این حرف یک عارف است. نَفَس، نَفَسِ یک عارف است. راست هم میگوید مسلمانی، اصلاً اسلام، یعنی تسلیم در مقابل پروردگار و محو شدن در اوامر او ولو فروتر از پایهی عرفان و معرفت. این با تزویر و ریا که شرک است، نمی سازد.توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
دین اسلام و آموزهها و احکام آن در زندگی فردی و اجتماعی.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در نشست سهجانبه با شهید مطهری و دکتر شریعتی— ۱۳۵۵/۱۰/۱۰
سیر زمانی
از ۱۳۵۵ تا ۱۴۰۴۱۳۵۵۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۷۹همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
برادرها! ما باید با خدا باشیم تا خداى متعال به ما کمک کند: مَن کانَ للهِ کانَ اللهُ لَه.[8] اگر براى خدا بودیم و نیّت کردیم و تصمیم گرفتیم و حرکت کردیم، خداى متعال ارادهاش را در جهت پیشرفت ما قرار خواهد داد، آن وقت همهى قوانین عالم با ما همراه خواهد شد. بدون این، ما مثل یک گروه دیگرى از مردم دنیا خواهیم بود. وقتى انسانى با خدا نیست، وقتى براى خدا کار نمیکند، حالا اسمش ایرانى باشد، چیز دیگرى باشد، اسمش مسلمان باشد، غیر مسلمان باشد، چه تفاوتى میکند؟ چه تضمینى هست که اگر کسى به فرض یک اعتقاد دینىاى هم به اسلام دارد، چهار تا عمل عبادى هم انجام میدهد، عزّت اسلامى هم با او باشد؟ کمااینکه دیدیم قرنها گذشت و عزّت اسلامى با ما نبود. همین الان مسلمینى [هستند] که اسمشان هم مسلمان است و در نهایتِ ذلّت دارند زندگى میکنند؛ کفّار بر اینها مسلّطند، آمریکا بر اینها مسلّط است، کارشناسهاى بىوفاى بىوجدانِ بىعلاقهى غربى بر اینها مسلّطند. اگر اسم اسلام کافى باشد، خب باید همهى مسلمینِ اسمى، عزیز باشند؛ [امّا] مىبینیم که نیستند. آن چیزى که یک انسان را، یک مجموعه را عزیز میکند، اسلام واقعى است؛ یعنى تسلیم لله؛ اَلاِسلامُ هُوَ التَّسلیم.[9] و دین هم همین است؛ دین همان تسلیم است: اِنَّ الدّینَ عِنـدَ اللهِ الاِسلام.[10] تسلیم شدن در مقابل خدا؛ وَمَن یَبتَغِ غَیرَ الاِسلامِ دینًا فَلَن یُقبَلَ مِنه؛[11] دین شما باید تسلیم شدن در مقابل خدا باشد؛ اگر این[طور] شد، و بزرگ ما، کوچک ما، معمّم ما، نظامى ما، افراد عادّى جامعهی ما، مسئولین ما ــ بخصوص مسئولین ــ واقعاً تسلیم خدا باشند و براى شهوات خودشان، براى خواستها و اغراض شخصى خودشان، بر تصمیمات خودشان شأنى نگذارند ــ البتّه انسان که به طور معمولى و طبیعى تبدیل به فرشته نمیشود؛ بالاخره شهوات و خواستهاى انسان بر انسانهاى معمولى، غیر از آن برگزیدگان بالا اثر میگذارند ــ این در خطّمشى زندگى آنها اثر نگذارد و بخصوص در آنجاهایى که با سرنوشت یک جمعى یا با سرنوشت جامعهى اسلامى سروکار دارد، تسلیم خدا باشند و ارادهى خدا را بر ارادهى خود، خواست خدا را بر خواست خود، اهداف الهى را بر اغراض شخصى خود غلبه بدهند، این[جور] اگر شد، همین عزّتى که خداى متعال به شماها، به مسلمین، به مردم ایران داد و این دوازده سیزده سال حقیقتاً گل سرسبد ملّتهاى دنیا شُدید ــ «کُنتُم خَیرَ اُمَّةٍ اُخرِجَت لِلنّاس»[12] شدید ــ و دشمنان هم به این اعتراف کردند و پیشرفتهاى زیادى کردید، ادامه پیدا خواهد کرد.