رفتن به محتوای اصلی

اصول اسلامی

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

مبانی و احکام بنیادین اسلام و پایبندی به آن‌ها در جامعه و سیاست.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در دیدار میهمانان خارجى مراسم چهلمین روز ارتحال حضرت امام خمینى (قدّس سرّه الشّریف)— ۱۳۶۸/۰۴/۲۲

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۳۹۰
۱۳۶۸۱۳۹۰

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

ماجرای زینب کبری را شنیده اید؛ عاریه گرفتنِ از ابورافع. ماجرای عقیل را شنیده اید که پیش حضرت آمد و چیزی خواست: «صاع من برّ»؛ یک مقدار سهمیه ی اضافه ی گندم خواست. بعد حضرت آن حدیده ی مُحمات - آهن گداخته - را برداشت و نزدیک او برد - البته به او نزد - و او را تهدید کرد و خواسته اش را نپذیرفت. عبدالله بن جعفر - برادرزاده و داماد حضرت؛ شوهر جناب زینب - خدمت حضرت آمد و گفت: یا امیرالمؤمنین! دستم تنگ است؛ مجبورم از وسایل زندگی ام بفروشم؛ چیزی به من کمک کن. حضرت قبول نکرد و فرمود: مگر به من بگویی عمویت برود دزدی کند و از مال مردم به تو بدهد. امیرالمؤمنین شاخص حکومت در یک جامعه ی پیشرفته، وسیع، متمدن و ثروتمند، مثل زمان ایشان نسبت به زمان پیغمبر را معین کرد. همه چیز پیش رفته بود. امیرالمؤمنین با رفتار خود خواست اثبات کند که در این وضعیت هم می شود همان اصول را زنده کرد. این، کار بزرگ امیرالمؤمنین است. اصل معنویت، اصل عدالت، اصل جهاد، اصل سازندگی مردم، اصل مدیریتهای شایسته و لایق و مؤمن - که زندگی امیرالمؤمنین پُر است از حوادث و قضایایی که شما مردم در طول سالهای متمادی از هر بخشی چیزهایی را به عنوان داستان و روایت و کلام امیرالمؤمنین می شنوید و شنیده اید - همه ی اینها نشان دهنده ی این حقیقت است؛ جمع بندی اش این است که امیرالمؤمنین می خواهد به دنیا نشان دهد که این اصول اسلامی در همه ی شرایط قابل پیاده شدن است. واقع قضیه هم همین است. چند روز قبل در جمعی گفتم اصول اسلامی شکل لباس امیرالمؤمنین نیست که اگر امیرالمؤمنین لنگ می بست یا پیراهن می پوشید، امروز لازم باشد ما هم همان کار را بکنیم؛ اصول اسلامی عبارت است از عدالت، توحید، انصاف با مردم، ارج نهادن به حقوق مردم، رسیدگی به حال ضعفا، ایستادگی در مقابل جبهه های ضداسلام و دین، پافشاری بر مبانی حق و اسلام و دفاع از حق و حقیقت. اینها در همه ی زمانها هم قابل پیاده شدن است. البته امروز وقتی ما این حرفها را می زنیم، در حقیقت از قله حرف می زنیم. چه کسی می تواند حتّی تصور کند که به امیرالمؤمنین شباهت پیدا کند؟ نه، هیچ کس شبیه امیرالمؤمنین نمی شود. امام سجاد که نوه ی امیرالمؤمنین بود و مقام عصمت داشت، وقتی به ایشان گفتند تو این قدر عبادت می کنی، فرمود عبادت ما کجا و عبادت علی کجا؟ یعنی امامِ عابد ِ سجاد می گوید من با علی قابل مقایسه نیستم. بین امام سجاد و بهترین عبّاد و زهّاد زمان ما هم هزاران فرسخ فاصله است. امیرالمؤمنین الگو و قله و جهت حرکت را نشان داد و شاخص را معین کرد؛ حالا به هرجا توانستیم برسیم. نظام اسلامی، نظام عدل و انصاف و رسیدگی به مردم و احترام به حقوق انسانها و مقابله ی با ظلم قوی به ضعیف است. مشکلات مهم بشر در طول تاریخ اینهاست. بشریت همیشه گرفتار این مشکلات بوده و هنوز هم گرفتار است. امروز شما ببینید، قلدرها و زورمندهای دنیا مدعی همه ی دنیا هستند. ملتها به خاطر همین زورگویی ها ضربه می خورند و زندگی هایشان سخت می شود. اسلام و منطق امیرالمؤمنین و منطق حکومت علوی مقابله ی با این چیزهاست؛ چه در داخل یک جامعه که زورمندی بخواهد ضعیفی را ببلعد، چه در سطح جهانی و بین المللی.
شاخص را معیّن کرد امیرالمؤمنین، شاخصِ حکومتِ در یک جامعۀ پیشرفته، وسیع، متمدن، ثروتمند مثل زمان امیرالمؤمنین؛ نسبت به زمان پیغمبر همه‌چیز پیش رفته بود. امیرالمؤمنین با رفتار خود خواست اثبات کند که در این وضعیت هم می‌شود همان اصول را احیا کرد و زنده کرد. این کارِ بزرگِ امیرالمؤمنین است. اصل معنویت، اصل عدالت، اصل جهاد، اصل سازندگی زندگی مردم، اصل مدیریت‌های شایسته و لایق و مؤمن که زندگی امیرالمؤمنین پُر است از این حوادث و قضایایی که شما از هر بخشی یک چیزهایی را به‌عنوان داستان و روایت و کلام امیرالمؤمنین می‌شنوید و شنیدید. در طول سال‌های متمادی همۀ مردم ما شنیدند اینها را، همۀ اینها نشان‌دهندۀ این حقیقت است، جمع‌بندی‌اش این است که امیرالمؤمنین می‌خواهد نشان بدهد به دنیا که این اصول اسلامی در همۀ شرایط قابل پیاده‌شدن است. واقع قضیه هم همین است. اصول اسلامی شکل لباس امیرالمؤمنین نیست که اگر امیرالمؤمنین لُنگ می‌بست یا پیراهن می‌پوشید، امروز لازم باشد ما هم همان کار را بکنیم؛ اصول اسلامی عبارت است از عدالت، از توحید، از انصاف با مردم، از ارج‌نهادن به حقوق مردم، از رسیدگی به حال ضعفا، از ایستادگی درمقابل جبهه‌های ضد اسلام و دین، از پافشاری بر مبانی حق و اسلام و دفاع از حق و حقیقت. اینها اصول اسلامی است. در همۀ زمان‌ها هم قابل پیاده‌شدن است.

