و …

آماده شدن بشریت برای ظهور با تعلیمات انبیا و ائمهٔ دنباله‌رو آنان

… ده سال دیگر است یا ده‌هزار سال دیگر، هیچ معلوم نیست، آن روزی که امام ظهور می‌کند، بشریت به آمادگی رسیده، آماده است که سخن حق اسلام را بشنود و بپذیرد. آماده است که جامعۀ مرتفع و رفیع اسلامی را بر روی دوش‌های خود حمل کند. آن روز بشریت آمادۀ پیاده شدن قرآن است. اما در زمان امام زمان آماده نبود، این کار را چه کسی کرده؟ تعلیمات انبیا کرده و ائمه دنباله‌روان انبیا هستند.

موفقیت انبیا در نزدیک کردن بشریت به ترقی و تکامل

بنده در بحث امامت، فلسفۀ امامت را که بیان بکنم، تشریح می‌کنم که امام علیه‌السلام فلسفۀ وجودی‌اش چه هست؛ روشن می‌کنم این را. بنابراین انبیا در تاریخ ناموفق نبودند و ما می‌بینیم که هر روزی که بشریت پیش رفته و بر عمر خود افزوده، یک‌قدم به اوج ترقی و تکامل و تعالی نزدیک‌تر شده. چه می‌خواهیم دیگر غیر از این؟ انبیا چه می‌خواهند؟ پروردگار عالم می‌خواهد این مایۀ نپخته و خام را با حرکتی طبیعی، به‌سوی سرمنزل طبیعی و فطری‌اش، یعنی تکامل و تعالی برساند. این را پروردگار عالم اراده کرده و مسلّم بشریت به آن نقطۀ کمال نهایی خواهد رسید. و این …

تمثیل بار سنگینی که هر حامل با فدا کردن جان مرحله‌ای پیش می‌برد

… بار را از یک متری بردارد ببرد سرِ دو متری، نفر سوم به همان ترتیب، نفر چهارم به همان ترتیب، نفر بیست‌وهفتم، بیست‌وهشتم، سی‌ام، سی‌وچندم؛ این بار خواهد رسید به آخرِ این شبستان، که از اینجایی که مثلاً من ایستادم تا آنجا، حدود سی‌وسه، چهار متر مثلاً، راه است. این مقدار مسافت، این راه طی شد، این بار حمل شد، اما هرکدام از اینها که این بار را برداشتند، فقط یک متر توانستند پیش ببرند، با همین یک متر پیش بردن، ای‌بسا جان خود را هم از دست دادند. این‌قدر این بار سنگین است که اگر انسان بخواهد حتی یک متر آن را پیش ببرد، جان خودش را در این راه مجبور است فدا کند، و فدا هم کرد، اما حاصل‌جمعی که در اینجا هست این است: یک جان عزیز به قربانِ یک مرحلۀ این راه طی شدن، و یک منزل، این بار به منتهای راه نزدیک شدن.

تزلزل یقین پیامبران و همراهان به پیروزی زیر فشار دشمن نه در اصل ایمان

… می‌کنید که هان، حتماً شکست خواهید خورد، باز هم مبارزه کنید. وقتی در آن لحظه‌ای که یقین دارید حتماً شکست می‌خورید، باز به تلاش و کوشش و مبارزۀ خودتان ادامه دادید، آن‌وقت پیروزی و فتح نصیبتان خواهد شد. آیۀ قرآن تقریباً نظیر همین مطلب را می‌گوید، یا تحقیقاً. می‌فرماید که: ﴿حَتَّىٰ اِذَا استَياَسَ الرُّسُلُ وَ ظَنّوا أَنَّهُم قَد كُذِبوا﴾[4]، تا جایی رسید فشارها و لطمات و ضربات جبهۀ معارض پیغمبران که خود پیغمبرها مأیوس شدند، یک جایی رسید که پیغمبرها و مردمانی که همراه پیغمبرها بودند، اینها متزلزل شد دلشان، نه از لحاظ ایمان، ایمانشان از بین نرفت، اعتقادشان به خدا را از دست ندادند، اما چون معتقد بودند که پیروز خواهند شد، ایمان و یقینشان به پیروزی رو به زوال رفت و خیال کردند که اشتباه فهمیده‌اند. یقین داشتند که خدا به اینها گفته شما حتماً پیروز خواهید شد؛ یک جایی می‌رسید کار که اینها فکر می‌کردند مثل اینکه اشتباه فهمیده‌اند، خدا چنین وعده‌ای به آنها نداده بوده. ﴿وَظَنُّوا اَنَّهُمۡ قَد كُذِبوا جَاءَهُم نَصرُنا﴾ در همان لحظه‌ای که بر اثر شدت فشار و شدت …

ایجاد دوگانگی میان پذیرندگان و ردکنندگان دعوت در جامعهٔ گمراه

این قافله دارند می‌روند به‌طرف دزدها، دارند می‌روند به‌طرف مرگ‌گاه، دارند می‌روند به‌طرف زلزله‌خیز، پیغمبر می‌آید، می‌گوید نروید، یک عده‌ای به حرف او گوش می‌دهند و نمی‌روند، یک عده‌ای گوش نمی‌دهند و می‌روند، پس می‌شوند دو جبهه، اختلاف. به‌این‌معنا، پیغمبرها می‌آیند در میان اجتماعات اختلاف و دوییّت ایجاد می‌کنند، منتها دوییّتی در میان جامعه‌ای که یکپارچه گمراه بود. می‌آیند می‌گویند برگردید طرف خدا، بین آن یکپارچه‌ها اختلاف می‌افتد، بعضی برمی‌گردند، بعضی برنمی‌گردند.

