آگاهی پیشین از شکست احد و سنگباران طائف و اقدام با وجود آن
در جواب این فکر باید بگویم، دانستنِ اینکه به هدف نخواهند رسید، مانع از انجام وظیفه نمیشود. در زندگی پیغمبر نگاه کنید. پیغمبر اکرم میدانستند در جنگ احد شکست خواهند خورد. پیغمبر اکرم میدانستند آنهایی که در شکاف کوه نشاندند، آنها نخواهند نشست و به طمعِ غنیمت پایین خواهند آمد. پیغمبر آن روزی که به طائف رفت تا بنیثقیف را هدایت کند و از شرّ مکیها به طائفیها پناه بُرد، میدانست که طائفیها با پارهسنگ از او استقبال میکنند. اینقدر سنگ به او میزنند که ساق مبارکش خونی میشود و مجبور میشود برگردد. ائمه علیهمالسلام همۀ اینها را میدانستند. آنکسیکه علم ائمه علیهمالسلام و علم معصومین را میخواهد دلیل بگیرد بر اینکه اینها مبارزۀ سیاسی نمیکردند، با علم پیغمبر چه میکند که پیغمبر اکرم همۀ اینها را میدانست؟! امیرالمؤمنین میدانست که در بیستویکم ماه …
مخالفت همهٔ قشرهای جامعهٔ خشن و متعصب مکه با پیام او
… همه، در شهر مکه قرار داشتند. شهری را شما فرض کنید، مردمی که بهطور طبیعی هم اهل توسل به خشونتند، مردم متمدنِ بانزاکتِ آهستهبرو آهستهبیایی که نبودند؛ یک مردم خشنِ اهل برخورد، اهل اصطکاک، سر کوچکترین چیزی دعوا بکنند، بهشدت متعصب نسبت به همان عقاید باطل. در یکچنین جامعۀ اینطوری، یک پیامی از سوی یک انسان بزرگی مطرح شده که همهچیزِ این جامعه را میبَرد زیر سؤال؛ عقایدشان را، آدابشان را، سنتهایشان را. خُب طبیعی است که همه با او مخالفت میکنند و قشرهای مختلف با او مخالفت کردند؛ تودههای مردم هم با پیغمبر مخالفت کردند. از یک انسان اینطوری و یک پیام اینطوری با همۀ وجود دفاعکردن و به آن پیوستن، این، ازخودگذشتگی میخواست؛ این اولین قدمِ ازخودگذشتگی امیرالمؤمنین.
تنهایی پس از وفات خدیجه و ابوطالب و دلداری فاطمه (س)
… ـ که تا ابد این انقلاب باید بماند و پیغمبر آن روز این پرچم را داشت برمیافراشت ـ این دختر با آن پدر به این عظمت کاری کرد که کنیهاش را گذاشتند «اُمُّ اَبیها»[15] مادرِ پدر. اینها خدمت است، اینها کار است، اینها مجاهدت و تلاش است؛ بیخود که نمیگویند امّابیها. چه در دوران مکه، چه در دوران شِعب ابیطالب در آن سختیها، چه آنوقتیکه مادرش خدیجه از دنیا رفت و پیغمبر را تنها گذاشت و دلِ پیغمبر در مدت کوتاهی با دو حادثه شکست، با حادثۀ وفات خدیجه و با حادثۀ وفات ابیطالب؛ به فاصلۀ کمی این دو نفر از دست پیغمبر رفتند، پیغمبر احساس تنهایی میکرد و فاطمۀ زهرا آن روز قد برافراشت، با دستهای کوچک خودش غبار محنت را از چهرۀ پیغمبر ستُرد؛ امّابیها، تسلّبخش پیغمبر، از آنجا شروع شده. (1373/9/3)
فشار سختیها و تردید یاران بر پیامبر در دوران شعب
… رهبری بهمعنای ادارۀ یک جمعیت نبود؛ باید میتوانست از کار خودش پیش اینهایی که دچار محنت شدند، دفاع کند. میدانید، وقتیکه اوضاع خوب است، کسانی که دور محور یک رهبری جمع شدند، همه خب راضیاند از اوضاع؛ میگویند خدا پدرش را بیامرزد، ما را به این وضع خوب آورد. وقتی سختی پیدا میشود، همه دچار تردید میشوند، میگویند ایشان ما را آوردند؛ ما که نمیخواستیم به این وضع دچار بشویم! ایمانهای قوی البته میایستند؛ اما بالاخره سختیها همه فشار میآورد روی دوش پیغمبر. در همین اثنا[18]، وقتیکه نهایت شدت روحی برای پیغمبر بود، جناب ابیطالب که پشتیبان پیغمبر و امید او بود، و جناب خدیجۀ کبری که او هم بزرگترین کمک روحی برای پیغمبر بود، در ظرف یک هفته از دنیا رفتند. خیلی حادثۀ عجیبی است؛ یعنی پیغمبر تنهای تنها شد.
