ارزش والای مسیح نزد مسلمانان و مجاهدت او در برابر ظلم و زورمداران
اوّلاً میلاد حضرت مسیح علیهالسّلام - پیغمبر بزرگ الهی - را به همه مؤمنان عالم، به همه مسیحیان و مسلمانان، صمیمانه تبریک عرض میکنم. ارزش حضرت مسیح علیهالسّلام از نظر مسلمانان، بلاشک کمتر از ارزش و قدر و قیمت آن حضرت در چشم مسیحیانِ مؤمنِ به مسیحیت نیست. این پیغمبر بزرگ الهی، همه دوران حضور در میان مردم را با مجاهدت گذرانید تا بتواند در مقابل ظلم و تعدّی و فساد و کسانی که با تکیه به زر و زور، ملتها را به زنجیر کشیده بودند و آنها را به جهنّم دنیا و آخرت میکشاندند، ایستادگی کند. رنجهایی که این پیغمبر بزرگ از دوران کودکی - که خدا نبوّت را از همان دوران کودکی به او داد - متحمّل شد، همه در این راه بوده است. انتظار این است که پیروان حضرت مسیح و همه کسانی که آن بزرگوار را از عظمت و معنویتِ والا و متناسبِ جایگاه رفیع او برخوردار میدانند، …
دعوت مردم به راه خدا و برحذر داشتن از هوس و ستم
آن پیامبر برگزیدهی خدا، مردم را به راه خدا که راه خوشبختی انسان است دعوت میکرد و از پیروی هوا و هوس و آلودن صفای روح انسان به زشتی و ستم و بدکرداری، برحذر میداشت. قدرتهای طاغوتی و فاسد و زورگور و بندگان زر و زور، آن رسول الهی را مورد آزار و تهمت قرار دادند و قصد جان او را کردند و پس از آنکه خدای متعال او را در آغوش حفظ و امان خود جای داد، حواریون و پیروانش را سالهای سال به شکنجههای هولناک دچار …
طرفداری از حق و بیزاری از قدرتهای ضد حق لازمهٔ پیروی از او
امروز نیز آنگونه قدرتها حاضر نیستند بندگان خدا و پیروان دین خدا و رهروان حقیقت را تحمل کنند. پیروی از حضرت عیسی علیهالسلام لازمهاش طرفداری از حق و بیزاری از قدرتهای ضد حق است و امید است که مسیحیان و مسلمانان در هر نقطهی جهان، این درس بزرگ حضرت مسیح علیه السلام را در زندگی و عمل خود زنده بدارند.
جایگاه او بهعنوان پیامبر بزرگ خدا در اسلام و احادیث حکیمانهٔ منقول از او
در کتب روایی ما، تعداد زیادی حدیث پُرمغز و حکیمانه وجود دارد که حاوی اقوال حضرت مسیح (علیه السّلام) است. از نظر اسلام، حضرت عیسیٰ مسیح (علیه السّلام) پیامبر بزرگ خدا و مورد قبول و احترام مسلمین است.
بعثت برای نجات بشر از شرک و ظلم و مبارزهٔ بیدرنگ با بدی، درسی برای مسیحیان و مسلمانان
سالروز عید ولادت حضرت مسیح، عیسىبنمریم، کلمهى خداوند و بندهى برگزیده و پیامبر بزرگ او را به عموم مسیحیان و مسلمانان و معتقدان آن حضرت، بویژه به هممیهنان مسیحى تبریک میگویم. عیسى مسیح مجهّز به معجزه و دعوت الهى براى نجات بشر از ظلمات شرک و کفر و جهل و ظلم و رسانیدن وى به نور معرفت و عدل و عبودیّت پروردگار مبعوث گشت و در همهى مدّت اقامت خود در میان انسانها لحظهاى در مبارزه با بدى و دعوت به نیکى درنگ نفرمود؛ و این درسى است که مسیحیان و مسلمانان که معتقدان به نبوّت آن بزرگوارند باید فرا گیرند. امروز بشر بیش از همیشه نیازمند آن تعالیم است و اسلام که مکمّل آئین مسیح است، دعوت به خیر و صلاح و کمال را سرلوحهى برنامهى خود قرار داده است.
