رفتن به محتوای اصلی

پیامبر اکرم (ص)شخص

نام‌های دیگر: رسول خدا (ص)، رسول اکرم (ص)، پیامبر اسلام (ص)، حضرت محمد (ص)

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پیامبر اسلام و زندگی، رسالت و سخنان او.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در نشست سه‌جانبه با شهید مطهری و دکتر شریعتی— ۱۳۵۵/۱۰/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۵ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۵۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۴۹۶ پاراگراف)

مبارزهٔ مرگ و زندگی با کفار قریش در مکه و مدینه

… که این مبارزه مربوط به سال چهلم هجری نبود، یعنی سال شهادت امیرالمؤمنین علیه‌السلام و به حکومت نشستن امام مجتبی علیه‌السلام. مسئله مربوط به لااقل نیم قرن و بیشتر، پیش از آن روز بود؛ یعنی [مقابلۀ] میان خاتم‌الانبیا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و میان ابوسفیان. این همان جنگی بود که سیزده سال، پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم در مکه به آن دچار بود، و بعد که به مدینه عزیمت کرد و جامعۀ اسلامی را تشکیل داد و شکل مطلوب را به گروه انسان‌های پیرو خود بخشید، میان مدینه و مکه این جنگ برقرار بود. این همان مبارزۀ مرگ و زندگی است که تمام آیات قرآن که دربارۀ قتال و جهاد است، مصداق عینیِ آن روزش، همین صف‌بندی میان پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و کفار و مشرکین بود، که رأسشان و مهم‌ترین رکنشان کفار قریش بودند و در رأس آنها ابوسفیان؛ این همان مبارزه است.

لزوم ادب در خطاب پیامبر به نام رسالت و برخورد غیرمنیت‌آمیز او با مردم

… که آن حضرت را به نام صدا نکنید. «لا تجَعَلوا دُعآءَ الرَّسولِ بَینَکُم کَدُعآءِ بَعضِکُم بَعضاً»[18] آن‌طورکه شماها همدیگر را صدا می‌زنید، پیغمبر را آن‌طور صدا نزنید. می‌آمدند مردم، مسلمان‌ها پشت در خانۀ پیغمبر و پیغمبر را صدا می‌زدند به‌نام؛ «یا محمد». آیه نازل شد که نه، این‌طور صدا نزنید؛ پیغمبر را بگویید: «یا رسول‌الله»، به نام رسالتش، با سِمَتش او را صدا بزنید. این یک ادبی است که درمقابل پیغمبر لازم است. اما خب، پیغمبر به‌هیچ‌وجه برخوردش با مردم، برخورد منیّت‌آمیز نبود، بلکه درست نقطۀ مقابل؛ همان‌طورکه گفتیم، در پایین‌ترین و متواضعانه‌ترین شکلی که ممکن بود پیغمبر عمل می‌کرد. این‌هم یک نکته.

بقای دین و زحمات پیامبر در گرو کار امام حسین (ع) در شرح حدیث «حسین منی»

… متولّیِ این چیزی که داشت قربانی می‌شد. ایستاد و نگذاشت. و خود را سپر بلای اسلام قرار داد و چون وضعیت فداکاری، فوق‌العاده بزرگ و ازلحاظ مصیبت بی‌نظیر بود، بازتابی که در ذهنیت آن روز و فردای تاریخ آن روز ایجاد کرد، اسلام را نگه داشت. حقیقتاً این معنا درست است. این حدیث «حُسَیْنٌ مِنّی وَ اَنَا مِن حُسَینٍ»[8] از قول پیغمبر نقل شده است که حسین از من است و من از حسینم. من نمی‌دانم سند این حدیث چطور است، اما اگر سند این حدیث درست باشد، مضمون این حدیث برای من مثل آفتاب روشن است. معلوم است که عظمت پیغمبر، بقای دین پیغمبر، بقای زحمات پیغمبر، ضایع‌نشدن محصول آن‌همه تلاش و فداکاری، جز با کاری که حسین‌بن‌علی کرد، امکان نداشت. و نوع مصیبت، نوع مصیبتی است که شبیه این را ما دیگر نداریم.

