رفتن به محتوای اصلی

امام سجاد (ع)شخص

نام‌های دیگر: امام زین‌العابدین (ع)

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

چهارمین امام شیعیان، زندگی و دوران امامت او.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در نشست سه‌جانبه با شهید مطهری و دکتر شریعتی— ۱۳۵۵/۱۰/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۵ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۵۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

امام چهارم صلوات‌الله‌علیه یکی از دوازده رهبر و مقتدایی است که پروردگار عالم بعد از پیغمبر اسلام معیّن کرده، برای اینکه جامعۀ اسلامی را هدایت کنند و نسل‌های متوالیِ آغاز اسلام را ـ یعنی دوازده نسل را ـ با تربیت الهی و تربیت قرآنی رشد بدهند. اگر بخواهیم امام سجاد صلوات‌الله‌علیه را با توجه به وظایفش، با یک عبارتی و با یک عنوانی تعریف کنیم، باید این‌طور بگوییم: امام چهارم آن انسان عظیم‌القدری است که یک رهبر مسلکی و فکری و یک حاکم سیاسی است. توجه کنید! یک رهبر مسلکی و فکری است، یعنی بایستی فکر اسلامی و مجموعۀ افکار و عقاید و اصول و مقررات اسلامی را برای مردم بیان کند. یک حاکم سیاسی است، یعنی چه؟ یعنی باید زمام امور اجتماع در دست امام چهارم باشد؛ مگر این‌طور نیست؟ مگر ما نمی‌گوییم که خلفای جور غاصب مقام ائمۀ ما بودند؟ غاصب کدام مقامشان بودند؟ غاصب علم آنها که نبودند، علم امام را که نمی‌شود غصب کرد، علم کسی را که نمی‌شود از او گرفت. غاصب تقوای ائمه که نبودند. غاصب سِمَت و منصب معنوی و روحانی آنها که نبودند؛ پس غاصب چه بودند؟ غاصب حکومت آنها بودند.

شاهدها (۲۴۶ پاراگراف)

رهاشدن امام از سوی مردم به سبب ترس

… بر فرزند پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله بااین‌همه جلالت و بااین‌همه محبوبیت، ابقا[6] و ترحّم نمی‌کند، به‌طریق‌اولی بر من و امثال من ترحّم نخواهد کرد. و چون می‌ترسیدند که کشته شوند، یا به زندانشان بیندازند، یا مورد شکنجه قرار بگیرند ـ اگر در مدینه بودند، یک‌طور؛ اگر در کوفه بودند و تحت حکومت حَجّاج و امثال حَجّاج بودند، یک‌طور دیگر ـ که نظایرش را زیاد دیده بودند، دور امام چهارم علیه‌السلام را رها کردند و کنار رفتند. یک عده اینها بودند.

پاسخ‌گویی آشکار به مسائل شرعی مردم در مسجد مدینه

… بین امام و شیعیان. امام علیه‌السلام می‌آمدند مسجد مدینه. هرکس می‌آمد از آقا مسئله می‌پرسید، که آقا جواب نمی‌داد. خب چرا؛ آقا! شک بین دو و سه کردم، حکمش چیست؟ حکمش را می‌گفت. آقا! فلان‌طور وضو گرفتم، آیا این اشکال دارد؟ اینها را جواب می‌داد، اشکالی نداشت. پس امام با مردم روبه‌رو بود؛ با مردم حرف می‌زد، سؤال‌های مردم را جواب می‌داد. اما یک سلسله سؤال‌ها بود که ازطرف کسانی مطرح می‌شد که اینها نمی‌توانستند بیایند با امام در مسجد مدینه حرف بزنند، اینها یک رابط می‌خواستند. لازم بود یک نفری جای دیگری، دور از چشم مأمورین دستگاه خلافت عبدالملک آن شخص را ببیند، بعد آرام‌آرام و همچین مثل …