مبشر سعادت بشر و حامل پرچم توحید و تکریم انسان
میلاد پیامبر بزرگ الهی حضرت عیسای مسیح را به همه مسیحیان و مسلمانان مخصوصاً به هم میهنان مسیحی تبریک می گویم. این رسول مکرم مانند همه ی انبیاء عظام الهی مبشر سعادت بشر و حامل پرچم توحید و تکریم انسان بود و امروز بشریت بیش از همیشه به این پیام نجات بخش نیازمند است. امسال در منطقه بالکان جمعی از کسانی که خود را به غلط به حضرت مسیح نسبت می دهند عید ولادت آن حامی مظلومان را با خون هزاران زن و کودک و مرد بی گناه مسلمان آلوده کردند و به ظلمی بزرگ دست زدند. شگفتا که در سراسر جهان مسیحیت، هیچ کس از قدرتمندان حاضر نشد یک قدم …
معجزهٔ شفای بیماران لاعلاج و زنده کردن مرده متناسب با رواج پزشکی زمان
زمان حضرت عیسی دوران رونق و رواج دانش پزشکی و پدید آمدن پزشکان بزرگ و معروف دنیاست که در سطح امپراطوری روم بخصوص امثال: بقراط و جالینوس و امثالهم یا کسانی که پیش از اینها بودند. مایههای پزشکی و شفا دادن بیماران رایج بوده، لذا معجزهی حضرت عیسی برای قانع کردن و گرفتن میدان از دست طرف دیگر معجزهای از سنخ همانهاست، یعنی به حسب بینش سطحی و عامیانه شبیه کار همانها بود، آنها مریض را معالجه میکردند، حضرت عیسی مریض لاعلاج را شفا میداد، یا مثلاً کور مادرزاد را بینا میکرد و یا مرده را زنده میکرد، یعنی چیزی در همان میدان، منتها در سطح بالاتر، که وقتی ما به معجزات پیغمبران گذشته نگاه میکنیم، میبینیم: قرآن هم همینطور است.
نفی ادعای الوهیت از سوی عیسی در گفتوگوی قرآنی با خدا
قرآن کریم خطاب الهی را به حضرت عیسی نقل میکند که خدای متعال به عیسی فرمود: «ءانت قلت للناس اتخذونی و امی الهین من دون الله»[5] : آیا تو گفتی به مردم که مرا به خدایی انتخاب کنید؟ این سؤالی است که خدای متعال از حضرت عیسی میکند (البته خدای متعال میداند که حضرت عیسی چنین چیزی را نگفته) و این شیوه سؤال و جواب در بیان برای اینست که مخاطبین قرآن عبرت بگیرند و حقیقت را بفهمند. حضرت عیسی در جواب میگوید: «قال سبحانک مایکون لی ان اقول مالیس لی بحق ان کنت قلته فقد علمته تعلم ما فی نفسی» تو پاک و منزهی پروردگار من ، چگونه ممکن است من سخن ناحقی را به بندگان تو بگویم لکن آنچه را که تو به من وحی کردی و به من امر نمودی، من همان را به بندگان تو گفتم من هرگز به بندگان تو نگفتم که مرا به خدایی قبول بکنید: بهر حال حضرت عیسی مثل بقیهی بندگان بندهی خداست، منتها با ویژگیهایی که خود این مستلزم یک بحث مستقلی است که الان آن فرصت وجود ندارد تا بگوئیم: آن وسیله و مایهای که عیسی و پیغمبر ما و هر پیغمبر، یا بندهی صالحی از بندگان برگزیده را به آن اوج انسانیت میرساند چیست؟ خدای متعال از همان اول آنها را پاک و مطهر آفریده، این اوج وجود انسانیشان ناشی از چیست؟ آیا صد در صد ناشی از محبتالهی است، یا ناشی از تلاش خود آنهاست و یا چیزی است بین این دو که البته در یک بحث مستقل و وقت مناسبی انشاءالله عرض خواهم کرد.
پرچمداری هدایت و ستیز با قدرتهای ستمگر در دوران جهل و بیعدالتی
عید میلاد حضرت عیسىٰ مسیح، پیامبر برگزیدهى خدا را به هممیهنان مسیحى و همهى مسیحیان و مسلمانان تبریک میگویم. آن کلمهى خدا در دوران گمراهى و جهل و بىعدالتى و بىاعتنائى به ارزش انسان، پرچم هدایت و نجات انسانها را بر دوش گرفت و با قدرتهاى ستمگرِ زر و زور به ستیزه برخاست و به بسط عدل و رحمت و توحید همّت گماشت. امروز مؤمنان به آن پیامبر بزرگ ــ یعنى مسیحیان و مسلمانان ــ براى استقرار نظم شایستهى جهانى، باید به تعالیم و راه پیامبران روى آورند و فضایل انسانى را بر طبق آموزش آن معلّمان بشریّت گسترش دهند. قدرتهاى ستمگر عالم بخصوص در صد سال اخیر، برخلاف معنویّت و …
فرض حضور امروز او و مبارزهاش با سردمداران ظلم و استکبار
اگر حضرت مسیح (علیه السّلام) امروز در میان ما میبود، لحظهاى را براى مبارزه با سردمداران ظلم و استکبار جهانى از دست نمیداد و گرسنگى و سرگردانى میلیاردها انسانى را که به وسیلهى قدرتهاى بزرگ، استثمار و به جنگ و فساد و ستیزهخویى سوق داده میشوند، تحمّل نمیکرد.