تشکیل حکومت و جهاد پیامبر، درسی برای همهٔ تاریخ
… بنای کلی نظام فکری و ارزشی و عملی اسلام، جای مهمی دارد. با وجود اینکه این واجب، خیلی مهم است، خیلی اساسی است، تا زمان امام حسین به این واجب عمل نشده بود؛ چرا؟ عرض میکنم که چرا عمل نشده بود. امام حسین باید این واجب را عمل میکرد تا درسی باشد برای همۀ تاریخ. مثلاینکه پیغمبر، حکومت تشکیل داد؛ تشکیل حکومت درسی شد برای همۀ تاریخ اسلام، فقط حُکمش را نیاوردند. یا پیغمبر، جهاد فیسبیلالله کرد، این درسی شد برای همۀ تاریخ مسلمین و تاریخ بشر تا ابد. این واجب هم باید بهوسیلۀ امام حسین علیهالسلام انجام میگرفت تا درسی عملی باشد برای مسلمانها و برای طول تاریخ.
بیان همهٔ احکام سعادتبخش فرد و جامعه و عمل به آنها
… مردم را آورد، وظایف مردم درمقابل حکومت را آورد. این مجموعه، همه را اسلام عرضه کرد بر بشریت، همه را هم پیغمبر اکرم بیان کرد. «یا اَیُّهَا النّاسُ وَ اللهِ ما مِن شَیءٍ یُقَرِّبُکُم مِنَ الجَنَّةِ وَ یُباعِدُکُم مِنَ النّارِ اِلّاٰ وَ قَد اَمَرتُکُم بِهِ»[13]؛ همۀ آن چیزهایی که یک انسان را و یک جامعۀ انسانی را ـ هم یک فرد بشر را، هم یک جامعۀ انسانی را ـ میتواند به سعادت برساند، همه را پیغمبر اکرم بیان کرد. نهفقط بیان، بلکه آنها را عمل کرد، پیاده کرد.
مهندس و راهبر نظام اسلامی، و پس از او جانشینش
خب، در زمان پیغمبر حکومت اسلامی تشکیل شد، جامعۀ اسلامی تشکیل شد، اقتصاد اسلامی پیاده شد، جهاد اسلامی برپا شد، زکات اسلامی گرفته شد؛ شد یک کشور اسلامی، یک نظام اسلامی. مهندس این نظام نبی اکرم است و آنکسیکه بهجای او مینشیند. راهبر این قطار در این خط، نبی اکرم است و آنکسیکه بهجای او مینشیند. خط هم روشن و مشخص. باید جامعۀ اسلامی و فرد اسلامی بر روی این خط و دراینجهت و از این راه حرکت کند؛ که اگر چنین حرکتی هم انجام بگیرد، آنوقت انسانها به کمال میرسند؛ انسانها صالح میشوند، انسانها فرشتهگون میشوند، از میان مردم ظلم از بین میرود؛ بدی از بین …
تعیین تکلیف مسلمانان در صورت انحراف نظام اسلامی
… و عمل علیه او اقدام نکند، «کانَ حَقّاً عَلَی اللهِ اَن یُدخِلَهُ مُدخَلَهُ» یعنی خدای متعال این ساکتِ بیتفاوتِ بیعمل را هم به سرنوشتی دچار میکند که آن ظالم را دچار کرده است در قیامت؛ یعنی با او در یک صف و در یک جناح قرار میگیرد. این را پیغمبر فرموده است. اینکه عرض کردیم پیغمبر حکم این مطلب را زبانی فرمودند اینهم یکی از نمونههایش. پیغمبر پس مشخص کرده بودند که اگر نظام اسلامی منحرف شد چهکار باید کرد. امام حسین هم استناد میکند به همین فرمایش پیغمبر.
