رفتن به محتوای اصلی

پیامبر اکرم (ص)شخص

نام‌های دیگر: رسول خدا (ص)، رسول اکرم (ص)، پیامبر اسلام (ص)، حضرت محمد (ص)

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

پیامبر اسلام و زندگی، رسالت و سخنان او.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در نشست سه‌جانبه با شهید مطهری و دکتر شریعتی— ۱۳۵۵/۱۰/۱۰

سیر زمانی

از ۱۳۵۵ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۵۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۴۹۶ پاراگراف)

عید نبوی شدن فطر با حرکت شایستهٔ امت نسبت به ایشان

… و ای یاری کننده او.» در دعای قنوت امروز هم بارها تکرار کردیم: «الّذی جعلته للمسلمین عیداً ولمحمّدٍ صلّیاللَّه‌علیه‌وآله ذُخْراً وَ شَرفاً و کرامتاً و مزیدا.» پس، ارتباط ویژه این روز با وجود مقدس نبىّ‌اکرم صلّی اللَّه علیه و آله امری معلوم و آشکار است. من عرض میکنم اگر در هر روز عید فطر، امّت این بزرگوار، حرکت شایسته‌ای نسبت به پیشوای عظیم‌الشّأن و رهبر معظّمِ الهىِ خود انجام دهد، آن وقت، عید فطر آن‌چنان که خدا خواسته و مقرّر شده است، یک عید نبوی و عید مصطفوی واقعی خواهد شد.

برخاستن مشتاقانهٔ پیامبر به سوی حضرت فاطمه و احترام به او

… «واللَّه مارأیت فی سمته و هدیه اشبه برسول‌اللَّه صلّیاللَّه‌علیه‌وآله‌وسلّم من فاطمة[1]»؛ هیچ کس را از لحاظ هیأت، چهره، سیما، درخشندگی و حرکات و رفتار، شبیه‌تر از فاطمه به پیغمبر اکرم ندیدم. «وکان اذا دخلت الیه، اذا دخلت علی رسول‌اللَّه قامت قام الیها[2]»؛ وقتی که فاطمه زهرا بر پیغمبر وارد میشد، آن حضرت برمیخاست و مشتاقانه به سمت او میرفت. این معنای تعبیرِ «قام الیها» است. این‌طور نبود که وقتی فاطمه زهرا سلام‌اللَّه‌علیها وارد اتاق میشود، پیغمبر جلو پای او فقط بلند شود. قام‌الیها؛ برمیخاست و به سمت او میرفت. در بعضی از این نقلها، باز از همین راوی این‌گونه آمده است: «وکان یقبلها و یجلسها مجلسة[3]»؛ فاطمه زهرا سلام‌اللَّه‌علیها را میبوسید، دست او را میگرفت و میآورد در جای خودش مینشاند. این مقام فاطمه زهراست. انسان درباره این دختر چه بگوید؟ درباره این موجود باعظمت …

پایه‌گذاری مدنیت جهانی در ده سال حکومت پس از هجرت

… را طی کند و بعد از آن‌که نظرات علمی او در همه مسائل بر نظرات علمی مدرن درجه یک دنیا تسلّط پیدا کرد، به سودِ خود، تمدّنهای دیگر را حذف کند و تمدّن منحصر گردد!؟ ملت عربستان نه تنها نظرات علمی برجسته‌تری نداشت، بلکه اصلاً نظر علمی نداشت. اصلاً علم و سواد نداشت. آن‌گاه، چنین جمعیتی، در طول ده سال حیات مبارک پیغمبر، بعد از هجرت و در دوران حکومت، پایه‌های مدنیّتی را چید که آن مدنیّت چند صد سال دنیا را اداره کرد و تمام مدنیّتهای دنیا را تحت تأثیر قرار داد. در آن قرون - قرون سوم و چهارم و پنجم و ششم میلادی - تمدّن غربی تمدّن برتر بود؛ تمدّن شرقی منقرض شده بود و تمدّن ایرانی هم در واقع چیزی نبود. ولی میبینیم که تمدّن اسلامی، آن تمدّن برترِ غربی را از بین برد. بدین معنا که تمدّن غربی در مقابل این تمدّن منقرض شد؛ …