ساختن پرنده از گل و زنده کردن مرده به اذن خدا
… نظر محال میرسد، ممکن میشود؛ این را یقین داشته باشیم. خیلی از چیزها در عالم موجود ما و زندگی ما جزو محالات است؛ مثلاً زنده شدن مرده جزو محالات است. یقین داشته باشیم که با اذن الهی، اگر خدای متعال اذن بدهد و اراده بفرماید، این امر محال میشود ممکن، میشود واقع؛ همچنان که خود قرآن یک جا از قول حضرت عیسیٰ و یک جا از قول خود خداوند متعال[7] این را برای ما نقل کرده: اَنّی اَخلُقُ لَکُم مِنَ الطّینِ کَهَیئَةِ الطَّیرِ فَاَنفُخُ فیها فَیَکونُ طَیراً بِاِذنِ الله؛ با گِل یک شکل کبوتری را، حیوانی را، پرندهای را میسازم، بعد در او میدمم، کبوتر میشود؛ این جزو محالات نیست؟ امّا باذنالله این محال ممکن میشود. «و اُبرِئُ الاَکمَهَ وَ الاَبرَصَ وَ اُحییِ المَوتیٰ بِاِذنِ الله»[8] ــ «اَکمَه» یعنی کور مادرزاد ــ کور مادرزاد را بینا میکنم، مرده را زنده میکنم باذنالله؛ این[جور] است. این را معتقد باشد که با اذن …
ساختن پرنده از گل، سهم حضرت عیسی در تحقق معجزه
[امّا] شرط عملی؛ شرط عملی این است که برای پدید آمدن این رخداد، این حادثه، خدای متعال یک بخش کار را به عهدهی خود انسان میگذارد. اینجوری نیست که بنشینیم داخل منزلمان، بعد بگوییم خب «کَم مِن فِئَةٍ قَلیلَةٍ غَلَبَت فِئَةَ کَثیرَةً بِاِذنِ الله»؛ نه، یک بخشی از کار به عهدهی ما است، همچنان که در همان قضیّهی حضرت عیسیٰ بالاخره یک بخش کار به عهدهی حضرت عیسیٰ بود: ساختن آن پرنده با گِل؛ این کار را حضرت عیسیٰ باید انجام میداد؛ اگر انجام نمیداد، پرندهای به وجود نمیآمد؛ این بخش به عهدهی او است. اگر چنانچه حضرت موسیٰ (علیه السّلام) عصا را روی زمین پرتاب نمیکرد، آن اتّفاق نمیافتاد: وَ ما تِلکَ بِیَمینِکَ یا موسىٰ * قالَ هِیَ عَصایَ اَتَوَکَّؤُا عَلَیها وَ اَهُشُّ بِها عَلىٰ غَنَمی وَ لِیَ فیها مَآرِبُ اُخرىٰ * قالَ اَلقِها یا موسىٰ * فَاَلقاها …
معرفی مسیح بهعنوان روحالله در نامهٔ پیامبر به نجاشی
… نوشتند و با اینها و به دست اینها فرستادند؛ که حالا لابد آقا در این زمینه تحقیق کردهاند و بیشتر میدانند. این نامه را من نگاه کردم؛ حضرت در این نامه اسم مبارک جناب مسیح را میآورند. در این نامه پیغمبر اکرم نمیگویند مسیح پیغمبر است و چیز دیگر نیست؛ عجیب است! در این نامه میگویند ما معتقدیم که مسیح روحالله و ناشی از نفخ روح الهی است، همچنان که آدم چنین بود؛ و اسم مادر مبارکش را میآورند. یعنی اینجا در وهلهی اوّل آن چیزی که ممکن است طرف مقابل را حسّاس کند، نمیگویند؛ [البتّه] پنهان نمیکنند، انکار هم نمیکنند، بعد خواهند گفت امّا در وهلهی اوّل آن چیزی را که در قرآن هم هست و تأکید شده که او ناشی از روح خدا و نفخهی …
نگاه نکوهشآمیز به تمثیل چراغ دربارهٔ حواریون بیبهره از تلاش خود