پیامبر اکرم نخستین امام به بیان امام صادق (ع)
… را از خطرها، از سقوطگاهها، از لغزشگاهها عبور میدهد؛ آنها را به سرمنزل مقصود و مطلوب از حیات دنیوی انسان ـ که خداوند این حیات را به انسان داده، برای رسیدن به آن مقصود ـ میرساند و به آن سمت هدایت میکند. این یکجور امام است که مصداق آن، انبیای الهیاند؛ مصداق آن، پیغمبر اکرم است. که امام صادق علیهالصلاةوالسلام در مِنا مردم را جمع کرد و فرمود: «اِنَّ رَسولَ اللهِ كانَ الاِمامَ»[6] اولین امام، خود پیغمبر است. پیغمبران الهی، اوصیای پیغمبران، برگزیدهترین انسانها، از این دسته امامهای نوع اولند؛ که اینها کارشان هدایت است، از سوی خدای متعال رهنمایی میشوند و این رهنمایی را به مردم منتقل میکنند: «وَ اَوحَینا اِلَیهِم فِعلَ الخَیراتِ»، کارشان کار نیک است؛ «وَ اِقامَ …
ابلاغ ولایت در اجتماع مردم به شیوهای بیسابقه در میان واجبات
… قرار میگیرد و پایهاش متزلزل میشود. احتمالِ اینهم هست. کأنّه اصل رسالت، تبلیغ نشده است! که دراینصورت، قضیه خیلی اهمیت پیدا میکند. یعنی موضوع تشکیل حکومت، امر ولایت و امر مدیریت کشور، جزو متون اصلی دین است، و پیغمبر، با این عظمت، به آن اهتمام میورزد. و این رسالت خود را درمقابل چشم آحاد مردم، به کیفیتی انجام میدهد که شاید هیچ واجبی را اینگونه ابلاغ نکرده است! نه نماز را، نه زکات را، نه روزه را، و نه جهاد را. مردم را از قشرها و قبایل و مناطق مختلف، بر سرِ چهارراه بین مکه و مدینه به انگیزۀ انجام امری مهم جمع کند؛ آنگاه چنین رسالتی را ابلاغ فرماید، که در دنیای اسلام بپیچد: «پیغمبر، پیام جدیدی را ابلاغ فرمود». (75/2/18)
حضور در مسجد در بیماری آخر و سخن دلسوزانه با مردم
… آخر پیغمبر، مردمِ مسجد مدینه دیدند رسول خدا با حالِ شدتِ مرض دارد میآید...چهره بهشدت زرد، بدن بهشدت نحیف؛ یکی دو روز از زندگی پربرکتش باقی نمانده. (53/7/17) زیر یک بازوی او را علیبنابیطالب علیهالسلام و زیر بازوی دیگرش را یکی از فرزندان عباس گرفته. پیغمبر را آوردند تا دَم منبر. از پلههای منبر پیغمبر را بالا بردند. شاید روی منبر نشست پیغمبر. بعد رو به مردم کرد، آنچنانکه یک رهبر دلسوزی با مردمی که به آنها کمال محبت را دارد سخن میگوید، با مردم سخن گفت. بعد از طی مقدمات، اینطور فرمود: «من رفتنی هستم و روزهای آخر عمرم را میگذرانم؛ اما همچنانیکه زندگی من برای شما خیرآفرین بود، بعد از مردن هم رشتۀ فیضم را از شما نمیبُرم. دو امانت گرانبها در میان شما میگذارم».[1]
قرآن بودن اخلاق پیامبر به نقل همسر ایشان
… ـ انسانهایی هستند که بر مبنای این مکتب ساخته میشوند؛ و امام برترینِ این انسانهاست. این حدیث را دربارۀ خود پیغمبر، من بگویم که از زبان یکی از زنان پیغمبر نقل شده؛ که از آن همسرِ رسولالله پرسیدند که دربارۀ پیغمبر توصیفی بیان کن، اخلاق پیغمبر را شرح بده. او در جواب گفت: «کانَ خُلُقُهُ القُرآنَ»[2] اخلاق پیغمبر قرآن بود. همۀ آنچه را که در قرآن بهعنوان لازمۀ ایمان، لازمۀ اسلام، لازمۀ عبودیت خدا ذکر شده، انسان در پیغمبر میدید. نمودار عینی مکتب که میگوییم یعنی این.
