رهایی بشریت از جهل، خرافه، ظلم و تعصب با جهادی دشوار
… شاید ــ اگر این آثار قطعیّت داشته باشد ــ این همان قدرتنمایى الهى است براى اعلام رمزىِ حضور این قدرتى که قرار است همهى پایههاى ظلم و فساد را در هم بشکند، علم را از خرافه، و تمدّن را از فساد و ظلم پاک کند، آراسته کند؛ و این کار را پیغمبر بزرگوار ما کرد. این مولود مقدّس در هنگام بعثت بزرگ خود، با آنچنان دنیایى روبهرو شد و با جهادى بسیار دشوار، انسانیّت را از جهل، از خرافات، از فساد، از ظلم، از تعصّبات دودمانبرانداز [رها] و از زورگویى انسانها به یکدیگر و ستم انسانها و سوار شدن آنها بر دوش یکدیگر جلوگیرى کرد؛ اصلاً بساط بشریّت را دگرگون کرد و یک بساط جدیدى را، یک وضع جدیدى را در دنیا به وجود آورد. بدیهى است که کار پیغمبر خاتم (صلّى الله علیه و آله و سلّم) این نبوده است که همهى دنیا را اصلاح کند؛ نه، آن بزرگوار باید این مسطورهى[3] عملى را، این نمونهى درست را از وحى الهى میگرفت و به بشر میداد، تا بشر در طول زندگى خود آن را به کار ببندد و از آن …
محور آسانترین راه اتحاد مسلمانان و کانون عواطف آنان
نکتهى دوّم را کوتاه عرض کنم، و آن مسئلهى وحدت است. عزیزان من! مسلمانان دنیا زیر نام نبىّ اکرم (صلّى الله علیه و آله و سلّم) از همهچیز راحتتر و سهلتر میتوانند متّحد بشوند؛ این، خصوصیّت این بزرگوار است. بارها من عرض کردهام؛ آن بزرگوار مجمع و مُلتقاى[10] عواطف مسلمانها است؛ مسلمان به پیغمبر خود عشق مىورزد. خدایا! تو شاهدى که دلهاى ما مالامال از محبّت پیغمبر است. از این محبّت باید استفاده کرد؛ این محبّت، راهگشا است. امروز مسلمانها احتیاج دارند به اخوّت و برادرى؛ امروز شعار «اِنَّمَا المُؤمِنونَ اِخوَةٌ فَاَصلِحوا بَینَ …
مشعلی که دنیا را روشن کرد و تمدنها را پایه نهاد
… احساس ضعف نکنیم در مقابل حرفهاى قلمبهسلمبهى دیگران. منطق اینجا است، حرفِ درست اینجا است. اگر شما یک وقتى مىبینى که یک چیزى برایت جا نیفتاده، بدان درستش دستت نیست؛ بروید سراغ اهلش تا درستش را، منطقىاش را، مستحکمش را، قوىاش را به شما بدهند. عزیزان من! این همان مشعلى است که پیغمبر اکرم برافروخت و آن روز دنیایى را روشن کرد؛ آن روز تمدّنهایى را نه یک تمدّن را پایهریزى کرد؛ امروز هم میتواند. آن روز هم دنیا چیزهاى تازهاى داشت، علم داشت، پیشرفت داشت، انطاکیه داشت، روم داشت، یونان داشت، ایران داشت، هگمتانه داشت، پرسپولیس داشت، بقیّهى جاها را داشت؛ آن روز هم دنیا آنچنان تهىِ تهى نبود امّا این مشعل وقتى که روشن شد، این خورشید وقتى …
تکیه بر معنویات همراه با دادن ابزار مادی و علم به مردم