من قبلاً هم عرض کردم: اگر امروز، جهان اسلام در مورد این مسلمانان مظلوم حرکتی نکند، در آینده، هر مجموعه مسلمانی که در داخل اروپا، یا به شکل یک کشور، یا به شکل یک جمعیت بزرگ دریک کشور وجود داشته باشند، این خطر وجود دارد که در معرض چنین فشارهایی قرار گیرند. ما نسبت به مسلمانان بوسنی هرزگوین، بهشدّت نگرانیم. آنها مسلمانند و برادران ما هستند. یک اقلیّت مظلوم، در میان مجموعه مخالف با اسلام در کشورهای گوناگون و در مقابل آنها، یک جمعیت مسلّح، متّکی به یک ارتش نیرومند، دارای سلاحهای پیشرفته و مدرن؛ همانهایی که سالهای متمادی، عراق را هم از لحاظ تجهیزات نظامی، علیه ما تجهیز میکردند؛ همین صربها، درمرکز یوگسلاوی سابق. ما البته در مورد این مسلمانان، وظایف خودمان را تا آنجا که توانستیم عمل کردیم. از طرف جمهوری اسلامی، از آنها پشتیبانیهای همه جانبه و همه نوع پشتیبانی شده است. ولی این کافی نیست. مسلمانانِ سراسر جهانِ اسلام باید کمک کنند. دشمنی با اسلام، یکی از مظاهرش این است و بالاترین مظاهرش، فشار بر جمهوری اسلامی است. همانطور که قرآن کریم بیان فرموده؛ و این حقیقتاً از معجزات قرآن است که فرمود: «وَلَنْ تَرْضی عَنْکَ الْیَهُودُ وَ لَا النَّصاری حَتّی تَتَّبِعَ مِلَّتُهُم[3] .» تا جامعه مسلمانان از اسلام دست برندارند، اینها راضی نمیشوند. مقصود این است که دشمن میخواهد آن روح اسلامی، آن احکام زنده اسلام و آن نیروی حیاتی اسلام در میان مسلمانان نباشد. البته آنها با یک عدّه مسلمانِ مرده بیاطّلاع از مبانی عالیه اسلام، ولو عامل به ظواهر مختصری از اسلام هم باشند، چندان کاری ندارند؛ دشمنی هم با آن ندارند. اما اینکه اسلام نیست! اسلامی اسلام است که پیغمبر آورد و قرآن فرمود که «کُنْتُم خَیْرَ اُمَّةٍ اُخْرِجَت للنّاس[4] .» آن اسلام نیست که عدّهای بنشینند و تماشاگر حوادث عالم، یا تماشاگر مسائل درون جامعه خودشان باشند. مسلمانان بیدار، مسلمانان آگاه، مسلمانانی که نیروی خودشان رابرای بنای عالم، به شکل صحیح به کار میگیرند و مسلمانانی که از هیچ مانعی نمیترسند؛ این اسلام و اینگونه مسلمانان مورد حداکثر بغض استکبار جهانیاند و ما در این چند سال، اِعمال این بغض را به انواع مختلف دیدهایم و امروز هم، بیشترین شکلش را در زمینههای مختلف فرهنگی و اقتصادی و سیاسی و تبلیغاتی، مشاهده میکنیم.شاهدها (۲۲ پاراگراف)
اسلام به معنای بنای نظام اجتماعی تأمینکنندهٔ سعادت دنیا و آخرت
… بود، مقایسه کنیم، آنوقت میبینیم که این نظام بسیار با توفیق توانست در این میدان حرکت کند و این انقلاب حقیقتاً کارآیی نشان داد و مردم همین را میخواستند. آنوقت بروند بنشینند بگویند که مردم نمیدانستند چه میخواهند! نخیر؛ مردم میدانستند. مردم اسلام را میخواستند. اسلام، فقط نماز خواندن و سجده کردن نیست - آنها هم جزو اسلام است - اسلام یعنی بنای یک نظام اجتماعی و یک زندگی عمومی برای یک ملت، بر پایههای مستحکمی که میتواند سعادت دنیا و آخرت آنها را تأمین کند. میتواند علم و پیشرفت و صنعت و ثروت و رفاه و عزّت بینالمللی و همه چیز را برای آنها فراهم کند. مردم دنبال این بودند.جذابیت پیام اسلام بهعنوان پیام عدالت و نجات انسانها