زمینهسازی در مکه برای تشکیل حکومت در مدینه
… با آنان، خداپرستانِ بسیاری جنگیدند. این جنگ مسلحانه، جنگ نظامی و جنگ سیاسی برای چیست؟ جز برای این است که میخواهد نظامی را براندازد، رژیمی را از بین ببرد، و نظام جدید و سیستم جدیدی برای حکومت و برای زندگی اجتماعی مردم بهوجود بیاورد؟ پیغمبرها شأنشان این است. لذا میبینید که پیغمبر اسلام در مکه دعوت میکرد، اما زمینه را برای اینکه در مدینه بتواند حکومتی بهوجود بیاورد، آماده میکرد. نهفقط مدینه، هرجا میشد پیغمبر این نظام سیاسی و نظام حکومتی و اجتماعی را بهوجود میآوردند، ولی خب، بالاخره در مدینه شد.
جهاد پیامبر (ص) با منافقان به شکلی غیر از جنگ رویارو
… را عرض میکنم برای کسانی که اهل تحقیقند و دلشان میخواهد با استدلال به آیات قرآن مطالب را قبول کنند. در سورۀ برائت، آیۀ شریفه میفرماید: «یا اَیُّهَا النَّبِیُّ جاهِدِ الکُفّارَ وَ المُنافِقینَ وَ اغلُظ عَلَیهِم»[6] ای پیغمبر! با کفار و با منافقان جهاد کن. در فقه شیعه و بهطور کلی در فقه اسلام مسلّم است که پیغمبر صلیاللهعلیهوآله با منافقان جنگ مسلحانۀ رویاروی نکرده و با آنها در یک میدان قرار نگرفته و جهاد پیغمبر با آنها بهشکل دیگری انجام گرفته؛ درعینحال در این آیه، از مبارزۀ پیغمبر صلیاللهعلیهوآله با اینها تعبیر به جهاد شده. بنابراین جهاد، با این دو تعبیر، غلط است.
سرپرستی و تربیت امیرالمؤمنین (ع) از کودکی
در آغاز کودکی، دست تدبیر الهی، علیبنابیطالب را به آغوش پیغمبر میسپارد. امیرالمؤمنین علیهالصلاةوالسلام ششساله بود که پیغمبر او را از خانۀ جناب ابیطالب به خانۀ خود آورد. امیرالمؤمنین در آغوش پیغمبر و در زیر سایۀ تربیت آن حضرت تربیت شد. در هنگام نزول وحی بر پیغمبر، تنها کسی بود که در حِراء، در آن لحظات حساس، در کنار پیغمبر حضور پیدا میکرد...دنبال پیغمبر، بدون جداشدن از پیغمبر، امیرالمؤمنین دائماً میآموخت.