آگاهی از رنج‌ها و دشواری‌های شیعیان

… رفتند»! این وسوسۀ شیطان است. (52/12/1) امام بلافاصله بعد از سلطان، وسوسۀ شیطان را می‌آورد؛ یعنی با کمال صراحت، حاکم وقت را در اینجا مورد توجه قرار می‌دهد و او را در کنار شیطان می‌گذارد! و در ادامۀ سخن جملۀ بسیار جالبی است که چون خیلی مهم است، نقل می‌کنم. و این جمله حاکی از آن مطلبی است که قبلاً گفتم: پاسدار اسلام، ش10 «لَتُثَبِّطُ القُلوبَ عَن نِیَّتِها» این حوادث و رویدادهای شب و روز که شما مؤمنین واقعی درگیر هستید با آنها، دل‌ها را از نیّتش بازمی‌گرداند، دل‌ها را منصرف می‌کند واقعاً. امام می‌خواهد بگوید من می‌فهمم درد شما کجاست؛ می‌خواهد بگوید می‌دانم چقدر شما رنج می‌کشید، چقدر با ناراحتی‌ها دچارید. (52/12/1)

مرور زندگی او مقدمهٔ درک دوران امام باقر (ع)

دوران زندگی امام باقر را اگر بخواهیم درست درک کنیم، مختصری باید زندگی امام سجاد را [مرور] کنیم و من آن مختصر را در شکل یک مجموعۀ کلی، در عبارات کوتاهی عرض می‌کنم.

فهم لطایفی از کلمهٔ توحید فراتر از فهم دیگران

… پرشکوه. از این آیات، شما از مجموع چه می‌فهمید؟ غیر از دقایقی که در آیه هست، غیر از نکات و ریزه‌کاری‌هایی که در هر جمله‌ای هست. که یک مقداری‌اش را ممکن است شما بفهمید یا من بفهمم و ده‌ها یا صدها دقیقه و نکتۀ دیگر هست که جز بندگان برگزیدۀ خدا کس دیگر نمی‌فهمد. از کلمه ﴿اللهُ لا اِلهَ اِلّا هُو﴾، امام سجاد یک لطایفی، یک دقایقی می‌فهمد که من و شما نمی‌فهمیم. غیر از این دقایق، غیر از این نکات، غیر از مسائل اجتماعی یا اعتقادی که در اینجا هست، از مجموعش چه می‌فهمید؟

برتری مقام به سبب عبودیت بی‌مانند در زمان خود

… کردند، بر خودشان دشوار و سخت گرفتند تا به‌سوی وظیفه یک قدم نزدیک‌تر شده باشند؛ آنها می‌توانند، آنها می‌توانند نزد خدا شفاعت کنند. تازه آنها هم علت اینکه می‌توانند شفاعت کنند، این است که بیشتر بندگیِ خدا کردند؛ چون خودشان را تحت قدرت خدا بیشتر قرار دادند. هیچ‌کس مثل پیغمبر خدا در زمان پیغمبر عبودیت خدا نکرده، هیچ‌کس مثل امیرالمؤمنین در زمان امیرالمؤمنین عبودیت خدا نکرده، هیچ‌کس مثل امام سجاد در زمان امام سجاد عبودیت خدا نکرده. اینی‌که پیغمبر بالاترینِ مردم است، علی بالاترینِ مردم است، امام سجاد بالاترینِ مردم است؛ نه برای خاطر اینکه شوشتری مقابل دزفولی فرض کنید؛[14] چون بندگی خدا بیشتر کردند، مقامشان بالاتر است، مقامشان ارجمندتر است. از وضع کلی این آیه ـ که آیةالکرسی‌ست ـ این معنا برمی‌آید که پروردگار عالم، آن قدرت مطلق است؛ و درمقابلش تمام موجودات، تمام تکوینات، همۀ عالم، عبد و مطیع و دست‌بسته و تسلیم هستند؛ هرکه می‌خواهد به او نزدیک‌تر بشود باید بیشتر عبد او باشد. این یک آیه.