دانستن قرون دوم تا چهارم اسلامی بهعنوان قرن تشعشع اسلام با نگاه به ظواهر
… اسلام پیدا شدند و آثار عظیم فرهنگهای قدیمی را به عربی ترجمه کردند و نشر دادند در میان مسلمانها. در همۀ رشتهها، از تاریخ و از حدیث و از علوم طبیعی و از طب و از نجوم و حتی از هنرهای زیبا و ظریف، مسلمانها آن روز شدند جزوِ نمونههای بسیار برجسته؛ درست است؟ بهطوریکه الآن هم وقتی یک آدمی مثل «گوستاو لوبون»[5] فرانسوی یا فلان نویسنده و مستشرق دیگر، که چشمش به همین ظواهر فقط خیره میشود، وقتی نگاه میکند، قرنهای دوم و سوم و چهارم اسلامی را قرن تشعشع اسلام میداند. «آدام مِتز»[6]، یک کتابی نوشته به نام تمدن اسلام در قرن چهارم هجری، یک مرثیهخوانی عجیبی میکند در این تمدنی که به نظر او عظیم است. یک تمدن عظیمی را در قرن چهارم هجری تشریح میکند. یک نفر مستشرق فرانسوی، یک مستشرق اروپایی، بهطورکلی، وقتیکه نگاه میکند به …