… میدهد. خب این حرف میتواند با زبان ستایش گفته بشود، میتواند با زبان مذمّت گفته بشود. خود ما معمولاً میگوییم فلانی مثل شمع میسوزد تا به دیگران روشنی بدهد؛ خیلی خب، این از آن بُعد، با آن نگاه، میشود ستایش؛ یعنی خودش رنجها را تحمّل میکند که دیگران نور بگیرند. امّا میتوان با یک نگاه دیگر، این تمثیل را شماتتآمیز دانست که حالا حضرت عیسیٰ به حواریّین از این بُعد نگاه میکند؛ میگوید شما خودتان هیچ سودی از خودتان نمیبرید، از تلاش خودتان هیچ بهرهای خودتان نمیبرید. مراد از «بهره» پولوپَله و مقام و عنوان نیست؛ یعنی بهرهی معنوی و روحی، تعالی، کرامتهای انسانی، قرب الیالله. خود شما هیچ بهرهای نمیبرید امّا دیگران از حرفهای شما بهره میبرند. ما جوانها را تشویق میکنیم میافتند به عبادت، در میدانهای صفا و معنویّت، در میدان …
هدایت به عبودیت خدا و مقابله با فرعونیت و طغیان
امروز بسیاری از کسانی که دم از پیروی از حضرت مسیح میزنند، راهی غیر از راه حضرت مسیح میروند. هدایت حضرت عیسیبنمریم علینبیّناوعلیهالسّلام، هدایت به سوی عبودیّت خدا و مقابله با فرعونیّت و طغیان است. امروز کسانی با ادّعای پیروی از آن پیامبر بزرگ الهی، در جایگاه فرعونیان و طواغیتی نشستهاند که عیسیبنمریم با آنها مبارزه میکرد. امید است آغاز سال مسیحی، بر مسیحیان و بر مسلمانان - بخصوص بر مسیحیانِ هممیهن ما - مبارک باشد.
ضرورت شناخت صحیح دستورات و زندگی او برای پیروی از وی
ولادت حضرت عیسیٰ مسیح (علیه السّلام) را به مقامات کلیسایی و ارامنهی ایران و مسیحیان جهان و نیز به مسلمانان تبریک میگوییم. برای تبعیّت از آن پیامبر عظیمالشّأن، شناخت صحیح دستورات و زندگی آن حضرت ضروری است.
عدم ادعای خدایی حضرت عیسی در زندگی و در اناجیل
… و ناشی از چه اشتباهی در فهم است و کدام دستهایی مسیحیت را به این خرافات آلوده کرده؟ اینها بحثهای دیگری است. و اما آن روحالقدوسی که اینها میگویند شریک خداست، البته وجود دارد لکن آن روحالقدوس همان جبرئیل امین است که بندهی خداست و خودش را بندهی خدا میداند. جبرئل واسطهی وحی الهی بر همهی پیغمبران است البته روحالقدوس که یک قدرت عظیمی است، او خودش معترف است، او خودش را یک بندهی متواضع خدا میداند که در زمان پیغمبریاش مردم را به عبادت خدا دعوت میکرد و در انجیل عهد جدید هم که دست مسیحیها موجود است این بزرگوار هرگز در طول زندگیاش ادعای خدایی نکرده و یک چنین چیزی در اناجیل هم نیست، نه اینکه ما بگوئیم، او خودش را بندهی خدا و پا دو دستگاه الوهیت و رسول دانسته است.
رسیدن عیسی به مقام برگزیدگی با عبودیت و بیزاری او از پرستش خود
به هر حال این بشری که یک موجود برجسته و برگزیده است که خودش با عروج از نردبان و پلکان عبودیت الهی به اینجا رسیده کجا میگوید: مرا عبادت کنید؟ او از کسانی که عبادتش کنند بیزار است.