مشعلی که دنیا را روشن کرد و تمدن‌ها را پایه نهاد

… احساس ضعف نکنیم در مقابل حرفهاى قلمبه‌سلمبه‌ى دیگران. منطق اینجا است، حرفِ درست اینجا است. اگر شما یک ‌وقتى مىبینى که یک چیزى برایت جا نیفتاده، بدان درستش دستت نیست؛ بروید سراغ اهلش تا درستش را، منطقى‌اش را، مستحکمش را، قوى‌اش را به شما بدهند. عزیزان من! این همان مشعلى است که پیغمبر اکرم برافروخت و آن روز دنیایى را روشن کرد؛ آن روز تمدّنهایى را نه یک تمدّن را پایه‌ریزى کرد؛ امروز هم میتواند. آن روز هم دنیا چیزهاى تازه‌اى داشت، علم داشت، پیشرفت داشت، انطاکیه داشت، روم داشت، یونان داشت، ایران داشت، هگمتانه داشت، پرسپولیس داشت، بقیّه‌ى جاها را داشت؛ آن روز هم دنیا آن‌چنان تهىِ تهى نبود امّا این مشعل وقتى که روشن شد، این خورشید وقتى …

تکیه بر معنویات همراه با دادن ابزار مادی و علم به مردم

… هدف؛ این هر دو براى زندگى انسانها لازم است. آن دنیا است، این آخرت است. این دو اگر با هم جمع شدند، میشود سعد الدّنیا و الآخرة؛ حصل الدّنیا و الآخرة؛ یعنى کسى که هم دنیا دارد، هم آخرت دارد؛ یعنى خوشبخت؛ یعنى زندگى سعادتمند؛ یعنى همان که انبیا آن را خواسته‌اند. لذا مى‌بینید پیغمبر اکرم دین آورد، همان جهت‌گیرى را آورد، بر معنویّات تکیه کرد امّا پى‌درپى ابزار مادّى را هم داد به دست مردم. یک جاهایى خودش مباشرتاً علم را ــ یعنى علم زندگى و مربوط به اداره‌ى امور زندگى را ــ داد به دست مردم؛ یک جا هم که کار پیچیده‌تر میشد و محتاج تخصّص بود، آنها را دائم امر کرد که بروید علم یاد بگیرید؛ بروید بینش پیدا کنید؛ بروید به اشیاء نگاه کنید. راه کشف کردن، راه پیدا کردن، راه دیدن، مرتّب در قرآن و سنّت نبىّ اکرم (علیه و على آله الصّلاة و السّلام) یاد داده شده است. لذا شما مى‌بینید که هر کدام از این دو قسمت در جوامع اسلامى صدر اوّل، یک اوج و شکوهى …

اهانت وقیحانه به پیامبر (ص)، همسران و اصحاب او در داستانی خیالی

… که گردانندگان بیشترین مطبوعات و رادیو تلویزیونهای غربند - دست به دست هم داده بودند و یک کتاب را ترویج میکردند. مگر محتوای آن چه بود؟ چیزی نگذشت که معلوم شد چه در این کتاب هست. این کتاب بناست جاده باز کنِ اهانت به اسلام باشد. پیغمبر را اسم بیاورد و مسخره کند. به اصطلاح، یک داستان خیالی نوشته است؛ اسم پیغمبر را، اسم زوجات پیغمبر را، اسم اصحاب پیغمبر را آورده است و به شکل بسیار وقیحی به آنها اهانت کرده است.

بایکوت پیامبر از سوی مردم مکه در اوج مبارزه

… بود. این مخدره‌ی بزرگوار، در میدانهای سختی که داشتند، مایه‌ی دلگرمی شوهر و پدرش بود. این بزرگوار، در سال پنجم بعثت متولد شده است. یعنی در اوج و شدت دعوت پیغمبر؛ عین شدت و سختی و فشار. این‌که شنیده‌اید در ولادت آن بزرگوار، زنها نیامدند، خیلی معنی دارد! یعنی پیغمبر در حال مبارزه بود؛ آن‌چنان مبارزه‌ای که مردم مکه او را بایکوت کرده بودند. به کل، رابطه‌هاشان را بریده بودند، برای این‌که او را زیر فشار قرار دهند. و آن زن فداکار - خدیجه‌ی کبری سلام‌الله‌علیها - استقامت کرد و به پیغمبر دلگرمی داد. بعد هم این دختر رسید.

تسلای الهی به پیامبر در برابر سختی‌ها و رنج‌های هدایت بشر

این کارها آن‌قدر تکرار شد، که پیغمبر به این دختر بچه‌ی هفت، هشت ساله گفت: «مادر.» مثل مادر از پدرش مراقبت می‌کرد. پدری که همه‌ی مشکلات عالم وجود و مشکل هدایت همه‌ی بشریت بر دوش او بود؛ پیغمبری که خدا او را به خاطر سختیها، به خاطر غصه‌ها و به خاطر مشقتهایی که می‌کشید، تسلی می‌داد: «طه. ما انزلنا علیک القران لتشقی.[3] » چرا این‌قدر به خودت سختی می‌دهی؟ چرا این‌قدر رنج می‌کشی؟ چرا این‌قدر فشار بر آن روح ملکوتی وارد می‌کنی؟ خدا تسلّا می‌دهد.