آموزش روزانهٔ اخلاق خود به امیرالمؤمنین (ع)
خود حضرت در نهجالبلاغه در خطبۀ قاصعه[2] میفرماید: (89/4/5) «وَ لَقَد کُنتُ اَتَّبِعُهُ اتِّباعَ الفَصیلِ اَثَرَ اُمِّهِ» مثل شتربچهای که دنبال مادرش حرکت میکند، دائم متصل به رسول خدا بودم. «یَرفَعُ لی فی کُلِّ یَومٍ مِن اَخلاقِهِ عَلَماً وَ یَأمُرُنی بِالاِقتِداءِ بِهِ» هر روز، یک درسی، دانش جدیدی با عمل خود، از اخلاق خود به من میآموخت، و از من میخواست که به آن عمل کنم. تربیت میکرد، میساخت این شخصیت والا و ملکوتی را. «وَ لَقَدْ کانَ یُجاوِرُ فی کُلِّ سَنَةٍ بِحِراءَ» هر سال، مدتی را در غار حرا میگذرانید. «فَاَراهُ وَ لایَراهُ غَیری» من میرفتم او را میدیدم؛ هیچکس غیر از من به سراغ او نمیرفت و او را نمیدید. «وَ لَمْ …
آزار دیدن از افراد فرومایه به تحریک مخالفان در آغاز رسالت
در آن دوران که امیرالمؤمنین یک پسربچه بود، یکمُشت آدمهای بیملاحظه و بعضی از آن افراد لاتمنش، گردنکلفت، آدمهای پست، گاهی زنهای داخل خانه، پیغمبر را ـ که پیام رسالت را آغاز کرده بود و ارائه میداد ـ دچار زحمت میکردند. گاهی که نمیتوانند با یک نفر در میدان روبهرو بیایند، موذیگرانه وارد میدانش میشوند. پیغمبر اوایل اینطوری بود. چون شخصیتی بود، چون قبیله داشت، چون عموی محترمی داشت و فامیل بزرگی بودند، جرئت نمیکردند صریحاً با او مقابله کنند، اما فلان پیرزن بدعنق و بداخلاق را، فلان جوان هرزه و بددهان را، فلان آدم بیحیثیّت و بیمحابا را، وادار میکردند که پیغمبر را بهشکل دنائتآمیزی مورد فشار قرار بدهند. بیاثر هم نبود. در اینطور جاها امیرالمؤمنین ـ پسربچۀ شجاع، شاد، قوی، صمیمی، باهوش، و زرنگ ـ بزرگترین نقش را ایفا میکرد. وقتی یک پسربچهای باهوش باشد، فداکار باشد، نجیب باشد، زبل و زرنگ باشد، صمیمانه و عاشقانه به کسی علاقهمند باشد، نقش بزرگی را ایفا …
بیاعتنایی به تحقیر و انکار مخالفان و ایستادگی تا رشد دعوت
… از محبت است، محرومشدن از تکریم در چشم مردم است، اهانت و تحقیر است. خیلیها حاضرند در میدانهای مجاهدت حاضر شوند، بزنند و بخورند و احیاناً جانشان را هم در این راه بدهند؛ اما طاقت تحقیرشدن را ندارند، طاقت مورد اهانت قرارگرفتن را ندارند، این نقطۀ ضعف آنهاست. خود نبی مکرّم، و نسخۀ دوم، امیرالمؤمنین، آن کسانی بودند که در این میدان هم نهایت سربلندی و درخشندگی را از خودشان نشان دادند. تحقیر شدند؛ اما تحقیرها را به هیچ گرفتند و عقب ننشستند؛ مورد انکار قرار گرفتند، ولی انکارها در ارادۀ راسخ آنها نتوانست هیچگونه خللی بهوجود بیاورد. ایستادگی کردند تا این نهال که نموّ و رشد آن خیلی مشکل بود و تلاش لازم داشت، ریشه دواند و رشد و نموّ کرد. (83/6/9)
گفتهٔ او راه تصور شبحی از شخصیت امیرالمؤمنین (ع)
میتوان شبحی از آن شخصیت عظیم معنوی را، به برکت گفتههای کسانی که خودشان مثل امیرالمؤمنین بودهاند یا بالاتر از امیرالمؤمنین ـ که او وجود مقدس خاتمالانبیا، حضرت محمد مصطفی صلیاللهعلیهوآلهوسلم است ـ در ذهن تصویر کرد. در روایتی که از طرق غیر شیعه نقل شده است، دیدم که پیغمبر اکرم به جمعی از اصحابشان فرمودند، «بِسَنَدِهِ اِلَى رَسولِاللهِ صَلَواتُاللهِعَلَیهِ اَنَّهُ قالَ: مَن اَرادَ اَن یَنظُرَ اِلَی آدَمَ فی عِلمِهِ وَ اِلَی اِبراهیمَ فی حِلمِهِ وَ اِلَی موسَی فی …
