رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

دین اسلام و آموزه‌ها و احکام آن در زندگی فردی و اجتماعی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در نشست سه‌جانبه با شهید مطهری و دکتر شریعتی— ۱۳۵۵/۱۰/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۵ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۵۱۴۰۴

فقط سال ۱۴۰۴همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

این حرف یک عارف است. نَفَس، نَفَسِ یک عارف است. راست هم میگوید مسلمانی، اصلاً اسلام، یعنی تسلیم در مقابل پروردگار و محو شدن در اوامر او ولو فروتر از پایه‌ی عرفان و معرفت. این با تزویر و ریا که شرک است، نمی سازد.
برادرها! ما باید با خدا باشیم تا خداى متعال به ما کمک کند: مَن کانَ للهِ کانَ‌ اللهُ لَه.[8] اگر براى خدا بودیم و نیّت کردیم و تصمیم گرفتیم و حرکت کردیم، خداى متعال اراده‌اش را در جهت پیشرفت ما قرار خواهد داد، آن وقت همه‌ى قوانین عالم با ما همراه خواهد شد. بدون این، ما مثل یک گروه دیگرى از مردم دنیا خواهیم بود. وقتى انسانى با خدا نیست، وقتى براى خدا کار نمیکند، حالا اسمش ایرانى باشد، چیز دیگرى باشد، اسمش مسلمان باشد، غیر مسلمان باشد، چه تفاوتى میکند؟ چه تضمینى هست که اگر کسى به فرض یک اعتقاد دینى‌اى هم به اسلام دارد، چهار تا عمل عبادى هم انجام میدهد، عزّت اسلامى هم با او باشد؟ کمااینکه دیدیم قرنها گذشت و عزّت اسلامى با ما نبود. همین الان مسلمینى [هستند] که اسمشان هم مسلمان است و در نهایتِ ذلّت دارند زندگى میکنند؛ کفّار بر اینها مسلّطند، آمریکا بر اینها مسلّط است، کارشناس‌هاى بى‌وفاى بى‌وجدانِ بى‌علاقه‌ى غربى بر اینها مسلّطند. اگر اسم اسلام کافى باشد، خب باید همه‌ى مسلمینِ اسمى، عزیز باشند؛ [امّا] مى‌بینیم که نیستند. آن چیزى که یک انسان را، یک مجموعه را عزیز میکند، اسلام واقعى است؛ یعنى تسلیم لله‌؛ اَلاِسلامُ هُوَ التَّسلیم.[9] و دین هم همین است؛ دین همان تسلیم است: اِنَّ الدّینَ عِن‌ـدَ اللهِ الاِسلام.[10] تسلیم شدن در مقابل خدا؛ وَمَن یَبتَغِ غَیرَ الاِسلامِ دینًا فَلَن یُقبَلَ مِنه؛[11] دین شما باید تسلیم شدن در مقابل خدا باشد؛ اگر این[طور] شد، و بزرگ ما، کوچک ما، معمّم ‌ما، نظامى ‌ما، افراد عادّى جامعه‌ی‌ ما، مسئولین ما ــ بخصوص مسئولین ــ واقعاً تسلیم خدا باشند و براى شهوات خودشان، براى خواستها و اغراض شخصى خودشان، بر تصمیمات خودشان شأنى نگذارند ــ البتّه انسان که به طور معمولى و طبیعى تبدیل به فرشته نمیشود؛ بالاخره شهوات و خواستهاى انسان بر انسانهاى معمولى، غیر از آن برگزیدگان بالا اثر میگذارند ــ این در خطّ‌مشى زندگى آنها اثر نگذارد و بخصوص در آنجاهایى که با سرنوشت یک جمعى یا با سرنوشت جامعه‌ى اسلامى سروکار دارد، تسلیم خدا