رفتن به محتوای اصلی

یحیی بن ام طویلشخص

نام‌های دیگر: یحیی‌بن‌ام‌طویل، یحیی‌بن‌ام‌الطویل، یحیی بن ام الطویل

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

از یاران نزدیک امام سجاد (ع) و برائت آشکار او از جریان حاکم زمان خود.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در مراسم افتتاحیه‌ کنگره جهانى حضرت رضا (علیه‌السلام) در مشهد— ۱۳۶۵/۰۴/۲۸

شاهدها (۱۳ پاراگراف)

جوان شجاع و مخلص که پیروان بنی‌امیه را کافر و مشرک می‌خواند

یحیی‌بن‌امِّ‌الطویل از جوان‌های بسیار شجاع و مخلص نسبت به اهل‌بیت بود. همواره به کوفه می‌رفت و مردم را جمع می‌کرد و فریاد می‌کشید: «ای مردم! (مردمی که دنباله‌روِ حکومت بنی‌امیه بودند) ما به شما کافر هستیم. ما شما را قبول نداریم، تا وقتی‌که شما به خدا ایمان بیاورید.» از این سخن چنین برمی‌آید که او مردم را مشرک می‌دانست و آنان را به مشرک و کافر خطاب می‌کرد. این‌چنین جلوه‌های تعرضی در زندگی حضرت سجاد (ع) و یارانش مشاهده می‌شود. پاسدار اسلام، ش12

اعلام بیزاری از آل مروان و لعن دشنام‌دهندگان علی (ع) در کناسهٔ کوفه

… و برکتی که عبدالملک مروان برای عالم اسلام به‌وجود آورده، حرف می‌زد؛ ببینید عبدالملک برای شما چه کرد، چنین کرد، چنان کرد. این صدا می‌زد: «اِنَّا بُرَآءُ مِمَّا تَسمَعونَ» از آنچه شما می‌شنوید ما بیزاریم. اینها همه‌اش دروغ است. اینها همه‌اش خلاف رضای خداست. «مَن سَبَّ عَلِیّاً عَلَیه‌السَّلامُ فَعَلَیهِ لَعنَةُ الله ِ» هرکه به علی دشنام بگوید، لعنت خدا بر او باد. «وَ نَحنُ بُرَآءُ مِن آلِ‌مَروانَ» ما از آل مروان بیزاریم؛ از این خاندانِ مروانی ـ پدرش مروان حکم بود، این‌هم عبدالملک مروان ـ بیزاریم ما. «وَ مِّا یَعبُدونَ مِن دونِ اللهِ» به‌به، به‌به! بنازم این معرفت و دین‌شناسی را، توحید این است. به خدا قسم فقیه آلِ محمد یعنی این! اینی‌که می‌فهمد دین را، و می‌شناسد دین‌دار و بی‌دین را. می‌گوید من بیزارم از آل مروان و از بت‌هایی که آل مروان می‌پرستند. آل …

باب امام سجاد (ع) بودن او، نه به معنای دربانی

امام علیه‌السلام آنچه را که از معارف اهل‌بیت و از اسرار رشتۀ امامت ـ چه اسرار معنوی و فکری، و چه اسرار سیاسی و اجتماعی و تشکیلاتی و شیعی ـ در اختیار دارد، در اختیار اینها [قرار می‌دهد]. در کتاب مناقب ابن‌شهرآشوب که نگاه بکنید در حالات امام سجاد، می‌بینید می‌فرماید: «وَ کانَ بابُهُ یَحیَی ابنُ اُمِّ‌الطَّویلِ» بابِ امام، یحیی‌بن‌ام‌طویل بود.[12] باب امام یعنی چه؟ یعنی دربان امام؟ نه. امام که تشکیلات و تشریفاتی نداشتند که دربان بخواهند! به‌علاوه یحیی‌بن‌ام‌الطویل که یک روز مدینه بود، یک روز کوفه، این چطور دربان امام است؟ بعد هم یحیی‌بن‌ام‌الطویل آدم پستِ نوکربابی نبود که دربان بشود برای کسی. اگرچه دربانی امام افتخار است، اما بالاخره یکی از محترمین و تُجار بزرگ را که نمی‌آوردند دربان کنند، یک آدم مستمندی را می‌آوردند؛ این‌طوری نبود یحیی‌بن‌ام‌الطویل. ظاهراً دربارۀ …

رابط امام و شیعیان و امین همهٔ اسرار امام سجاد (ع)