هدیهٔ توحید و عدالت به جوامع بشری از برکات ولادت او

روز ولادت نبىّ بزرگوار اسلام، روز تدبّر در برکات بیپایان این مولود مکرّم است که شاید بتوان گفت: بزرگترین برکات این ولادت عظیم، عبارت بود از هدیه کردن توحید و عدالت به جوامع بشری. انسانها امروز هم، که روز پیشرفت علم و ترقیّات عظیم فکری بشری است، در عالم اعتقاد، اسیر شرکند؛ حتی در کشورهای بسیار پیشرفته از لحاظ مادّی. پس، معلوم میشود که اعتقاد به توحید، با همه برکاتی که دارد، به نورانیّتی احتیاج دارد که جز از طریق عقلی که با وحی الهی …

تشویق مردم به فراگیری دانش حتی در سرزمین دوردست چین

تعلیم و تعلّم. این مهم است. تعلیم و تعلّم از هر کسی. مابایدیادبگیریم. دیروز اسلام به ماگفت:«حتیاگرمیتوانید برای فراگیری دانش به چین بروید.» چین آن روز، با آن فاصله! امروز ما هیچ نقطه‌ای از دنیا راپیدا نمیکنیم که اگربخواهیم طولانی بودن راه را نشان بدهیم، این‌طور مثال بزنیم که این معنارابرساند. پیغمبر اکرم، آن روز مردم را این گونه به فراگیری دانش تحریض میفرمود. ما نیز امروز عقیده‌مان همین است. ما باید از همه، معلومات بیاموزیم. منتها علم رابیاموزیم. علم را از آنها بگیریم، نه فساداخلاق را؛ نه آلودگیهارا؛ نه اعتیادهای مضر را؛ نه بیماریهای خطرناک را؛ نه این «طاعون امریکایی» که اسمش را «اِیدز» گذاشته‌اند و نه بقیه …

نسبت دادن بندگی پیامبر به خدا نشانهٔ لطف الهی به او

«اعبدوا ربکم» مصداق عینی عبد را دارد، یعنی این چنین بشوید. البته اینکه میگوید: «عبدنا» و بنده را به خودش نسبت میدهد، نوعی لطف الهی را به پیغمبر نشان میدهد و این عبارت «عبدنا» در تعبیر قرآن باز هم در مورد داوود و در مورد ایوب و شاید در مورد زکریا هم هست، مثل «عبدنا ایوب»[10] و «عبدنا داوود»[11] که آنجا اسمشان آورده شده، اما اینجا که اسم نیاورده ممکن است مراد همین پیغمبری باشد که در منظر و پیش روی شماست که یک خصوصیت و یک التفات، و رحمت، و حجت الهی را به بنده‌ی برگزیده‌اش نشان میدهد.

توسل منکران به زور و بدگویی در برابر نفوذ دعوت او

«فأتوا بسورةٍ من مثله»، یک سوره از قبیل همین که ما بر او فرو فرستادیم شما بیاورید، که عرض کردیم: معنایش این نیست که اگر یک آدم عامی باشد که هیچ سخنوری نمیداند او هم برود خودش را بیاورد تا اگر نتوانست، بیاید تسلیم شود. بلکه به آن معناست که آن آدم عامی غیر سخنور مراجعه کند به آن کسی که میتواند، کما اینکه آن روز بزرگترین فصحای عرب وجود داشتند و منکر قرآن بودند، وقتی در مقابل این آیات قرار گرفتند عاجز ماندند، که اگر واقعاً توانایی داشتند چند آیه و چند سوره میآوردند به همین شکل ارائه میکردند و میگفتند شما دارید با همین چیزها مردم را دعوت میکنید، اما نه فقط نتوانستند این کار را بکنند، بلکه مقابل این درخشش و دعوت نو که دلها را، مخصوصاً دلهای جوانهای پاکدل و پاک طینت را که تعصبات در آنها کمتر بود بسوی خود جذب میکرد، آنچنان درماندند که مجبور شدند در مقابل نفوذ دعوت پیغمبر (صلّی الله علیه و آله) به زور متوسل بشوند و در ایام حج، مسافرینی که میآمدند مکه برای مراسم حج جاهلی و نه توحیدی، برای اینکه آنها به سخن پیغمبر گوش نکنند میرفتند بیخ گوششان میگفتند این آدم خطرناک و چنین و چنان است به حرفش گوش نکنید، که اینکه نشانه‌ی درماندگی آنها بود.