اصول اسلامی یعنی عدالت، توحید، انصاف و دفاع از حق، نه شکل ظاهری زندگی امیرالمؤمنین

… چیزهایی را به عنوان داستان و روایت و کلام امیرالمؤمنین می شنوید و شنیده اید - همه ی اینها نشان دهنده ی این حقیقت است؛ جمع بندی اش این است که امیرالمؤمنین می خواهد به دنیا نشان دهد که این اصول اسلامی در همه ی شرایط قابل پیاده شدن است. واقع قضیه هم همین است. چند روز قبل در جمعی گفتم اصول اسلامی شکل لباس امیرالمؤمنین نیست که اگر امیرالمؤمنین لنگ می بست یا پیراهن می پوشید، امروز لازم باشد ما هم همان کار را بکنیم؛ اصول اسلامی عبارت است از عدالت، توحید، انصاف با مردم، ارج نهادن به حقوق مردم، رسیدگی به حال ضعفا، ایستادگی در مقابل جبهه های ضداسلام و دین، پافشاری بر مبانی حق و اسلام و دفاع از حق و حقیقت. اینها در همه ی زمانها هم قابل پیاده شدن است. البته امروز وقتی ما این حرفها را می زنیم، در حقیقت از قله حرف می زنیم. چه کسی می تواند حتّی تصور کند که به امیرالمؤمنین شباهت پیدا کند؟ نه، هیچ کس شبیه امیرالمؤمنین نمی شود. امام سجاد که نوه ی امیرالمؤمنین بود و مقام عصمت داشت، وقتی به ایشان گفتند تو این قدر …

عدالت و توحید و انصاف و دفاع از حق، نه شکل لباس، و اجراپذیر در همهٔ زمان‌ها

… امیرالمؤمنین می‌شنوید و شنیدید. در طول سال‌های متمادی همۀ مردم ما شنیدند اینها را، همۀ اینها نشان‌دهندۀ این حقیقت است، جمع‌بندی‌اش این است که امیرالمؤمنین می‌خواهد نشان بدهد به دنیا که این اصول اسلامی در همۀ شرایط قابل پیاده‌شدن است. واقع قضیه هم همین است. اصول اسلامی شکل لباس امیرالمؤمنین نیست که اگر امیرالمؤمنین لُنگ می‌بست یا پیراهن می‌پوشید، امروز لازم باشد ما هم همان کار را بکنیم؛ اصول اسلامی عبارت است از عدالت، از توحید، از انصاف با مردم، از ارج‌نهادن به حقوق مردم، از رسیدگی به حال ضعفا، از ایستادگی درمقابل جبهه‌های ضد اسلام و دین، از پافشاری بر مبانی حق و اسلام و دفاع از حق و حقیقت. اینها اصول اسلامی است. در همۀ زمان‌ها هم قابل پیاده‌شدن است.

لزوم ابتنای تغییر و نوسازی سازوکارها بر اصول اسلامی

البته همین تغییر هم باید متکی به اصول باشد. همین نگاهِ دوباره و نوسازی و بازسازی هم بایستی ناظر به اصول باشد؛ برگرفته و برخاسته‌ی از اصول اسلامی باشد. مثلاً فرض بفرمائید شایسته‌سالاری. احساس بشود که شایسته‌سالاری، به این شکل، بهتر تحقق پیدا میکند؛ یا عدالت، به این شکل، بهتر تحقق پیدا میکند.