امروز پیام اسلام، پیام جذّابی است؛ پیام ما، پیام عدالت است؛ پیام ما، پیام نجات انسانها است، نجات جوانها است. ما وقتی اسم جوان را میآوریم، فقط به جوانهای جامعهی خودمان نگاه نمیکنیم؛ امروز نسل جوان در دنیا غرق در بدبختی و نابسامانی است. رنجها، فشارهای روحی، فشارهای عصبی، ابهام آینده، امروز نسلهای جوان را در سرتاسر دنیا بر اثر دوری از معنویّت در زیر فشار قرار میدهد. …لزوم تقویت گسترش اسلام در همهٔ زمینههای زندگی و گرفتن نظر اسلام از منابع
یکی از نقاط قوّتی که باید بر روی آن زیاد تکیه کرد، گسترش اسلام در همه زمینههای زندگی است. این مسأله بسیار مهمی است. همین چیزی که در قانون اساسی ما وجود دارد و امروز مبنا و قرار اصلی حکومت ماست - که همه چیز از منبع اسلام سرچشمه میگیرد - این را باید تقویت کرد. البته تقویت این نقطه قوّت، با تبلیغات و گفتن و اصرار ورزیدن و مجاهدت کردن برای اینکه نتوانند آن را از بین ببرند یا مخدوش کنند، تا حدود زیادی حاصل میشود؛ اما مجاهدت فقط این نیست. باید در میدانهای عظیم زندگی، نظرات و فتاوای اسلام از میان آثار اسلامی گرفته شود. …توانایی کامل در پاسخگویی به نیازها و پرسشهای جامعهٔ بشری
با توجّه به نشانههای روبهگسترش بیداری اسلامی در میان ملّتهای مسلمان، اسلام توانایی کامل در پاسخگویی به نیازها و پرسشهای جامعهی بشری را دارد. علما و روشنفکران اسلامی باید ضمن پرهیز کامل از خودباختگی در برابر افکار و ایدههای غربی، بینش اصیل اسلامی را به ذهنهای پرسشگر جهان امروز ارائه کنند.عزت یافتن کشور به برکت اسلام و ایمان دینی مردم
… نفیس از اینجا بردند، هر کدامشان در بانکهای خارجی میلیاردها دلار موجودی ثروتشان بود. این مملکت، مسؤولانش دزد و فاسد و ثروتمندترین افراد بودند؛ سیاستش در دست امریکای خائن و جنایتکار و دشمن بود؛ منابعش در اختیار کسانی که غارتگران ثروتهای ملتها هستند، بود. این کشور را اسلام عزیز کرد؛ این کشور را دین، ایمان دینی مردم و انگیزه معنوی این میلیونهای عظیم توانست به اینجا برساند.بخشیدن قدرت «نه» گفتن به سلطهگران به ملت و دولت
اسلام به این ملت و این دولت این قدرت را بخشید که بتوانند در مقابل سلطهگران متنفّذ در همه جای عالم، «نه» بگویند و پشت در نگهشان دارند. کسانی که سعی کنند این حالت امتناع را از این مردم بگیرند، به این مردم خیانت میکنند. این ملت و این جوانان، همان کسانی هستند که در این بیستویک سال حماسه آفریدند. کسانی که بخواهند این حماسهها را در چشم مردم کوچک کنند یا از یاد مردم ببرند، به این مردم خیانت …بخشیدن علم، رفاه، عزت و آرامش به انسان در کنار هم
… مارکسیسم بود که آن طور شکست خورد و نابود شد. مکاتب غربی نیز همین طورند؛ درماندهاند. دلیل درماندگیشان این است که در غرب علم هست، پول هست، قدرت نظامی هست؛ سعادت نیست؛ سکینه و طمأنینه نیست؛ آرامش معنوی نیست. پس آن نسخه، نسخه ناکامی است؛ نسخه شکستخوردهای است. اما قرآن و آیین اسلام، به انسان، هم علم میدهد، هم رفاه میدهد، هم عزّت میدهد، هم سکینه میدهد: «هو الّذی انزل السّکینة فی قلوب المؤمنین لیزدادوا ایمانا مع ایمانهم»؛[2] «فانزل اللَّه سکینته علی رسوله و علی المؤمنین و الزمهم کلمة التّقوی».[3] علاوه بر لذّت دنیوی، رفاه مادّی و قدرت علمی، سکینه و طمأنینه میدهد و آرامش میبخشد؛ و این در تاریخ تجربه شده است؛ امروز هم قابل تجربه شدن است. در ایران اسلامی، ما یک قدم کوچکش را برداشتیم؛ آثارش را هم مشاهده کردیم؛ برکاتش را هم دیدیم؛ و هرچه جلوتر برویم، بیشتر خواهد شد. امروز علاج امت اسلامی این است؛ مقدّمه و صراط مستقیمش همین قرآن کریم است.تشنگی و اشتیاق بشریت امروز به پیام توحید، معنویت، عدالت و کرامت انسان