دشواری پیامبر در اعزام نیرو به جبهه و بهانه‌جویی برخی برای نرفتن

… این شجاعت، این فداکاری‌، این استغناء و این گذشت واقعاً عظیم را به خرج نمی‌‌دادند، مگر جهاد ادامه پیدا می‌‌کرد!؟ هیچ نفسی‌ جز نفس امام، که گرمترین نفس بعد از معصومین است، نتوانست خیل جوانان و رزمندگان را به جبهه بکشاند. واقعاً هیچ کس بعد از معصومین نتوانست! حتماً خوانده‌اید که امیرالمؤمنین یا خود پیغمبر در مراحل اعزام نیرو به جبهه‌ها، چه کشیدند! قرآن می‌‌گوید: «یقولون ان بیوتنا عورة و ماهی‌ بعورة ان یریدون الّا فرارا[1] »؛ به آنان می‌‌گویی‌ عازم جبهه‌ی‌ نبرد شوید، امّا هر کدامشان بهانه‌ای‌ می‌‌آورند. می‌‌گویند: «خانه‌مان خراب است. گرفتاری‌ داریم. فصل تابستان است و هنگام چیدن خرما و برداشت محصول. کار و کسبمان کساد می‌‌شود.» نفس پیغمبر بود، اما نمی‌‌توانست آنان را به جبهه بکشاند! بعد از جریان قطعنامه که مجدداً عراق حمله کرد و حضرت امام پیام دادند و بنده هم …

حکومت بر دل‌های مردم و عشق مردم به او به گواهی ابوسفیان

… در اردوگاه مسلمین گردش کرد و هنگام صبح دید که مردم آب وضوی پیغمبر را از یکدیگر میربایند و به سر و صورتشان میریزند، به عبّاس گفت: «عجبا! من کسری و قیصر، پادشاه ایران و امپراطور روم را دیدم؛ اما شوکتی را که برادرزاده تو دارد، در هیچ‌کدام از آنها ندیدم. آنهابه زور و با سرنیزه برمردم حکومت می کردند؛ اما این، بر دلهای مردم حکومت میکند؛ عواطف مردم را دارد؛ ایمان مردم را دارد و عشقِ مردم متوجّه به اوست.»

عیادت و شفای معجزه‌آسای جراحات امیرالمؤمنین (ع)

… خائفیم بر او. یعنی احتمال دارد که قابل مداوا نباشد. نبىّ اکرم صلّیالله‌علیه‌وآله‌وسلّم و مؤمنین، میآمدند و از آن بزرگوار عیادت میکردند و میرفتند. راوی - اَنَس بن مالک - میگوید: «و هو قرحه واحدة»؛ سر تا پایش کَأَنّه یک جراحت بود. از سر تا پا، پر بود از جراحت! بعد پیغمبر با دستش روی جراحات را مسح میکرد و از طریق معجزه، جراحات امیرالمؤمنین علیه‌السّلام را بهبود میبخشید. پیغمبر مسح میکرد و جراحات، یکی یکی خوب میشد. یعنی به طریق عادی ممکن نبود.

تربیت دختری شایستهٔ بوسه بر دستش در دنیای تحقیر زن

آن‌وقت در یک چنین دنیایى پیغمبر اکرم دخترى تربیت میکند که این دختر شایستگى آن را پیدا میکند که پیغمبر خدا بیاید دست او را ببوسد! بوسه بر دست فاطمه‌ى زهرا از طرف پیغمبر را حمل بر یک معناى عاطفى هرگز نباید کرد. خیلى غلط است و خیلى حقیر است اگر ما خیال کنیم که دخترش بود و دوستش داشت، دستش را بوسید. مگر یک شخصیّتى به آن ارجمندى، آن هم با آن عدل و حکمتى که در پیغمبر هست و اتّکائش به وحى و …