نبود استدلال فلسفی در آغاز دعوت کفار قریش به توحید

… دارد. خیلی از مسائل است که باید آنها را با عاطفه و محبت حل کرد و در آنها جای منطق و استدلال نیست. شما اگر در نهضت‌های انبیا ملاحظه کنید، خواهید دید؛ وقتی‌که پیغمبران مبعوث می‌شدند، در وهلۀ اول که عده‌ای دور آنها را می‌گرفتند، عامل اصلی، منطق و استدلال نبود. شما در تاریخ پیغمبر اسلام که مدوّن و روشن هم هست، کجا سراغ دارید که آن حضرت کسانی از کفار قریش را که مثلاً استعداد و قابلیت داشته‌اند، درمقابل خود نشانده و برایشان استدلال کرده باشد که به این دلیل خدا هست، یا به این دلیل خدا واحد است، یا به این دلیل و استدلال عقلانی، بت‌هایی را که می‌پرستید، باطلند؟ دلیل و استدلال، زمانی کاربرد دارد که نهضت پیش رفته است. در وهلۀ اول، حرکت، حرکتی احساسی و عاطفی است. در وهلۀ اول این است که ناگهان فریاد می‌زند: نگاه کنید به این بت‌ها و ببینید که اینها ناتوانند! در وهلۀ اول می‌گوید نگاه کنید که خدای متعال واحد است: «قُولوا لااِلَهَ اِلَّاالله تُفلِحوا»[3]. به چه دلیل «لااِلهَ‌اِلَّالل»هه موجب فلاح است؟ اینجا کدام استدلال …

محبت به امام حسین (ع) و معرفی حسنین (ع) به سروری جوانان بهشت

… آن‌وقت جوان‌تر بوده، چون تا زمان امام باقر هم عطیةبن‌سعد عوفی[7] علی‌الظاهر زندگی کرده. (78/3/14) جابربن‌عبدالله قبل از ولادت امام حسین در خدمت پیغمبر بوده و در کنار او جهاد کرده است. کودکی، ولادت و نشو و نمای حسین‌بن‌علی علیه‌السلام را به چشم خود دیده است. جابربن‌عبدالله به‌طور حتم بارها دیده بود که پیغمبر اکرم، حسین‌بن‌علی را در آغوش می‌گرفت، چشم‌های او را می‌بوسید، صورت او را می‌بوسید، با دست خود در دهان حسین‌بن‌علی غذا می‌گذاشت و به او آب می‌داد؛ اینها را به احتمال زیاد جابربن‌عبدالله به چشم خود دیده بود. جابربن‌عبدالله به‌طور حتم از پیغمبر به گوش خودش شنیده باشد که حسن و حسین سرور جوانان اهل بهشتند. بعدها هم، بعد از پیغمبر، موقعیت امام حسین، شخصیت امام حسین، چه در زمان خلفا، چه در زمان امیرالمؤمنین، چه در مدینه و چه در کوفه، اینها همه جلوی چشم جابربن‌عبدالله انصاری است.

خودداری از وعدهٔ دروغ جانشینی به یکی از قبایل

… در شورای شش‌نفریِ عمر دروغ بگوید. یک دروغ می‌گفت و خلافت را به‌دست می‌آورد، همچنانی‌که عثمان گفت به سیرۀ شیخین عمل می‌کنم، ولی عمل نکرد؛ اما امیرالمؤمنین نمی‌خواهد با دروغ به خلافت برسد، این برخلاف مبناست، این پاگذاشتن روی اصول پذیرفته و شریف مکتب خودش است. علی این کار را نمی‌کند، امام صادق هم نمی‌کند، همچنانی‌که پیغمبر اسلام در مقابله با یکی از قبایلی که از او خواستند خلافت و جانشینی خود را به آنها بسپرد، حاضر نشد دروغ بگوید، بگوید بله، به شما می‌سپارم، بعد زیر حرفش بزند؛ گفت نه، «هَذا اَمرٌ سَماوِی» [این امری آسمانی است].

سفارش به حضرت فاطمه (س) به عمل نه تکیه بر نسبت با او

… بودند، البته غالباً این‌طوری بودند؛ هم یک افراد لودۀ آقازاده‌مآب که از وجهه و عنوان آقا استفاده می‌کردند و به خوش‌گذرانی می‌پرداختند و دلشان خوش بود که اولاد پیغمبرند و به جهنم نمی‌روند و امام چقدر با این فکر که اولاد پیغمبر به جهنم نمی‌رود، مبارزه کرده. پیغمبر خودش به فاطمۀ زهرا که دختر خودش بود، فرزند بلاواسطه‌اش بود، گفت: «اِنِّی لا اُغنی عَنکِ مِنَ اللهِ شَیئاً»[2] ای فاطمه! من به درد تو در پیش خدا نمی‌خورم، برو خودت، خودت را بساز و عمل کن. امروز به ما می‌خواهند ثابت کنند بنده که سلسلۀ نسبم با سی واسطه به امام سجاد می‌رسد، به جهنم نمی‌روم، چون سیدم و اولاد پیغمبرم! پیغمبر خلاف این را به فاطمه گفت و ائمه زیاد گفتند. غرض این‌طور آقازاده‌ها بودند که اینها به خوش‌گذرانی [می‌پرداختند].