باشند و اراده‌ى خدا را بر اراده‌ى خود، خواست خدا را بر خواست خود، اهداف الهى را بر اغراض شخصى خود غلبه بدهند، این[جور] اگر شد، همین عزّتى که خداى متعال به شماها، به مسلمین، به مردم ایران داد و این دوازده سیزده سال حقیقتاً گل سرسبد ملّتهاى دنیا شُدید ــ «کُنتُم خَیرَ اُمَّةٍ اُخرِجَت لِلنّاس»[12] شدید ــ و دشمنان هم به این اعتراف کردند و پیشرفتهاى زیادى کردید، ادامه پیدا خواهد کرد.
من قبلاً هم عرض کردم: اگر امروز، جهان اسلام در مورد این مسلمانان مظلوم حرکتی نکند، در آینده، هر مجموعه مسلمانی که در داخل اروپا، یا به شکل یک کشور، یا به شکل یک جمعیت بزرگ دریک کشور وجود داشته باشند، این خطر وجود دارد که در معرض چنین فشارهایی قرار گیرند. ما نسبت به مسلمانان بوسنی هرزگوین، به‌شدّت نگرانیم. آنها مسلمانند و برادران ما هستند. یک اقلیّت مظلوم، در میان مجموعه مخالف با اسلام در کشورهای گوناگون و در مقابل آنها، یک جمعیت مسلّح، متّکی به یک ارتش نیرومند، دارای سلاحهای پیشرفته و مدرن؛ همانهایی که سالهای متمادی، عراق را هم از لحاظ تجهیزات نظامی، علیه ما تجهیز میکردند؛ همین صربها، درمرکز یوگسلاوی سابق. ما البته در مورد این مسلمانان، وظایف خودمان را تا آن‌جا که توانستیم عمل کردیم. از طرف جمهوری اسلامی، از آنها پشتیبانیهای همه جانبه و همه نوع پشتیبانی شده است. ولی این کافی نیست. مسلمانانِ سراسر جهانِ اسلام باید کمک کنند. دشمنی با اسلام، یکی از مظاهرش این است و بالاترین مظاهرش، فشار بر جمهوری اسلامی است. همان‌طور که قرآن کریم بیان فرموده؛ و این حقیقتاً از معجزات قرآن است که فرمود: «وَلَنْ تَرْضی عَنْکَ الْیَهُودُ وَ لَا النَّصاری حَتّی تَتَّبِعَ مِلَّتُهُم[3] .» تا جامعه مسلمانان از اسلام دست برندارند، اینها راضی نمیشوند. مقصود این است که دشمن میخواهد آن روح اسلامی، آن احکام زنده اسلام و آن نیروی حیاتی اسلام در میان مسلمانان نباشد. البته آنها با یک عدّه مسلمانِ مرده بی‌اطّلاع از مبانی عالیه اسلام، ولو عامل به ظواهر مختصری از اسلام هم باشند، چندان کاری ندارند؛ دشمنی هم با آن ندارند. اما این‌که اسلام نیست! اسلامی اسلام است که پیغمبر آورد و قرآن فرمود که «کُنْتُم خَیْرَ اُمَّةٍ اُخْرِجَت للنّاس[4] .» آن اسلام نیست که عدّه‌ای بنشینند و تماشاگر حوادث عالم، یا تماشاگر مسائل درون جامعه خودشان باشند. مسلمانان بیدار، مسلمانان آگاه، مسلمانانی که نیروی خودشان رابرای بنای عالم، به شکل صحیح به کار میگیرند و مسلمانانی که از هیچ مانعی نمیترسند؛ این اسلام و این‌گونه مسلمانان مورد حداکثر بغض استکبار جهانیاند و ما در این چند سال، اِعمال این بغض را به انواع مختلف دیده‌ایم و امروز هم، بیشترین شکلش را در زمینه‌های مختلف فرهنگی و اقتصادی و سیاسی و تبلیغاتی، مشاهده میکنیم.