تلاش پیوستهٔ پیامبر برای جذب مخالفان در سیزده سال مکه

… قبیله بنی‌هاشم است؟ یا چرا این کسی که از فلان قشر است پیش برود و من پشت سر او بروم؟ چرا اینکه پدر و مادرش کسی نیستند، کسی بشود و من دنباله‌رو او بشوم؟ یا چگونه از افکار پدر و مادر خودم دست بردارم، و چطور از دانسته‌ها و شنیده‌ها رو برگردانم؟ این آن مرضهاست. طبیب دائم بر فعالیت خود میافزاید تا آنها را جذب کند و آن بیمار را متوجه نسخه شفابخش کند، بیمار‌ها بتدریج شفا می‌آورند، در سال پنجم در سال ششم در سال هفتم در سال هشتم، سیزده سال پیغمبر در مکه بود و افرادی پیوسته در حال تسلیم شدن و پیوستن بودند اینها آن کسانی هستند که بیماری روح و قلبشان شفا پیدا میکند، که فکر میکنم جلسه‌ی قبلی گفتیم: مقصود از قلب در اصطلاح قرآن این عضوی نیست که در سینه‌ ما هست، بلکه قلب یک تعبیری است از شخصیت معنوی انسان، در قرآن قلب و روح به یک معنی است. پس آن حقیقت آدمی و آن قوه عاقله و تصمیم‌گیر انسان، که او را قلب میگویند، مقصود این قلبی که مریض میشود و تپش دارد و خون در آن جریان پیدا میکند نیست. بیماری قلب در آنها بود اما شفا پیدا کردند. یا در مدینه که وقتی پیغمبر کسانی فرستاد بسیاری در مقابل این دعوت …

بیان جهاد با نفس به‌عنوان جهاد بزرگ پس از بازگشت از جنگ

آنچه ما باید فراموش نکنیم و همیشه به یاد داشته باشیم، این است که وظیفه‌ى ما در این برهه‌ى از زمان چیست و ما در مقابل نعمت الهى چه وظیفه‌اى داریم. بنده عرض میکنم، وظیفه‌ى بزرگ ملّت ایران، امروز جهاد معنوى است، جهاد اکبر است. نبىّ اکرم اسلام (صلّى ‌الله‌ علیه و آله و سلّم) بعد از آنکه از یکى از جنگهایشان برگشتند که در آن جنگ پیروز شده بودند و مسلمانها خوشحال بودند که کار بزرگى انجام داده‌اند، به آنها فرمودند که شما از جهاد کوچک برگشتید، حالا وقت جهاد بزرگ است. [مردم] تعجّب کردند که ما از جهاد با این سختى، راه به این دورى، گرماى تابستان و دشمن با آن عظمت برگشتیم، این تازه جهاد کوچک است؟ پس جهاد بزرگ چیست یا رسول‌الله‌؟ فرمود: جهاد با نفْس؛ این جهاد بزرگ است.

تحمل سختی‌ها در مکه تا هجرت و تشکیل دولت اسلامی

در اینجا بود که پیامبر عظیم‌الشّأن با یاران مخلص خود، سیزده سال همه‌ى سختى‌ها را به جان خریدند و مرارتها را تحمّل کردند تا نهال اسلام ریشه دوانید. و در اینجا بود که پس از سالهاى مصیبت‌بار زندگى در شعب ابى‌طالب، پس از شکنجه‌ى یارانى چون بلال و عمّار و یاسر و سمیّه و عبدالله‌بن‌مسعود و دیگران، پس از راه‌پیمایى طولانى و پُرمشقّت و بى‌حاصل رسول خدا (صلّى الله‌ علیه و آله) در میان قبایل مکّه و طائف، بیعت عقبه با اهل یثرب واقع شد و هجرت پُربرکت به مدینة‌الرّسول (صلّى الله‌ علیه و آله) پیش آمد و دولت اسلامى تشکیل شد. در اینجا بود که پیروزى بدر و شکست اُحد و محنت خندق و آزمایش حدیبیّه اتّفاق افتاد؛ اینجا بود که اخلاص و جهاد، پیروزى آفرید و مال‌دوستى و غنیمت‌طلبى ناکامى آورد. اینجا آیه‌آیه‌ى قرآن نازل شد و خشت‌خشت بناى فرهنگ و تمدّن و حیات طیّبه‌ى اسلامى کار گذاشته شد. …