آرامش جستن با اذان بلال در بحران‌ها و سختی‌ها

آدمی که نمازِ خوب می‌خواند، همۀ مشکلات برایش آسان است. شنیدید که بعضی از بزرگان دین، در هنگام توجه شداید و مصیبت‌ها، دو رکعت نماز می‌خواندند؟ شنیدید که رسول خدا در هنگام بحران‌ها و شدت‌ها رو می‌کرد به بلال و می‌گفت: «اَرِحنا یا بَلال» بَلال ما را آسوده کن، برو اذان بگو. «اَبرِد اَبرِد یا بَلال» خنک کن دل ما را ای بَلال؛ یعنی اذان بگو.[21] واقعاً اگر کسی اقامۀ نماز بکند، با توجه، با خضوع، با خشوع، با حال، با ادراکِ آنچه دارد انجام می‌دهد و آنچه می‌گوید، و به‌قصد نتیجه‌گیریِ از نماز، هرکسی نماز بخواند، اقامۀ نماز به‌این‌معنا بکند، تحقیقاً آنچه را که به مؤمنین وعده داده شده …

حضور در خطرناک‌ترین حوادث صدر اسلام و تحمل شکنجهٔ بیش از یاران

… و می‌رفتند، از همه جلوتر خودشان بودند. ابراهیم خلیل‌الرحمان می‌گوید اول‌کسی که اسلام آورد و درمقابل تو، پروردگارا، رام شد، خودِ من بودم بعد از من دیگرِ مردم، دنبال من سایر خلق‌الله بودند. این خاصیت رهبران الهی است. رهبر الهی این‌جور باید باشد و این‌جور است. پیغمبر اکرم در مهم‌ترین و خطرناک‌ترین حادثه‌های صدر اسلام خودش بود. درست است که عبدالله مسعود[6] کتک می‌خورد، درست است که خَبّاب[7] شکنجه می‌شد، درست است که عمّار یاسر[8] زیر شکنجه می‌افتاد، اما شکنجۀ خود پیغمبر از اینها کمتر نبود و بیشتر بود. وضع پیغمبر را اگر مقایسه کنید با وضع این مسلمانان پاکبازِ پیرامونش، می‌بینید که شدت عمل نسبت به خود رسول‌الله از آنها بیشتر و طاقت‌فرساتر بوده؛ پیش‌قدم، پیش‌گام.

تحت اختیار خدا بودن پیامبر مانند همهٔ موجودات

… ذراتِ عالم بندگان خدایند در حدّ واحد. می‌خواهم بگویم از لحاظ بندگیِ خدا، بین دو موجود عالم هیچ امتیازی نیست. ازاین‌جهت که بندۀ خدا هستند، ازاین‌جهت که تحت قدرت و در قبضۀ خدایند، همه یکسانند، همه! حتی بزرگ‌ترین موجود عالم، عزیزترین و ارزشمندترین انسان تاریخ؛ یعنی وجود مقدس نبی‌اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله، از لحاظ بندۀ خدا بودن، تحت اختیار خدا بودن، عبد خدا بودن، مثل همۀ ذرات دیگر وجود است. همان اندازه‌ای که آنها تحت اختیار خدایند، همان اندازه هم پیغمبر تحت اختیار خداست. این‌جور نیست که یک نبی‌ای، یک مقامی، یک انسان بزرگی، چون بزرگ است، چون زبده است، چون محبوب خداست، چون عزیز خداست، یک مایه‌ای از قدرت درمقابل خدا داشته باشد، نه؛ بندگان دست‌بسته و تسلیم پروردگارند و بزرگی‌شان هم به همین است. در تشهد نماز می‌خوانید «اَشهَدُ …