آوردن توحید خالص و دروغ بودن ادعای الوهیت او و مریم
… است و براین اساس است که ادیان پیدرپی میآیند تا میرسد به دین خاتم و دین خاتم یک خصوصیتی دارد که آن خصوصیت او را پایانناپذیر کرده در اینباره بحثهایی هست و مرحوم شهید مطهری هم مکتوبات بسیار خوبی دارند، لذا اگر وقت داشتید مراجعه کنید استفاده زیادی خواهید کرد. به هر حال آنچه ما گفتیم این است که معارف و جهانبینیها همه یکسان است، یعنی اگر کسی بگوید حضرتعیسی دردین خود همان چیزی را که مسیحیها امروز میگویند مریم مادر خداست و عیسی هم خود خداست و پدر مردم است و اینها را آورده، این دروغ محض است و حضرت عیسی نه تنها حتماً چنین چیزی را نیاورده بلکه حضرت عیسی توحید خالص و ناب و یگانگی را آورده، درباب قیامت همینطور، درباب انسان همینطور، در باب بقیه معارف دیگر همینطور، ولی احکام حضرت عیسی با احکام پیغمبر خاتم(صلیاللهعلیهوآله) اختلاف دارد. احکام حضرت عیسی با احکام حضرت موسی هم که قبل از خودش بود اختلاف داشت و در آیات متعددی از قرآن به این معنا تصریح شده که امروز از ادیان گذشته بحث میکنیم، معارف آنها را امروز زنده میدانیم نه احکامی را که آنها آوردند، احکام آنها دیگر مرده است! امروز احکام زنده …
تبرّی از آموختن پرستش خود و مادرش به مردم
﴿وَاِذ قالَ اللهُ يا عيسَى ابنَ مَريَمَ اَ اَنتَ قُلتَ لِلنّاسِ اتَّخِذوني وَ اُمِّيَ اِلهَينِ مِن دونِ اللهِ﴾[4] خدای متعال به عیسی خطاب میفرستد؛ آیا تو به مردم چنین آموختهای، یاد دادهای که تو را و مادرت را خدا و معبود بدانند؟ ﴿قالَ سُبحانَكَ﴾ منزهی تو پروردگارا، من هرگز چنین آموزش غلطی، آموزش بدی نمیدهم، هرگز. من پناه میبرم به تو از اینکه آنچه که حق نیست و درست نیست، آن را به مردم یاد بدهم؛ ﴿اِن كُنتُ قُلتُهُ فَقَد عَلِمتَهُ تَعلَمُ ما في نَفسي﴾[5] تا آخر آیه.
مبارزهٔ او با احبار و عالمان یهود پیش از امپراتور روم
… یک آموزش صحیح، یک آموزش زندگیساز، یک آموزش آگاهگرانه، یک آموزش روشنگر باشد، بقای آن آقایی، آن ریاست معنوی، آن برخورداریهای مادی و حیثیتی، برای این طبقه هم امکان نخواهد داشت؛ لذا سعی میکنند طبقۀ احبار و رهبانِ تاریخ، که مردم را در ناآگاهی نگه دارند. عیسیبنمریم مبارزهاش با احبار و رهبان بود، قبل از آنیکه به امپراتور روم برسد؛ که در زمان خودش نرسیده بود. آنکسانیکه نمیخواستند دعوت عیسوی و مسیحی در جامعۀ یهودیِ منحطِ آن زمان پا بگیرد، چه کسانی بودند؟ احبار یهود بودند، عالمان یهود؛ بااینکه عیسی را خوب میشناختند.
چیرگی فکر مسیحی بر امپراتوری روم پس از یکی دو قرن
… او، آن جامعه میماند. موسی که یک روز اینجور با فرعون درگیری دارد و تحت فشارند بنیاسرائیل، روز دیگری میبینیم که دستور دخول در ارض مقدسه به او داده میشود؛ ﴿يا قَومِ ادخُلُوا الاَرضَ المُقَدَّسَةَ﴾[14]، بروید آنجا و آنجا جامعۀ الهی و توحیدی تشکیل بدهید. عیسیبنمریم که در مدت اقامت کوتاهش بر روی زمین و در میان انسانها، تلاش و فعالیتش به ثمرۀ ظاهری نمیرسد، بعد از آنیکه از روی زمین عروج میکند و از میان مردم میرود، بعد از یکی دو قرن، بزرگترین قدرتهای جهانِ آن روز در اختیار فکر مسیح قرار میگیرد؛ یعنی امپراتوری روم، امپراتوری عظیم روم در اختیار فکر مسیحی قرار میگیرد و امپراتور، خودش مسیحی میشود و مؤمن به دین مسیح میشود.
