معرفی امام سجاد (ع) به هشام با قصیدهای در مدح ایشان
فرزدقِ شاعر ـ که از مُخلصین و دوستان اهلبیت (ع) بود ـ در آنجا حاضر بود. تا دید اینها تجاهُل[36] کردند و وانمود کردند که علیبنالحسین (ع) را نمیشناسند، جلو رفت و گفت: ای امیر! اگر اجازه میدهی من او را معرفی کنم. گفت: معرفی کن. فرزدق یک قصیدهای در آنجا گفت که از معروفترین قصاید شعرای اهلبیت است و سرتاپا مدح غَرّای[37] علیبنالحسین (ع) است. با این بیت شروع میشود:
مدح امام سجاد (ع)، طرد شدن از سوی هشام و نپذیرفتن صلهٔ امام
اگر تو نمیشناسی که او کیست، این آن کسی است که سرزمینِ بَطحاء[39] جای پای او را میشناسد، این آن کسی است که حلّ و حَرم[40] او را میشناسد، این آن کسی است که زمزم و صفا او را میشناسد، این فرزند پیغمبر است، این فرزند بهترین مردم است، بنا کرد تعریفکردن در یک قصیدۀ غرّایی و همچنین خصوصیاتی از امام سجاد (ع) را ذکرکردن که هر کلمهای مثل خنجری بر قلب هشام فرومیرفت، و از آن پس مغضوب هشام واقع شد و هشام او را طرد کرد و حضرت علیبنالحسین صلهای (پولی) برای او فرستادند. او پول را نپذیرفت و گفت: من این شعر را برای خدا گفتهام و از شما پول نمیگیرم.
محبت امام سجاد (ع) به او به سبب بیان حق در برابر قدرت
… فرزدق چه محبّتی را انجام داد؛ درحالیکه فرزدق -شاید بار دیگر هم من گفته باشم-[10] جزو شعرای اهلبیت نیست؛ فرزدق یک شاعر درباریِ وابستهی به دستگاههای قدرت و یک آدم معمولی است -یک دیوان پُر، شعر دارد از همین حرفهایی که شعرای آن روز بر زبانشان جاری میکردند؛ همین مبتذلاتی که شاعر آن روزگار آنها را داشت- لکن چون یک بار وجدان او بیدار شد و در مقابل قدرت، حق را بیان کرد، آن هم به زبان شعر، شما ببینید که امام سجّاد (علیه الصّلاة و السّلام) چه محبّتی نسبت به او انجام میدهند؛ یا بقیّهی شعرائی که مربوط به اهلبیت بودند؛ مثل کُمِیت، مثل دِعبِل، مثل سیّد حِمیری و بقیّهی کسانی که جزو شعرای اهلبیت محسوب میشدند و علاقهمند به اهلبیت بودند. خیلی از اینها شعرائی هستند که اگرچه نسبت به اهلبیت علاقه هم دارند، امّا شعرشان همه دربارهی …
شعر معروف او نمونهٔ دیگر تعرض به دستگاه خلافت
چند شعری از حضرت هست که خیلی تند و انقلابی است.[32] شعر معروف فرزدق هم نمونۀ دیگری است. داستان فرزدق را هم مورّخین و محدثین نقل کردهاند که خلاصهاش این است: