تجسم اخلاق قرآنی در پیامبر و استمرار حرکت او تا امروز
… نگفت چیزى را مگر آنکه عمل کرد، و عمل کرد بیش از آنچه گفت؛ مثل کوهى بر سر مواضع اعلامشدهى خود در عمل شخصى و جمعى ایستاد. اصل اسلام هم همینجور بود. از یکى از همسران رسول خدا (صلّى الله علیه و آله و سلّم) پرسیدند که اخلاق رسول خدا را براى ما توصیف کن؛ او در جواب گفت که «کانَ خُلقُهُ القُرآن»؛[7] اخلاق او قرآن بود؛ یعنى هرچه شما در قرآن راجع به روش و عمل و رفتار و خلقیّات یک انسان، به صورت مستحسن[8] و خوب و پسندیده میخوانید، در وجود آن بزرگوار مجسّم و متبلور بود. همین هم شد که آن حرکتى که او آغاز کرد، آن گویى که او در فضاى تاریخ پرتاب کرد، هنوز دارد با شدّت پیش میرود، هنوز دارد پیش میرود؛ هنوز ما و همهى مسلمین عالم داریم از برکات آن دست معنوى و معجزنشان که پانزده قرن پیش یا چهارده قرن و اندى پیش آن بزرگوار حرکت داده، پیش میرویم. کانَ خُلقُهُ القُرآن. اخلاق ما باید طبق آن چیزى باشد که میگوییم و به آن دعوت میکنیم، که فرمود: کونوا دُعاةَ النّاسِ بِغَیرِ اَلسِنَتِکُم؛[9] یعنى بِاَعمالِکم. این مربوط به آقایان. اگر ما به زخارف دنیا بىاعتنا بودیم، اگر ما در آن راههایى که به آن معتقد هستیم …
برتری معارف الهی از پیامبر و نزول آن بر قلب ایشان
جواب: اما در مورد سؤال اول که آیا پیغمبر پائینتر بوده؟ به این صورت است که معارف الهی در یک سطح ربوبی است و در یک سطح بالاتر از انسان است. بعد این را خدای متعال آماده میکند برای فهم پیغمبر و نازل میکند برقلب پیغمبر(صلیاللهعلیهوآله) و لذا آن معارف بالاتر از پیغمبر است و شکی نیست. آیا پیغمبر در راه چه چیزی مجاهدت میکرد؟ امام حسین(علیهالسلام) در راه چه چیزی کشته شد؟ جز در راه همین معارف بود که این معارف در ذهن بشر جا بیفتد؟ انبیاء عظام، یعنی عزیزترین حقایق عالم خلقت خدام این معارفند. ولذا مثل این است که شما فرضاً چیزی را نمیدانید و از …
تربیت دختری شایستهٔ بوسه بر دستش در دنیای تحقیر زن
آنوقت در یک چنین دنیایى پیغمبر اکرم دخترى تربیت میکند که این دختر شایستگى آن را پیدا میکند که پیغمبر خدا بیاید دست او را ببوسد! بوسه بر دست فاطمهى زهرا از طرف پیغمبر را حمل بر یک معناى عاطفى هرگز نباید کرد. خیلى غلط است و خیلى حقیر است اگر ما خیال کنیم که دخترش بود و دوستش داشت، دستش را بوسید. مگر یک شخصیّتى به آن ارجمندى، آن هم با آن عدل و حکمتى که در پیغمبر هست و اتّکائش به وحى و …
تلاش پیوستهٔ پیامبر برای جذب مخالفان در سیزده سال مکه
… قبیله بنیهاشم است؟ یا چرا این کسی که از فلان قشر است پیش برود و من پشت سر او بروم؟ چرا اینکه پدر و مادرش کسی نیستند، کسی بشود و من دنبالهرو او بشوم؟ یا چگونه از افکار پدر و مادر خودم دست بردارم، و چطور از دانستهها و شنیدهها رو برگردانم؟ این آن مرضهاست. طبیب دائم بر فعالیت خود میافزاید تا آنها را جذب کند و آن بیمار را متوجه نسخه شفابخش کند، بیمارها بتدریج شفا میآورند، در سال پنجم در سال ششم در سال هفتم در سال هشتم، سیزده سال پیغمبر در مکه بود و افرادی پیوسته در حال تسلیم شدن و پیوستن بودند اینها آن کسانی هستند که بیماری روح و قلبشان شفا پیدا میکند، که فکر میکنم جلسهی قبلی گفتیم: مقصود از قلب در اصطلاح قرآن این عضوی نیست که در سینه ما هست، بلکه قلب یک تعبیری است از شخصیت معنوی انسان، در قرآن قلب و روح به یک معنی است. پس آن حقیقت آدمی و آن قوه عاقله و تصمیمگیر انسان، که او را قلب میگویند، مقصود این قلبی که مریض میشود و تپش دارد و خون در آن جریان پیدا میکند نیست. بیماری قلب در آنها بود اما شفا پیدا کردند. یا در مدینه که وقتی پیغمبر کسانی فرستاد بسیاری در مقابل این دعوت …
بیان جهاد با نفس بهعنوان جهاد بزرگ پس از بازگشت از جنگ
آنچه ما باید فراموش نکنیم و همیشه به یاد داشته باشیم، این است که وظیفهى ما در این برههى از زمان چیست و ما در مقابل نعمت الهى چه وظیفهاى داریم. بنده عرض میکنم، وظیفهى بزرگ ملّت ایران، امروز جهاد معنوى است، جهاد اکبر است. نبىّ اکرم اسلام (صلّى الله علیه و آله و سلّم) بعد از آنکه از یکى از جنگهایشان برگشتند که در آن جنگ پیروز شده بودند و مسلمانها خوشحال بودند که کار بزرگى انجام دادهاند، به آنها فرمودند که شما از جهاد کوچک برگشتید، حالا وقت جهاد بزرگ است. [مردم] تعجّب کردند که ما از جهاد با این سختى، راه به این دورى، گرماى تابستان و دشمن با آن عظمت برگشتیم، این تازه جهاد کوچک است؟ پس جهاد بزرگ چیست یا رسولالله؟ فرمود: جهاد با نفْس؛ این جهاد بزرگ است.
تحمل سختیها در مکه تا هجرت و تشکیل دولت اسلامی
در اینجا بود که پیامبر عظیمالشّأن با یاران مخلص خود، سیزده سال همهى سختىها را به جان خریدند و مرارتها را تحمّل کردند تا نهال اسلام ریشه دوانید. و در اینجا بود که پس از سالهاى مصیبتبار زندگى در شعب ابىطالب، پس از شکنجهى یارانى چون بلال و عمّار و یاسر و سمیّه و عبداللهبنمسعود و دیگران، پس از راهپیمایى طولانى و پُرمشقّت و بىحاصل رسول خدا (صلّى الله علیه و آله) در میان قبایل مکّه و طائف، بیعت عقبه با اهل یثرب واقع شد و هجرت پُربرکت به مدینةالرّسول (صلّى الله علیه و آله) پیش آمد و دولت اسلامى تشکیل شد. در اینجا بود که پیروزى بدر و شکست اُحد و محنت خندق و آزمایش حدیبیّه اتّفاق افتاد؛ اینجا بود که اخلاص و جهاد، پیروزى آفرید و مالدوستى و غنیمتطلبى ناکامى آورد. اینجا آیهآیهى قرآن نازل شد و خشتخشت بناى فرهنگ و تمدّن و حیات طیّبهى اسلامى کار گذاشته شد. …
بوسیدن دست کارگر، درس تکریم کارگر
و امّا راجع به معلّمین و کارگران. با یک نظر، هر دو قشر را ما یک جور در صحنه و در خدمت مشاهده میکنیم. خصوصیّت این دو قشر آن است که وجود آنها و حیات آنها جزو پایههاى اصلى انقلاب است. اگر شما مىبینید که نبىّ مکرّم (صلّى الله علیه و آله و سلّم) دست کارگرى را در دست خودشان گرفتند، آن را با دست مبارکشان لمس کردند، بعد سرشان را پایین آوردند و دست این کارگر را به لبهاى مبارکشان رساندند و آن را بوسیدند، یا اگر مىبینید که امیر مؤمنان و مولاى متّقیان و بزرگترین قلب و زبان دریادلِ پُرمعرفتِ متّصلِ به وحى الهى بعد از پیغمبر، میفرماید که «مَن عَلَّمَنى حَرفاً فَقَد صَیَّرَنى عَبداً»[5] ــ هر کس به من چیزى درس بدهد و بیاموزد، من را غلام خودش کرده است ــ این عمل از پیغمبر و این بیان از امیرالمؤمنین بىخود نیست؛ نمیخواستند با کسى تعارف کنند؛ مثل همهى بیانات آنها، این عمل و این بیان براى ما درس است؛ هم براى خودِ کارگر، هم براى خودِ معلّم، هم براى بقیّهى مردم: تا کارگر و معلّم بدانند که آنها جزو سنگهاى اساسى این بنا هستند؛ قدر خودشان را بشناسند، و بفهمند که چقدر وجود آنها در سرنوشت یک ملّت مؤثّر است.امروز اگر کارگر ایرانى با وجدانِ کار، با احساس …
سفارش به طلب علم حتی در دوردست
… بکنیم. یک روز علم در آسیا بود، یک روز علم در اروپا است، یک روز علم در یک نقطهى دیگر است. علم متعلّق به همهى بشریّت است. علم چیزى نیست که یک ملّتى بگوید مال من است و مال بشریّت نیست؛ نه، علم مال بشریّت است. ما هرجا پیدا کردیم علم را، آن را به دست مىآوریم. این را در چهارده قرن پیش پیغمبر ما فرمود که «اُطلُبُوا العِلمَ وَلَو بِالصّین»؛[4] در نقطهى دوردستى هم اگر باشد، بروید علم را یاد بگیرید؛ از علماى آنها استفاده کنید؛ آنها را در علم و صنعت مورد استفاده قرار بدهید. ما نمیگوییم این کار را نکنید، امّا خود ما باید همّت کنیم براى یاد گرفتن، براى ساختن.
نزول معرفت قرآنی بر قلب پیامبر
معارف الهی از سطح الوهیت و ربوبیت خود که در حد نفس معارف و اصل معارف است، تنزل میکند به شکل الفاظ و کلمات در میآید و از دل پیغمبر بر زبان پیغمبر جاری میشود و از زبان پیغمبر در فضا پخش میشود و مستمعین آنرا میشنوند و قبل از آنکه به ذهن پیغمبر (صلی الله علیه و آله) بیاید، چون پیغمبر(صلی الله علیه و آله) در مرحلهی مادی است و یک بشر است برای اینکه به سطح پیغمبر برسد، باز از سطح ربوبی تنزل پیدامیکند (این هم خودش یک تنزل است) و از ساحت پروردگار این معرفت قرآنی فرود میآید تا میرسد به قلب پیغمبر، یعنی بر پیغمبر نازل میشود. پس وقتی معرفت قرآنی به شکل انسان فهم درمیآید این تنزلی است که آن معرفت از جایگاه خود پیدا کرده تا رسیده به سطح قابل دسترسی انسان، و به فرض محال اگر فرض میکردیم: بنابود این معرفت را به شکلی در بیاورند که حیوانات هم بفهمند، باز یک تنزل بیشتری لازم داشت، که …
اسوهٔ نیکو بودن پیامبر برای امیدواران به خدا و روز قیامت
… به و نتوکّل علیه و نصلّى و نسلّم على حبیبه و نجیبه و خیرته فى خلقه سیّدنا و نبیّنا ابىالقاسم محمّد و على آله الاطیبین الاطهرین المنتجبین الهداة المهدیّین المعصومین سیّما بقیّةالله فى الارضین و صلّ على ائمّة المسلمین و حماة المستضعفین و هداة المؤمنین. قال الله الحکیم فى کتابه: لَقَد کانَ لَکُم فی رَسولِ اللهِ اُسوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَن کانَ یَرجُوا اللهَ وَ الیَومَ الأخِرَ وَذَکَرَ اللهَ کَثیرًا.[2]
منجی بزرگ بشریت و معلم انسان و پرچمدار رستگاری
امروز روز ولادت نبىّ اکرم اسلام، منجى بزرگ بشریّت و معلّم انسان و برافرازندهى پرچم فلاح و رستگارى بشر، حضرت محمّدبنعبدالله (صلّى الله علیه و آله و سلّم) و نیز روز ولادت فرزند آن بزرگوار، امام شیعیان و حجّت خدا بر مسلمین و بر همهى اهل زمین، حضرت امام صادق است. این روز پُربرکت را و این دو میلاد را به همهى شما برادران و خواهران و به همهى ملّت بزرگ ایران و همهى مسلمین تبریک عرض میکنم.
زنده نگهداشتن یاد پیامبر با بیان سخنانی از زندگی او
در سه صحنه از صحنههاى مهمّ زندگى، جملات مختصرى از آن بزرگوار را عرض میکنم؛ البتّه کتابهاى مفصّل در این باب نوشته شده است و سخنْ طولانىتر و مبسوطتر از این است که در گفتارهایى از این قبیل بشود حقّ آن را ادا کرد. از هر خرمنِ گلى خوشهاى باید چید، براى اینکه در ذهن ما یاد آن بزرگوار همیشه زنده باشد.
نشان دادن راه راست و سرمشق قرنهای طولانی انسانیت
پروردگارا! برترین صلوات و سلام و تحیّت خود را بر منجى بشریّت در همهى اعصار و قرون و برترین پیامبر و برگزیدهات، حضرت محمّدبنعبدالله (صلّى الله علیه و آله و سلّم) نازل فرما، که راه راست را به بشر نشان داد و وحى تو را بر آنان فروخواند و کلیدهاى سعادت دنیا و آخرت را در دسترس آنان نهاد و در حیات بابرکتش، سرمشق قرنهاى طولانى انسانیّت را گنجانید. درود و سلام و تحیّت تو بر او و اهلبیت طیّب و معصومش، بویژه حضرت بقیّةاللهالاعظم، مهدى منتظَر و حجّت خدا بر زمین؛ عجّل الله فرجه و ارواحنا فداه.