بنده و پیامبر خدا بودن عیسی در احتجاج پیامبر با مسیحیان
دههی سوّم هم باز دههای است که در آن هم حوادث مهمّی وجود دارد؛ از جمله و شاید مهمترینش داستان مباهله است که آنجا هم مسئله، مسئلهی توحید است؛ یعنی بحث پیغمبر با مسیحیان آن روز، نصارای نجران که به مباهله منتهی شد، بحث دربارهی حضرت عیسیٰ بود که حضرت میفرمودند حضرت عیسیٰ بندهی خدا و پیغمبر خدا است، آنها چیزهای دیگری میگفتند؛ قرار شد مباهله کنند که بعد در قضایای مباهله که معروف است و شنیدهاید آنها مجبور شدند عقبنشینی کنند.
تلاش حضرت عیسی (ع) در راه تحقق عدالت
ادیان الهی برای نجات انسانها از رنجهای تاریخی، راههای مشابهی دارند. شناسایی نقاط مشترک و نزدیک ادیان در زمینههای مختلف، امری لازم و ضروری است. یکی از رنجهای بزرگ بشر در طول تاریخ، بیعدالتی است که حضرت عیسیٰ مسیح (علیه السّلام) و پیامبر گرامی اسلام (صلّی اللّه علیه و آله) و پیامبران دیگر، عمر خود را در راه تحقّق عدالت صرف کردند.
اعلام مبارک بودن خود از آغاز ولادت
… میشود؛ چه مستقیم و چه غیرمستقیم. اگر این مقیاس، مقیاس درستی است - که هست - باید عرض کنیم، مبارکترین مولودی که در طول تاریخ متولّد شده است، وجود مقدّس نبىّمکرّم اسلام صلّیاللَّهعلیهوآلهوسلّم است. این برکات، از لحظه ولادت شروع میشود؛ این عجیب هم نیست. حضرت عیسی علیهالصّلاةوالسّلام در آغاز ولادت فرمود: «و جعلنی مبارکاً این ما کنت»[1] . مبارک بودن خود را از اوّلین ساعات یا اوّلین روزهای ولادت اعلام کرد. در مورد پیامبر ما نیز همینطور است.
معالجهٔ بیماری پیسی بهعنوان معجزه
پاسخ این است که از بین نمیرود، زیرا چه معجزی از این بالاتر که انسان فیالمثال حضرت موسی (ع) کاری را بکند که بعد از سه هزار سال دانش بشری بتواند به راز آن پی ببرد؟ این خودش معجزه بزرگی است و چیز کمی نیست. مثلاً فرض بفرمائید: «و ابرئ الاکمه و الابرص»[3] که در باب حضرت عیسی قرآن میگوید: پیسی و برص را معالجه میکرده، ممکن است دانش بشری و دانش پزشکی بتواند بیماری پیسی را علاج کند لکن این مربوط به دو هزار سال بعد از آن تاریخ است. به هرحال معجزه آن کاری است که از یک علتی ناشی میشود، منتها آن علت برای بشر شناخته شده نیست، ولو اینکه یک روزی برای بشر شناخته خواهد شد و ما اتفاقاً امیدواریم یک روزی بشر تمام این اسرار را بشناسد، کما اینکه تدریجاً هم دارد شناخته میشود.
شفای کور مادرزاد، کاری به ظاهر ناممکن
… ریختند، وِلوِلهای شد و در آن فضا هرکس نگاه میکرد خیال میکرد بر اثر جادوگری آنها آن ریسمانها و چوب دستها دارد حرکت میکند، یعنی اینها با چشم عادی و معمولی با هم تفاوتی ندارند، اما خود اهل فن و آن کسی که ساحر است که خودش اینها را درست کرده، او وقتی میبیند. میفهمد چیزی را که پیغمبر آورده از نوع اینها نیست و ملتفت میشود یک فرق جوهری باهم دارند، اگر چه به ظاهر و با دید عامیانه در یک میدان و از یک سنخند، اما دارای یک تفاوت مرحلهای و جوهریاند، ولذا وقتی عصای موسی افتاد روی زمین و او هم شروع کرد به حرکت کردن همین که چشم جادوگران به آن عصا افتاد، گفتند این غیر از کار ماست و بلافاصله قبل از اینکه مردم عادی بفهمند معجزه است ایمان آوردند، چون کار خودشان را به خوبی میشناختند و در مورد معجزه حضرت عیسی(ع) هم این امر صادق بود، یعنی تفاوت بین شفا دادن کور مادرزاد با شفا دادن کسی که چشم داشته و نابینا شده زیاد است و این دومی یک چیز کاملاً ممکن است، لکن آن اولی که به نظر ناممکن میآید را حضرت عیسی انجام میداد.