بوسیدن دست کارگر، درس تکریم کارگر

و امّا راجع به معلّمین و کارگران. با یک نظر، هر دو قشر را ما یک جور در صحنه و در خدمت مشاهده میکنیم. خصوصیّت این دو قشر آن است که وجود آنها و حیات آنها جزو پایه‌هاى اصلى انقلاب است. اگر شما مى‌بینید که نبىّ مکرّم (صلّى الله‌ علیه و آله و سلّم) دست کارگرى را در دست خودشان گرفتند، آن را با دست مبارکشان لمس کردند، بعد سرشان را پایین آوردند و دست این کارگر را به لبهاى مبارکشان رساندند و آن را بوسیدند، یا اگر مى‌بینید که امیر مؤمنان و مولاى متّقیان و بزرگ‌ترین قلب و زبان دریادلِ پُرمعرفتِ متّصلِ به وحى الهى بعد از پیغمبر، میفرماید که «مَن عَلَّمَنى حَرفاً فَقَد صَیَّرَنى عَبداً»[5] ــ هر کس به من چیزى درس بدهد و بیاموزد، من را غلام خودش کرده است ــ این عمل از پیغمبر و این بیان از امیرالمؤمنین بى‌خود نیست؛ نمیخواستند با کسى تعارف کنند؛ مثل همه‌ى بیانات آنها، این عمل و این بیان براى ما درس است؛ هم براى خودِ کارگر، هم براى خودِ معلّم، هم براى بقیّه‌ى مردم: تا کارگر و معلّم بدانند که آنها جزو سنگهاى اساسى این بنا هستند؛ قدر خودشان را بشناسند، و بفهمند که چقدر وجود آنها در سرنوشت یک ملّت مؤثّر است.امروز اگر کارگر ایرانى با وجدانِ کار، با احساس …

طبیب دردهای کهنهٔ بشریت در وصف امیرالمؤمنین (ع)

… یکى از بزرگ‌ترین اعیاد همه‌ى بشریّت است، به مستضعفان عالم، به ملّتهاى مسلمان، به ملّت عزیز و مؤمن و قهرمان ایران و به شما آقایان محترم تبریک عرض میکنم. این حرف درستى است که ما ادّعا کنیم که بعثت خاتم‌الانبیا (صلّى الله‌ علیه و آله و سلّم) عید بشریّت است؛ چون در این مقطع با تعالیم اسلام همه‌ى دردهاى اصلى بشریّت با بهترین علاجها و تداوى‌ها[2] قابل تداوى شده است و همان‌طور که امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) درباره‌ى پیغمبر فرمود: طَبیبٌ دَوّارٌ بِطِبِّهِ قَد اَحکَمَ مَراهِمَهُ وَ اَحمىٰ مَواسِمَه؛[3] مرهمهاى زخمهاى کهنه‌ى لاعلاج بشریّت را آماده داشت. همه‌ى وسایل براى صلاح و اصلاح جامعه‌ى بشرى از اوّلین لحظات بعثت و وحى بر نبىّ ‌اکرم (صلّى الله‌ علیه و آله و سلّم) در آیات قرآن مورد توجّه قرار گرفت. در همین سوره‌ى مبارکه‌ى «إقرَأ بِاسمِ رَبِّکَ الَّذی خَلَق»،[4] بعد از نام خداى متعال و امر به قرائت به …

نجات انسان در تعالیم پیامبر اسلام

روز مبعث هم در همین هفته‌ى مبارک و مقدّس است که ریشه‌ى سعادت بشر و تاریخ و سرچشمه‌ى خیرات تا ابدالآباد است. بزرگداشت مبعث، فقط تکلیف مسلمانها نیست؛ بشریّت مظلوم باید فرامین پیغمبر اسلام را که سرآغاز آن، روز مبعث بود، احترام کند و تجلیل کند و قدرشناسى کند، که نجات انسان در این تعالیم است.

دستور شب‌زنده‌داری به پیامبر برای آمادگی دریافت سخن سنگین

[خداوند] خطاب به نبىّ اکرم ــ که این روزها همه به یاد آن بزرگوارند به ‌خاطر رحلت آن حضرت ــ وقتى که دستور میدهد: «قُمِ الَّیلَ اِلّا قَلیلًا * نِصفَه، اَوِ انقُص مِنهُ قَلیلًا * اَو زِد عَلَیهِ وَ رَتِّلِ القُرءانَ تَرتیلًا»[13] ــ شب را بیدارى بکش، نصف شب را یا ثلث شب را فقط استراحت کن و سایر دستورات ــ بعد دنبال آن میفرماید: اِنّا سَنُلقی عَلَیکَ قَولًا ثَقیلًا؛[14] ما سخن سنگینى را بر تو القا خواهیم کرد؛ باید خودت را آماده کنى. حالا ما در حدّ پیغمبر که خب هیچ، در حدّ کمترین شاگردانشان هم قابل این نیستیم که اصلاً فکرش را بکنیم؛ ماها در حدّ امام هم خودمان را قابل نمیدانیم که فکرش را بکنیم، امّا به قدر خودمان [باید تلاش کنیم]. اصلاً شما نباید خودتان را با یک آدم معمولى، با یک آدم …

