رفتن به محتوای اصلی

اصحاب ائمه (ع)گروه و سازمان

نام‌های دیگر: اصحاب امام حسن (ع)، اصحاب امام صادق (ع)، اصحاب سر

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

یاران و پیروان نزدیک امامان شیعه و نقش آنان در زمان هر امام.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در مراسم افتتاحیه‌ کنگره جهانى حضرت رضا (علیه‌السلام) در مشهد— ۱۳۶۵/۰۴/۲۸

سیر زمانی

از ۱۳۶۵ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۵۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۷همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

و البتّه زندگی امام صادق (علیه السّلام) زندگی فوق‌العاده‌ای است، زندگی عجیبی است، زندگی موفّقی است از لحاظ اشاعه‌ی احکام الهی و روایات فراوانی که از آن بزرگوار و اصحاب ایشان داریم. البتّه این چهار هزار شاگردی که [برای حضرت] نقل میشود، شنونده خیال میکند که حضرت یک درسی شروع میکردند، چهار هزار نفر آنجا می‌نشستند؛ این [جور] نیست. در طول عمر این بزرگوار چهار هزار نفر از ایشان روایت کرده‌اند ــ آن‌طور که حالا در آن کتاب هست ــ ایشان چهار هزار نفر راوی دارند؛ چهار هزار شاگرد به این معنا است؛ نه‌اینکه حالا چهار هزار نفر می‌نشستند پای درس ایشان و ایشان درس میدادند.
لذا شما می‌بینید در روایات، بعضی از اصحاب امام باقر علیه‌الصلاةوالسلام به‌عنوان اصحاب سرّ شناخته شدند، مثل جابربن‌یزید جُعفی؛ جابر جعفی به‌عنوان اصحاب سرّ، رازداران. رازداران چه کسانی‌اند؟ همین افرادی هستند که در گوشه و کنار دنیای اسلام، در همه‌جا اینها حضور دارند، و راهنمایی و دست‌گیری و هدایت و خلاصه اشباعِ[6] ذهن‌های مردمانِ مستعد و علاقه‌مند به عهدۀ اینهاست. دستگاه هم هروقت اینها را پیدا می‌کرد، این‌طور افراد را زیر سخت‌ترین فشارها قرار می‌داد. (1366/5/9)
در چنین مواردی لازم است میان امام و این‌کسان ـ که احیاناً به اشاره و فرمان امام یا اطلاع او از راز و گزارششان محتاجند ـ کسی واسطه باشد. این واسطه، «باب» است. باب قاعدتاً باید از زبده‌ترین و نزدیک‌ترین یاران امام باشد؛ و نیز از پُربارترینِ آنها، ازلحاظ خبر و اطلاع. باید همان زنبور عسلی باشد که اگر حشرات موذی بدانند در اندرون او چیست، قطعه‌قطعه‌اش می‌کنند و شهدش را می‌ربایند.[22]و تصادفی نیست که می‌بینیم این باب‌ها غالباً مورد تعقیب و انتقام سرسختانۀ حکومت قرار گرفته‌اند. یَحیَی‌بن‌اُمّ‌طَویل، باب امام سجاد، با آن وضع فجیع کشته می‌شود. جابر‌بن‌یَزید جعفی، باب امام باقر، جنون تصنّعی‌اش را برملا می‌سازد و از کشته‌شدن، که دستور آن ازطرفِ خلیفه چند روز پیش از دیوانگی‌اش به حاکم کوفه رسیده بود، می‌رَهد. محمد‌بن‌سَنان، باب امام صادق نیز، اگر در معرض چنین خطراتی قرار نمی‌داشت، شاید امام ـ که در مواردی به‌صراحت از او اظهار رضایت و تمجید فرموده ـ او را به‌ظاهر مورد طرد خود قرار نمی‌داد. تبرّی‌جستن و اظهار بیزاری امام از یک راویِ معروف و شناخته‌شده که بارها رضایتمندی امام از وی به گوش نزدیکان و خواص رسیده، به گمان قوی، هیچ موجبی جز یک تاکتیک تشکیلاتی نخواهد داشت.

نقش مؤمنان بصیری چون عمار و مالک اشتر در هدایت افکار مردم

در مقابل اینها، جبهه خودِ علی است؛ یک جبهه حقیقتاً قوی. کسانی مثل عمّار، مثل مالکاشتر، مثل عبداللَّه‌بن‌عبّاس، مثل محمّدبن‌ابیبکر، مثل میثم تمّار، مثل حُجربن عدی بودند؛ شخصیتهای مؤمن و بصیر و آگاهی که در هدایت افکار مردم چقدر نقش داشتند! یکی از بخشهای زیبای دوران امیرالمؤمنین - البته زیبا از جهت تلاش هنرمندانه این بزرگان؛ اما درعین‌حال تلخ از جهت رنجها و شکنجه‌هایی که اینها کشیدند - این منظره حرکت اینها به کوفه و بصره است. وقتی که طلحه و زبیر و امثال اینها آمدند صف‌آرایی کردند و بصره را …