نهی از تبری از احکام و اهداف اسلامی برای راضی کردن دشمنان

مسلمین، بخصوص جوامعى که نسیم آزادى و قیام لِلّه‌ بر آن وزیده، و بالاخص علما و روشنفکران و پیشگامان آنان باید مراقب باشند که در این دام نیفتند؛ از عنوان بنیادگرایى نترسند؛ از تهمت ارتجاع و سنّت‌گرایى آشفته نشوند؛ براى راضى کردن دشمنان خبیث و حسابگر، از اصل اسلامى خود، از احکام نورانى اسلام، از تصریح به هدفهاى جامعه‌ى دینى و نظام توحیدى تبرّى نجویند و به سخن خدا گوش فرا دهند که: «وَلَن تَرضیٰ عَنکَ الیَهودُ وَلَا النَّصٰریٰ حَتّیٰ تَتَّبِعَ مِلَّتَهُم»[22] و «قُل یًّـاَهلَ الکِتٰبِ هَل تَنقِمونَ مِنّآ اِلّآ اَن ءامَنّا بِاللهِ وَمآ اُنزِلَ اِلَینا وَمآ اُنزِلَ مِن قَبلُ وَاَنَّ اَکثَرَکُم فٰسِقون»[23] و «فَلَعَلَّکَ تارِکٌ بَعضَ ما یوحیًّ اِلَیکَ وَ ضآئِقٌ بِهٖ صَدرُکَ اَن یَقولوا لَولآ اُنزِلَ عَلَیهِ کَنزٌ اَوجآءَ مَعَهُۥ مَلَک»[24] و «وَ ما نَقَموا مِنهُم اِلّآ اَن یُؤمِنوا بِاللهِ العَزیزِ الحَمید».[25]

رد تغییر سیاست‌ها به سلیقه، منفعت شخصی یا بقای در قدرت

… در کشور حاکم باشد، یک روز دیگر به اقتضای نیازها، یک سیاست دیگر؛ منتها هر دو باید از اسلام گرفته شده باشد. این تغییر هم بایستی مبتنی باشد بر اصول اسلامی. سیاست دیپلماسی ما ممکن است در یک شرائطی تغییر پیدا کند، لیکن این تغییر هم باید بر اساس اصول اسلامی باشد. اینجور نیست که اگر چنانچه کسی سلیقه‌اش اینجور است، یا منفعت شخصیاش اینجور است، یا بقایش در مسند قدرت اینجور اقتضاء میکند، حق داشته باشد که این سیاست را یا این خط را تغییر دهد؛ نه، لازم است بر طبق معیارها باشد. البته در خود قانون اساسی تضمینهای لازم برای این معنا هم پیش‌بینی شده است.

پایبندی به اصول اسلامی علت انتقاد اروپا و مایهٔ افتخار ایران

… درک که قطع میکنید! اگر انتقادی هست، ما از شما انتقاد داریم. اسم این گفتگوها، از اوّل غلط بود. من از اوّل هم میگفتم که بگویید این گفتگوها، انتقاد دو طرفه است. اگر انتقادات، انتقاد دوطرفه است، ما بیشتر از شما انتقاد داریم، تا شما از ما. شما چه انتقادی دارید؟ انتقاد شما به این است که چرا ما به اصول اسلامی خود پایبندیم! این، افتخار ماست. ببینید دشمنان ملت ایران، چقدر وقیح ، ظالم، غیرمنصف، پررو و بددلند! دشمنان جمهوری اسلامی، این گونه‌اند.البته ملت ایران که بزرگتر از این دشمنیها را دیده است، مثل کوه ایستاده است.

تضمین سعادت انسان و کم‌رنگ شدن آن به دست استعمار

… صهیونیستى با جنجال و هوچیگرى، ما را به بنیادگرایى نسبت میدهند؛ درحالی‌که ما بنیادگرایى را اگر به معناى بازگشت به اصول و بنیادهاى اسلامى است، بزرگ‌ترین افتخار خودمان میدانیم و مسلمانان در هیچ نقطه‌ی عالم، از نام اصول‌گرا و بنیادگرا باید تحاشى[3] نکنند. اصول مقدّس اسلام، تضمین‌کننده‌ی سعادت انسان است. دست استعمار، اصول را در زندگى ما کم‌رنگ و ضعیف کرد. ما افتخار میکنیم که به اصول اسلامى و قرآنى برگردیم.همچنین رسانه‌هاى صهیونیستى و دستگاه‌هاى استعمارى عالم، جمهورى اسلامى را به صدور انقلاب منسوب میکنند. مقصود از صدور انقلاب چیست؟ اگر صدور انقلاب به معناى صدور موادّ منفجره و ایجاد جنجال و اغتشاش در میان ملّتها و کشورهاى دیگر است، این تهمت از دامان جمهورى اسلامى بکلّى دور است. به این معنا، صادر کردن شر و فساد، متعلّق به آمریکا و دستگاه‌هاى جاسوسى و مخرّب …