شفای جراحتهای امیرالمؤمنین (ع) با مسح دست به طریق معجزه
… یعنی احتمال دارد که این قابل مداوا نباشد. خود نبی اکرم صلیاللهعلیهوآلهوسلم و مؤمنین، میآمدند مرتب عیادت میکردند از این بزرگوار و میرفتند. راوی میگوید: «هُوَ قَرحَةٌ واحِدَةٌ» سرتاپایش کأنّه یک جراحت بود. بدن مبارک او از سرتاپا پُر بود از جراحت. بعد پیغمبر با دستش مسح میکرد روی این جراحات را، و از طریق معجزه این بزرگوار را خوب کرد. پیغمبر مسح میکردند و جراحتها یکبهیک خوب میشد؛ یعنی به طریق عادی ممکن نبود، اینقدر حال آن حضرت سخت بود. بعد «فَقالَ عَلِيٌّ» ـ این تکه مورد نظر من است ـ «فَقالَ عَلِیٌّ» حالا کسی که در جبهه، آن فداکاری را کرده، چندین مرتبه با شمشیر خود، بلا را به ظاهر از جان پیغمبر دور کرده است، لشکر را که فراری شده بودند، با مقاومت خود برگردانده؛ یعنی یکتنه، کار هزار نفر یا …
محبت توأم با تکریم به حضرت زهرا (س) تا بوسیدن دست او
… و فرزندی نبود، فرزندان دیگر هم پیغمبر داشت. دختران پیغمبر بودند، بزرگ شدند و ازدواج کردند خواهرهای فاطمۀ زهرا سلماااللهعلیها. البته در زمان زندگی پیغمبر همهشان از دنیا رفتند. اما پیغمبر به هیچکدام از این دخترها علاقهای را که به فاطمۀ زهرا داشت، نداشت؛ آنهم اینطور علاقه، علاقهای توأم با تکریم و احترام. کدام پدری دست دختر بزرگ خودش را با احترام میبوسد؟ (67/11/8)
پیغمبر اکرم فرمودند: «اِنَّ اللهَ لَیَغضَبُ لِغَضَبِ فاطِمَةَ» آنچه که فاطمه را به غضب میآورد، پروردگار عالم را هم به غضب میآورد. آنچه که فاطمۀ زهرا را خوشحال میکند، خدا را هم خوشحال میکند...کلام پیغمبر اکرم، کلام پروردگار است. وقتیکه او دربارۀ زهرا یک جملهای بیان فرمود، آن جمله گفتۀ پروردگار عالم است. اگر او فرمود که غضب فاطمه موجب غضب خداست، این معنایش این است که خود پروردگار عالم این حرف را زده است، پس عظمت مقام زهرا آنچنان است که غضب او خدا را غضبناک میکند؛ یعنی اگر چنانچه او در عالم از یک پیشامدی، از یک امری، از گمراهی مردم، از نادانی مردم، از بدبختی …
خبر دادن جبرئیل به زهرا (س) از جایگاه پیامبر در عوالم غیب پس از رحلت
… اَبیها» و دل آن بزرگوار را در غم ازدستدادن پدر، تسلاّ میداد. ارزش و عظمت این انسان را ببینید، که برای تسلاّی او، برای اینکه این انسان رنج زیادی نبرد، خدای متعال جبرئیل، آن فرشتۀ مقرّب و باعظمت را مأمور میکند نزد فاطمۀ زهرا بیاید، تا به او تسلاّ دهد! «فَیُحسِنُ عَزاءَها عَلیَ اَبیها وَ یُطَیِّبُ نَفسَها» فاطمۀ زهرا را دلشاد کند، «وَ یُخبِرُها عَن اَبیها وَ مَکانِهِ» به فاطمۀ زهرا از جا و مکان پیغمبر، که تازه از دنیا رفته است، خبر دهد. یعنی جبرئیل پهلوی فاطمۀ زهرا سلماااللهعلیها مینشست و برای دختر پیغمبر، مقاماتی را که در عوالم غیبیّه، پیغمبر اکرم در حال عروج و سِیر بود، شرح میداد؛ شرح میداد که پیغمبر کجاست و چگونه است و چه میکند.
