تشکیل حکومت بهعنوان نخستین اقدام پس از ورود به مدینه
پیامبر اکرم، اوّل که به مدینه تشریف بردند، یک حکومت تشکیل دادند. حکومت یعنی چه؟ نرفتند گوشهای بنشینند و بگویند هر کس خواست مسأله بپرسد - چون کفّار قریش نیستند که ایجاد مزاحمت کنند - بیاید پیش ما آزادانه بپرسد! یا مثلاً هرکه خواست نماز یاد بگیرد، برود از فلانی یاد بگیرد یا از خودمان بیاموزد. اوّل، یک حکومت و یک ریاست تشکیل …
فراتر بودن حقیقت وجود آن حضرت از ابعاد مادی و مراتب شناخت بشری
درباره وجود مقدّس نبّی اکرم، اوّلاً باید بگوییم که معرفتِ آن بزرگوار بالنّورانیّه برای امثال ما میسّر نیست. حقیقت آن وجودِ معظّم و مکرّم و آن برترین موجود بشری در همه تاریخ و عزیزترین موجود در عرصه وجود، از ابعاد مادّی فراتر است. از آنچه انسانها با عقل و تجربه و حواسِ خود، از نبوغها و خردمندیها و دانشمندیها و تجربهها مییابند و شخصیّتی را به مقام بالا و مکان رفیعی مینشانند؛ یکی را فروتر از او، و باز یکی را فروتر از او، این وجود عزیز، از این سلسله مراتب بالاتر است.
مقایسهناپذیری با بزرگان بشر و گم بودن شخصیت امیرالمؤمنین (ع) در عظمت او
در همین ابعادی که همه انسانها میتوانند بفهمند، این وجود عظیمالشّأن، با هیچیک از بزرگانِ بشر قابل مقایسه نیست. مثلاً ملاحظه بفرمایید، وجود مقدّس علیبن ابیطالب علیهالصّلاة والسّلام، چشم بسیاری از فرزانگان عالَم را در گذشته و حال، به خود جلب کرده است و او را شخصیتی بزرگ و موجودی شبه افسانهها دانسته و توصیف کردهاند. اما همین شخصیت، با این ابعاد عظمت، در مقابل وجود مقدّس نبىّاکرم، یک شاگرد و یک فرزند کوچک و کسی است که در مقابل آن عظمت، برای خود شأنی نمیشناسد. این طور ملاحظه کنید که در مجموعه وجودِ با عظمت نبىّاکرم که چون اقیانوسی بیکران است، شخصیت امیرالمؤمنین گم است. از این جا میشود ابعاد آن عظمت را حدس زد.
امر الهی به استغفار پیامبر با وجود عصمت
عزیزان من؛ برادران و خواهران! قدم اوّل، طلب مغفرت کردن از خدای متعال و به خدا بازگشتن است. توبه، یعنی به سوی خدا برگردیم. هرجا که شما باشید، در هر حدّی از کمال که باشید - حتّی در حد امیرالمؤمنین علیهالصّلاة والسّلام - باز به استغفار احتیاج دارید! خدای متعال به پیغمبرش میفرماید: «واستغفر لذنبک»،[2] «فسبّح بحمد ربّک و استغفره[3] ». بارها در قرآن، خدای متعال به پیغمبر میفرماید «استغفار کن». با اینکه پیغمبر معصوم است، گناه از او سر نمیزند و از دستور الهی تخلّف نمیکند، اما به او هم میفرماید «استغفار کن»!
دلسوزی و مهربانی با مؤمنان، الگوی مبلغان
و همچنین منشأ باید همان اخلاص و صفا و عشق به مخاطب [باشد]، باید از روى علاقهى به مخاطبین [باشد]. عَزیزٌ عَلَیهِ ما عَنِتُّم حَریصٌ عَلَیکُم بِالمُؤمِنینَ رَءوفٌ رَحیم؛[11] این خصوصیّتِ آن مبلّغ اوّل و داعىِ[12] اوّل است که شما دنبال او دارید حرکت میکنید؛ باید با مردم اینجور بود، با این منشأ باید با مردم حرف زد: حریصٌ على المؤمنین و عزیزٌ علیکم ما یعرض علیهم من العنت، رئوفٌ رحیمٌ بالمؤمنین؛ باید شما اینجور باشید. و مبلّغ با این احساس و با آن مایهی فکرى وقتی که وارد میدان میشود، سخنش مثل مغناطیس دلها را جذب …
امکان دریافت عظمت آن حضرت با دلایل و امارات حتی بدون آیه و روایت
اگر هیچ روایتی، هیچ آیهای و هیچ اثر شرعیای هم وجود نمیداشت، انسان میتوانست به دلایل و اَمارات بفهمد. این معنا، معنای بسیار رفیعی است. کسانی که اهل این معانی هستند، میتوانند شبهی از آن نورانیّت را درک کنند. ما با همین حواسِ ظاهری و با محدودیّت خودمان، آن وجود عزیز و عظیم را میبینیم و میشناسیم و حس میکنیم.
محبت و ارادت به آن حضرت، محور اتفاق همهٔ فرق مسلمین
… آن دست به گریبانند و باید از هر وسیلهای برای نجاتِ خود از این گرفتاریها استفاده کنند - یک نقطه وجود دارد که در آن نقطه، هیچ اختلاف بین آنها نیست. حتّی در عقیده توحید هم که متفقٌ علیه است، ممکن است کسانی تفسیر و حرفی داشته باشند که آن دیگری قبول نداشته باشد؛ اما در این نقطه هیچ اختلافی وجود ندارد و آن، محبّت و ارادت به نبىّ مکرم اسلام حضرت محمدبن عبداللَّه صلیاللَّه علیه وآله و سلّم است. این، یک نقطه اجتماع و اتّحاد است و روی آن بایستی تلاش شود. ما قبلاً هم این را گفتهایم، بعضی از اصحاب همّت هم تلاش کردهاند که بر این اساس، اجتماعی بین فِرَق مسلمین به وجود آید. امروز هم کسانی که اهل همّتند، باید بر این اساس بنشینند و مسلمین را به این نقطه …
شکستن دندان و مجروح شدن پیامبر (ص) در جنگ احد
… که چهار نفر آن پایین غنیمت جمع میکنند، پای اینها هم لرزید. البته اگر با تک تک آنها صحبت میکردید، میگفتند ما هم بالاخره آدمیم، ما هم دل داریم، ما هم خانه و زندگی میخواهیم. بله؛ اما دیدید که با این تسلیم شدن در مقابل خواستههای حقیر بشری، چه اتّفاقی افتاد! دندان پیامبر شکست؛ بدن مبارک آن حضرت مجروح شد؛ جبهه حق مغلوب شد؛ دشمن پیروز گردید و چقدر از بزرگان اسلام شهید شدند.