… بزنند، اینها یک رابط می‌خواستند. لازم بود یک نفری جای دیگری، دور از چشم مأمورین دستگاه خلافت عبدالملک آن شخص را ببیند، بعد آرام‌آرام و همچین مثل داش‌مشتی‌ها و خیلی بی‌خیال و خیلی بی‌هوا، بیاید پیش علی‌بن‌الحسین صلوات‌الله‌علیه آهسته آن مطلب را به آقا بگوید. باب یعنی این. «وَ کانَ بابُهُ یَحیَی ابنُ اُمِّ‌الطَّویلِ» یعنی همۀ اسرار امام، در مشت این مرد بود و رابط بین امام و دیگران بود. پس بدانید عاقبتش هم چه شد، حالا که گفتم که این مرد چه‌کاره بود. عاقبتش هم این است که حَجّاج‌بن‌یوسف ثقفی او را گرفت؛ دست راستش را قطع کرد، دست چپش را قطع کرد، پای راستش را قطع کرد، پای چپش را قطع کرد، زبانش را هم برید، بعد هم او را کشت.[14] این …

شهادت با بریدن دست و پا و زبان و نقشش در استوار ساختن تشیع

عاقبت کار این مسلمان زُبده این بود که حجاج‌بن‌یوسف او را گرفت، دست راستش را برید، دست چپش را برید، پای راستش را برید، پای چپش را برید؛ اما او باز بنا کرد با زبان حرف زدن، زبانش را هم برید، تا اینکه از دنیا رفت. و این در حالی بود که شیعه را سامان داده بود و استوانه‌های اساسی کاخ تشیّع را بعد از امام سجاد، فراهم و استوار ساخته بود.

اعلام برائت آشکار از مردم زمان خود در مسجد مدینه

یکی دیگر از عناوین، آن اصحاب ائمّه که تندی کردند، [است]. بین صحابه‌ی ائمّه کسانی هستند مثل یحیی‌بن‌امّ‌طویل که اینها حرکات تندی داشتند و آشکارا بدگویی میکردند. یحیی‌بن‌امّ طویل میرفت در مسجد مدینه، رو میکرد به مردم و میگفت: اِنّا بُرَاؤُا مِنکُم وَ مِمّا تَعبُدونَ مِن دونِ اللهِ کَفَرنا بِکُم وَ بَدا بَینَنا وَ بَینَکُمُ العَداوَةُ وَ البَغضاّْء؛[77] حرف ابراهیم به کفّار را یحیی‌بن‌امّ‌طویل به مسلمانهای آن زمان میگفت؛ یا می‌آمد در کناسه‌ی کوفه، به شیعیان خطاب میکرد و حرفهایی میزد. معلّی‌بن‌خنیس وقتی ایّام عید، مردم برای نماز به صحرا میرفتند، با لباس ژولیده و سر و روی ژولیده می‌آمد در بیابان، بعد اشک میریخت، فریاد میکشید و میگفت: اللهمّ انّ هذا مقام اولیائک؛[78] این جایگاهی …

تعرض آشکار به جریان حاکم در مسجد مدینه و کوفه در اوج اختناق دوران امام سجاد (ع)

یکی دیگر از مباحث قابل بررسی و تحقیق، حرکات تند و معارضه‌آمیز اصحاب ائمه علیه‌السلام با دستگاه خلافت است. نمونه‌های این‌گونه حرکات را در سراسر دوران امامت می‌توان مشاهده کرد. در زمان امام سجاد علیه‌السلام یعنی در اوج اختناق، یَحیَی‌بن‌اُمّ‌طَویل، حواری آن حضرت، به مسجد مدینه می‌آمد و خطاب به مردمی که تسلیم دستگاه خلافت بودند، یا خطاب به کارگزاران حکومت، آیه‌ای را می‌خواند که سخن حضرت ابراهیم علیه‌السلام به کفار را حکایت می‌کند: «کَفَرنا بِکُم وَ بَدا بَینَنا وَ بَینَکُمُ العَداوَةُ وَ البَغضآءُ»[12] و همچنین در کُناسَۀ[13] کوفه خطاب به جمع مردم و گروه شیعیان سخنانی را با صدای بلند ایراد می‌کند که همه، متضمن تعرّض به جریان سیاسی حاکم است.

اعلام بیزاری و دشمنی با مردم در مسجد پیامبر (ص)

… وَ یَقولُ کَفَرنا بِکُمْ وَ بَدا بَیننا وَ بَینَکُمُ العَداوَةُ وَ البَغضاءُ»[4] پس از حسین‌بن‌علی علیه‌السلاام همه از راه بازگشتند، مگر سه نفر؛ ابوخالد کابلی، یحیی‌بن‌اُمّ‌طَویل و جُبَیربن‌مُطعِم.[5] بعدها مردمِ دیگر به آنها پیوستند و جمع شیعیان انبوه گشت. یحیی‌بن‌ام‌طویل به مسجد پیامبر در مدینه می‌آمد و خطاب به مردم می‌گفت: ما به شما و راه و آیین شما، کافریم؛ و میان ما و شما دشمنی و خشم و کینه قرار دارد.