سرچشمهٔ فضایل همهٔ معصومین و ارزش او نزد خدا به عبودیت
اساس، بندگی خداست. نهفقط فاطمۀ زهرا سلماااللهعلیها بلکه پدر فاطمه هم ـ که مبدأ و سرچشمۀ فضایل همۀ معصومین، اوست. و امیرالمؤمنین و فاطمۀ زهرا سلاماللهعلیها قطرههایی هستند از دریای وجود پیغمبر ـ ارزشش پیش خدا بهخاطر عبودیت است؛ «اَشهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً عَبدُهُ وَ رَسولُهُ» اول عبودیت اوست؛ بعد رسالت او. اصلاً رسالت ـ این منصب والا ـ به او داده شد، بهخاطر عبودیت؛ چون خدا صنیعِ دست و مخلوقِ خود را میشناسد...در علم خدای متعال معلوم است که عمل من و شما چیست. ما درمقابل گناه و هوس و …
پذیرش سخن پیامبر بهعنوان پیام خدا و حکومت او بهعنوان حکومت الهی
اصلالاصول اسلام، اصل توحید است. توحید یعنی طاغوتها بروند کنار؛ آنکسانیکه از خدا الهام نمیگیرند، بر مردم سوار نشوند. این اصل در زمان پیغمبر اکرم عملی شد. و مسلمانها پیغمبر را بهعنوان بنده و پیامآور خدا میشناسند، تا امروز هم همینطور است: «اَشهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً عَبدُهُ وَ رَسولُهُ» هرچه پیغمبر میگفت، [میگرفتند]، «ما آتاکُمُ الرَّسولُ فَخُذوهُ»[2] آنچه که پیغمبر میگوید ازطرف خدا میگوید، «وَ ما یَنطِقُ عَنِ الهَویٰ * اِن هُوَ اِلّا وَحیٌ یوحیٰ»[3] حکومتش هم حکومت الهی است؛ اما بعد از پیغمبر اینطور نشد دیگر. شما ببینید در تاریخ اسلام چه شد و چه کسانی بر گردۀ امت اسلامی سوار شدند! پس اصلالاصول اسلام یعنی توحید از بین رفت، طاغوتها روی کار آمدند.
آمادگی پیامبر (ص) برای به نام دیگران تمام شدن زحماتش به نقل از مردی الهی
بنده یکوقتی به بعضی از رفقا گفتم و این را از قول یک مرد الهی عظیمالقدر و جلیلالشأنی ـ که سالیانی است که در این دنیا نیست ـ از قول او نقل میکنم که او میگوید بزرگواری و گذشتِ مردان خدا چطوری است؟ اینطوری است که اگر به پیغمبر، خدای متعال میگفت که تمام این زحماتی که تو انجام دادی، بناست به نام دیگران تمام بشود؛ زحمت را تو بکِش، کتک را تو بخور، کوشش را تو بکن، اینوآن را تو ببین، فعالیت و تلاش و مجاهدت را تو بکن، اما به نام دیگری تمام خواهد شد؛ یکذره پیغمبر تأمل نداشت، میگفت بشود. آدمِ هدفی اینطوری است. نمونۀ بالایش پیغمبر اسلام و نمونۀ بعد از پیغمبر، همۀ انسانهایی که در راه یک هدفی، دلباخته، از خود برون آمده، خود را ندیده و فقط خدا و هدف و راه و مقصد را دیده، دارند حرکت میکنند، یکچنین انسانهایی هستند. لذاست که آدمِ هدفی، دنبال …
ناسازگاری و نهگفتن در برابر هوسها، تهدیدها و تطمیعها