پاسخ به عدی بن حاتم که اطاعت بی‌قیدوشرط از احبار عبادت آنان بود

پیغمبر اکرم در جواب این تصور عدیّ‌بن‌حاتم، پاسخ داد که بله، درمقابل آنها سجده نکردید ـ مُفادِ فرمایش پیغمبر را عرض می‌کنم ـ لکن آنچه آنها گفتند، بی‌قیدوشرط پذیرفتید؛ «وَ لٰکِنَّهُمْ اَحَلّوا حَراماً وَ حَرَّموا حَلالاً»[9] حرام‌های خدا را آنها حلال وانمود کردند در نظر شما و حلال‌های خدا را حرام وانمود کردند، و شما بی‌آنکه در صدد باشید واقعِ مطلب را بفهمید، آنچه آنها گفتند، بی‌قیدوشرط اطاعتشان کردید؛ عبادت این است، پروردگار و رب گرفتن یک موجود این است. که البته به همین مضمون از امام صادق صلوات‌الله‌وسلامه‌علیه هم روایت هست، کسانی که می‌خواهند، مراجعه کنند به نورالثقلین[10] در ذیل همین آیه.

خطاب آیه به پیامبر برای قاطعیت و دوری از تردید در وحی

﴿وَ الَّذينَ آتَيناهُمُ الكِتاَ﴾ آنها که کتاب را به آنها داده‌ایم، ﴿يَعلَمونَ اَنَّهُ مُنَزَّلٌ مِنِ رَبِّكَ بِالحَقِّ﴾ می‌دانند که این قرآن نازل شده است از پروردگارِ تو به حق. حقاً از خدا نازل شده، از سوی خدا آمده، ﴿فَلا تَكونَنَّ مِنَ المُمتَرينَ﴾ پس تو از مردّدان و دو‌دِلان مباش ـ خطاب به پیغمبر است ـ مبادا مردّد باشی! مبادا متزلزل و دو‌دل باشی! تو که می‌دانی این کتاب از سوی پروردگار تو آمده، خدا کتاب را به تو داده و تو آگاهی، واقفی؛ مردّد نشو، قاطع باش.

ناتوانی دیگران از برداشتن بار رسالتی که پیامبر برداشت

… امکان بیشتری است و چون خدا می‌بیند امکانات بیشتر را در این موجود کمکش می‌کند، فیض به او می‌دهد، لطف به او می‌کند، آنچه وسیلۀ پرورش هست، در اختیار او می‌گذارد، تا اینکه این دو صد من بار، بر روی صد من استخوان[9] نبی بایستد. او را یک آدمی می‌کند آمادۀ این کار. بالاخره اگر رسول‌الله این بار سنگین را برنمی‌داشت، این بار سنگین بر زمین می‌ماند، کار من و شما نبود برداشتنش. کار گاندی[10] و لومومبا[11] نبود برداشتنش؛ کار سقراط و افلاطون و ارسطو نبود؛ استخوانی نیرومندتر از این‌همه استخوان لازم است تا بتواند این بار سنگین را ـ که به نام رسالت و نبوت و بعثت نامیده می‌شود ـ بردارد، و این تفصیلش البته خیلی زیاد است. نبی با یک‌چنین مایه‌هایی در میان مردم است. این یک نکته، که خلاصۀ نکتۀ اول این شد؛ که مایه‌هایی که در نبی وجود دارد، در پیغمبر، از مایه‌های مردم معمولی سرشارتر، غنی‌تر، عمیق‌تر، قابل استفاده‌تر است.

سورهٔ ضحی نخستین سورهٔ بشارت به پیامبر پس از دوران فترت

… آمده، آن شور و هیجان در او پدید آمده، با پیام‌آور وحی خدا، جبرائیل، اُنس بسته؛ ناگهان می‌بیند که وحی قطع شد؛ به‌شدت غمگین بوده. چقدر طول کشیده دوران فَترَت؟[15] اسمش را می‌گویند دوران فترت. چهل روز گفته‌اند، بیشتر هم گفته‌اند، تا دو، سه سال هم گفته‌اند. بعد سورۀ ﴿وَ الضُّحىٰ﴾ اولین سورۀ بشارت‌آمیزی‌ست که به پیغمبر اکرم خطاب می‌کند، می‌گوید: ﴿ما وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَ ما قَلىٰ﴾ پروردگارت تو را رها نکرد، طرد نکرد و بر تو خشم نگرفت، ﴿وَ ما قَلىٰ﴾، خشم نگرفت بر تو. ﴿وَ لَلآخِرَةُ خَيرٌ لَكَ مِنَ الاولىٰ﴾ آخرت، آینده، برای تو بهتر است از آغاز، از گذشته؛ فرجام کارَت بهتر از آغاز کارَت است.