… - در هر کجای دنیا - از ابزارهای حیوانی و سبع گونه بیشتر استفاده کنند برای سرکوب کردن احساسات انسانی، برای به تسخیر کشیدن انسانها - که ظلم قدرتها به بشر، به این ترتیب آشکارتر شود - جا برای شناسایی نور اسلام بیشتر باز خواهد شد و انسانها بیشتر تشنه خواهند شد. امروز ما آثار تشنگی بشریّت را به پیام اسلام - که پیام توحید است، پیام معنویت است، پیام عدالت است، پیام کرامت انسان است - احساس میکنیم؛ انسانها مشتاقند.اسلام با ایمان و آرامش و راه ادارهٔ زندگی، سخن نو ایران برای دنیا
… من! امروز ملت ایران و نظام جمهوری اسلامی برای دنیا سخن نو دارد. امروز کمر دنیا در زیر بار تحمیلهای سیاسی و اقتصادی قدرتهای بزرگ خم شده و حرفهای تکراریای که در دنیا گفته میشود، ملتهایی را که از فشار و قدرت متمرکز استکبار رنج میبرند، بهکلّی مأیوس کرده است. سخن نو، سخن اسلام است؛ اسلامی که برای ادارهی زندگی انسانهاست. در پیام اسلام، هم ایمان و باور دینی، هم اطمینان، هم آرامش روانی و هم راه روشنی برای ادارهی زندگی انسانها نهفته است. لذا شما میبینید که ملتهای مسلمان و حتّی بعضی از ملتهای غیرمسلمان، امروز به نام امام و انقلاب و نظام اسلامی میبالند و عشق میورزند. این حقیقت روشنی است که وجود دارد.تمسک به اسلام راه پیشرفت مادی، سعادت معنوی و مقابله با غرب
تهاجم همهجانبهی غرب به کشورهای اسلامی به منظور جلوگیری از یکپارچگی امّت اسلامی انجام میشود؛ لذا حفظ منافع ملّی کشورهای اسلامی و رسیدن این کشورها به پیشرفت مادّی و سعادت معنوی و مقابله با تهاجم غرب، با تمسّک به اسلام امکانپذیر است.دین، عشق و ایمان مردم ایران و پایبندی ملت به آن
… شاید مثلاً ده میلیون، پانزده میلیون نفر عضو بودند. اعضای حزب کمونیست همیشه از امتیازاتی برخوردار بودند؛ بنابراین میتوان حدس زد که در بین همان جمعیت هم آنچه برای آنها در درجه اول اهمیت قرار داشت، امتیازات بود؛ لذا مارکسیزم به عنوان یک دین برایشان مطرح نبود. اسلام، دین مردم و عشق مردم و ایمان مردم است. اسلام همان چیزی است که این ملت بزرگ برای خاطر آن، عزیزان و پارههای تن و جگرگوشههایشان را به میدان فرستادند و وقتی جسد آغشته به خون آنها برگشت، برایشان گریه نکردند و خدا را شکر کردند! آیا شما از اینگونه مادران و پدران سراغ ندارید و ندیدهاید؟ هر یک از ما شاید صدها مورد از این قبیل را دیدهایم. البته بنده هزاران مورد از این قبیل را از نزدیک دیدهام. امروز هم که پدر و مادر چهار شهید پیش ما میآیند، اگر از برخی از ناهنجاریها گله هم داشته …پیدا کردن جای پیام اسلام در زندگی بشر در آینده با پیشرفت فهم و دانش او
