لزوم ریشهکن شدن هیاهو برای نشنیدن سخن نماینده یا وزیر
… میگویم: مجلس جای گفتگوی حکیمانه و خردمندانه است. شما یک حرفی میزنید، استدلالی دارید، استدلالتان را ذکر میکنید؛ بعد نفر بعدی میآید، میگوید به این دلیل، حرف ایشان غلط است، استدلالشان غلط است؛ بالاخره مجموعه هم یا به این رأی میدهد یا به آن رأی میدهد؛ این درست. اگر چنانچه وقتی شما دارید حرف میزنید، دیگری مثلاً شروع کند به دست زدن یا هیاهو کردن، برای اینکه صدای شما به گوش آن مستمع نرسد، این کار، کار حکیمانه است؟ کار خردمندانه است؟ این عادت باید در مجلس ریشهکن شود که وقتی یک نمایندهای دارد حرف میزند، یا یک وزیری، یک مسئول دولتیای دارد حرف میزند، از یک گوشهی مجلس چهار نفر شروع کنند یک صدائی در آوردن! این خیلی چیز بدی است. متأسفانه در مجلس هشتم این بود؛ من نمیدانم حالا در مجلس هفتم هم بود یا نه. من اوّلی که با این قضیه برخورد کردم، حیرت کردم: مگر چنین چیزی ممکن است؟ دیدیم بله، هم ممکن است، هم واقع است! در مجلس اتفاق افتاده. مجلس جای این حرفها نیست. بله، در اجتماعات عمومی، مردم …
نقش گفتوگو و دیدار در تفاهم میان ملتها و دولتها
گفتوگو و تبادل نظر کاری بسیار خوب، مهم و لازم است. تداوم دیدار و گفتوگو و بیان متقابل حقایق، یقیناً در ایجاد تفاهم میان ملّتها و دولتها نقش زیادی دارد؛ امّا اینگونه اقدامات برای مهار خصلتهای ناپسند قدرتطلبان جهانی و پایان بخشیدن به مصائب کنونی بشر، کافی و مؤثّر نیست و باید عوامل دیگری را نیز مدّ نظر قرار داد.
تأثیر بیجایگزین گفتوگوی چهره به چهره در رفع ابهامات نسل جوان
… روحانیون ما بوده که بنشینند روی منبر، با مردم چهره به چهره حرف بزنند. در این کار، یک اثری هست. حالا آن خواهرمان راجع به تأثیرات الکترومغناطیسی گفتند؛ هیچ بُعدی ندارد که تأثیرات الکترومغناطیسىِ انسان به انسان و چهره به چهره در این دیدارها وجود داشته باشد. این کار تأثیر دارد؛ هم آنها میشنوند، هم میشنوانند. خیلی از مطالبی، ابهامهائی، سؤالهائی که امروز در ذهن نسل جوان ما در جریان است، در توضیحات مسئولین، این سؤالها پاسخ داده خواهد شد؛ ابهامها و گرهها باز خواهد شد. من آن وقتی که توانائی جسمی بیشتری داشتم، زیادتر در دانشگاهها شرکت میکردم؛ الان هم واقعاً اگر بتوانم و مجال و وقت باشد، دوست دارم در فاصلههای نزدیک به نزدیک در دانشگاه شرکت کنم؛ منتها دیگر حالا «لا یکلّف اللّه نفسا الّا وسعها»؛[1] از مثل من و سنین من و …
ضرورت گفتوگو و تعامل برای رفع ابهامات و تفاهم
گفتوگو و تعامل عاملی ضروری و مؤثّر در رفع ابهامات و دستیابی به تفاهم است. واقعیّتهای تلخ جهان امروز، همچون جنگ و گرسنگی و تعرّض به حقوق انسانها، در عواملی نظیر قدرتطلبی و زیادهخواهی ریشه دارد. بنابراین، در هر تلاش و حرکتی برای حلّ مشکلات جهان باید شعار عدالتطلبی و مبارزه با ظلم را شاخص اصلی قرار داد.
اهمیت گفتگو با ذهنها و دلها با زبان نرم و روش برادرانه
… «اٌّدعُ اِلیٰ سَبیلِ رَبِّکَ بِالحِکمَة»؛ سخن حکمتآمیز یعنى سخن محکم، سخن غیر مشتبه، سخن غیر موهون و غیر ضعیف؛ حکمت، همهى اینها را هم دارد؛ هم سخن حکیم است، یعنى حکمتآمیز است؛ هم حکیم است، یعنى مستحکم است؛ هم حکیم است، یعنى محکم در مقابل متشابه است. وَ المَوعِظَةِ الحَسَنَةِ وَجادِلهُم بِالَّتی هِیَ اَحسَن.[22] گفتگو، مذاکره، مواجه شدن با ذهنها، مخاطب قرار دادن دلها و ذهنها با لسان لیّن و با روش برادرانه، بسیار بسیار مهم است.
امکان گفتوگو و اصلاح خطای اهل فکر برخلاف متعصبان
… ببینید فکر که نباشد، آدم اینطوری میشود. عدّهای میخواهند در هایوهوی فریادها و شعارها و رنگ و روغنها و رنگ و لعابهای دروغین، مجموعه دانشجویی را به این سمت بکشانند. این برای جنبش و حرکت دانشجویی خطر است. باید فکر کرد. با فکر، انتخاب، انتخابِ درستی خواهد بود. اگر در انتخاب اشتباه هم بکند، چنانچه انسانِ اهل فکر باشد، با او راحتتر میشود حرف زد. آن آدمی که اهل فکر نیست، هرگونه انتخابی بکند، اگر اندک خطایی در آن باشد، نمیشود با او حرف زد و منطقی صحبت کرد؛ تسلیم تعصّبها و ندانستنها و جهالتهای خودش است؛ اما وقتی اهل فکر و دقّت بود، اگر خطایی هم اتّفاق افتاده باشد، یک نفر آدم خیرخواه میتواند با او حرف بزند و بگوید به این دلیل، این کار خطاست. نباید سطحی بود. به هر شعاری، به هر حرف گرمی، به هر دهان گرمی و به هر نقلی، نمیشود اعتماد کرد؛ باید فکر کرد. اساس قضایا فکر است. آن چیزی که انتظار عمده از انسانهای فرزانه و هوشمند است، این است.