آماده‌سازی پیامبر برای رسالت با آیات نخستین وحی

… چگونه می‌شود یک چیزی که جان ندارد، نیروی حرکت ندارد، نیروی فهم ندارد، تبدیل بشود به انیشتین! تبدیل بشود به یک انسان بزرگ، تبدیل بشود به سقراط، به یک متفکر، به یک فیلسوف، به یک پیامبر، چطور می‌شود این؟ جز این است که صُنع قوی پروردگار است در عالم؟ ﴿خَلَقَ الاِنسانَ مِن عَلَقٍ﴾، پیغمبر ما را در آغاز وحی، متوجه به این نکتۀ بسیار مهمش کردند. ببینید، می‌خواهد تحول در او به‌وجود بیاید، می‌خواهد یک کفشی از فولاد به پایش کنند، عصایی از فولاد به دستش بدهند تا برود، آن‌قدر که دیگر خستگی برایش مفهومی نداشته باشد. از اول می‌سازندش با این کلمات.

ساخته شدن پیامبر با توجه به لطف خدا و تقصیر طغیانگران

… نگذاشت که بشر از مایه‌های ربوبی حداکثر استفاده را بکند و آن‌چنان‌که خدا می‌خواست تربیت بیابد، پرورش پیدا کند، بشود آن‌چنان‌که خدا برای او اراده کرده بود. طغیانگرها نگذاشتند. وقتی خودشان را بی‌نیاز دیدند، طغیان کردند، سرکشی کردند، از راه خدایی خارج شدند. ببینید، باز دارد پیغمبر ساخته می‌شود. توجه به لطف خدا، توجه به بزرگواری خدا، توجه به آموختن خدا، توجه به اینکه خدا آفریدگار است، توجه به اینکه خدا آموزنده است، توجه به اینکه خدا اکرم است و توجه به اینکه انسانیت به آنجا که باید برسد، نرسیده است؛ به مفهوم ﴿کَلّا﴾ نرسیده و توجه به اینکه تقصیر طغیانگران است.

اشارهٔ سورهٔ نجم به تحول درونی پیامبر

باز در سورۀ ﴿وَ النَّجم﴾ که یک قسمت از آیاتش را اینجا ذکر کردیم ما، اشاره‌ای به همین تحول درونی پیغمبر است، و البته آیات بسیار دیگری هست که آن آیات را لزومی ندیدم من همه‌اش را اینجا نقل کنم، منتها چون بحث، بحث بسیار دقیق و ظریف و شیرینی هست، و خود من برخورد نکرده بودم در بحث‌هایی که مطالعه کرده بودم به اینکه به این نکته، به‌دقت رسیدگی شده باشد، دلم خواست که این نکته را یک قدری بیشتر توضیح بدهم، که دانستن او برای عمل کردن هم مفید است.

ساختن انسان از ابوذر به‌عنوان معجزهٔ بزرگ پیامبر

پیغمبر همین موجود را، همین سنگ سیاه را، همین صخرۀ نتراشیده، نخراشیده‌ای را، که اسمش ابی‌ذر است، این را می‌آورد زیر سابِ وحی و دعوت، از او یک انسانی می‌سازد، که هیچ فضیلتی از فضایل انسانی نیست که در او نشانی از آن نباشد؛ معجزۀ بزرگ پیغمبر این است. از او انسانی می‌سازد که همه‌چیزِ خودش، همه‌چیزِ این مَن، این مَنی که برای مردمِ معمولی، محور تمام فعالیت‌هاست، همه‌چیز این من، هضم‌شده، حل‌شده، فد‌اشده، قربان‌شدۀ در راه هدف است؛ می‌توانید پیدا کنید این‌جور آدمی؟ ما همه‌چیز را برای خودمان می‌خواهیم، یا برای …

مخالفت با دعوت توحیدی ایشان از روز نخست بعثت

اهمیت مسئله اینجاست که حساسیت و درک مردم زمان پیغمبران و عدم وجود این درک در مردم زمان‌های بعد، مثل من و شما، این معلول چیست؟ پیغمبرها تا آمدند، از قدم اوّلی که وارد شدند، دوستانشان و دشمنانشان مشخص شدند. پیغمبر ما از روز اوّلی که از کوه نور و غار حرا فرود آمد و در سرزمینِ بی‌حاصلِ آن گورستانِ فضیلت‌ها، بنا کردند رفتن و نغمۀ توحید سر دادن، از همان اول بنا کردند با او مخالفت کردن؛ منتها مخالفت‌ها شکل‌هایش گوناگون بود. از اول دشمن‌هایش مشخص شدند، از اول آن‌کسانی‌که باید پیغمبر را بکوبند، فهمیدند که باید بکوبند، بر کسی پوشیده نماند. همچنانی‌که هر‌کسی از آن طبقه‌ای که باید بپذیرند، درکش، شعورش، فهمش، توفیقش بیشتر بود، او هم از اول و هرچه …