درست است که بشریت، تا امروز توفیق پیدا نکرده است که این پیام را بهطور کامل در همه ابعادش در زندگی خود پیاده کند؛ ولیکن بیگمان حرکت تعالی و ترقّی انسان، یک روز به اینجا خواهد رسید. این یک نقطه اوج و یک تعالی برای انسان است. با فرض اینکه فکر و فهم بشریت و ادراکات عالی و دانش او رو به پیشرفت است و پیام اسلام، هم زنده است، شکّی نیست که یک روز این پیام، جای خود را در زندگی جامعه بشری پیدا خواهد کرد. حقّانیت پیام نبوی، حقّانیت توحید اسلام، درس اسلام برای زندگی و راه اسلام برای سعادت و پیشرفت انسان، بشر را به آن نقطهای خواهد رساند که این جاده روشن و هموار را پیدا کند و در آن قدم بگذارد و پیش برود و تعالی و تکامل خود را بیابد.کشتی نجات بشر در دریای مادیگری و نجات ملت ایران با پیروی از آن
امروز انقلاب اسلامی یک فرصت دوباره است که به بشریّت داده شده است؛ این بیداری اسلامی یک فرصت دوباره است؛ از این فرصتها در طول تاریخ پیش آمده است؛ منتها کم؛ در طول تاریخ اسلام، باز هم کمتر؛ این یک فرصت است. در دریای متلاطمی از امواج گوناگون مادّی و نابودی ارزشهای اخلاقی و معنوی، ناگهان این کشتیِ مستقرّ ثابتِ سفینهی نجات -کشتی اسلامی- با ناخداییِ اسلام، با رهبری قرآن ظاهر میشود، انسانها را به سمت خودش دعوت میکند. بحث یک حادثهی کوچک هم نیست؛ یک ملّت به این کشتی نجات چسبیدند و ملّتهای دیگر دیدند که چگونه یک ملّت میتواند از زیر بار حکومت زور، حکومت فساد، وابستگی، دنبالهروی طاغوتهای عالم و مستکبران عالم با پیروی از سفینهی نجات اسلام نجات پیدا کند. عزیزان من! امروز این جوری است؛ همه بدانند، جوانها بخصوص بیشتر توجّه کنند! امروز آوازهی انقلاب، نشانهها و انعکاسهای بسیار مؤثّر و کارآمد فریاد انقلاب در دنیا بسیار عمیق شده است؛ البتّه از مخالفین که از فریاد اسلام به وحشت افتادهاند، انتظار نیست که در تبلیغاتشان این …تأکید بر کمک به ملتهای ضعیف برای دستیابی به حقوقشان
اسلام بر کمک به ملّتهای ضعیف به منظور دستیابی به حقوق خود تأکید کرده است و این نیازمند اقدام جدّی، عالمانه، هوشمندانه و برنامهریزیشده است.بیداری ملت به دست اسلام و نشان دادن توان ایستادن روی پای خود
اسلام، ملت و جوانهای ما را بیدار کرد. اسلام، اوّلاً نشان داد که اگر ملت اراده کند روی پای خود بایستد و امور خود را اصلاح کند، میتواند؛ ثانیاً چشم مردم را هم باز کرد تا بفهمند کسانی که بر سرنوشت کشور حاکمند، از مردم منقطع و جدایند. این را مردم حس کردند و دیدند. کسی که میخواهد حکومت کند، یا باید به مردم متّکی باشد، یا باید به بیگانه متّکی باشد، یا باید به زورگویی و شمشیرِ خود متّکی باشد. آنها به مردم که متّکی نبودند، به بیگانه متّکی بودند؛ بیگانه هم به آنها کمک میکرد که به زور و شمشیر …هدایت تدریجی بشر برای خروج از ظلمات شرک، جهل، ستم و فساد اخلاقی
… در مقابل بشر گذاشت؛ «هوالّذی یصلّی علیکم و ملائکته لیخرجکم من الظّلمات الی النّور»[1] . بعثت برای این است که انسانها را از ظلمات خارج و به نور هدایت کند. این ظلمات شامل همه تاریکیهایی است که در سطح جهان، در فضای زندگی انسانها و در همه تاریخ به وجود میآید؛ ظلمات شرک و کفر، ظلمات جهل و حیرت، ظلمات ستم و بیعدالتی و تبعیض، ظلمات دوری از اخلاق اسلامی و آلوده شدن به لجنزار فساد اخلاقی، ظلمات برادرکشی، ظلمات بدفهمی و کج فهمی و انواع و اقسام تاریکیها. اسلام انسانها را برای خروج از این ظلمتها هدایت میکند و بتدریج بشر با فراگیری، با حرکت، با تصمیم، با درست اندیشیدن و موانع را شناختن، این راه را پیدا خواهد کرد.امکان عرضهٔ پیام اسلام بهعنوان راه نجات انسانیت مظلوم و حیرتزده