… هدف؛ این هر دو براى زندگى انسانها لازم است. آن دنیا است، این آخرت است. این دو اگر با هم جمع شدند، میشود سعد الدّنیا و الآخرة؛ حصل الدّنیا و الآخرة؛ یعنى کسى که هم دنیا دارد، هم آخرت دارد؛ یعنى خوشبخت؛ یعنى زندگى سعادتمند؛ یعنى همان که انبیا آن را خواستهاند. لذا مىبینید پیغمبر اکرم دین آورد، همان جهتگیرى را آورد، بر معنویّات تکیه کرد امّا پىدرپى ابزار مادّى را هم داد به دست مردم. یک جاهایى خودش مباشرتاً علم را ــ یعنى علم زندگى و مربوط به ادارهى امور زندگى را ــ داد به دست مردم؛ یک جا هم که کار پیچیدهتر میشد و محتاج تخصّص بود، آنها را دائم امر کرد که بروید علم یاد بگیرید؛ بروید بینش پیدا کنید؛ بروید به اشیاء نگاه کنید. راه کشف کردن، راه پیدا کردن، راه دیدن، مرتّب در قرآن و سنّت نبىّ اکرم (علیه و على آله الصّلاة و السّلام) یاد داده شده است. لذا شما مىبینید که هر کدام از این دو قسمت در جوامع اسلامى صدر اوّل، یک اوج و شکوهى …
عید فطر مایهٔ شرف پیامبر و افزایش محتوای رسالت او در اذهان
نکتهاى که در روز عید فطر و عید اَضحىٰ[2] هست، این است که این دو روز از نظر اسلام بهانه و فرصتى است براى تجدید مبانى اسلامى در ذهنها و مرور کردن آنها، چه در قالب نماز عید فطر و چه خطبهها و اجتماعاتى که در آنها گفتگویى در باب اسلام است؛ لذاست که در ادعیهى قنوت در نماز امروز وقتى که دربارهى امروز صحبت میشود، مؤمنین به پروردگار اینجور عرض میکنند که «اَلَّذى جَعَلتَه لِلمُسلِمینَ عیداً وَ لِمُحَمَّدٍ صَلّى اللهُ عَلیهِ وَ آلِهِ ذُخراً وَ شَرَفاً وَ کَرامَةً وَ مَزیدا»؛[3] امروز ذخیره، مایهى شرف و سربلندى پیغمبر خاتم و مزید است؛ افزایش در معنا و محتواى ادامهى رسالت آن بزرگوار در اذهان مردم.
سفارش فراوان پیامبر به رعایت همسایگان
… را شما عمل بکنید، [یعنى] رعایت همسایهتان را بکنید نه فقط از لحاظ مسئلهى اقتصادى و مالى، که البتّه آن هم مهم است، [بلکه] از همهى جهات؛ از جهات انسانى ببینید چه الفتى در جامعه به وجود مىآید، چطور دردهاى مشکلى دوا پیدا میکند. فَاِنَّهُم وَصیَّةُ نَبیِّکُم؛ این وصیّت پیغمبر است که «مَازَالَ یوصى بِهِم حَتّى ظَنَنّا اَنَّهُ سَیُوَرِّثُهُم»؛ آنقدر وصیّت همسایه را پیغمبر میکرد که ما خیال میکردیم برایشان ارث معیّن خواهد شد.
پدری پیامبر برای امیرالمؤمنین در همهٔ ادوار
… مَلَکَتنى عَینى وَ اَنَا جالِس؛ در شب نوزدهم، قبل از سحر که بروم به مسجد، چشمم گرم شد. فَسَنَحَ لى رَسولُ الله؛ پیغمبر را در خواب دیدم. فَقُلتُ یا رَسولَ اللهِ ماذا لَقیتُ مِن اُمَّتِکَ مِنَ الاَوَدِ وَ اللَّدَد؛(۱۳) از دست امّت به پیغمبر شکایت کردم. امیرالمؤمنین در مقابل پیغمبر، مثل فرزندى در مقابل پدر است؛ در آغوش پیغمبر بزرگ شده است، پیغمبر پدر او بوده است در همهى ادوار؛ حالا هم که پیرمرد شصتوسه سالهاى است، وقتى پیغمبر را در خواب میبیند، باز همان احساس کودکانه را در مقابل پیغمبر دارد؛ مثل بچّهاى که به پدرش شکایت کند، امیرالمؤمنین به پیغمبر شکایت میکند. فَقُلتُ یا رَسُولَ اللهِ ماذا لَقیتُ مِن اُمَّتِکَ مِنَ الاَوَدِ وَ اللَّدَد؛ عرض کردم یا رسولالله! از دست امّت تو من چه کشیدم؛ چه دشمنىها با من کردند، چه لجاجتها با من ورزیدند، سختىها …