روایت دیدن ایشان از پشت سر در خصال و تفسیر آن به هوشیاری

… رستاخیز انبیا این است، هدف انبیا این است، راهشان این است، تشریح بکنیم، این کار را که می‌توانیم بکنیم. دربارۀ پیغمبر آخرالزمان اگر بحث بشود، ترجیح داده می‌شود به مسائل درجۀ چهار و پنجِ در زندگی آن بزرگوار، مثلاً مسئلۀ سایه نداشتن آقا رسول خدا [پرداخته شود]. روایتی دارد در خصال صدوق، که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم وقتی می‌رفت، از پشت سر می‌دید؛ البته این را مرحوم صدوق، خودشان در پاورقی می‌گویند که منظور این است که رسول خدا ازبس هوشیار بود، ازبس باهوش و مراقب بود، مثل آدمی که دوروبر خودش را دائماً می‌بیند. بعضی‌ها هستند گیج و گول راه می‌روند در خیابان، یکی هم پشت سرشان ادا و شکلک در می‌آورد؛ یک ساعت هم دنبالش راه بروی، نمی‌فهمد. بعضی‌ها هم این کارها مشکل است، پشت سرشان. آدم باهوشی‌ست، متوجه است، مراقب تمام دوروبر خودش هست، کمترین اشاره‌ای، کمترین حرکتی، اطرافش، …

ماندن ساختار جامعهٔ اسلامی با وجود رخنه‌ها چون سازنده‌اش پیامبر بود

… شده رواج بدهد، نمی‌گذارند بدهد؛ چرا؟ چون نظام، نظامی بود که پیغمبر درست کرده بود. این خیاط‌های ماهر را دیدید، وقتی لباسی را درست می‌کنند، می‌بینید این لباس پاره‌پوره شده، تمام قسمت‌های لباس سوراخ‌سوراخ شده؛ اما درزهایش باز نشده، قوارۀ لباس از‌دست‌نرفته. جامعۀ اسلامی را هِی سوراخ‌سوراخش کرده بودند، اما قوارۀ جامعه از‌دست‌نرفته بود. خیاطش پیغمبر است؛ معمار و صنّاعش، دست توانگر رسول‌الله است. نظام خداخواستۀ خداساختۀ پیغمبرساخته، این‌جور نظامی‌ست. در آن زور نیست، قلدری نیست، استثمار نیست، استبداد نیست، حکومت مطلقۀ یک انسان یا جمعی انسان، بر انسان‌های دیگر نیست. در یک‌چنین جامعه‌ای که خدا می‌خواهد و می‌گوید که باید انسان‌ها بدین‌شکل مجتمع بشوند، جهل …

قرار دادن هدایت بشر در مسیر پیشرفت و رسیدن بشریت به بلوغ

… اما آیا بالاخره وظیفۀ خودش را انجام داد یا نداد؟ آیا این بار را به سرمنزل یک متر نزدیک کرد یا نکرد؟ می‌بینید که کرده. بعد از نوح، پیغمبرِ بعد از او می‌آید، او این بار را از او تحویل می‌گیرد، یک متر هم او جلو می‌برد. سومی می‌آید، یک متر هم او جلو می‌برد. خاتم‌الانبیا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم تشریف می‌آورد و مبعوث به رسالت می‌شود، او این بار را که تا حد معینِ مقدّری رسیده است، در جاده‌ای می‌اندازد که روی غلطک است و پیش خواهد رفت، بشریت به بلوغ رسیده است. بنابراین انبیا از اول تا آخر موفق شدند.