… میشوند، اینجاست که نقش سازشناپذیری امیرالمؤمنین معلوم میشود و پا گذاردن بر روی مصلحتاندیشیهای دروغین یا آنچه به نظر امیرالمؤمنین، آن مصلحتاندیشی نادرست و غیر منطبق با اصول اسلامی میآید، آشکار میشود. (63/4/1) و در این ناسازگاری، علی شاگرد پیغمبر است. خود پیغمبر، ناسازگارترین انسانی بود که در راه یک آرمان مقدس حرکت میکرد. زندگی پیغمبر اسلام سراسر، «نه» درمقابل خواستهها، هوسها، تهدیدها و تطمیعها بود؛ علی علیهالسلام هم «نه» گفت. (59/12/25)
دفاع از سختگیری امیرالمؤمنین (ع) در مقررات الهی
… بعضی نمیدادند، بهزور از اینها گرفت. خب، اینها ناراحت شدند. از هرکسی امتیازی را بگیرند، اگر خیلی مؤمن نباشد، ناراحت میشود. آمدند پیش پیغمبر از امیرالمؤمنین شکایت کردند. فرمود: چرا شکایت میکنید، مگر چه شده است؟ نقل کردند که بله، آمد اینها را از ما گرفت. پیغمبر در جواب آنها گفت: علی را بر این کار ملامت نکنید؛ «اِنَّهُ خَشِنٌ فی ذاتِ اللهِ»[2] او در مسئلۀ مقررات خدایی، مرد خشنی است. (79/1/26)
سفارش مکرر پیامبر (ص) به همسایگان تا گمان ارث بردن آنان
… بکند! اگر همین یک حکم را شما عمل بکنید، آقا همسایهتان را رعایت کنید ـ همسایه را رعایت کنید، نهفقط ازلحاظ مسئلۀ اقتصادی و مالی، که آنهم مهم است البته، از همۀ جهات، از جهات انسانی ـ ببینید چه الفتی در جامعه بهوجود میآید، چطور دردهای مشکلی دوا پیدا میکند. خب، «فَاِنَّهُم وَصِیَّةُ نَبِیِّکُم» این وصیت پیغمبر است که «ما زالَ یوصی بِهِمْ حَتَّیٰ ظَنَنّا اَنَّهُ سَیُوَرِّثُهُمْ» آنقدر وصیت همسایه را پیغمبر میکرد که ما خیال کردیم برایشان ارث معیّن خواهد شد! (72/12/13)
رابطهٔ پدر و فرزندی پیامبر (ص) و امیرالمؤمنین (ع) در همهٔ دورانها
… «مَلَکَتنی عَینی وَ اَنَا جالِسٌ»[15] در شب نوزدهم، قبل از سحر که بروم به مسجد، چشمم گرم شد؛ «فَسَنَحَ لی رَسولُاللهِ» پیغمبر را در خواب دیدم؛ «فَقُلتُ یا رَسولَاللهِ ما ذا لَقیتُ مِن اُمَّتِکَ مِنَ الاَوَدِ وَ اللَّدَدِ» به پیغمبر شکایت کردم از دست امت. امیرالمؤمنین درمقابل پیغمبر، مثل فرزندی درمقابل پدر است؛ در آغوش پیغمبر بزرگ شده است؛ پیغمبر پدر او بوده است در همۀ ادوار. حالا هم که پیرمرد شصتوسهسالهای است، وقتی پیغمبر را در خواب میبیند، باز همان احساس کودکانه را درمقابل پیغمبر دارد؛ مثل بچهای که به پدرش شکایت کند. امیرالمؤمنین به پیغمبر شکایت میکند؛ «فَقُلتُ یا رَسولَاللهِ ما ذا لَقیتُ مِن اُمَّتِکَ مِنَ الاَوَدِ وَ اللَّدَدِ» عرض کردم یا رسولالله! از دست امت تو، چه کشیدم من! چه دشمنیها با من کردند، چه لجاجتها با من ورزیدند، …