… است. لذا وظیفه سیاستمداران مسلمان، امروز بسیار سنگین است؛ وظیفه علمای اسلام، بسیار سنگین است؛ وظیفه روشنفکران و هنرمندان و نویسندگان و ادیبان مسلمان، بسیار سنگین است؛ وظیفه آحاد مردمی که در کشورهای اسلامی میتوانند در محیط خود اثر بگذارند، بسیار سنگین است. امروز روزی است که میشود در مقابل جهان، در مقابل انسانیّت مظلوم و انسان حیرت زده، پیام اسلام را بر سر دست گرفت و گفت: این است راه نجات شما؛ اینها واقعیات است.شدنی شدن امور بهظاهر محال در سایهٔ معرفت به اسلام و عمل به آن
در سایه معرفت به اسلام و عمل به آن، بسیاری از چیزها که امروز ممکن است به چشمهایی محال و دشوار بیاید، هم شدنی است، هم وقتی که در عمل تحقّق پیدا کرد، دیده خواهد شد که آنقدر هم دشوار و غیرعملی نبود.در اختیار داشتن اسلام سالم و متکی به منابع متقن
… فکری چیست؟ به طور کوتاه و خلاصه از اینجا باید شروع کنیم و ببینیم که آن خطوط اصلىِ تلقّی و بینش اسلام از کائنات، از عالم و از انسان چیست. البته این مخصوص اسلام هم نیست. همه ادیان - اگر تحریف نشده باشند - در مبنای صحیح و ریشه اصلىِ خودشان همین بینش را دارند. اسلامِ سالم و دست نخورده و متّکی به منابع متقن، در اختیار ماست. بقیه ادیان ممکن است این خصوصیات را نداشته باشند.نشان دادن عملی برابری همه در برابر قانون
… کن؛ حکم قضایی صادر کن. به رهبری هم میگوید با ملاحظه این جهات، عفو کن. این مافوقِقانون حرکت کردن نیست؛ این متن و مُرّ قانون است. قانون برای همه یکسان است. برای کسانی که گرههایی را باز کنند، راههایی را بگشایند و مشکلاتی را حل نمایند، مسؤولیتهایی وجود دارد. آنجایی که قانون در میان است، همه یکسانند. این امر بسیار مهمّی در اسلام است. دیگران هم ادّعای این را میکنند، اما اسلام این را در عمل نشان داده است. ما دنبال آن هستیم؛ ما این تصویر زیبا در ذهنمان است.گسترش نور اسلام به وسیلهٔ پیامبر (ص) با مدد الهی و مبارزات مردمی
… آن زمان است -چه در ایران آن روز، چه در امپراتوری روم آن روز- حکومت اشرافیگیری و حکومت غیرمردمی و حکومت شمشیر بیمنطق و حکومت جهالت و فساد بود. حکومتهای کوچکتر هم -مثل آنچه که در جزیرةالعرب بود- از آنها بدتر بودند و مجموعاً جاهلیتی دنیا را فرا گرفته بود. در این میان، نور اسلام به وسیله پیامبر خدا و با مدد الهی و مبارزات عظیم و توانفرسای مردمی توانست اوّل یک منطقه از جزیرةالعرب را روشن کند و بعد بتدریج گسترش یابد و شعاع آن همه جا را فرا گیرد. وقتی پیامبر از دنیا میرفت، این حکومت، حکومت مستقری بود که میتوانست الگوی همه بشریت در طول تاریخ باشد؛ و اگر آن حکومت با همان جهت ادامه پیدا میکرد، بدون تردید تاریخ عوض میشد؛ یعنی آنچه که بنا بود در قرنها بعد از آن -در زمان ظهور امام زمان در وضعیت فعلی- پدید …جامعیت و یکبعدی نبودن دین اسلام
اسلام دین جامعی است؛ دین یک بعدی نیست. آنجایی که حکومت اسلام در مقابل زور و تجاوز و اغتشاش و تعدّی از قانون قرار میگیرد، بایستی با قدرت، با قاطعیت، با خشونت - از اسم خشونت که نباید ترسید - رفتار کند؛ اما آنجایی که در مقابل آحاد مردم و برای کمک به مردم است، نه؛ آنجا رفتار عمومی حکومت اسلامی با …