تلاش تدریجی پیامبر برای تشکیل صفی در برابر صف گمراهی

پس یک جبهۀ جدیدی، یک صف‌بندی جدیدی، یک موضع‌گیری متقابل جدیدی با آمدن پیغمبر در جامعه به وجود می‌آید. پیغمبر یک‌طرف در یک صف، دشمنان و معارضان و معاندان پیغمبر هم یک‌طرف، در یک صف دیگر. به این دو صفی که دارم ترسیم می‌کنم، درست توجه کنید. پیغمبر اول تک و تنها بوده، همه در آن صف مقابل بودند، پیغمبر کوشش کرده، تلاش کرده، یکی‌یکی، دوتا دوتا، تا بالاخره توانسته یک صفی را در‌مقابل آن صف گمراه و دوزخی تشکیل بدهد؛ صفی در‌مقابل صف ضلالت به‌وجود بیاورد. دو صفند در‌مقابل هم؛ یک صف، صف پیغمبر است، یک صف، صف دشمنان پیغمبر است.

نصرت پیامبر پسین با سفارش امت به مخالفت نکردن با او

بعد می‌گوید که حالا نصرت پیغمبر چیست؟ نصرت پیغمبر این است؛ موسی مثلاً، چگونه پیغمبر ما را یاری می‌کند؟ اینکه به امتش، دوستانش، یارانش، سفارش می‌کند: مبادا، مبادا، مبادا اگر این پیغمبر با این نشانه‌ها آمد، مخالفت با او بکنید. خب نصرت است. ﴿قالَ اَاَقرَرتُم﴾ خدا به این پیغمبرها گفت آیا اقرار کردید؟ قبول کردید این تعهد مرا؟ این پیمانی که دارم از شما می‌گیرم که به پیغمبران بعد از خودتان ایمان داشته باشید، با این شرط، ﴿اَاَقرَرتُم وَ اَخَذتُم عَلىٰ ذلِكُم اِصري﴾، عیناً همین پیمان را از امتتان هم …

همیشگی بودن سخن اصولی همهٔ انبیا و ایمان به آنان

… میزند، یک روشنایی‌ای برایش پیش می‌آید، بعد در زیر اهواء، هوسها، فراموشکاری‌ها، غفلتها و بقیّه‌ی عیوبی که دارد خاموش میشود. امّا در غیر منافق، در جریان طبیعی عالم، کلّ بعثت یک جریان است، یک امر مستمر است؛ مال یک زمان خاص، مال یک روز خاص نیست، مال همیشه است؛ نه‌فقط بعثت رسول اکرم، [بلکه] همه‌ی انبیا؛ حرف اصولی انبیا [مال] همیشه است. در قرآن کریم به کفّار میگوید: خب شما که ادّعا میکنید، یک کتابی بیاورید که از این دو کتاب هدایت‌کننده‌تر باشد؛[11] «دو کتاب» یعنی یکی قرآن و یکی تورات. ما به انبیا ایمان داریم؛ به همه‌ی انبیا ایمان داریم؛ منتها وقتی یک نبیّ بعدی آمد، حرف نبیّ قبلی را تکمیل میکند، پس [حرف] او منسوخ میشود. نسخ به این معنا است: [حرف] او را تکمیل میکند، یک چیزهایی‌اش را عوض میکند و یک چیزهایی‌اش را بر طبق زمان تکمیل میکند. بنابراین این جریان ــ جریان …

وراثت ائمه از انبیا به تصریح زیارت‌نامه‌ها

خب این پرچم جمهوری اسلامی پرچم عدالت و معنویّت است؛ یعنی چیز مبهمی اینجا وجود ندارد. پرچم جمهوری اسلامی همان پرچمی است که انبیا برداشتند، ائمّه برداشتند. شما در زیارتهای متعدّد، چه زیارت امام حسین، چه زیارت حضرت رضا (سلام اللّه علیهما)، به وراثت این بزرگواران از انبیا تصریح میکنید: اَلسَّلامُ عَلَیکَ یا وارِثَ اِبراهیمَ خَلیلِ ‌اللَّهِ اَلسَّلامُ عَلَیکَ یا وارِثَ موسیٰ کَلیمِ ‌اللَّه؛[4] این همان پرچم است، پرچم ائمّه است، پرچم انبیا است و نوشته‌ی این پرچم هم همین دو کلمه است: عدالت و معنویّت.

فرستادن پیامبران و کتب آسمانی برای برپایی قسط

مسئله‌ی بعدی عدالت‌ورزی است که خب اساس حکومت اسلامی و جمهوری اسلامی بر اقامه‌ی عدل است، کما اینکه اساس همه‌ی ادیان بر اقامه‌ی عدل است. خدای متعال میفرماید که ما پیغمبران را فرستادیم، کتابهای آسمانی را فرستادیم، لِیَقومَ النّاسُ بِالقِسط؛[3] اصلاً برای اینکه مردم قیام به قسط کنند و جامعه، جامعه‌ی عدالت‌آمیز باشد. خب ما در این زمینه‌ها عقبیم، خیلی باید کار کنیم، خیلی باید تلاش کنیم. به نظر من هر مصوّبه‌ای که شما تصویب میکنید، هر لایحه‌ای که در دولت تنظیم میکنید، هر بخشنامه‌ای که خود شما در دستگاهِ خودتان صادر میکنید، یک پیوست عدالت باید داشته باشد؛ باید مراقب باشید این …