ابتنای اسلام بر عقل و ایمان و سنجش برنامه‌های آن با این دو

خب اسلام بر پایه‌ی عقل و ایمان است. کلّ برنامه‌های اسلامی را با عقل و ایمان باید سنجید و فهمید و عمل کرد. اینها نه عقل داشتند، نه ایمان. پیغمبر وارد این جامعه شد؛ یعنی این بیانات الهی را، وحی الهی را، کلام خدا را برای یک ‌چنین مردمی تلاوت کرد و توانست در طول مدّت سیزده سال ــ که سیزده سال زمانی [طولانی] نیست ــ از بین همین مردم، عمّار درست کند، ابوذر درست کند، …

قدرت دین و معارف الهی در ساختن انسان‌های شریف بی‌نظیر

… وارد کلاسی بشود که بچّه‌ها همه سربه‌هوا، بی‌هوش، بی‌توجّه، بی‌استعداد، بی‌علاقه‌ی به درس، بعد بتواند در ظرف مدّت معیّنی بچّه‌های شسته‌رُفته، آماده، باسواد، فهمیده تربیت کند؛ این را شما در نظر بگیرید، این را هزاران برابر کنید، میشود وضع بعثت پیغمبر و مکّه؛ یعنی قوّت اسلام، قوّت دین الهی، قوّت احکام و معارف الهی این‌قدر است که میتواند از آن‌چنان انسانهایی، آن‌چنان شرافتهای بی‌نظیری را به وجود بیاورد. ابوذر کم‌انسانی نیست. همین ابوذر در دوران جاهلیّت این‌جوری بود، عمّار یک جور دیگر، آن یکی یک جور دیگر.

برخورداری اسلام امروز از همان قوت تحول‌آفرین صدر اسلام

این حرف برای امروز ما مهم است. من میخواهم این ادّعا را بکنم، بگویم که امروز هم اسلام همین قوّت را دارد. امروز جوامع بشری به همان صفات مبتلا هستند منتها با ادبیّات دیگر، با شیوه‌ی دیگر؛ همان ظلم آن روز، امروز هم هست؛ آن تکبر، امروز هم هست؛ آن فساد، امروز هم هست.

توانایی اسلام و مؤمنان به آن در رهاندن دنیای امروز از فساد

اسلام همان اسلام است؛ این اسلام، میتواند دنیای امروز را از این رو به آن رو کند؛ میتواند. ما میتوانیم ــ ما، نه لزوماً من و شما ــ این طرف‌داران اسلام، معتقدان به اسلام، مؤمنان به اسلام میتوانند دنیا را از سراشیبی فساد به سمت ارتفاعات صلاح و نجات و شرافت بیرون بکشند؛ میتوانند از طرف جهنّم بکشند به طرف بهشت؛ امروز هم میشود. امروز هم میشود منتها یک شرط دارد: وَ لا تَهِنوا وَ لا تَحزَنوا وَ اَنتُمُ الاَعلَون؛ «اَنتُمُ الاَعلَون» یعنی همین: میتوانید دنیا را پشت‌ سر خودتان راه بیندازید؛ امّا کِی؟ «اِن کُنتُم مُؤمِنین»؛[6] ایمان لازم است. خب من و شما یک ایمانی داریم …

نمایاندن اسلام به‌عنوان ایستادگی، قدرت و عدالت‌خواهی به دست ملت ایران

من به شما عرض کنم، به توفیق الهی جمهوری اسلامی در حال پیشرفت است. کمبود زیاد داریم؛ اشاره کردند به گرد و غبار خوزستان؛[2] این یکی از کوچک‌ترین‌هایش است. کمبودهای بیشتری هم در کشور وجود دارد امّا کشور دارد جلو میرود، ‌دارد پیش میرود. ملّت ایران دارند روزبه‌روز برای اسلام آبرو درست میکنند، نشان میدهند که اسلام یعنی ایستادگی، اسلام یعنی قدرت، اسلام یعنی صدق و صفا، اسلام یعنی خیرخواهی و عدالت‌خواهی؛ اینها را ملّت ایران دارند بتدریج نشان میدهند. البتّه تحوّلات بزرگ در یک کشور به چشم نمی‌آید، چون تدریجی است، چون طولانی‌مدّت است ــ کوتاه‌مدّت نیست و در یک لحظه انجام نمیگیرد تا انسان ببیند؛ بتدریج انجام میگیرد ــ امّا من میخواهم عرض بکنم به توفیق الهی بتدریج جامعه پیشرفت میکند. نوجوانِ امروز نسبت به …

نگرش ائتلاف و همراهی به محیط زندگی، کار و تاریخ

اسلام محیط زندگی را، محیط کار را، محیط تاریخ را، محیط ائتلاف و همراهی و همفکری میداند. آنهایی که اهل دنبال‌گیری و تحقیق در قرآن هستند، تعبیر «زوجیّت» را، کلمه‌ی «زوج» را، «زوجیّت» را در قرآن دنبال کنند: سُبحانَ الَّذی خَلَقَ الاَزواجَ کُلَّها مِمّا تُنبِتُ الاَرضُ وَ مِن اَنفُسِهِم وَ مِمّا لا یَعلَمون؛[10] یعنی در همه‌چیز عالم مسئله‌ی همراهی، …