از حواریون امام سجاد (ع) و اعزام او به کوفه

… در سپاهی که دستگاه خلافت فرستاده است، در همان سپاه، این دارد جنگ می‌کند؛ اما در داخل خود این سپاه هم مشغول سازندگی است. این سعیدبن‌جُبَیر است. بیخود نبود که بعد از چند سال، [وقتی] حَجّاج‌بن‌یوسف او را در کوفه گیر آورد، کُشت؛ و به چه وضعی هم کُشت! بیخود نبود. یا یحیی‌بن‌ام‌الطویل را امام علیه‌السلام می‌فرستند به کوفه. خودش در مدینه است، جزو یاران امام سجاد است، جزو حواریون امام سجاد است. اگر سه نفرند، یکی اوست. اگر چهار نفرند، یکی هم اوست. در همۀ روایات اسم او هست.

بیان پیام‌های ویژهٔ خواص با صدای آهسته در کناسه

اینها را بلند می‌گفت تا همه بشنوند، می‌خواست همۀ مردم آگاه بشوند. «ثُمَّ یَخفِضُ صَوتَهُ» بعد تُن صدا را پایین‌تر می‌آورد یحیی‌بن‌ام‌طویل، آرام‌تر می‌کرد، برای اینکه همان عده‌ای که دُوروبَرِش هستند، آن خواص بفهمند. می‌گفت: «مَن سَبَّ اَولیاءَ اللهِ فَلا تُقاعِدوهُ» با آن‌کسی‌که بندگان شایستۀ خدا و هم‌جبهگان خدا و اولیای خدا را سبّ[8] می‌کند، با او منشینید. با او منشینید دو جور معنا دارد؛ با او هم‌نشینی نکنید، یک؛ در برابر او ننشینید، بایستید، برخیزید، قیام کنید؛ این دو. هر دو معنا احتمالش هست. «وَ مَن شَکَّ فِی ما نَحنُ فیهِ فَلا تُفاتِحوهُ» هرکسی که در آنچه ما می‌گوییم شک دارد، با ما همفکر نیست، با او گشادگی …

حواری امام سجاد و ایستادنش رو به مردم در مسجد مدینه

امام سجاد و یارانش با مردمِ منحرف زمان خود همین‌طور صحبت کردند. در بحارالأنوار حدیثی است که می‌گوید: یحیی‌بن‌ام‌طویل،[23] حواری امام چهارم، در مسجد مدینه می‌آمد و رو به مردم می‌ایستاد. همان مردمی که امام حسین و امام حسن بیست سال در بین آنها زندگی کرده بودند، همان مردمی که نه اموی بودند و نه وابستگان به بنی‌امیه بودند، پس چه بودند؟ بزدلانی بودند که برای خاطر عاشورا و کربلا، از ترس خفقانی که بنی‌امیه به‌وجود آورده بودند، دورِ آل‌محمد را خالی …

تکرار سخن برائت ابراهیم با مردم و از اصحاب زبدهٔ امام سجاد

… است، شیعۀ امام سجاد هم در زمان خود دارای ولایت است؛ همدیگر را باید داشته باشند و از دشمنان جدا باشند. اگر شیعه‌ای از شیعیان امام سجاد در زمان امام سجاد، از روی ترس یا طمع، دنبال جبهۀ دشمن رفت، او از ولایت امام سجاد خارج است و متصل به جبهۀ امام سجاد نیست. لذا شاگرد نزدیک امام سجاد به آنها می‌گوید: «كَفَرنا بِكُم وَ بَدا بَينَنا وَ بَينَكُمُ العَداوَةُ وَ البَغضاءُ»؛ و یحیی‌بن‌ام‌طویل از اصحاب بسیار خوب و زبدۀ امام سجاد بود.

باب امام سجاد (ع) و کشته شدن فجیع او

… و نیز از پُربارترینِ آنها، ازلحاظ خبر و اطلاع. باید همان زنبور عسلی باشد که اگر حشرات موذی بدانند در اندرون او چیست، قطعه‌قطعه‌اش می‌کنند و شهدش را می‌ربایند.[22]و تصادفی نیست که می‌بینیم این باب‌ها غالباً مورد تعقیب و انتقام سرسختانۀ حکومت قرار گرفته‌اند. یَحیَی‌بن‌اُمّ‌طَویل، باب امام سجاد، با آن وضع فجیع کشته می‌شود. جابر‌بن‌یَزید جعفی، باب امام باقر، جنون تصنّعی‌اش را برملا می‌سازد و از کشته‌شدن، که دستور آن ازطرفِ خلیفه چند روز پیش از دیوانگی‌اش به حاکم کوفه رسیده بود، می‌رَهد. محمد‌بن‌سَنان، باب امام صادق نیز، اگر در معرض چنین خطراتی قرار نمی‌داشت، شاید امام ـ که در …