تشکیل جامعه و نظام بر اساس فکر اسلامی و قرآنی

… که گفتم. اما بعضی از انبیا غیر از آن کامیابی نهایی، که بار را یک متر به سرمنزل نزدیک کردند، علاوۀ‌بر‌این، موفقیت‌هایی هم در دنیا نصیبشان شده است، آن موفقیت‌ها عبارت از این بوده که توانستند جامعه‌ای بر اساس فکر توحیدی و مکتب پیشنهادی خود به‌وجود بیاورند. نمونۀ واضحش پیغمبر خودِ ماست که بر اساس فکر اسلامی و طرز فکر قرآنی و الهام پروردگار، جامعه‌ای و مدینه‌ای، مجتمعی و نظامی به‌وجود آورد و از قبیل پیغمبر است بسیاری از انبیای گذشته، که باز دیروز اشاره کردم. ایمان آوردن امپراتوری روم بعد از رفتن عیسی‌ست، تشکیل جامعۀ فاضلۀ بنی‌اسرائیل بعد از رحلت موسی‌ست. ابراهیم در زمان زندگی خودش جامعۀ الهی را تشکیل داد، که قرآن ناطق است. سلیمان حکومت الهی را در سرتاسر عالم گسترش داد. پیغمبر بنی‌اسرائیلی به‌نام سلیمان‌بن‌داود …

فرمان صبر و مقاومت به پیامبر خاتم در برابر انگیزه‌های انحطاط‌آفرین

﴿فَاصبِر﴾، بعد که این مطلب تمام می‌شود، به پیغمبر خاتم خطاب می‌کند، می‌فرماید که ﴿فَاصبِر﴾ پس حالا تو هم صبر کن، استقامت کن، با انگیزه‌های انحطاط‌آفرین مقاومت کن. ﴿اِنَّ وَعدَ اللهِ حَقٌ﴾ بی‌گمان وعدۀ خدا حق است. این وعده‌ای که خدا داده، گفته شما پیروز خواهید شد، آن وعده‌ای که در سورۀ صافات بود، ﴿وَ لَقَد سَبَقَت كَلِمَتُنا لِعِبادِنَا المُرسلينَ **﴿إِنَّهُم لَهُمُ المَنصُورونَ﴾،**، و همچنین وعده‌های دیگری که در قرآن …

آگاهی از نامهٔ حاطب با وحی و بازخواست او از افشای اسرار جنگی

پیغمبر عزیز و گرامی، با وحی خدا از ماجرا مطلع شد. امیرالمؤمنین را و یکی، دو نفر دیگر را فرستاد، بینِ راه رفتند آن زن را پیدا کردند، تهدیدش کردند و کاغذ را از او گرفتند. بعد که آمد، پیغمبر گفت: خب، چرا این کار را کردی مرد؟ چرا اسرار نظامی و جنگی را فاش می‌کنی برای دشمن؟ گفت: یا رسول‌الله، من آنجا دوستانی دارم، خویشاوندانی دارم، می‌ترسم آنها مورد زحمت قرار بگیرند، خواستم این نامه را بنویسم که شاید دل آنها یک‌قدری نسبت به من نرم بشود. آیه در جواب می‌گوید: اشتباه نکنید، دل آنها با شما نرم نخواهد شد. آن‌کسانی‌که از لحاظ فکری ضد …

تلاوت قرآن بر مردم برای تزکیه و تعلیم کتاب و حکمت

یَتلوا عَلَیهِم؛ پیغمبر قرآن را بر مردم تلاوت میکند، برای اینکه این چند کار انجام بگیرد: «تزکیه، تعلیم کتاب، تعلیم حکمت». شما چه کار میکنید؟ شما قرّاء همان کار پیغمبر را میکنید؛ شما هم تلاوت میکنید. کار تلاوت، کار پیامبرانه است؛ تلاوت قرآن این‌قدر اهمّیّت دارد؛ اینکه شما بتوانید مفاهیم قرآنی را به مسلّمات فکری آحاد مردم تبدیل کنید. هزاران عنوان و سرفصل مهم در قرآن وجود دارد؛ …

محکم ساختن لحد سعد بن معاذ

… یعنی همه جور عملی؛ هم عملی که انسان میکند به ‌عنوان عبادت، هم عملی که انسان میکند برای آوردن نان حلال در سفره؛ این هم عمل است، این هم عمل صالح است؛ «‌اِلَّا الَّذینَ آمَنوا وَ عَمِلُوا الصّالِحات»[4] شامل این عمل هم میشود؛ عنوان «عمل» یک عنوان عامّی است. لذا می‌بینید در قضیّه‌ی سعدبن‌معاذ که شهید شده بود، رسول اکرم رفتند داخل قبر، او را گرفتند داخل قبر خواباندند، بعد این لحد را که درست میکردند، مرتّب گفتند گچ بدهید، آب بدهید، گِل بدهید که [لحد را] محکم کنند؛ خب محکم کردن لحد [برای] چیست؟ خب معلوم است چهار روز دیگر خراب میشود. پیغمبر جواب این سؤالِ مقدّر را داد؛ کسی سؤال نکرده بود، امّا یک سؤالی بود که مطرح میشد. پیغمبر جواب داد فرمود بله، ما میدانیم این چند صباح دیگر متلاشی خواهد شد ــ هم آن بدن، هم آن لحد ــ لکن …

