طبیعی و بیاشکال بودن تضارب آرا و گرایشهای مختلف در دانشگاه
… را از دانشگاهها جمع کردند،[10] از ما گلهمند شدند که شما بچّهها را وادار میکنید به کار سیاسی. خب، حالا البتّه همانها گاهی اوقات ریاکارانه یک حرفهایی میزنند راجع به دانشگاه و دانشجو و این حرفها، لکن عقیدهی واقعیشان همان است؛ [امّا] من عقیدهام این است. محیط دانشگاه بهطور طبیعی محیط تضارب آراء و افکار است، این طبیعت دانشگاه است؛ علّت هم این است که از طرفی جوان هنوز به آن پختگی فکری و مبنائی که او را آرام میکند نرسیده -میدانید، وقتی انسان به پختگی فکری رسید، یک احساس آرامشی در او به وجود میآید که آن حالت چالشی از او گرفته میشود؛ جوان نه، اینجور نیست- از طرفی هم، سرشار از انرژی و بحث …
لزوم تضارب آرای متفکران برای کشف نظریهٔ ناب اسلامی بدون پیشداوری
… و تضارب آراء. یعنی اینکه ما میگوئیم به یک نظریه باید برسیم و نظریهی ناب اسلامی را کشف کنیم، مبتنی بر یک مقدمات نسبتاً طولانی و گستردهای است؛ که اهم این مقدمات همین است که آراء متفکران تضارب پیداکند، آراء مختلفی مطرح شود؛ و این لازم است؛ این نشاط علمی است. نباید تصور کرد که ما یک پیشداوریای داریم، یک چیزی را از قبل در نظر گرفتهایم و میخواهیم حتماً به آن برسیم؛ نه، میخواهیم با تضارب آراء بیابیم آنچه را که حق است و آنچه که درست است. بنابراین تضارب آراء لازم است. حد یقف هم ندارد. یعنی بعد از آنکه به نظر نهائی و مختار برای این برههی از زمان رسیدیم، باز احتمال اینکه آراء جدیدی، نظرات جدیدی، نکات تازهای در آینده مطرح شود، هست؛ هیچ مانعی هم ندارد. لیکن به هر حال نیاز هست به اینکه به یک جمعبندی قوی برسیم که بر اساس آن، …
همافزایی و تعمیق اندیشه با گرد آمدن و تبادل نظر صاحبنظران
من خوشوقت و خشنود شدم از اینکه احساس کردم دوستان به بحثهای یکدیگر توجه نشان دادند. این فصلهای اعتراض و اشکال که آقای دکتر واعظزاده در این جلسه گنجاندند، به نظر من جزو جذابترین بحثها بود؛ نشاندهندهی این بود که حضار به مباحث توجه کردند. این کار، همافزائی به وجود میآورد. همهی شماها نظراتی دارید، در این مقوله فکر کردید و فکرهای بیشتری خواهید کرد؛ لیکن وقتی که در یک چنین مجموعهای همه گرد میآیند، با یکدیگر تبادل نظر میکنند، آنچه که فکر کردیم، عمیقتر میشود، گستردهتر میشود، جامعتر میشود و در نهایت انشاءاللَّه ما را به یک نقطهی نهائی - که اشاره خواهم کرد - میرساند.
سودمندی تضارب آرا در مجلس به شرط محیط سالم و آرام
… برخی دورهها، برخوردهای سیاسی نمایندگان، نتوانسته است تریبون مجلس را از وظیفهی مهم « حفظ التیام و همدلی ملی » باز دارد و آن را به وسیلهیی برای ایجاد تشنج و جنگ اعصاب بدل سازد. این بیشک برای هر دورهیی از ادوار مجلس شورای اسلامی مایهی مباهات و افتخار است. تضارب آراء و مناقشات نمایندگان در همهی مسائلی که در مجلس مطرح میشود، چیزی سودمند و سازنده بلکه لازم است. ابتکار و نوآوری در پیشنهادها و طرحها مایهی پیشرفت است. ولی همهی اینها باید در محیطی سالم و آرام و به دور از تشنج و پیراسته از کارهای غیراخلاقی باشد. بلندگوی مجلس نباید وسیلهیی برای پراکندن سخنان زهرآگین و خاموش کردن فروغ امید در دلهای مردم و بدبین کردن آنان به دولت یا مجلس یا دیگر مسؤولان بخشهای گوناگون کشور باشد. جناحهای گوناگون سیاسی باید در عین دوگانگیهایی که در فهم مسائل گوناگون دارند سعی خود را بر …
مطلوبنبودن حاکمیت یک جریان و لزوم تضارب آرای سالم در مجلس
… و متینتر و حکیمانهتر و صریحتر باشد مناسبتر است با شأن مجلس؛ وانگهى، در قانونگذارى مجلس محسوس است که بحمدالله تضییع وقت نمیشود و قوانین متعدّد و خوبى در این مدّت در مجلس وضع شده است؛ و از همه بهتر، فضاى مهربانانه و سالمى است که بر مجلس حکمفرما است. نهاینکه بخواهیم عرض بکنیم که بر مجلس، یک جریان سیاسى حاکم است؛ نه، چنین چیزى نیست، و اگر هم باشد، ما به عنوان یک پدیدهى خیلى مطلوب به آن نگاه نمیکنیم. مجلس جاى تضارب آراء است، جاى گفتگو و موضعگیرىهاى گوناگون است، منتها سالم. خوشبختانه امروز در داخل مجلس شوراى اسلامى ما، آراء و نظرات گوناگون سیاسى و اقتصادى وجود دارد و همه هم بحمدالله فعّالند، لیکن احساس نمیشود که دعوایى، تضاربى، تعارض زشتى، حرفهاى مأیوسکنندهاى وجود داشته باشد؛ و این یکى از برجستگىهاى این مجلس است که امیدواریم انشاءالله سعى کنید همیشه همین حالت باقى بماند. فضا، فضاى صمیمى باشد؛ هم صمیمیّت بین خود نمایندگان، هم صمیمیّت میان مجلس و میان دولت ــ قوّهى مجریّه ــ و قوّهى قضائیّه، که بحمدالله اینها محسوس است. و …
برخورد سالم افکار مایهٔ رشد فکری و نزدیکی نظرها در جامعه
… موجب رشد اندیشههاست. یعنی کسی یک نظری دارد، دیگری نظر مخالف با او دارد. یک برخورد فکری به وجود بیاید، اما سالم؛ نه توأم با روشهای غلط که این روشهای غلط خود قابل جلوگیری است و حاکم اسلامی و دولت اسلامی باید مانع بشود از آن روشها که آنها را بعداً عرض میکنیم. کلاً رشد فکری جامعه در این صورت بیشتر تضمین میشود و تأمین میشود و آثار اجتماعی و سیاسیاش هم در جامعه زیاد است. اگر چنانچه کسانی احساس کنند که نظرات خودشان را میتوانند بیان بکنند، جامعه به طرف سالمسازی و وحدت هم پیش میرود. چون آن افکار را میگویند، کسانی هم آنها را جواب میدهند، نظرات به هم نزدیک میشود؛ اختلافنظرهایی که ناشی از نگفتن و کتمان کردن و پوشیده داشتن از یکدیگر هست، بتدریج کم میشود و از بین میرود. شکل کلی قضیه این است.