برگزیده شدن به عبودیت پیش از رسالت

… الهى؛ تسلیم بودن؛ لُبّ تمام دستورات و احکام و فرامین الهى و شرایع انبیا همین یک کلمه است و شاید پیغمبران خدا قبل از آنکه مقام نبوّت براى آنها انتخاب بشود و خداى متعال آنها را به نبوّت سرافراز کند، به عبودیّت سرافراز کرده؛ همچنان ‌که حتماً همین‌‌جور است. در یک روایتى است که: اِنَّ اللّهَ اتَّخَذَ مُحَمَّدًا صَلَّى اللّهُ عَلَیهِ و آله عَبدًا قَبلَ اَن یَتَّخِذَهُ رَسولا؛[4] اوّل خداى متعال او را خلعت[5] عبودیّت پوشانید و بعد به مرحله و رتبه‌ى نبوّت فائز[6] کرد؛ کأنّه این مقدّمه‌ى لازم و شرط اصلى در هر تعالى‌اى و در هر اندازه تکاملى است؛ عبودیّت شرط اصلى است. البتّه عبودیّت هم مراحل دارد؛ آن مرحله‌ى پایین عبودیّت، آن ‌چنان ‌که امثال ماها بتوانیم در آن طمع بورزیم، همین است: خودمان را آماده‌ى اطاعت کنیم و از او بدانیم …

مخالفت اشراف فاسد و زورگویان و منافقان با دعوت پیامبر

… کور شده، اگرچه ممکن است داراى فهم سیاسى هم باشند، و جزو قشرهاى به‌‌اصطلاح روشنفکر هم باشند. بنده معتقدم این حجّت خدا است که به نفع جمهورى اسلامى تمام کرده. هر جا یک جناح خبیث و پلید و منفورى هست، با جمهورى اسلامى بد و مخالف است و دشمن جمهورى اسلامى است. درست مثل زمان رسول اکرم (صلّى الله‌ علیه و آله و سلّم) که اشراف فاسد با دعوت پیغمبر مخالفت کردند، زورگوها مخالفت کردند، دشمنان طبقات مظلوم و محروم و کسانى که خودشان به این طبقات ظلم میکردند با پیغمبر مخالفت کردند، منافقان که در دلشان مرض بود با پیغمبر مخالفت کردند، امروز عیناً همان جناحها در برابر جمهورى اسلامى ایستاده‌اند؛ چون جمهورى اسلامى راه پیغمبران را دارد طى میکند. این یک مطلب.

امیدواری ایشان به اتکای خدا و قوانین الهی در سخت‌ترین دوران مکه

… خدا و دشمنان اسلام و دشمنان دین و معنویّت، کار خودش را میکند و راه خودش را باز میکند. ما طبق این قوانین داریم حرکت میکنیم؛ چرا امیدوار نباشیم؟ ما طبق همان قوانینى حرکت میکنیم که رسول اکرم در سخت‌ترین دورانهاى زندگى، به اتّکاء آن قوانین احساس امیدوارى میکرد. همان روزى که تمام قوم[14] پیغمبر در مکّه، او را محاصره کرده بودند و حتّى جان او در خطر بود، نمیگذاشتند در خانه‌اش زندگى بکند و مجبور بود یک روز طائف برود و یک روز شِعب ابی‌طالب، در آن روز میگفت: وَما اَنَا اِلّا نَذیرٌ مُبین؛[15] میگفت من میخواهم دنیا را تکان بدهم؛ میگفت من یک انقلاب جهانى در پیش دارم و در آستین دارم. به اتّکاء چه میگفت؟ به اتّکاء خدا، به اتّکاء قوانین الهى، به اتّکاء مجاهدتى که تصمیم داشت بکند. ما به اتّکاء همین قوانین داریم حرکت میکنیم؛ چرا امیدوار نباشیم؟ او توانست، و ما [هم] خواهیم توانست. او توانست تاریخ را عوض کند، او توانست صدها سال دنیا را تحت تأثیر احکام و نظام خود قرار بدهد؛ ما هم خواهیم توانست، ما هم دنباله‌ی همان راهیم. چرا ملّت ایران …

استفاده از همهٔ ابزارها، حتی هنر، برای حمل فکر اسلامی

آن چیزى که خیلى مهم است این است که به کار بردن هنر، باید مثل همه‌ی ابزارهاى دیگرى که حامل یک فکر هستند، جهت‌گیری‌اش خیلى دقیق و روشن و درست باشد؛ دچار اشتباه در جهت‌گیرى نباید شد. مثلاً ملاحظه کنید پیغمبر اسلام از همه‌ی ابزارها استفاده کرده براى حمل همین فکرى که شما دنبالش هستید؛ حتّى از ابزار هنر، آن هم در راقی‌ترین[7] و فاخرترین حلّه[8] و پوشش خودش، یعنى قرآن. خب قرآن خیلى واقعاً مایه‌ی هنرىِ عجیبى دارد که براى ماها اصلاً قابل تصویر نیست. از اوّل قرآن تا آخر قرآن را که شما ملاحظه بفرمایید ‌-و همین‌طور بیانات رسول اکرم- خواهید دید توحید در همه‌ی این کلمات موج میزند؛ دشمنى با شرک و بت و شیطان ‌-که مظهر شر و بدى و …