دستور الهی به پیامبر برای قرائت و تلاوت قرآن

خب، چند نکته؛ یکی اهمّیّت قرائت قرآن است. حالا عظمت قرآن به جای خود محفوظ، اشتمال[4] قرآن بر معارف نورانی درجه‌ی یک عالم خلقت به جای خود محفوظ، [امّا] نفْس قرائت قرآن باارزش است. خدای متعال به بزرگ‌ترین موجودی که خلق کرده، یعنی وجود مقدّس نبیّ اکرم (صلّی الله علیه و آله)، دستور میدهد که قرائت کن! «فَاقرَءوا ما تَیَسَّرَ مِنَ القُرآن»؛[5] «فَاقرَءوا ما تَیَسَّرَ مِنه»؛[6] باید قرآن را قرائت کنی، باید تلاوت کنی. «اُتلُ عَلَیهِم نَبَاَ نوح»؛[7] «اُتلُ عَلَیهِم نَبَاَ اِبراهیم»؛[8] [خدا] به پیغمبر دستور تلاوت میدهد. یکی از وظایف ما تلاوت قرآن است. به نظر این حقیر، در دنیای اسلام هیچ کس نباید پیدا بشود که یک روز بر او بگذرد و آیاتی از قرآن را تلاوت نکند؛ همه‌ی ما باید تلاوت کنیم. بنده بارها در جمعهای مختلف گفته‌ام، هر چه میشود [بخوانیم]: «فَاقرَءوا ما تَیَسَّرَ مِنه»؛ …

پیر شدن پیامبر از آیهٔ استقامت در سورهٔ هود

… خط را ادامه بدهند، طاقت نیاوردند. ببینید حقیقت قضیّه این است که طاقت نیاوردند! اینکه کسی بخواهد وانمود کند که ما نگاه کردیم، دیدیم این انتخاب بهتر از آن انتخاب است؛ نخیر، این حرفها نیست. رفتن در این راه، ماندن در این راه طاقت میخواست، طاقت نیاوردند. اگر من حافظه‌ام خطا نکرده باشد، امام (رضوان ‌الله ‌علیه) راجع به سوره‌ی هود، این آیه‌ی شریفه که [میفرماید:] «فَاستَقِم کَما اُمِرتَ وَمَن تابَ مَعَک»،[8] هم خودت استقامت کن و ایستادگی کن در این راه، هم کسانی که با تو به سمت خدا حرکت کردند، آنها ایستادگی کنند، به نظرم این جور می‌آید ــ نشده مراجعه کنم ــ فرمودند اینکه حضرت رسول فرمودند «شَیَّبَتنی سورَةُ هود»،[9] این آیه این بزرگوار را پیر کرد؛ این آیه پیر کرد؛ این قدر سخت است! فَاستَقِم کَما اُمِرت؛ بِایست، بمان، ادامه بده راه را. خب، پس ببینید مشکل‌تر از انقلابی بودن و گرایش انقلابی داشتن، انقلابی ماندن است؛ چه فرد، چه جمع، که کلّ مجلس باشد.

برخورداری پیامبر از مقام امامت به بیان امام صادق (ع)

… سال قبل از آن، پیغمبر بود و پیغمبرها رئیس دین و دنیایند؛ در این شکّی نیست امّا این امامت را بعد خدای متعال داد. پس این امامت یک مرحله‌ی دیگری است، یک چیز بالاتری است، یک امر معنوی است. مسئله‌ی امامت با این ترازوهای عرفیِ ما قابل اندازه‌گیری و توزین[4] نیست؛ این همانی است که امام صادق (علیه السّلام) [در تبیین آن] در منیٰ در حضور جمعیّت‌های مردم فریاد کشید: اِنَّ رَسولَ اللهِ کانَ الاِمام؛[5] پیغمبر، امام بود؛ امام به آن معنا [مدّ نظر است].