پیشرفت و تکامل مستمر پیامبر از بعثت تا رحلت

… ممتاز و تربیت‌شده و ریاضت‌کشیده و بر روى خود کارکرده بودند ‌-همه‌ی کسانى که از قدیم ایشان را می‌شناختند، این را تصدیق میکنند- امّا احساس میکردیم که در همین دوران انقلاب هم ایشان در درون خود متوقّف نبودند؛ دائم در حال پیشرفت بودند، دائم در حال تکامل بودند؛ مثل اولیاى خدا، مثل وجود مقدّس پیغمبر و ائمّه که آنها هم تا لحظه‌ی مرگشان دائماً در حال پیشرفت و تحوّل و تکامل بودند. یعنى رسول اکرم در لحظه‌ی بعثت، مثل لحظه‌ی رحلتشان نبودند. در آن ۲۳ سال ایشان خیلى پیشرفتها و ترقّیّاتِ براى ما افراد عادىْ دهشت‌انگیزى داشتند. یعنى مؤمن این‌جور است؛ لحظه‌به‌لحظه در حال جلو رفتن و پیش رفتن است. امام عیناً همین‌جور بودند و احساس میکردیم؛ مخصوصاً در مواقع خاص. مثلاً در ماه رمضان که ایشان معمولاً هیچ ملاقاتى نداشتند و بیشتر به خودشان میپرداختند؛ بعد از ماه رمضان که انسان با ایشان …

ناتوانی انسان از شناخت کامل پیامبر و کفایت همین معرفت برای کمال و وحدت

ابعاد شخصیّت نبىّ اکرم را هیچ انسانى قادر نیست به نحو کامل بیان کند و تصویرى نزدیک به واقع از شخصیّت آن بزرگوار ارائه نماید. آنچه ما از برگزیده‌ی پروردگار عالم و سرور پیغمبران سراسر تاریخ شناخته و دانسته‌ایم، سایه و شبحى از وجود معنوى و باطنى و حقیقى آن بزرگوار است؛ امّا همین مقدار معرفت هم براى مسلمانان کافى است تا اوّلاً حرکت آنها را به سمت کمال تضمین کند و قلّه‌ی انسانیّت و اوج تکامل بشرى را در مقابل چشم آنان قرار بدهد، و ثانیاً آنها را به وحدت اسلامى و تجمّع حول آن محور تشویق کند. لذا توصیه‌ی ما به همه‌ی مسلمانان عالم این است که بر روى ابعاد شخصیّت پیغمبر و ابعاد زندگى آن حضرت و سیره‌ی آن بزرگوار و اخلاق آن بزرگوار و تعالیمى که از آن بزرگوار مأثور[3] و منصوص[4] است کارِ زیادى بشود.بعد از دوران قرون وسطىٰ که نسبت به شخصیّت رسول اکرم در …

آغاز فتوحات و تداوم قدرت جامعهٔ اسلامی پس از رحلت پیامبر

شکّى نیست که ما فقدان امام بزرگوارمان را به‌هیچوجه به معناى پایان یافتن راه یا پایان یافتن تکلیف یا پایان یافتن امید به حساب نمی‌آوریم. پیغمبر خدا از دنیا رفت و فتوحات عظیمه‌ی مسلمین تازه شروع شد. پیغمبر خدا با ایجاد بنا و قاعده‌ی یک نظام عظیم جهانى، این جامعه را به راه انداخت؛ جامعه‌ی اسلامى توانست بعد از رحلت پیغمبر، قرنها به‌صورت مقام اوّل و قدرت اوّل سیاسى و اقتصادى و نظامى و اجتماعى در دنیا خودش را نشان بدهد. اگر نبود فساد سردمداران در دوره‌هاى بعد ‌-که سالها بعد از رحلت پیغمبر به نام اسلام در میان مردم حکومت کردند- یقیناً اثر حرکت رسول خدا تا قرنهاى متمادىِ دیگر و شاید تا این روزها ادامه میداشت؛ منتها فساد سردمداران راه را قطع کرد. بعد از رحلت امام ما میتوانیم …